11. ආචරියානාචරියපඤ්හො

11. ‘‘භන්තෙ, නාගසෙන, භාසිතම්පෙතං භගවතා –

‘‘‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’ති [මහාව. 11].

‘‘පුන ච භණිතං ‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසී’ති. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතෙන භණිතං ‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති. සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’ති, තෙන හි ‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසී’ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි තථාගතෙන භණිතං ‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසී’ති, තෙන හි ‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති. සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’ති තම්පි වචනං මිච්ඡා. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො තවානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.

‘‘භාසිතම්පෙතං, මහාරාජ, තථාගතෙන ‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති. සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’ති, භණිතඤ්ච ‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසී’ති.

‘‘තඤ්ච පන වචනං පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො ආචරියභාවං සන්ධාය භාසිතං.

‘පඤ්චිමෙ, මහාරාජ, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්ස සතො ආචරියා, යෙහි අනුසිට්ඨො බොධිසත්තො තත්ථ තත්ථ දිවසං වීතිනාමෙසි. කතමෙ පඤ්ච? යෙ තෙ, මහාරාජ, අට්ඨ බ්‍රාහ්මණා ජාතමත්තෙ බොධිසත්තෙ ලක්ඛණානි පරිග්ගණ්හිංසු, සෙය්‍යථීදං, රාමො ධජො ලක්ඛණො මන්තී යඤ්ඤො සුයාමො සුභොජො සුදත්තොති. තෙ තස්ස සොත්ථිං පවෙදයිත්වා රක්ඛාකම්මං අකංසු, තෙ ච පඨමං ආචරියා.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, බොධිසත්තස්ස පිතා සුද්ධොදනො රාජා යං තෙන සමයෙන අභිජාතං උදිච්චජාතිමන්තං පදකං වෙය්‍යාකරණං ඡළඞ්ගවන්තං සබ්බමිත්තං නාම බ්‍රාහ්මණං උපනෙත්වා සොවණ්ණෙන භිඞ්ගාරෙන [භිඞ්කාරෙන (සී. පී.)] උදකං ඔණොජෙත්වා ‘ඉමං කුමාරං සික්ඛාපෙහී’ති අදාසි, අයං දුතියො ආචරියො.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, යා සා දෙවතා බොධිසත්තං සංවෙජෙසී, යස්සා වචනං සුත්වා බොධිසත්තො සංවිග්ගො උබ්බිග්ගො තස්මිං යෙව ඛණෙ නෙක්ඛම්මං නික්ඛමිත්වා පබ්බජි, අයං තතියො ආචරියො.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, ආළාරො කාලාමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං ආචික්ඛි, අයං චතුත්ථො ආචරියො.

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, උදකො රාමපුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං ආචික්ඛි [ආචික්ඛති (ක.)], අයං පඤ්චමො ආචරියො. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්ස සතො පඤ්ච ආචරියා. තෙ ච පන ආචරියා ලොකියෙ ධම්මෙ. ඉමස්මිඤ්ච පන, මහාරාජ, ලොකුත්තරෙ ධම්මෙ සබ්බඤ්ඤුතඤාණප්පටිවෙධාය නත්ථි තථාගතස්ස අනුත්තරො අනුසාසකො, සයම්භූ, මහාරාජ, තථාගතො අනාචරියකො, තස්මා කාරණා තථාගතෙන භණිතං ‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති. සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

ආචරියානාචරියපඤ්හො එකාදසමො.

සන්ථවවග්ගො පඤ්චමො.

ඉමස්මිං වග්ගෙ එකාදස පඤ්හො.

මෙණ්ඩකපඤ්හො නිට්ඨිතො.