9. ගාථාභිගීතභොජනකථාපඤ්හො

9. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, භාසිතම්පෙතං භගවතා –

‘‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යං [අභොජනීයං (ක.) සු. නි. 81 පස්සිතබ්බං], සම්පස්සතං බ්‍රාහ්මණ නෙස ධම්මා;

ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා, ධම්මෙ සතී බ්‍රාහ්මණ වුත්තිරෙසා’ති.

‘‘පුන ච භගවා පරිසාය ධම්මං දෙසෙන්තො කථෙන්තො අනුපුබ්බිකථං පඨමං තාව දානකථං කථෙති, පච්ඡා සීලකථං, තස්ස භගවතො සබ්බලොකිස්සරස්ස භාසිතං සුත්වා දෙවමනුස්සා අභිසඞ්ඛරිත්වා දානං දෙන්ති, තස්ස තං උය්‍යොජිතං දානං සාවකා පරිභුඤ්ජන්ති. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, භගවතා භණිතං ‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍ය’න්ති, තෙන හි ‘භගවා දානකථං පඨමං කථෙතී’ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි දානකථං පඨමං කථෙති, තෙන හි ‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍ය’න්ති තම්පි වචනං මිච්ඡා. කිං කාරණං? යො සො, භන්තෙ, දක්ඛිණෙය්‍යො ගිහීනං පිණ්ඩපාතදානස්ස විපාකං කථෙති, තස්ස තෙ ධම්මකථං සුත්වා පසන්නචිත්තා අපරාපරං දානං දෙන්ති, යෙ තං දානං පරිභුඤ්ජන්ති, සබ්බෙ තෙ ගාථාභිගීතං පරිභුඤ්ජන්ති. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො නිපුණො ගම්භීරො තපානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.

‘‘භාසිතම්පෙතං, මහාරාජ, භගවතා ‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යං, සම්පස්සතං බ්‍රාහ්මණ නෙස ධම්මො. ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා, ධම්මෙ සතී බ්‍රාහ්මණ වුත්තිරෙසා’ති, කථෙති ච භගවා පඨමං දානකථං, තඤ්ච පන කිරියං සබ්බෙසං තථාගතානං පඨමං දානකථාය, තත්ථ චිත්තං අභිරමාපෙත්වා පච්ඡා සීලෙ නියොජෙන්ති. යථා, මහාරාජ, මනුස්සා තරුණදාරකානං පඨමං තාව කීළාභණ්ඩකානි දෙන්ති. සෙය්‍යථිදං, වඞ්කකං ඝටිකං චිඞ්ගුලකං පත්තාළ්හකං රථකං ධනුකං, පච්ඡා තෙ සකෙ සකෙ කම්මෙ නියොජෙන්ති. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො පඨමං දානකථාය චිත්තං අභිරමාපෙත්වා පච්ඡා සීලෙ නියොජෙති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, භිසක්කො නාම ආතුරානං පඨමං තාව චතූහපඤ්චාහං තෙලං පායෙති බලකරණාය සිනෙහනාය, පච්ඡා විරෙචෙති. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො පඨමං තාව දානකථාය චිත්තං අභිරමාපෙත්වා පච්ඡා සීලෙ නියොජෙති. දායකානං, මහාරාජ, දානපතීනං චිත්තං මුදුකං හොති මද්දවං සිනිද්ධං, තෙන තෙ දානසෙතුසඞ්කමෙන දානනාවාය සංසාරසාගරපාරමනුගච්ඡන්ති, තස්මා තෙසං පඨමං කම්මභූමිමනුසාසති, න ච කෙනචි [තෙන (සී. පී.)] විඤ්ඤත්තිමාපජ්ජතී’’ති.

‘‘භන්තෙ නාගසෙන, ‘විඤ්ඤත්ති’න්ති යං වදෙසි, කති පන තා විඤ්ඤත්තියො’’ති? ‘‘ද්වෙමා, මහාරාජ, විඤ්ඤත්තියො කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති චාති. තත්ථ අත්ථි කායවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, අත්ථි අනවජ්ජා. අත්ථි වචීවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, අත්ථි අනවජ්ජා.

‘‘කතමා කායවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා? ඉධෙකච්චො භික්ඛු කුලානි උපගන්ත්වා අනොකාසෙ ඨිතො ඨානං භඤ්ජති, අයං කායවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා. තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු කුලානි උපගන්ත්වා අනොකාසෙ ඨිතො ගලං පණාමෙත්වා මොරපෙක්ඛිතං පෙක්ඛති ‘එවං ඉමෙ පස්සන්තී’ති, තෙන ච තෙ පස්සන්ති. අයම්පි කායවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා. තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු හනුකාය වා භමුකාය වා අඞ්ගුට්ඨෙන වා විඤ්ඤාපෙති, අයම්පි කායවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘කතමා කායවිඤ්ඤත්ති අනවජ්ජා? ඉධ භික්ඛු කුලානි උපගන්ත්වා සතො සමාහිතො සම්පජානො ඨානෙපි අට්ඨානෙපි යථානුසිට්ඨිං ගන්ත්වා ඨානෙ තිට්ඨති, දාතුකාමෙසු තිට්ඨති, අදාතුකාමෙසු පක්කමති. අයං කායවිඤ්ඤත්ති අනවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ වණ්ණිතො හොති ථුතො පසත්ථො සල්ලෙඛිතාචාරො, පරිසුද්ධාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. භාසිතම්පෙතං, මහාරාජ, භගවතා දෙවාතිදෙවෙන –

‘න වෙ යාචන්ති සප්පඤ්ඤා, ධීරො ච වෙදිතුමරහති [අරියා ගරහන්ති යාචනං (සී. පී.)];

උද්දිස්ස අරියා තිට්ඨන්ති, එසා අරියාන යාචනා’ති.

‘‘කතමා වචීවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා? ඉධ, මහාරාජ, භික්ඛු වාචාය බහුවිධං විඤ්ඤාපෙති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං, අයං වචීවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු පරෙසං සාවෙන්තො එවං භණති ‘ඉමිනා මෙ අත්ථො’ති, තාය ච වාචාය පරෙසං සාවිතාය තස්ස ලාභො උප්පජ්ජති, අයම්පි වචීවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු වචීවිප්ඵාරෙන පරිසාය සාවෙති ‘එවඤ්ච එවඤ්ච භික්ඛූනං දාතබ්බ’න්ති, තඤ්ච තෙ වචනං සුත්වා පරිකිත්තිතං අභිහරන්ති, අයම්පි වචීවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘නනු, මහාරාජ, ථෙරොපි සාරිපුත්තො අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ රත්තිභාගෙ ගිලානො සමානො ථෙරෙන මහාමොග්ගල්ලානෙන භෙසජ්ජං පුච්ඡීයමානො වාචං භින්දි, තස්ස තෙන වචීභෙදෙන භෙසජ්ජං උප්පජ්ජි. අථ ථෙරො සාරිපුත්තො ‘වචීභෙදෙන මෙ ඉමං භෙසජ්ජං උප්පන්නං, මා මෙ ආජීවො භිජ්ජී’ති ආජීවභෙදභයා තං භෙසජ්ජං පජහි න උපජීවි. එවම්පි වචීවිඤ්ඤත්ති සාවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා න පරිභුඤ්ජන්ති. සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ ඔඤ්ඤාතො හොති හීළිතො ඛීළිතො ගරහිතො පරිභූතො අචිත්තීකතො, භින්නාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘කතමා වචීවිඤ්ඤත්ති අනවජ්ජා? ඉධ, මහාරාජ, භික්ඛු සති පච්චයෙ භෙසජ්ජං විඤ්ඤාපෙති ඤාතිපවාරිතෙසු කුලෙසු, අයං වචීවිඤ්ඤත්ති අනවජ්ජා, තාය ච විඤ්ඤාපිතං අරියා පරිභුඤ්ජන්ති, සො ච පුග්ගලො අරියානං සමයෙ වණ්ණිතො හොති ථොමිතො පසත්ථො, පරිසුද්ධාජීවොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති, අනුමතො තථාගතෙහි අරහන්තෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි.

‘‘යං පන, මහාරාජ, තථාගතො කසිභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස භොජනං පජහි [පජහති (ක.)], තං ආවෙඨනවිනිවෙඨනකඩ්ඪනනිග්ගහප්පටිකම්මෙන නිබ්බත්ති, තස්මා තථාගතො තං පිණ්ඩපාතං පටික්ඛිපි න උපජීවී’’ති.

‘‘සබ්බකාලං, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතෙ භුඤ්ජමානෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං පත්තෙ ආකිරන්ති, උදාහු ‘සූකරමද්දවෙ ච මධුපායාසෙ චා’ති ද්වීසු යෙව පිණ්ඩපාතෙසු ආකිරිංසූ’’ති? ‘‘සබ්බකාලං, මහාරාජ, තථාගතෙ භුඤ්ජමානෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ගහෙත්වා උපතිට්ඨිත්වා උද්ධටුද්ධටෙ ආලොපෙ ආකිරන්ති.

‘‘යථා, මහාරාජ, රඤ්ඤො සූදො රඤ්ඤො භුඤ්ජන්තස්ස සූපං ගහෙත්වා උපතිට්ඨිත්වා කබළෙ කබළෙ සූපං ආකිරති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, සබ්බකාලං තථාගතෙ භුඤ්ජමානෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ගහෙත්වා උපතිට්ඨිත්වා උද්ධටුද්ධටෙ ආලොපෙ දිබ්බං ඔජං ආකිරන්ති. වෙරඤ්ජායම්පි, මහාරාජ, තථාගතස්ස සුක්ඛයවපුලකෙ [සුක්ඛයවමූලකෙ (ක.)] භුඤ්ජමානස්ස දෙවතා දිබ්බෙන ඔජෙන තෙමයිත්වා තෙමයිත්වා උපසංහරිංසු, තෙන තථාගතස්ස කායො උපචිතො අහොසී’’ති. ‘‘ලාභා වත, භන්තෙ නාගසෙන, තාසං දෙවතානං, යා තථාගතස්ස සරීරප්පටිජග්ගනෙ සතතං සමිතං උස්සුක්කමාපන්නා. සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

ගාථාභිගීතභොජනකථාපඤ්හො නවමො.