4. දුට්ඨුල්ලසික්ඛාපදවණ්ණනා

චත්තාරි පාරාජිකානි අත්ථුද්ධාරවසෙන පදභාජනියං දස්සිතානීති ආහ ‘‘දුට්ඨුල්ලන්ති සඞ්ඝාදිසෙසං අධිප්පෙත’’න්ති. යෙන කෙනචි උපායෙනාති ‘‘සාමං වා ජානාති, අඤ්ඤෙ වා තස්ස ආරොචෙන්ති, සො වා ආරොචෙතී’’ති (පාචි. 399) වුත්තෙසු යෙන කෙනචි උපායෙන. පාචිත්තියං ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙයෙවාති අධිප්පායො. සචෙ පච්ඡාපි ආරොචෙති, ධුරනික්ඛෙපනෙ ආපත්තිතො න මුච්චති. තෙනාහ ‘‘සචෙපී’’තිආදි. සමණසතම්පි ආපජ්ජතියෙවාති සමණසතම්පි සුත්වා යදි ඡාදෙති, පාචිත්තියං ආපජ්ජතියෙවාති අත්ථො. යෙනස්ස ආරොචිතන්ති යෙන දුතියෙන අස්ස තතියස්ස ආරොචිතං. තස්සෙවාති තස්ස දුතියස්සෙව. ආරොචෙතීති පටිච්ඡාදනත්ථමෙව ‘‘මා කස්සචි ආරොචෙසී’’ති වදති. කොටිඡින්නා හොතීති (සාරත්ථ. ටී. පාචිත්තිය 3.399) යස්මා පටිච්ඡාදනපච්චයා ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වාව දුතියෙන තතියස්ස ආරොචිතං, තස්මා තප්පච්චයා පුන තෙන ආපජ්ජිතබ්බාපත්තියා අභාවතො ආපත්තියා කොටි ඡින්නා නාම හොති.

ආදිපදෙති දුට්ඨුල්ලාපත්තිසඤ්ඤී, වෙමතිකො, අදුට්ඨුල්ලාපත්තිසඤ්ඤීති ඉමෙසු තීසු ‘‘දුට්ඨුල්ලාපත්තිසඤ්ඤී පටිච්ඡාදෙතී’’ති (පාචි. 400) ඉමස්මිං පඨමපදෙ. ඉතරෙසු ද්වීසූති ‘‘වෙමතිකො පටිච්ඡාදෙති, අදුට්ඨුල්ලාපත්තිසඤ්ඤී පටිච්ඡාදෙතී’’ති ඉමෙසු පදෙසු. අදුට්ඨුල්ලායාති අවසෙසපඤ්චාපත්තික්ඛන්ධෙ. අනුපසම්පන්නස්ස දුට්ඨුල්ලෙ වා අදුට්ඨුල්ලෙ වා අජ්ඣාචාරෙති අනුපසම්පන්නස්ස පුරිමපඤ්චසික්ඛාපදවීතික්කමසඞ්ඛාතෙ දුට්ඨුල්ලෙ වා ඉතරස්මිං අදුට්ඨුල්ලෙ වා අජ්ඣාචාරෙ. යං පන සමන්තපාසාදිකායං ‘‘අනුපසම්පන්නස්ස සුක්කවිසට්ඨි ච කායසංසග්ගො චාති අයං දුට්ඨුල්ලඅජ්ඣාචාරො නාමා’’ති (පාචි. අට්ඨ. 400) වුත්තං, තං දුට්ඨුල්ලාරොචනසික්ඛාපදට්ඨකථාය (පාචි. අට්ඨ. 78 ආදයො) න සමෙති, න චාපි එවං වත්තුං යුජ්ජති ‘‘ආරොචනෙ අනුපසම්පන්නස්ස දුට්ඨුල්ලං අඤ්ඤථා අධිප්පෙතං, පටිච්ඡාදනෙ අඤ්ඤථා’’ති (සාරත්ථ. ටී. පාචිත්තිය 400) විසෙසකාරණස්සානුපලබ්භනතො, තස්මා තං උපපරික්ඛිතබ්බං.

දුට්ඨුල්ලසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.