534. මහාහංසජාතකං (2)

89. ‘‘එතෙ හංසා පක්කමන්ති, වක්කඞ්ගා භයමෙරිතා;

හරිත්තච හෙමවණ්ණ, කාමං සුමුඛ පක්කම.

90. ‘‘ඔහාය මං ඤාතිගණා, එකං පාසවසං ගතං;

අනපෙක්ඛමානා ගච්ඡන්ති, කිං එකො අවහීයසි.

91. ‘‘පතෙව පතතං සෙට්ඨ, නත්ථි බද්ධෙ සහායතා;

මා අනීඝාය හාපෙසි, කාමං සුමුඛ පක්කම’’.

92. ‘‘නාහං දුක්ඛපරෙතොපි [දුක්ඛපරෙතො’’ති (ජා. 1.15.136) අට්ඨකථායො ඔලොකෙතබ්බා], ධතරට්ඨ තුවං [තවං (සී. පී.)] ජහෙ;

ජීවිතං මරණං වා මෙ, තයා සද්ධිං භවිස්සති.

93. ‘‘නාහං දුක්ඛපරෙතොපි, ධතරට්ඨ තුවං ජහෙ;

න මං අනරියසංයුත්තෙ, කම්මෙ යොජෙතුමරහසි.

94. ‘‘සකුමාරො සඛා ත්‍යස්මි, සචිත්තෙ චස්මි තෙ [සමිතෙ (පී.), ත්‍යස්මි තෙ (ක.)] ඨිතො;

ඤාතො සෙනාපති ත්‍යාහං, හංසානං පවරුත්තම.

95. ‘‘කථං අහං විකත්ථිස්සං [විකත්තිස්සං (පී.)], ඤාතිමජ්ඣෙ ඉතො ගතො;

තං හිත්වා පතතං සෙට්ඨ, කිං තෙ වක්ඛාමිතො ගතො;

ඉධ පාණං චජිස්සාමි, නානරියං [න අනරියං (පී.)] කත්තුමුස්සහෙ’’.

96. ‘‘එසො හි ධම්මො සුමුඛ, යං ත්වං අරියපථෙ ඨිතො;

යො භත්තාරං සඛාරං මං, න පරිච්චත්තුමුස්සහෙ.

97. ‘‘තඤ්හි මෙ පෙක්ඛමානස්ස, භයං නත්වෙව ජායති;

අධිගච්ඡසි ත්වං මය්හං, එවං භූතස්ස ජීවිතං’’.

98. ‘‘ඉච්චෙවං [ඉච්චෙව (සී. පී.)] මන්තයන්තානං, අරියානං අරියවුත්තිනං;

දණ්ඩමාදාය නෙසාදො, ආපතී [ආපදී (ක.)] තුරිතො භුසං.

99. ‘‘තමාපතන්තං දිස්වාන, සුමුඛො අතිබ්‍රූහයි [අපරිබ්‍රූහයි (සී. පී.)];

අට්ඨාසි පුරතො රඤ්ඤො, හංසො විස්සාසයං බ්‍යධං [බ්‍යථං (සී. ස්‍යා. පී.)].

100. ‘‘මා භායි පතතං සෙට්ඨ, න හි භායන්ති තාදිසා;

අහං යොගං පයුඤ්ජිස්සං, යුත්තං ධම්මූපසංහිතං;

තෙන පරියාපදානෙන [පරියාදානෙන (ක.)], ඛිප්පං පාසා පමොක්ඛසි’’.

101. ‘‘තස්ස තං වචනං සුත්වා, සුමුඛස්ස සුභාසිතං;

පහට්ඨලොමො නෙසාදො, අඤ්ජලිස්ස පණාමයි.

102. ‘‘න මෙ සුතං වා දිට්ඨං වා, භාසන්තො මානුසිං දිජො;

අරියං බ්‍රුවානො [බ්‍රූහන්තො (ස්‍යා. ක.)] වක්කඞ්ගො, චජන්තො මානුසිං ගිරං.

103. ‘‘කින්නු තායං දිජො හොති, මුත්තො බද්ධං උපාසසි;

ඔහාය සකුණා යන්ති, කිං එකො අවහීයසි’’.

104. ‘‘රාජා මෙ සො දිජාමිත්ත, සෙනාපච්චස්ස කාරයිං;

තමාපදෙ පරිච්චත්තුං, නුස්සහෙ විහගාධිපං.

105. ‘‘මහාගණාය භත්තා මෙ, මා එකො බ්‍යසනං අගා;

තථා තං සම්ම නෙසාද, භත්තායං අභිතො රමෙ’’.

106. ‘‘අරියවත්තසි වක්කඞ්ග, යො පිණ්ඩමපචායසි;

චජාමි තෙ තං භත්තාරං, ගච්ඡථූභො [ගච්ඡතු භො (පී.)] යථාසුඛං’’.

107. ‘‘සචෙ අත්තප්පයොගෙන, ඔහිතො හංසපක්ඛිනං;

පටිගණ්හාම තෙ සම්ම, එතං අභයදක්ඛිණං.

108. ‘‘නො චෙ අත්තප්පයොගෙන, ඔහිතො හංසපක්ඛිනං;

අනිස්සරො මුඤ්චමම්හෙ, ථෙය්‍යං කයිරාසි ලුද්දක’’.

109. ‘‘යස්ස ත්වං භතකො [භටකො (ක.)] රඤ්ඤො, කාමං තස්සෙව පාපය;

තත්ථ සංයමනො [සංයමානො (පී.)] රාජා, යථාභිඤ්ඤං කරිස්සති’’.

110. ‘‘ඉච්චෙවං වුත්තො නෙසාදො, හෙමවණ්ණෙ හරිත්තචෙ;

උභො හත්ථෙහි සඞ්ගය්හ [පග්ගය්හ (ස්‍යා. ක.)], පඤ්ජරෙ අජ්ඣවොදහි.

111. ‘‘තෙ පඤ්ජරගතෙ පක්ඛී, උභො භස්සරවණ්ණිනෙ;

සුමුඛං ධතරට්ඨඤ්ච, ලුද්දො ආදාය පක්කමි’’.

112. ‘‘හරීයමානො ධතරට්ඨො, සුමුඛං එතදබ්‍රවි;

බාළ්හං භායාමි සුමුඛ, සාමාය ලක්ඛණූරුයා;

අස්මාකං වධමඤ්ඤාය, අථත්තානං වධිස්සති.

113. ‘‘පාකහංසා ච සුමුඛ, සුහෙමා හෙමසුත්තචා;

කොඤ්චී සමුද්දතීරෙව, කපණා නූන රුච්ඡති’’.

114. ‘‘එවං මහන්තො ලොකස්ස, අප්පමෙය්‍යො මහාගණී;

එකිත්ථිමනුසොචෙය්‍ය, නයිදං පඤ්ඤවතාමිව.

115. ‘‘වාතොව ගන්ධමාදෙති, උභයං ඡෙකපාපකං;

බාලො ආමකපක්කංව, ලොලො අන්ධොව ආමිසං.

116. ‘‘අවිනිච්ඡයඤ්ඤු අත්ථෙසු, මන්දොව පටිභාසි [පටිභාති (ක.)] මං;

කිච්චාකිච්චං න ජානාසි, සම්පත්තො කාලපරියායං.

117. ‘‘අඩ්ඪුම්මත්තො උදීරෙසි, යො සෙය්‍යා මඤ්ඤසිත්ථියො;

බහුසාධාරණා හෙතා, සොණ්ඩානංව සුරාඝරං.

118. ‘‘මායා චෙසා මරීචී ච, සොකො රොගො චුපද්දවො;

ඛරා ච බන්ධනා චෙතා, මච්චුපාසා ගුහාසයා [පච්චුපාසො ගුහාසයො (සී. පී.)];

තාසු යො විස්සසෙ පොසො, සො නරෙසු නරාධමො’’.

119. ‘‘යං වුද්ධෙහි උපඤ්ඤාතං, කො තං නින්දිතුමරහති;

මහාභූතිත්ථියො නාම, ලොකස්මිං උදපජ්ජිසුං.

120. ‘‘ඛිඩ්ඩා පණිහිතා ත්‍යාසු, රති ත්‍යාසු පතිට්ඨිතා;

බීජානි ත්‍යාසු රූහන්ති, යදිදං සත්තා පජායරෙ;

තාසු කො නිබ්බිදෙ [නිබ්බිජෙ (ක.)] පොසො, පාණමාසජ්ජ පාණිභි [පාණහි (සී.)].

121. ‘‘ත්වමෙව නඤ්ඤො සුමුඛ, ථීනං අත්ථෙසු යුඤ්ජසි;

තස්ස ත්‍යජ්ජ භයෙ ජාතෙ, භීතෙන ජායතෙ මති.

122. ‘‘සබ්බො හි සංසයං පත්තො, භයං භීරු තිතික්ඛති;

පණ්ඩිතා ච මහන්තානො [මහත්තානො (සී.)], අත්ථෙ යුඤ්ජන්ති දුය්‍යුජෙ.

123. ‘‘එතදත්ථාය රාජානො, සූරමිච්ඡන්ති මන්තිනං;

පටිබාහති යං සූරො, ආපදං අත්තපරියායං.

124. ‘‘මා නො අජ්ජ විකන්තිංසු, රඤ්ඤො සූදා මහානසෙ;

තථා හි වණ්ණො පත්තානං, ඵලං වෙළුංව තං වධි.

125. ‘‘මුත්තොපි න ඉච්ඡි [නිච්ඡසි (ක.)] උඩ්ඩෙතුං [ඔඩ්ඩෙතුං (සී.)], සයං බන්ධං උපාගමි;

සොපජ්ජ සංසයං පත්තො, අත්ථං ගණ්හාහි මා මුඛං’’.

126. ‘‘සො තං [ත්වං (ස්‍යා. පී.)] යොගං පයුඤ්ජස්සු, යුත්තං ධම්මූපසංහිතං [ධම්මොපසඤ්හිතං (ක.)];

තව පරියාපදානෙන, මම පාණෙසනං චර’’.

127. ‘‘මා භායි පතතං සෙට්ඨ, න හි භායන්ති තාදිසා;

අහං යොගං පයුඤ්ජිස්සං, යුත්තං ධම්මූපසංහිතං [ධම්මොපසඤ්හිතං (ක.)];

මම පරියාපදානෙන, ඛිප්පං පාසා පමොක්ඛසි’’.

128. ‘‘සො [ස (සී.)] ලුද්දො හංසකාජෙන [හංසකාචෙන (පී.)], රාජද්වාරං උපාගමි;

පටිවෙදෙථ මං රඤ්ඤො, ධතරට්ඨායමාගතො’’.

129. ‘‘තෙ දිස්වා පුඤ්ඤසංකාසෙ, උභො ලක්ඛණසම්මතෙ [ලක්ඛඤ්ඤාසම්මතෙ (සී. පී.)];

ඛලු සංයමනො රාජා, අමච්චෙ අජ්ඣභාසථ.

130. ‘‘දෙථ ලුද්දස්ස වත්ථානි, අන්නං පානඤ්ච භොජනං;

කාමං කරො හිරඤ්ඤස්ස, යාවන්තො එස ඉච්ඡති’’.

131. ‘‘දිස්වා ලුද්දං පසන්නත්තං, කාසිරාජා තදබ්‍රවි;

යද්‍යායං [යදායං (සී. ස්‍යා. පී.)] සම්ම ඛෙමක, පුණ්ණා හංසෙහි තිට්ඨති.

132. ‘‘කථං රුචිමජ්ඣගතං, පාසහත්ථො උපාගමි;

ඔකිණ්ණං ඤාතිසඞ්ඝෙහි, නිම්මජ්ඣිමං [නිමජ්ඣිමං (සී. පී. ක.)] කථං ගහි’’.

133. ‘‘අජ්ජ මෙ සත්තමා රත්ති, අදනානි [ආදානානි (ස්‍යා. පී. ක.)] උපාසතො [උපාගතො (ක.)];

පදමෙතස්ස අන්වෙසං, අප්පමත්තො ඝටස්සිතො.

134. ‘‘අථස්ස පදමද්දක්ඛිං, චරතො අදනෙසනං;

තත්ථාහං ඔදහිං පාසං, එවං තං [එවෙතං (සී. පී.)] දිජමග්ගහිං’’.

135. ‘‘ලුද්ද ද්වෙ ඉමෙ සකුණා, අථ එකොති භාසසි;

චිත්තං නු තෙ විපරියත්තං [විපරියත්ථං (පී.)], අදු කින්නු ජිගීසසි’’ [ජිගිංසසි (සී. පී.)].

136. ‘‘යස්ස ලොහිතකා තාලා, තපනීයනිභා සුභා;

උරං සංහච්ච තිට්ඨන්ති, සො මෙ බන්ධං උපාගමි.

137. ‘‘අථායං භස්සරො පක්ඛී, අබද්ධො බද්ධමාතුරං;

අරියං බ්‍රුවානො අට්ඨාසි, චජන්තො මානුසිං ගිරං’’.

138. ‘‘අථ කිං [අථ කින්නු (සී. පී.), කථං නු (ස්‍යා.)] දානි සුමුඛ, හනුං සංහච්ච තිට්ඨසි;

අදු මෙ පරිසං පත්තො, භයා භීතො න භාසසි’’.

139. ‘‘නාහං කාසිපති භීතො, ඔගය්හ පරිසං තව;

නාහං භයා න භාසිස්සං, වාක්‍යං අත්ථම්හි තාදිසෙ’’.

140. ‘‘න තෙ අභිසරං පස්සෙ, න රථෙ නපි පත්තිකෙ;

නාස්ස චම්මං ව කීටං වා, වම්මිතෙ ච ධනුග්ගහෙ.

141. ‘‘න හිරඤ්ඤං සුවණ්ණං වා, නගරං වා සුමාපිතං;

ඔකිණ්ණපරිඛං දුග්ගං, දළ්හමට්ටාලකොට්ඨකං;

යත්ථ පවිට්ඨො සුමුඛ, භායිතබ්බං න භායසි’’.

142. ‘‘න මෙ අභිසරෙනත්ථො, නගරෙන ධනෙන වා;

අපථෙන පථං යාම, අන්තලික්ඛෙචරා මයං.

143. ‘‘සුතා ච පණ්ඩිතා ත්‍යම්හා, නිපුණා අත්ථචින්තකා [චත්ථචින්තකා (ක.)];

භාසෙමත්ථවතිං වාචං, සච්චෙ චස්ස පතිට්ඨිතො.

144. ‘‘කිඤ්ච තුය්හං අසච්චස්ස, අනරියස්ස කරිස්සති;

මුසාවාදිස්ස ලුද්දස්ස, භණිතම්පි සුභාසිතං’’.

145. ‘‘තං බ්‍රාහ්මණානං වචනා, ඉමං ඛෙමමකාරයි [ඛෙමිකාරයි (සී. පී.)];

අභයඤ්ච තයා ඝුට්ඨං, ඉමායො දසධා දිසා.

146. ‘‘ඔගය්හ තෙ පොක්ඛරණිං, විප්පසන්නොදකං සුචිං;

පහූතං චාදනං තත්ථ, අහිංසා චෙත්ථ පක්ඛිනං.

147. ‘‘ඉදං සුත්වාන නිග්ඝොසං, ආගතම්හ තවන්තිකෙ;

තෙ තෙ බන්ධස්ම පාසෙන, එතං තෙ භාසිතං මුසා.

148. ‘‘මුසාවාදං පුරක්ඛත්වා, ඉච්ඡාලොභඤ්ච පාපකං;

උභො සන්ධිමතික්කම්ම, අසාතං උපපජ්ජති’’.

149. ‘‘නාපරජ්ඣාම සුමුඛ, නපි ලොභාව මග්ගහිං;

සුතා ච පණ්ඩිතාත්‍යත්ථ, නිපුණා අත්ථචින්තකා.

150. ‘‘අප්පෙවත්ථවතිං වාචං, බ්‍යාහරෙය්‍යුං [බ්‍යාකරෙය්‍යුං (සී. පී.)] ඉධාගතා;

තථා තං සම්ම නෙසාදො, වුත්තො සුමුඛ මග්ගහි’’.

151. ‘‘නෙව භීතා [භූතා (ස්‍යා. ක.)] කාසිපති, උපනීතස්මි ජීවිතෙ;

භාසෙමත්ථවතිං වාචං, සම්පත්තා කාලපරියායං.

152. ‘‘යො මිගෙන මිගං හන්ති, පක්ඛිං වා පන පක්ඛිනා;

සුතෙන වා සුතං කිණ්‍යා [කිණෙ (සී. පී.)], කිං අනරියතරං තතො.

153. ‘‘යො චාරියරුදං [ච අරියරුදං (සී. පී.)] භාසෙ, අනරියධම්මවස්සිතො [අනරියධම්මමවස්සිතො (සී.)];

උභො සො ධංසතෙ ලොකා, ඉධ චෙව පරත්ථ ච.

154. ‘‘න මජ්ජෙථ යසං පත්තො, න බ්‍යාධෙ [බ්‍යථෙ (සී. පී.)] පත්තසංසයං;

වායමෙථෙව කිච්චෙසු, සංවරෙ විවරානි ච.

155. ‘‘යෙ වුද්ධා අබ්භතික්කන්තා [නාබ්භචික්ඛන්තා (ක.)], සම්පත්තා කාලපරියායං;

ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, එවංතෙ [එවෙතෙ (සී. පී.)] තිදිවං ගතා.

156. ‘‘ඉදං සුත්වා කාසිපති, ධම්මමත්තනි පාලය;

ධතරට්ඨඤ්ච මුඤ්චාහි, හංසානං පවරුත්තමං’’.

157. ‘‘ආහරන්තුදකං පජ්ජං, ආසනඤ්ච මහාරහං;

පඤ්ජරතො පමොක්ඛාමි, ධතරට්ඨං යසස්සිනං.

158. ‘‘තඤ්ච සෙනාපතිං ධීරං, නිපුණං අත්ථචින්තකං;

යො සුඛෙ සුඛිතො රඤ්ඤෙ [රඤ්ඤො (සී. ස්‍යා. පී. ක.)], දුක්ඛිතෙ හොති දුක්ඛිතො.

159. ‘‘එදිසො ඛො අරහති, පිණ්ඩමස්නාතු භත්තුනො;

යථායං සුමුඛො රඤ්ඤො, පාණසාධාරණො සඛා’’.