8. ධම්මාභිසමයපඤ්හො

8. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, යෙ තෙ සම්මා පටිපජ්ජන්ති, තෙසං සබ්බෙසං යෙව ධම්මාභිසමයො හොති, උදාහු කස්සචි න හොතී’’ති? ‘‘කස්සචි, මහාරාජ, හොති, කස්සචි න හොතී’’ති. ‘‘කස්ස භන්තෙ හොති, කස්ස න හොතී’’ති? ‘‘තිරච්ඡානගතස්ස, මහාරාජ, සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති, පෙත්තිවිසයූපපන්නස්ස…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස…පෙ… කුහකස්ස…පෙ… මාතුඝාතකස්ස…පෙ… පිතුඝාතකස්ස…පෙ… අරහන්තඝාතකස්ස…පෙ… සඞ්ඝභෙදකස්ස…පෙ… ලොහිතුප්පාදකස්ස…පෙ… ථෙය්‍යසංවාසකස්ස…පෙ… තිත්ථියපක්කන්තස්ස…පෙ… භික්ඛුනිදූසකස්ස…පෙ… තෙරසන්නං ගරුකාපත්තීනං අඤ්ඤතරං ආපජ්ජිත්වා අවුට්ඨිතස්ස…පෙ… පණ්ඩකස්ස…පෙ… උභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති…පෙ… යොපි මනුස්සදහරකො ඌනකසත්තවස්සිකො, තස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති. ඉමෙසං ඛො, මහාරාජ, සොළසන්නං පුග්ගලානං සුප්පටිපන්නානම්පි ධම්මාභිසමයො න හොතී’’ති.

‘‘භන්තෙ නාගසෙන, යෙ තෙ පන්නරස පුග්ගලා විරුද්ධා යෙව, තෙසං ධම්මාභිසමයො හොතු වා මා වා හොතු, අථ කෙන කාරණෙන මනුස්සදහරකස්ස ඌනකසත්තවස්සිකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති? එත්ථ තාව පඤ්හො භවති ‘නනු නාම දහරකස්ස න රාගො හොති, න දොසො හොති, න මොහො හොති, න මානො හොති, න මිච්ඡාදිට්ඨි හොති, න අරති හොති, න කාමවිතක්කො හොති, අමිස්සිතො කිලෙසෙහි, සො නාම දහරකො යුත්තො ච පත්තො ච අරහති ච චත්තාරි සච්චානි එකපටිවෙධෙන පටිවිජ්ඣිතු’’’න්ති.

‘‘තඤ්ඤෙවෙත්ථ, මහාරාජ, කාරණං, යෙනාහං කාරණෙන භණාමි ‘ඌනකසත්තවස්සිකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොතී’ති. යදි, මහාරාජ, ඌනකසත්තවස්සිකො රජනීයෙ රජ්ජෙය්‍ය, දුස්සනීයෙ දුස්සෙය්‍ය, මොහනීයෙ මුය්හෙය්‍ය, මදනීයෙ මජ්ජෙය්‍ය, දිට්ඨිං විජානෙය්‍ය, රතිඤ්ච අරතිඤ්ච විජානෙය්‍ය, කුසලාකුසලං විතක්කෙය්‍ය, භවෙය්‍ය තස්ස ධම්මාභිසමයො, අපි ච, මහාරාජ, ඌනකසත්තවස්සිකස්ස චිත්තං අබලං දුබ්බලං පරිත්තං අප්පං ථොකං මන්දං අවිභූතං, අසඞ්ඛතා නිබ්බානධාතු ගරුකා භාරිකා විපුලා මහතී. ඌනකසත්තවස්සිකො, මහාරාජ, තෙන දුබ්බලෙන චිත්තෙන පරිත්තකෙන මන්දෙන අවිභූතෙන න සක්කොති ගරුකං භාරිකං විපුලං මහතිං අසඞ්ඛතං නිබ්බානධාතුං පටිවිජ්ඣිතුං.

‘‘යථා, මහාරාජ, සිනෙරුපබ්බතරාජා ගරුකො භාරිකො විපුලො මහන්තො, අපි නු ඛො තං, මහාරාජ, පුරිසො අත්තනො පාකතිකෙන ථාමබලවීරියෙන සක්කුණෙය්‍ය සිනෙරුපබ්බතරාජානං උද්ධරිතු’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කෙන කාරණෙන මහාරාජා’’ති? ‘‘දුබ්බලත්තා, භන්තෙ, පුරිසස්ස, මහන්තත්තා සිනෙරුපබ්බතරාජස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඌනකසත්තවස්සිකස්ස චිත්තං අබලං දුබ්බලං පරිත්තං අප්පං ථොකං මන්දං අවිභූතං, අසඞ්ඛතා නිබ්බානධාතු ගරුකා භාරිකා විපුලා මහතී. ඌනකසත්තවස්සිකො තෙන දුබ්බලෙන චිත්තෙන පරිත්තෙන මන්දෙන අවිභූතෙන න සක්කොති ගරුකං භාරිකං විපුලං මහතිං අසඞ්ඛතං නිබ්බානධාතුං පටිවිජ්ඣිතුං, තෙන කාරණෙන ඌනකසත්තවස්සිකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, අයං මහාපථවී දීඝා ආයතා පුථුලා විත්ථතා විසාලා විත්ථිණ්ණා විපුලා මහන්තා, අපි නු ඛො තං, මහාරාජ, මහාපථවිං සක්කා පරිත්තකෙන උදකබින්දුකෙන තෙමෙත්වා උදකචික්ඛල්ලං කාතු’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කෙන කාරණෙන, මහාරාජා’’ති? ‘‘පරිත්තත්තා, භන්තෙ, උදකබින්දුස්ස, මහන්තත්තා මහාපථවියා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඌනකසත්තවස්සිකස්ස චිත්තං අබලං දුබ්බලං පරිත්තං අප්පං ථොකං මන්දං අවිභූතං, අසඞ්ඛතා නිබ්බානධාතු දීඝා ආයතා පුථුලා විත්ථතා විසාලා විත්ථිණ්ණා විපුලා මහන්තා. ඌනකසත්තවස්සිකො තෙන දුබ්බලෙන චිත්තෙන පරිත්තකෙන මන්දෙන අවිභූතෙන න සක්කොති මහතිං අසඞ්ඛතං නිබ්බානධාතුං පටිවිජ්ඣිතුං, තෙන කාරණෙන ඌනකසත්තවස්සිකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, අබලදුබ්බලපරිත්තඅප්පථොකමන්දග්ගි භවෙය්‍ය, අපි නු ඛො, මහාරාජ, තාවතකෙන මන්දෙන අග්ගිනා සක්කා සදෙවකෙ ලොකෙ අන්ධකාරං විධමිත්වා ආලොකං දස්සෙතු’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කෙන කාරණෙන මහාරාජා’’ති? ‘‘මන්දත්තා, භන්තෙ, අග්ගිස්ස, ලොකස්ස මහන්තත්තා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඌනකසත්තවස්සිකස්ස චිත්තං අබලං දුබ්බලං පරිත්තං අප්පං ථොකං මන්දං අවිභූතං, මහතා ච අවිජ්ජන්ධකාරෙන පිහිතං. තස්මා දුක්කරං ඤාණාලොකං දස්සයිතුං, තෙන කාරණෙන ඌනකසත්තවස්සිකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, ආතුරො කිසො අණුපරිමිතකායො සාලකකිමි හත්ථිනාගං තිධා පභින්නං නවායතං තිවිත්ථතං දසපරිණාහං අට්ඨරතනිකං සකට්ඨානමුපගතං දිස්වා ගිලිතුං පරිකඩ්ඪෙය්‍ය, අපි නු ඛො සො, මහාරාජ, සාලකකිමි සක්කුණෙය්‍ය තං හත්ථිනාගං ගිලිතු’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කෙන කාරණෙන, මහාරාජා’’ති? ‘‘පරිත්තත්තා, භන්තෙ, සාලකකිමිස්ස, මහන්තත්තා හත්ථිනාගස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඌනකසත්තවස්සිකස්ස චිත්තං අබලං දුබ්බලං පරිත්තං අප්පං ථොකං මන්දං අවිභූතං, මහතී අසඞ්ඛතා නිබ්බානධාතු. සො තෙන දුබ්බලෙන චිත්තෙන පරිත්තකෙන මන්දෙන අවිභූතෙන න සක්කොති මහතිං අසඞ්ඛතං නිබ්බානධාතුං පටිවිජ්ඣිතුං, තෙන කාරණෙන ඌනකසත්තවස්සිකස්ස සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො න හොතී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

ධම්මාභිසමයපඤ්හො අට්ඨමො.