9. එකන්තසුඛනිබ්බානපඤ්හො

9. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, කිං එකන්තසුඛං නිබ්බානං, උදාහු දුක්ඛෙන මිස්ස’’න්ති? ‘‘එකන්තසුඛං, මහාරාජ, නිබ්බානං, දුක්ඛෙන අමිස්ස’’න්ති.

‘‘න මයං තං, භන්තෙ නාගසෙන, වචනං සද්දහාම ‘එකන්තසුඛං නිබ්බාන’න්ති, එවමෙත්ථ මයං, භන්තෙ නාගසෙන, පච්චෙම ‘නිබ්බානං දුක්ඛෙන මිස්ස’න්ති, කාරණඤ්චෙත්ථ උපලභාම ‘නිබ්බානං දුක්ඛෙන මිස්ස’න්ති. කතමං එත්ථ කාරණං? යෙ තෙ, භන්තෙ නාගසෙන, නිබ්බානං පරියෙසන්ති, තෙසං දිස්සති කායස්ස ච චිත්තස්ස ච ආතාපො පරිතාපො ඨානචඞ්කමනිසජ්ජාසයනාහාරපරිග්ගහො මිද්ධස්ස ච උපරොධො ආයතනානඤ්ච පටිපීළනං ධනධඤ්ඤපියඤාතිමිත්තප්පජහනං. යෙ කෙචි ලොකෙ සුඛිතා සුඛසමප්පිතා, තෙ සබ්බෙපි පඤ්චහි කාමගුණෙහි ආයතනෙ රමෙන්ති බ්‍රූහෙන්ති, මනාපිකමනාපිකබහුවිධසුභනිමිත්තෙන රූපෙන චක්ඛුං රමෙන්ති බ්‍රූහෙන්ති, මනාපිකමනාපිකගීතවාදිතබහුවිධසුභනිමිත්තෙන සද්දෙන සොතං රමෙන්ති බ්‍රූහෙන්ති, මනාපිකමනාපිකපුප්ඵඵලපත්තතචමූලසාරබහුවිධසුභනිමිත්තෙන ගන්ධෙන ඝානං රමෙන්ති බ්‍රූහෙන්ති, මනාපිකමනාපිකඛජ්ජභොජ්ජලෙය්‍යපෙය්‍යසායනීයබහුවිධසුභනිමිත්තෙන රසෙන ජිව්හං රමෙන්ති බ්‍රුහෙන්ති, මනාපිකමනාපිකසණ්හසුඛුමමුදුමද්දවබහුවිධසුභනිමිත්තෙන ඵස්සෙන කායං රමෙන්ති බ්‍රූහෙන්ති, මනාපිකමනාපිකකල්‍යාණපාපකසුභාසුභබහුවිධවිතක්කමනසිකාරෙන මනං රමෙන්ති බ්‍රූහෙන්ති. තුම්හෙ තං චක්ඛුසොතඝානජිව්හාකායමනොබ්‍රූහනං හනථ උපහනථ, ඡින්දථ උපච්ඡින්දථ, රුන්ධථ උපරුන්ධථ. තෙන කායොපි පරිතපති, චිත්තම්පි පරිතපති, කායෙ පරිතත්තෙ කායිකදුක්ඛවෙදනං වෙදියති, චිත්තෙ පරිතත්තෙ චෙතසිකදුක්ඛවෙදනං වෙදයති. නනු මාගණ්ඩියොපි [මාගන්දියොපි (සී. පී.)] පරිබ්බාජකො භගවන්තං ගරහමානො එවමාහ ‘භූනහු [භූතහච්චො (පී.), භූනහච්චො (ක.)] සමණො ගොතමො’ති. ඉදමෙත්ථ කාරණං, යෙනාහං කාරණෙන බ්‍රූමි ‘නිබ්බානං දුක්ඛෙන මිස්ස’’’න්ති.

‘‘න හි, මහාරාජ, නිබ්බානං දුක්ඛෙන මිස්සං, එකන්තසුඛං නිබ්බානං. යං පන ත්වං, මහාරාජ, බ්‍රූසි ‘නිබ්බානං දුක්ඛ’න්ති, නෙතං දුක්ඛං නිබ්බානං නාම, නිබ්බානස්ස පන සච්ඡිකිරියාය පුබ්බභාගො එසො, නිබ්බානපරියෙසනං එතං, එකන්තසුඛං යෙව, මහාරාජ, නිබ්බානං, න දුක්ඛෙන මිස්සං. එත්ථ කාරණං වදාමි. අත්ථි, මහාරාජ, රාජූනං රජ්ජසුඛං නාමා’’ති? ‘‘ආම, භන්තෙ, අත්ථි රාජූනං රජ්ජසුඛ’’න්ති. ‘‘අපි නු ඛො තං, මහාරාජ, රජ්ජසුඛං දුක්ඛෙන මිස්ස’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කිස්ස පන තෙ, මහාරාජ, රාජානො පච්චන්තෙ කුපිතෙ තෙසං පච්චන්තනිස්සිතානං පටිසෙධාය අමච්චෙහි පරිණායකෙහි භටෙහි බලත්ථෙහි පරිවුතා පවාසං ගන්ත්වා ඩංසමකසවාතාතපපටිපීළිතා සමවිසමෙ පරිධාවන්ති, මහායුද්ධඤ්ච කරොන්ති, ජීවිතසංසයඤ්ච පාපුණන්තී’’ති? ‘‘නෙතං, භන්තෙ නාගසෙන, රජ්ජසුඛං නාම, රජ්ජසුඛස්ස පරියෙසනාය පුබ්බභාගො එසො, දුක්ඛෙන, භන්තෙ නාගසෙන, රාජානො රජ්ජං පරියෙසිත්වා රජ්ජසුඛං අනුභවන්ති, එවං, භන්තෙ නාගසෙන, රජ්ජසුඛං දුක්ඛෙන අමිස්සං, අඤ්ඤං තං රජ්ජසුඛං, අඤ්ඤං දුක්ඛ’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, එකන්තසුඛං නිබ්බානං, න දුක්ඛෙන මිස්සං. යෙ පන තං නිබ්බානං පරියෙසන්ති, තෙ කායඤ්ච චිත්තඤ්ච ආතාපෙත්වා ඨානචඞ්කමනිසජ්ජාසයනාහාරං පරිග්ගහෙත්වා මිද්ධං උපරුන්ධිත්වා ආයතනානි පටිපීළෙත්වා කායඤ්ච ජීවිතඤ්ච පරිච්චජිත්වා දුක්ඛෙන නිබ්බානං පරියෙසිත්වා එකන්තසුඛං නිබ්බානං අනුභවන්ති, නිහතපච්චාමිත්තා විය රාජානො රජ්ජසුඛං. එවං, මහාරාජ, එකන්තසුඛං නිබ්බානං, න දුක්ඛෙන මිස්සං, අඤ්ඤං නිබ්බානං, අඤ්ඤං දුක්ඛන්ති.

‘‘අපරම්පි, මහාරාජ, උත්තරිං කාරණං සුණොහි එකන්තසුඛං නිබ්බානං, න දුක්ඛෙන මිස්සං, අඤ්ඤං දුක්ඛං, අඤ්ඤං නිබ්බානන්ති. අත්ථි, මහාරාජ, ආචරියානං සිප්පවන්තානං සිප්පසුඛං නාමා’’ති? ‘‘ආම, භන්තෙ, අත්ථි ආචරියානං සිප්පවන්තානං සිප්පසුඛ’’න්ති. ‘‘අපි නු ඛො තං, මහාරාජ, සිප්පසුඛං දුක්ඛෙන මිස්ස’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කිස්ස පන තෙ, මහාරාජ, ආචරියා [ඉදං පදං සී. පී. පොත්ථකෙසු නත්ථි] ආචරියානං අභිවාදනපච්චුට්ඨානෙන උදකාහරණඝරසම්මජ්ජනදන්තකට්ඨමුඛොදකානුප්පදානෙන උච්ඡිට්ඨපටිග්ගහණඋච්ඡාදනනහාපනපාදපරිකම්මෙන සකචිත්තං නික්ඛිපිත්වා පරචිත්තානුවත්තනෙන දුක්ඛසෙය්‍යාය විසමභොජනෙන කායං ආතාපෙන්තී’’ති? ‘‘නෙතං, භන්තෙ නාගසෙන, සිප්පසුඛං නාම, සිප්පපරියෙසනාය පුබ්බභාගො එසො, දුක්ඛෙන, භන්තෙ නාගසෙන, ආචරියා සිප්පං පරියෙසිත්වා සිප්පසුඛං අනුභවන්ති, එවං, භන්තෙ නාගසෙන, සිප්පසුඛං දුක්ඛෙන අමිස්සං, අඤ්ඤං තං සිප්පසුඛං, අඤ්ඤං දුක්ඛ’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, එකන්තසුඛං නිබ්බානං, න දුක්ඛෙන මිස්සං. යෙ පන තං නිබ්බානං පරියෙසන්ති, තෙ කායඤ්ච චිත්තඤ්ච ආතාපෙත්වා ඨානචඞ්කමනිසජ්ජාසයනාහාරං පරිග්ගහෙත්වා මිද්ධං උපරුන්ධිත්වා ආයතනානි පටිපීළෙත්වා කායඤ්ච ජීවිතඤ්ච පරිච්චජිත්වා දුක්ඛෙන නිබ්බානං පරියෙසිත්වා එකන්තසුඛං නිබ්බානං අනුභවන්ති, ආචරියා විය සිප්පසුඛං. එවං, මහාරාජ, එකන්තසුඛං නිබ්බානං, න දුක්ඛෙන මිස්සං, අඤ්ඤං දුක්ඛං, අඤ්ඤං නිබ්බාන’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

එකන්තසුඛනිබ්බානපඤ්හො නවමො.