1. සෙට්ඨධම්මපඤ්හො

1. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, භාසිතම්පෙතං භගවතා ‘ධම්මො හි, වාසෙට්ඨ, සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායෙ චා’ති. පුන ච ‘උපාසකො ගිහී සොතාපන්නො පිහිතාපායො දිට්ඨිප්පත්තො විඤ්ඤාතසාසනො භික්ඛුං වා සාමණෙරං වා පුථුජ්ජනං අභිවාදෙති පච්චුට්ඨෙතී’ති. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, භගවතා භණිතං ‘ධම්මො හි, වාසෙට්ඨ, සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායෙ චා’ති, තෙන හි ‘උපාසකො ගිහී සොතාපන්නො පිහිතාපායො දිට්ඨිප්පත්තො විඤ්ඤාතසාසනො භික්ඛුං වා සාමණෙරං වා පුථුජ්ජනං අභිවාදෙති පච්චුට්ඨෙතී’ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි ‘උපාසකො ගිහී සොතාපන්නො පිහිතාපායො දිට්ඨිප්පත්තො විඤ්ඤාතසාසනො භික්ඛුං වා සාමණෙරං වා පුථුජ්ජනං අභිවාදෙති පච්චුට්ඨෙති’, තෙන හි ‘ධම්මො හි, වාසෙට්ඨ, සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායෙ චාති තම්පි වචනං මිච්ඡා. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො තවානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.

‘‘භාසිතම්පෙතං, මහාරාජ, භගවතා ‘ධම්මො හි, වාසෙට්ඨ, සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායෙ චා’ති, ‘උපාසකො ච ගිහී සොතාපන්නො පිහිතාපායො දිට්ඨිප්පත්තො විඤ්ඤාතසාසනො භික්ඛුං වා සාමණෙරං වා පුථුජ්ජනං අභිවාදෙති පච්චුට්ඨෙති’. තත්ථ පන කාරණං අත්ථි. කතමං තං කාරණං?

‘‘වීසති ඛො පනිමෙ, මහාරාජ, සමණස්ස සමණකරණා ධම්මා ද්වෙ ච ලිඞ්ගානි, යෙහි සමණො අභිවාදනපච්චුට්ඨානසමානනපූජනාරහො හොති. කතමෙ වීසති සමණස්ස සමණකරණා ධම්මා ද්වෙ ච ලිඞ්ගානි? සෙට්ඨො [සෙට්ඨභූමිසයො (සී. ස්‍යා.), සෙට්ඨො යමො (පී.)] ධම්මාරාමො, අග්ගො නියමො, චාරො විහාරො සංයමො සංවරො ඛන්ති සොරච්චං එකත්තචරියා එකත්තාභිරති පටිසල්ලානං හිරිඔත්තප්පං වීරියං අප්පමාදො සික්ඛාසමාදානං [සික්ඛාපධානං (සී. ස්‍යා.), සුක්කාවදානං (ක.)] උද්දෙසො පරිපුච්ඡා සීලාදිඅභිරති නිරාලයතා සික්ඛාපදපාරිපූරිතා, කාසාවධාරණං, භණ්ඩුභාවො. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, වීසති සමණස්ස සමණකරණා ධම්මා ද්වෙ ච ලිඞ්ගානි. එතෙ ගුණෙ භික්ඛු සමාදාය වත්තති, සො තෙසං ධම්මානං අනූනත්තා පරිපුණ්ණත්තා සම්පන්නත්තා සමන්නාගතත්තා අසෙක්ඛභූමිං අරහන්තභූමිං ඔක්කමති, සෙට්ඨං භූමන්තරං ඔක්කමති, අරහත්තාසන්නගතොති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘ඛීණාසවෙහි සො සාමඤ්ඤං උපගතො, නත්ථි මෙ සො සමයො’ති [තං සාමඤ්ඤ’’න්ති (?)] අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘අග්ගපරිසං සො උපගතො, නාහං තං ඨානං උපගතො’ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘ලභති සො පාතිමොක්ඛුද්දෙසං සොතුං, නාහං තං ලභාමි සොතු’න්ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘සො අඤ්ඤෙ පබ්බාජෙති උපසම්පාදෙති ජිනසාසනං වඩ්ඪෙති, අහමෙතං න ලභාමි කාතු’න්ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘අප්පමාණෙසු සො සික්ඛාපදෙසු සමත්තකාරී, නාහං තෙසු වත්තාමී’ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘උපගතො සො සමණලිඞ්ගං, බුද්ධාධිප්පායෙ ඨිතො, තෙනාහං ලිඞ්ගෙන දූරමපගතො’ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘‘පරූළ්හකච්ඡලොමො සො අනඤ්ජිතඅමණ්ඩිතො අනුලිත්තසීලගන්ධො, අහං පන මණ්ඩනවිභූසනාභිරතො’ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘අපි ච, මහාරාජ, ‘යෙ තෙ වීසති සමණකරණා ධම්මා ද්වෙ ච ලිඞ්ගානි, සබ්බෙපෙතෙ ධම්මා භික්ඛුස්ස සංවිජ්ජන්ති, සො යෙව තෙ ධම්මෙ ධාරෙති, අඤ්ඤෙපි තත්ථ සික්ඛාපෙති, සො මෙ ආගමො සික්ඛාපනඤ්ච නත්ථී’ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘යථා, මහාරාජ, රාජකුමාරො පුරොහිතස්ස සන්තිකෙ විජ්ජං අධීයති, ඛත්තියධම්මං සික්ඛති, සො අපරෙන සමයෙන අභිසිත්තො ආචරියං අභිවාදෙති පච්චුට්ඨෙති ‘සික්ඛාපකො මෙ අය’න්ති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ‘භික්ඛු සික්ඛාපකො වංසධරො’ති අරහති උපාසකො සොතාපන්නො භික්ඛුං පුථුජ්ජනං අභිවාදෙතුං පච්චුට්ඨාතුං.

‘‘අපි ච, මහාරාජ, ඉමිනාපෙතං පරියායෙන ජානාහි භික්ඛුභූමියා මහන්තතං අසමවිපුලභාවං. යදි, මහාරාජ, උපාසකො සොතාපන්නො අරහත්තං සච්ඡිකරොති, ද්වෙව තස්ස ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා තස්මිං යෙව දිවසෙ පරිනිබ්බායෙය්‍ය වා, භික්ඛුභාවං වා උපගච්ඡෙය්‍ය. අචලා හි සා, මහාරාජ, පබ්බජ්ජා, මහතී අච්චුග්ගතා, යදිදං භික්ඛුභූමී’’ති. ‘‘ඤාණගතො, භන්තෙ නාගසෙන, පඤ්හො සුනිබ්බෙඨිතො බලවතා අතිබුද්ධිනා තයා, න යිමං පඤ්හං සමත්ථො අඤ්ඤො එවං විනිවෙඨෙතුං අඤ්ඤත්‍ර තවාදිසෙන බුද්ධිමතා’’ති.

සෙට්ඨධම්මපඤ්හො පඨමො.