2. සබ්බසත්තහිතඵරණපඤ්හො

2. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, තුම්හෙ භණථ ‘තථාගතො සබ්බසත්තානං අහිතමපනෙත්වා හිතමුපදහතී’ති. පුන ච භණථ අග්ගික්ඛන්ධූපමෙ ධම්මපරියායෙ භඤ්ඤමානෙ ‘සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගත’න්ති. අග්ගික්ඛන්ධූපමං, භන්තෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙන්තෙන තථාගතෙන සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං හිතමපනෙත්වා අහිතමුපදහිතං. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතො සබ්බසත්තානං අහිතමපනෙත්වා හිතමුපදහති, තෙන හි අග්ගික්ඛන්ධූපමෙ ධම්මපරියායෙ භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගතන්ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි අග්ගික්ඛන්ධූපමෙ ධම්මපරියායෙ භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගතං, තෙන හි තථාගතො සබ්බසත්තානං අහිතමපනෙත්වා හිතමුපදහතීති තම්පි වචනං මිච්ඡා. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො තවානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.

‘‘තථාගතො, මහාරාජ, සබ්බසත්තානං අහිතමපනෙත්වා හිතමුපදහති, අග්ගික්ඛන්ධූපමෙ ධම්මපරියායෙ භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගතං, තඤ්ච පන න තථාගතස්ස කතෙන, තෙසං යෙව අත්තනො කතෙනා’’ති.

‘‘යදි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතො අග්ගික්ඛන්ධූපමං ධම්මපරියායං න භාසෙය්‍ය, අපි නු තෙසං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගච්ඡෙය්‍යාති, න හි, මහාරාජ, මිච්ඡාපටිපන්නානං තෙසං භගවතො ධම්මපරියායං සුත්වා පරිළාහො කායෙ උප්පජ්ජි, තෙන තෙසං පරිළාහෙන උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගත’’න්ති. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතස්සෙව කතෙන තෙසං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගතං, තථාගතො යෙව තත්ථ අධිකාරො තෙසං නාසනාය, යථා නාම, භන්තෙ නාගසෙන, අහි වම්මිකං පවිසෙය්‍ය, අථඤ්ඤතරො පංසුකාමො පුරිසො වම්මිකං භින්දිත්වා පංසුං හරෙය්‍ය, තස්ස පංසුහරණෙන වම්මිකස්ස සුසිරං පිදහෙය්‍ය, අථ තත්ථෙව සො අස්සාසං අලභමානො මරෙය්‍ය, නනු සො, භන්තෙ, අහි තස්ස පුරිසස්ස කතෙන මරණප්පත්තො’’ති. ‘‘ආම මහාරාජා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතො යෙව තත්ථ අධිකාරො තෙසං නාසනායා’’ති.

‘‘තථාගතො, මහාරාජ, ධම්මං දෙසයමානො අනුනයප්පටිඝං න කරොති, අනුනයප්පටිඝවිප්පමුත්තො ධම්මං දෙසෙති, එවං ධම්මෙ දෙසීයමානෙ යෙ තත්ථ සම්මාපටිපන්නා, තෙ බුජ්ඣන්ති. යෙ පන මිච්ඡාපටිපන්නා, තෙ පතන්ති. යථා, මහාරාජ, පුරිසස්ස අම්බං වා ජම්බුං වා මධුකං වා චාලයමානස්ස යානි තත්ථ ඵලානි සාරානි දළ්හබන්ධනානි, තානි තත්ථෙව අච්චුතානි තිට්ඨන්ති, යානි තත්ථ ඵලානි පූතිවණ්ටමූලානි දුබ්බලබන්ධනානි, තානි පතන්ති. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො ධම්මං දෙසයමානො අනුනයප්පටිඝං න කරොති, අනුනයප්පටිඝවිප්පමුත්තො ධම්මං දෙසෙති, එවං ධම්මෙ දෙසීයමානෙ යෙ තත්ථ සම්මාපටිපන්නා, තෙ බුජ්ඣන්ති. යෙ පන මිච්ඡාපටිපන්නා, තෙ පතන්ති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, කස්සකො ධඤ්ඤං රොපෙතුකාමො ඛෙත්තං කසති, තස්ස කසන්තස්ස අනෙකසතසහස්සානි තිණානි මරන්ති. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො පරිපක්කමානසෙ සත්තෙ බොධෙන්තො [බොධෙතුං (සී.)] අනුනයප්පටිඝවිප්පමුත්තො ධම්මං දෙසෙති, එවං ධම්මෙ දෙසීයමානෙ යෙ තත්ථ සම්මාපටිපන්නා, තෙ බුජ්ඣන්ති. යෙ පන මිච්ඡාපටිපන්නා, තෙ තිණානි විය මරන්ති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, මනුස්සා රසහෙතු යන්තෙන උච්ඡුං පීළයන්ති, තෙසං උච්ඡුං පීළයමානානං යෙ තත්ථ යන්තමුඛගතා කිමයො, තෙ පීළියන්ති. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො පරිපක්කමානසෙ සත්තෙ බොධෙන්තො ධම්මයන්තමභිපීළයති [ධම්මයන්තමතිපීළයති (ක.)], යෙ තත්ථ මිච්ඡාපටිපන්නා, තෙ කිමී විය මරන්තී’’ති.

‘‘නනු, භන්තෙ නාගසෙන, තෙ භික්ඛූ තාය ධම්මදෙසනාය පතිතා’’ති? ‘‘අපි නු ඛො, මහාරාජ, තච්ඡකො රුක්ඛං තච්ඡන්තො [රක්ඛන්තො (සී. පී.] උජුකං පරිසුද්ධං කරොතී’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, වජ්ජනීයං අපනෙත්වා තච්ඡකො රුක්ඛං උජුකං පරිසුද්ධං කරොතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො පරිසං රක්ඛන්තො න සක්කොති බොධනෙය්‍යෙ [අබොධනීයෙ (ස්‍යා.)] සත්තෙ බොධෙතුං, මිච්ඡාපටිපන්නෙ පන සත්තෙ අපනෙත්වා බොධනෙය්‍යෙ සත්තෙ බොධෙති, අත්තකතෙන පන තෙ, මහාරාජ, මිච්ඡාපටිපන්නා පතන්ති.

‘‘යථා, මහාරාජ, කදලී වෙළු අස්සතරී අත්තජෙන [අත්තජෙන ඵලෙන (සී.)] හඤ්ඤති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යෙ තෙ මිච්ඡාපටිපන්නා, තෙ අත්තකතෙන හඤ්ඤන්ති පතන්ති.

‘‘යථා, මහාරාජ, චොරා අත්තකතෙන චක්ඛුප්පාටනං සූලාරොපනං සීසච්ඡෙදනං පාපුණන්ති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යෙ තෙ මිච්ඡාපටිපන්නා, තෙ අත්තකතෙන හඤ්ඤන්ති පතන්ති [ජිනසාසනා පතන්ති (සී. පී.)]. යෙසං, මහාරාජ, සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගතං, තෙසං තං නෙව භගවතො කතෙන, න පරෙසං කතෙන, අථ ඛො අත්තනො යෙව කතෙන.

‘‘යථා, මහාරාජ, පුරිසො සබ්බජනස්ස අමතං දදෙය්‍ය, තෙ තං අමතං අසිත්වා අරොගා දීඝායුකා සබ්බීතිතො [සබ්බීතියා (සී.)] පරිමුච්චෙය්‍යුං, අථඤ්ඤතරො පුරිසො දුරුපචාරෙන තං අසිත්වා මරණං පාපුණෙය්‍ය, අපි නු ඛො සො, මහාරාජ, අමතදායකො පුරිසො තතොනිදානං කිඤ්චි අපුඤ්ඤං ආපජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො දසසහස්සියා ලොකධාතුයා දෙවමනුස්සානං අමතං ධම්මදානං දෙති, යෙ තෙ සත්තා භබ්බා, තෙ ධම්මාමතෙන බුජ්ඣන්ති. යෙ පන තෙ සත්තා අභබ්බා, තෙ ධම්මාමතෙන හඤ්ඤන්ති පතන්ති. භොජනං, මහාරාජ, සබ්බසත්තානං ජීවිතං රක්ඛති, තමෙකච්චෙ භුඤ්ජිත්වා විසූචිකාය මරන්ති, අපි නු ඛො සො, මහාරාජ, භොජනදායකො පුරිසො තතොනිදානං කිඤ්චි අපුඤ්ඤං ආපජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො දසසහස්සියා ලොකධාතුයා දෙවමනුස්සානං අමතං ධම්මදානං දෙති, යෙ තෙ සත්තා භබ්බා, තෙ ධම්මාමතෙන බුජ්ඣන්ති. යෙ පන තෙ සත්තා අභබ්බා, තෙ ධම්මාමතෙන හඤ්ඤන්ති පතන්තී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

සබ්බසත්තහිතඵරණපඤ්හො දුතියො.