අප්පමඤ්ඤාවිභඞ්ගමාතිකත්ථවණ්ණනා

අප්පමඤ්ඤාවිභඞ්ගමාතිකාය පන අත්ථතො තාව – චතස්සො අප්පමඤ්ඤායොතිආදීසු ඵරණඅප්පමාණවසෙන අප්පමඤ්ඤායො. එතා හි ආරම්මණවසෙන අප්පමාණෙ වා සත්තෙ ඵරන්ති, එකසත්තම්හි වා අනවසෙසඵරණවසෙන අප්පමාණතො ඵරන්තීති එවං ඵරණඅප්පමාණවසෙන ‘‘අප්පමඤ්ඤායො’’ති වුච්චන්ති, සත්ත අප්පමාණවසෙනාපි වත්තුං වට්ටති. මෙත්තාසහගතෙනාති මෙත්තාය සමන්නාගතෙන. එකං දිසන්ති පුරත්ථිමාදීසු චතූසු දිසාසු යං කිඤ්චි එකං දිසං, තංදිසාපරියාපන්නසත්තඵරණවසෙන චෙතං වුත්තං. ඵරිත්වාති ඵුසිත්වා ආරම්මණං කත්වා. විහරතීති පවත්තෙති. තථා දුතියන්තිආදීසු. යථා එකං දිසං ඵරිත්වා, තථෙව තදනන්තරං දුතියං, තතියං, චතුත්ථඤ්චාති අත්ථො. ඉති උද්ධමධො තිරියන්ති එතෙනෙව නයෙන උපරිමං දිසං, හෙට්ඨිමං දිසං, අනුදිසඤ්ච අනුක්කමෙන මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා ඵරිත්වා විහරතීති අත්ථො. එත්තාවතා එකමෙකං දිසං පරිග්ගහෙත්වා ඔධිසො මෙත්තාඵරණතං දස්සිතං.

සබ්බධීතිආදි පන අනොධිසො දස්සනත්ථං වුත්තං. තත්ථ සබ්බධීති සබ්බත්ථ. සබ්බත්තතායාති සබ්බෙසු හීනමජ්ඣිමුක්කට්ඨමිත්තසපත්තමජ්ඣත්තාදිප්පභෙදෙසු අත්තතාය, තෙසු විභාගං අකත්වා අත්තසමතායාති වුත්තං හොති. අථ වා සබ්බත්තතායාති සබ්බෙන චිත්තභාවෙන, ඊසකම්පි බහි අවික්ඛෙපමානොති අත්ථො. සබ්බාවන්තන්ති සබ්බසත්තවන්තං, සබ්බසත්තයුත්තන්ති අත්ථො. ලොකන්ති සත්තලොකං. පුන ‘‘මෙත්තාසහගතෙනා’’ති ඉදං ‘‘විපුලෙනා’’තිආදීහි විසෙසනෙහි සම්බන්ධදස්සනවසෙන වා වුත්තං, නිගමනවසෙන වා. තත්ථ ඵරණවසෙන විපුලතා වෙදිතබ්බා. භූමිවසෙන පන මහග්ගතතා. පගුණවසෙන, අප්පමාණසත්තාරම්මණවසෙන ච අප්පමාණතා. බ්‍යාපාදපච්චත්ථිකප්පහානෙන අවෙරතා. දොමනස්සප්පහානෙන නිද්දුක්ඛතා, සඞ්ඛතතා, අබ්‍යාපජ්ජතා ච දට්ඨබ්බා. එවං කරුණාසහගතෙනාතිආදීසුපි අත්ථො වෙදිතබ්බොති අයං තාවෙත්ථ පදත්ථො.

ධම්මභෙදො පනෙත්ථ සුවිඤ්ඤෙය්‍යොව. විභඞ්ගනයෙන පන තීසු රූපාවචරකුසලවිපාකකිරියාචිත්තෙසු සම්පයුත්තා සත්තෙසු මෙත්තාදිබ්‍රහ්මවිහාරභූතා අදොසො කරුණා මුදිතා තත්‍රමජ්ඣත්තතාති චත්තාරො ධම්මා නානානයෙහි විභත්තා, තංසම්පයුත්තා පන කාමාවචරභූතා ච එතා ඉධ න ගහිතා. අරූපාවචරලොකුත්තරෙසු පනෙතා අප්පමඤ්ඤා නත්ථෙවාති. පඤ්හාපුච්ඡකෙ පනෙතා තාව සියා කුසලා, සියා අබ්‍යාකතා. තිස්සො සුඛාය, චතුත්ථා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා. විපාකත්තිකෙ තිධාපි, උපෙක්ඛා අවිතක්කඅවිචාරා, සෙසා තිධාපි, මහග්ගතාව, පරිත්තාරම්මණඅතීතාරම්මණත්තිකෙසු න වත්තබ්බාව, බහිද්ධාරම්මණාව, අනිදස්සනඅප්පටිඝාව, මෙත්තා හෙතු, සෙසා න හෙතූ, නො චිත්තා, චෙතසිකා, රූපාවචරා, සඋත්තරාව. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙවාති.

අප්පමඤ්ඤාවිභඞ්ගමාතිකත්ථවණ්ණනා නිට්ඨිතා.