9. පණීතභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

නවමෙ පණීතභොජනානීති පණීතසංසට්ඨානි සත්තධඤ්ඤනිබ්බත්තානි භොජනානි. යථා හි ආජඤ්ඤයුත්තො රථො ‘ආජඤ්ඤරථො’ති වුච්චති, එවමිධාපි පණීතසංසට්ඨානි භොජනානි පණීතභොජනානීති. යෙහි පන පණීතෙහි සංසට්ඨානි, තානි ‘පණීතභොජනානී’ති වුච්චන්ති, තෙසං පභෙදදස්සනත්ථං සෙය්‍යථිදං සප්පි නවනීතන්තිආදිමාහ, තත්ථ සප්පිආදීනි භෙසජ්ජසික්ඛාපදෙ (කඞ්ඛා. අට්ඨ. භෙසජ්ජසික්ඛාපදවණ්ණනා) වුත්තලක්ඛණෙනෙව වෙදිතබ්බානි. මච්ඡාදීසු පන සබ්බොපි ‘ඔදකො’ති (පාචි. 260) වුත්තලක්ඛණො මච්ඡො මච්ඡොයෙව. යෙසං පන මංසං කප්පති, තෙසං මංසඤ්ච ඛීරදධීනි ච ඉධාධිප්පෙතානි. එවරූපානි පණීතභොජනානීති යානි එතෙහි සප්පිආදීහි සංසට්ඨත්තා ‘පණීතභොජනානී’ති වුච්චන්ති, තථාරූපානි පණීතභොජනානි. අගිලානොති යස්ස තෙහි විනාපි ඵාසු හොති. අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වාති එත්ථ පන යො අගිලානො සුද්ධානි සප්පිආදීනි භෙසජ්ජත්ථාය විඤ්ඤාපෙති, සො මහානාමසික්ඛාපදෙන (පාචි. 303) කාරෙතබ්බො, මච්ඡාදීනි චත්තාරි විඤ්ඤාපෙන්තො සූපොදනවිඤ්ඤත්තියා (පාචි. 612-613) කාරෙතබ්බො, සප්පිආදීහි සංසට්ඨභොජනානි විඤ්ඤාපෙන්තො ඉමිනා කාරෙතබ්බො. තත්‍රායං විනිච්ඡයො – ‘‘සප්පිනා භත්තං දෙහි, සප්පිං ආකිරිත්වා දෙහි, සප්පිමිස්සකං කත්වා දෙහි, සහ සප්පිනා දෙහි, සප්පිඤ්ච භත්තඤ්ච දෙහී’’ති එවං විඤ්ඤාපෙන්තස්ස තාව විඤ්ඤත්තියා දුක්කටං, පටිග්ගහණෙ දුක්කටං, අජ්ඣොහරණෙ අජ්ඣොහරණෙ පාචිත්තියං. ‘‘සප්පිභත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ පන යස්මා සාලිභත්තං විය සප්පිභත්තං නාම නත්ථි, තස්මා සූපොදනවිඤ්ඤත්තියා දුක්කටමෙව හොති. සචෙ පන ‘‘සප්පිනා භත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ භත්තං දත්වා ‘‘සප්පිං කත්වා භුඤ්ජාහී’’ති නවනීතඛීරාදීනි වා කප්පියභණ්ඩං වා දෙති ‘‘ඉමිනා සප්පිං ගහෙත්වා භුඤ්ජාහී’’ති, යථාවත්ථුකමෙව. ‘‘ගොසප්පිනා භත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ පන ගොසප්පිං වා දෙතු, තස්මිං අසති පුරිමනයෙන නවනීතාදීනි වා, ගාවිංයෙව වා දෙතු ‘‘ඉතො සප්පිනා භුඤ්ජාහී’’ති, යථාවත්ථුකමෙව. සචෙ පන ‘‘ගොසප්පිනා දෙහී’’ති යාචිතො අජිකාසප්පිආදීහි දෙති, විසඞ්කෙතං. එවඤ්හි සති අඤ්ඤං යාචිතෙන අඤ්ඤං දින්නං නාම හොති, තස්මා අනාපත්ති, එස නයො ‘‘අජිකාසප්පිනා දෙහී’’තිආදීසුපි. ‘‘කප්පියසප්පිනා දෙහී’’ති වුත්තෙ අකප්පියසප්පිනා දෙති, විසඞ්කෙතමෙව. ‘‘අකප්පියසප්පිනා දෙහී’’ති වුත්තෙ අකප්පියසප්පිනාව දෙති, පටිග්ගහණෙපි පරිභොගෙපි දුක්කටමෙව. ඉමිනා නයෙන සබ්බපදෙසු විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. සචෙ පන සබ්බෙහිපි සප්පිආදීහි එකට්ඨානෙ වා නානාට්ඨානෙ වා විඤ්ඤාපෙත්වා පටිලද්ධං එකතො සම්භින්නරසං කත්වා තතො කුසග්ගෙන එකබින්දුම්පි අජ්ඣොහරති, නව පාචිත්තියානි.

සාවත්ථියං ඡබ්බග්ගියෙ භික්ඛූ ආරබ්භ පණීතභොජනවිඤ්ඤත්තිවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ‘‘අගිලානො’’ති අයමෙත්ථ අනුපඤ්ඤත්ති, අසාධාරණපඤ්ඤත්ති, අනාණත්තිකං, තිකපාචිත්තියං, ගිලානස්ස අගිලානසඤ්ඤිනො, වෙමතිකස්ස වා දුක්කටං. ගිලානසඤ්ඤිස්ස, ගිලානකාලෙ විඤ්ඤාපෙත්වා අගිලානස්ස භුඤ්ජතො, ගිලානස්ස සෙසකෙ, ඤාතකප්පවාරිතට්ඨානතො, අඤ්ඤස්සත්ථාය විඤ්ඤත්තෙ, අත්තනො ධනෙන ගහිතෙ, උම්මත්තකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. පණීතභොජනතා, අගිලානතා, කතවිඤ්ඤත්තියා පටිලාභො, අජ්ඣොහරණන්ති ඉමානෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි. අද්ධානසමුට්ඨානං, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

පණීතභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.