සතතවිහාරඡක්කවණ්ණනා

328. නිච්චවිහාරාති සබ්බදා පවත්තනකවිහාරා. ඨපෙත්වා හි සමාපත්තිවෙලං, භවඞ්ගවෙලඤ්ච ඛීණාසවා ඉමිනාව ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාවිහාරෙන සබ්බකාලං විහරන්ති. චක්ඛුනා රූපං දිස්වාති නිස්සයවොහාරෙන වුත්තං. සසම්භාරකථා හෙසා යථා ‘‘ධනුනා විජ්ඣතී’’ති. තස්මා නිස්සයසීසෙන නිස්සිතස්ස ගහණං දට්ඨබ්බන්ති ආහ ‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන දිස්වා’’ති. ඉට්ඨෙ අරජ්ජන්තොති ඉට්ඨෙ ආරම්මණෙ රාගං අනුප්පාදෙන්තො මග්ගෙන සමුච්ඡින්නත්තා. නෙව සුමනො හොති ගෙහසිතපෙමවසෙනපි. න දුම්මනො පසාදඤ්ඤථත්තවසෙනපි. අසමපෙක්ඛනෙති ඉට්ඨෙපි අනිට්ඨෙපි මජ්ඣත්තෙපි ආරම්මණෙ න සමං න සම්මා අයොනිසො ගහණෙ. යො අඛීණාසවානං මොහො උප්පජ්ජති, තං අනුප්පාදෙන්තො මග්ගෙනෙව තස්ස සමුග්ඝාටිතත්තා. ඤාණුපෙක්ඛාවසෙනෙව උපෙක්ඛකො විහරති මජ්ඣත්තො. අයඤ්චස්ස පටිපත්තිවෙපුල්ලප්පත්තියා, පඤ්ඤාවෙපුල්ලප්පත්තියා වාති ආහ ‘‘සතියා’’තිආදි. ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාති ඡසු ද්වාරෙසු පවත්තා සතිසම්පජඤ්ඤස්ස වසෙන ඡාවයවා උපෙක්ඛා. ඤාණසම්පයුත්තචිත්තානි ලබ්භන්ති තෙහි විනා සම්පජානතාය අසම්භවතො. මහාචිත්තානීති අට්ඨපි මහාකිරියචිත්තානි ලබ්භන්ති. සතතවිහාරාති ඤාණුප්පත්තිපච්චයරහිතකාලෙපි පවත්තිභෙදනතො. දස චිත්තානීති අට්ඨ මහාකිරියචිත්තානි හසිතුප්පාදවොට්ඨබ්බනචිත්තෙහි සද්ධිං දස චිත්තානි ලබ්භන්ති. අරජ්ජනාදුස්සනවසෙන පවත්ති තෙසම්පි සාධාරණාති.‘‘උපෙක්ඛකො විහරතී’’ති වචනතො ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාවසෙන ආගතානං ඉමෙසං සතතවිහාරානං ‘‘සොමනස්සං කථං ලබ්භතී’’ති චොදෙත්වා ‘‘ආසෙවනතො ලබ්භතී’’ති සයමෙව පරිහරතීති. කිඤ්චාපි ඛීණාසවො ඉට්ඨානිට්ඨෙපි ආරම්මණෙ මජ්ඣත්තෙ විය බහුලං උපෙක්ඛකො විහරති අත්තනො පරිසුද්ධපකතිභාවාවිජහනතො, කදාචි පන තථා චෙතොභිසඞ්ඛාරාභාවෙ යං තං සභාවතො ඉට්ඨං ආරම්මණං, තත්ථ යාථාවසභාවග්ගහණවසෙනපි අරහතො චිත්තං සොමනස්සසහගතං හුත්වා පවත්තතෙව, තඤ්ච ඛො පුබ්බාසෙවනවසෙන. තෙනාහ ‘‘ආසෙවනතො ලබ්භතී’’ති.