10. ධම්මදෙසනාය අප්පොස්සුක්කපඤ්හො
10. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, තුම්හෙ භණථ ‘තථාගතෙන චතූහි ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පානං සතසහස්සෙන ච එත්ථන්තරෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණං පරිපාචිතං මහතො ජනකායස්ස සමුද්ධරණායා’ති. පුන ච ‘සබ්බඤ්ඤුතං පත්තස්ස අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනායා’ති.
‘‘යථා නාම, භන්තෙ නාගසෙන, ඉස්සාසො වා ඉස්සාසන්තෙවාසී වා බහුකෙ දිවසෙ සඞ්ගාමත්ථාය උපාසනං සික්ඛිත්වා සම්පත්තෙ මහායුද්ධෙ ඔසක්කෙය්‍ය, එවමෙව ඛො, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතෙන චතූහි ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පානං සතසහස්සෙන ච එත්ථන්තරෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණං පරිපාචෙත්වා මහතො ජනකායස්ස සමුද්ධරණාය සබ්බඤ්ඤුතං පත්තෙන ධම්මදෙසනාය ඔසක්කිතං.
‘‘යථා වා පන, භන්තෙ නාගසෙන, මල්ලො වා මල්ලන්තෙවාසී වා බහුකෙ දිවසෙ නිබ්බුද්ධං සික්ඛිත්වා සම්පත්තෙ මල්ලයුද්ධෙ ඔසක්කෙය්‍ය, එවමෙව ඛො, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතෙන චතූහි ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පානං සතසහස්සෙන ච එත්ථන්තරෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණං පරිපාචෙත්වා මහතො ජනකායස්ස සමුද්ධරණාය සබ්බඤ්ඤුතං පත්තෙන ධම්මදෙසනාය ඔසක්කිතං.
‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතෙන භයා ඔසක්කිතං, උදාහු අපාකටතාය ඔසක්කිතං, උදාහු දුබ්බලතාය ඔසක්කිතං, උදාහු අසබ්බඤ්ඤුතාය ඔසක්කිතං, කිං තත්ථ කාරණං, ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං කාරණං බ්‍රූහි කඞ්ඛාවිතරණාය. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතෙන චතූහි ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පානං සතසහස්සෙන ච එත්ථන්තරෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණං පරිපාචිතං මහතො ජනකායස්ස සමුද්ධරණාය, තෙන හි ‘සබ්බඤ්ඤුතං පත්තස්ස අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනායා’ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි සබ්බඤ්ඤුතං පත්තස්ස අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි නො ධම්මදෙසනාය, තෙන හි ‘තථාගතෙන චතූහි ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙති කප්පානං සතසහස්සෙන ච එත්ථන්තරෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණං පරිපාචිතං මහතො ජනකායස්ස සමුද්ධරණායා’ති තම්පි වචනං මිච්ඡා. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො ගම්භීරො දුන්නිබ්බෙඨො තවානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.
‘‘පරිපාචිතඤ්ච, මහාරාජ, තථාගතෙන චතූහි ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පානං සතසහස්සෙන ච එත්ථන්තරෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණං මහතො ජනකායස්ස සමුද්ධරණාය, පත්තසබ්බඤ්ඤුතස්ස ච අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනාය. තඤ්ච පන ධම්මස්ස ගම්භීරනිපුණදුද්දසදුරනුබොධසුඛුමදුප්පටිවෙධතං සත්තානඤ්ච ආලයාරාමතං සක්කායදිට්ඨියා දළ්හසුග්ගහිතතඤ්ච දිස්වා ‘කිං නු ඛො, කථං නු ඛො’ති අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනාය, සත්තානං පටිවෙධචින්තනමානසං යෙවෙතං.
‘‘යථා, මහාරාජ, භිසක්කො සල්ලකත්තො අනෙකබ්‍යාධිපරිපීළිතං නරං උපසඞ්කමිත්වා එවං චින්තයති ‘කෙන නු ඛො උපක්කමෙන කතමෙන වා භෙසජ්ජෙන ඉමස්ස බ්‍යාධි වූපසමෙය්‍යා’ති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතස්ස සබ්බකිලෙසබ්‍යාධිපරිපීළිතං ජනං ධම්මස්ස ච ගම්භීරනිපුණදුද්දසදුරනුබොධසුඛුමදුප්පටිවෙධතං දිස්වා ‘කිං නු ඛො, කථං නු ඛො’ති අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනාය, සත්තානං පටිවෙධචින්තනමානසං යෙවෙතං.
‘‘යථා, මහාරාජ, රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස දොවාරිකඅනීකට්ඨපාරිසජ්ජනෙගමභටබල [බලත්ථ (සී. පී.)] අමච්චරාජඤ්ඤරාජූපජීවිනෙ ජනෙ දිස්වා එවං චිත්තමුප්පජ්ජෙය්‍ය ‘කිං නු ඛො, කථං නු ඛො ඉමෙ සඞ්ගණ්හිස්සාමී’ති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතස්ස ධම්මස්ස ගම්භීරනිපුණදුද්දසදුරනුබොධසුඛුමදුප්පටිවෙධතං සත්තානඤ්ච ආලයාරාමතං සක්කායදිට්ඨියා දළ්හසුග්ගහිතතඤ්ච දිස්වා ‘කිං නු ඛො, කථං නු ඛො’ති අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනාය, සත්තානං පටිවෙධචින්තනමානසං යෙවෙතං.
‘‘අපි ච, මහාරාජ, සබ්බෙසං තථාගතානං ධම්මතා එසා, යං බ්‍රහ්මුනා ආයාචිතා ධම්මං දෙසෙන්ති. තත්ථ පන කිං කාරණං? යෙ තෙන සමයෙන මනුස්සා තාපසපරිබ්බාජකා සමණබ්‍රාහ්මණා, සබ්බෙතෙ බ්‍රහ්මදෙවතා හොන්ති බ්‍රහ්මගරුකා බ්‍රහ්මපරායණා, තස්මා තස්ස බලවතො යසවතො ඤාතස්ස පඤ්ඤාතස්ස උත්තරස්ස අච්චුග්ගතස්ස ඔනමනෙන සදෙවකො ලොකො ඔනමිස්සති ඔකප්පෙස්සති අධිමුච්චිස්සතීති ඉමිනා ච, මහාරාජ, කාරණෙන තථාගතා බ්‍රහ්මුනා ආයාචිතා ධම්මං දෙසෙන්ති.
‘‘යථා, මහාරාජ, කොචි රාජා වා රාජමහාමත්තො වා යස්ස ඔනමති අපචිතිං කරොති, බලවතරස්ස තස්ස ඔනමනෙන අවසෙසා ජනතා ඔනමති අපචිතිං කරොති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, බ්‍රහ්මෙ ඔනමිතෙ තථාගතානං සදෙවකො ලොකො ඔනමිස්සති, පූජිතපූජකො මහාරාජ, ලොකො, තස්මා සො බ්‍රහ්මා සබ්බෙසං තථාගතානං ආයාචති ධම්මදෙසනාය, තෙන ච කාරණෙන තථාගතා බ්‍රහ්මුනා ආයාචිතා ධම්මං දෙසෙන්තී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, සුනිබ්බෙඨිතො පඤ්හො, අතිභද්‍රකං වෙය්‍යාකරණං, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.
ධම්මදෙසනාය අප්පොස්සුක්කපඤ්හො දසමො.