21. අසීතිනිපාතො

533. චූළහංසජාතකං (1)

1. ‘‘සුමුඛ අනුපචිනන්තා, පක්කමන්ති විහඞ්ගමා;

ගච්ඡ තුවම්පි මා කඞ්ඛි, නත්ථි බද්ධෙ [බන්ධෙ (ස්‍යා. ක.)] සහායතා’’.

2. ‘‘ගච්ඡෙ වාහං න වා ගච්ඡෙ, න තෙන අමරො සියං;

සුඛිතං තං උපාසිත්වා, දුක්ඛිතං තං කථං ජහෙ.

3. ‘‘මරණං වා තයා සද්ධිං, ජීවිතං වා තයා විනා;

තදෙව මරණං සෙය්‍යො, යඤ්චෙ ජීවෙ තයා විනා.

4. ‘‘නෙස ධම්මො මහාරාජ, යං තං එවං ගතං ජහෙ;

යා ගති තුය්හං සා මය්හං, රුච්චතෙ විහගාධිප.

5. ‘‘කා නු පාසෙන බද්ධස්ස [බන්ධස්ස (ස්‍යා. ක.)], ගති අඤ්ඤා මහානසා;

සා කථං චෙතයානස්ස, මුත්තස්ස තව රුච්චති.

6. ‘‘කං වා ත්වං පස්සසෙ අත්ථං, මම තුය්හඤ්ච පක්ඛිම;

ඤාතීනං වාවසිට්ඨානං, උභින්නං ජීවිතක්ඛයෙ.

7. ‘‘යං න කඤ්චනදෙපිඤ්ඡ [දෙපිච්ඡ (සී. පී.), ද්වෙපිච්ඡ (ස්‍යා.)], අන්ධෙන තමසා ගතං;

තාදිසෙ සඤ්චජං පාණං, කමත්ථමභිජොතයෙ’’.

8. ‘‘කථං නු පතතං සෙට්ඨ, ධම්මෙ අත්ථං න බුජ්ඣසි [බුජ්ඣසෙ (සී.)];

ධම්මො අපචිතො සන්තො, අත්ථං දස්සෙති පාණිනං.

9. ‘‘සොහං ධම්මං අපෙක්ඛානො, ධම්මා චත්ථං සමුට්ඨිතං;

භත්තිඤ්ච තයි සම්පස්සං, නාවකඞ්ඛාමි ජීවිතං’’.

10. ‘‘අද්ධා එසො සතං ධම්මො, යො මිත්තො මිත්තමාපදෙ;

න චජෙ ජීවිතස්සාපි, හෙතුධම්මමනුස්සරං.

11. ‘‘ස්වායං ධම්මො ච තෙ චිණ්ණො, භත්ති ච විදිතා මයි;

කාමං කරස්සු මය්හෙතං, ගච්ඡෙවානුමතො මයා’’.

12. ‘‘අපි ත්වෙවං ගතෙ කාලෙ, යං ඛණ්ඩං [බද්ධං (සී.), බන්ධං (පී.)] ඤාතිනං මයා;

තයා තං බුද්ධිසම්පන්නං [බුද්ධිසම්පන්න (සී. ස්‍යා. පී.)], අස්ස පරමසංවුතං.

13. ‘‘ඉච්චෙවං [ඉච්චෙව (සී. පී.)] මන්තයන්තානං, අරියානං අරියවුත්තිනං;

පච්චදිස්සථ නෙසාදො, ආතුරානමිවන්තකො.

14. ‘‘තෙ සත්තුමභිසඤ්චික්ඛ, දීඝරත්තං හිතා දිජා;

තුණ්හීමාසිත්ථ උභයො, න සඤ්චලෙසුමාසනා [න ච සඤ්චෙසු’මාසනා (සී. පී.)].

15. ‘‘ධතරට්ඨෙ ච දිස්වාන, සමුඩ්ඩෙන්තෙ තතො තතො;

අභික්කමථ වෙගෙන, දිජසත්තු දිජාධිපෙ.

16. ‘‘සො ච වෙගෙනභික්කම්ම, ආසජ්ජ පරමෙ දිජෙ;

පච්චකමිත්ථ [පච්චකම්පිත්ථ (සී. ස්‍යා. පී.)] නෙසාදො, බද්ධා ඉති විචින්තයං.

17. ‘‘එකංව බද්ධමාසීනං, අබද්ධඤ්ච පුනාපරං;

ආසජ්ජ බද්ධමාසීනං, පෙක්ඛමානමදීනවං.

18. ‘‘තතො සො විමතොයෙව, පණ්ඩරෙ අජ්ඣභාසථ;

පවඩ්ඪකායෙ ආසීනෙ, දිජසඞ්ඝගණාධිපෙ.

19. ‘‘යං නු පාසෙන මහතා, බද්ධො න කුරුතෙ දිසං;

අථ කස්මා අබද්ධො ත්වං, බලී පක්ඛි න ගච්ඡසි.

20. ‘‘කින්නු ත්‍යායං [තා’යං (සී. පී. ක.)] දිජො හොති, මුත්තො බද්ධං උපාසසි;

ඔහාය සකුණා යන්ති, කිං එකො අවහීයසි’’.

21. ‘‘රාජා මෙ සො දිජාමිත්ත, සඛා පාණසමො ච මෙ;

නෙව නං විජහිස්සාමි, යාව කාලස්ස පරියායං.

22. ‘‘කථං පනායං විහඞ්ගො, නාද්දස පාසමොඩ්ඩිතං;

පදඤ්හෙතං මහන්තානං, බොද්ධුමරහන්ති ආපදං.

23. ‘‘යදා පරාභවො හොති, පොසො ජීවිතසඞ්ඛයෙ;

අථ ජාලඤ්ච පාසඤ්ච, ආසජ්ජාපි න බුජ්ඣති.

24. ‘‘අපි ත්වෙව මහාපඤ්ඤ, පාසා බහුවිධා තතා [තතා (ස්‍යා. ක.)];

ගුය්හමාසජ්ජ [ගූළ්හමාසජ්ජ (සී. පී.)] බජ්ඣන්ති, අථෙවං ජීවිතක්ඛයෙ’’.

25. ‘‘අපි නායං තයා සද්ධිං, සංවාසස්ස [සම්භාසස්ස (සී. පී.)] සුඛුද්‍රයො;

අපි නො අනුමඤ්ඤාසි, අපි නො ජීවිතං දදෙ’’.

26. ‘‘න චෙව මෙ ත්වං බද්ධොසි, නපි ඉච්ඡාමි තෙ වධං;

කාමං ඛිප්පමිතො ගන්ත්වා, ජීව ත්වං අනිඝො චිරං’’.

27. ‘‘නෙවාහමෙතමිච්ඡාමි, අඤ්ඤත්‍රෙතස්ස ජීවිතා;

සචෙ එකෙන තුට්ඨොසි, මුඤ්චෙතං මඤ්ච භක්ඛය.

28. ‘‘ආරොහපරිණාහෙන, තුල්‍යාස්මා [තුල්‍යාම්හා (ක.)] වයසා උභො;

න තෙ ලාභෙන ජීවත්ථි [ජීනත්ථි (සී. ස්‍යා. පී.)], එතෙන නිමිනා තුවං.

29. ‘‘තදිඞ්ඝ සමපෙක්ඛස්සු [සමවෙක්ඛසු (සී. පී.)], හොතු ගිද්ධි තවම්හසු [තවස්මසු (සී. ස්‍යා.)];

මං පුබ්බෙ බන්ධ පාසෙන, පච්ඡා මුඤ්ච දිජාධිපං.

30. ‘‘තාවදෙව ච තෙ ලාභො, කතාස්ස [කතස්සා (සී. පී.)] යාචනාය ච;

මිත්ති ච ධතරට්ඨෙහි, යාවජීවාය තෙ සියා’’.

31. ‘‘පස්සන්තු නො මහාසඞ්ඝා, තයා මුත්තං ඉතො ගතං;

මිත්තාමච්චා ච භච්චා ච, පුත්තදාරා ච බන්ධවා.

32. ‘‘න ච තෙ තාදිසා මිත්තා, බහූනං [බහුන්නං (සී. පී.)] ඉධ විජ්ජති;

යථා ත්වං ධතරට්ඨස්ස, පාණසාධාරණො සඛා.

33. ‘‘සො තෙ සහායං මුඤ්චාමි, හොතු රාජා තවානුගො;

කාමං ඛිප්පමිතො ගන්ත්වා, ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචථ’’.

34. ‘‘සො පතීතො පමුත්තෙන, භත්තුනා [භත්තුනො (ස්‍යා.)] භත්තුගාරවො;

අජ්ඣභාසථ වක්කඞ්ගො [වඞ්කඞ්ගො (ස්‍යා.)], වාචං කණ්ණසුඛං භණං.

35. ‘‘එවං ලුද්දක නන්දස්සු, සහ සබ්බෙහි ඤාතිභි;

යථාහමජ්ජ නන්දාමි, මුත්තං දිස්වා දිජාධිපං’’.

36. ‘‘එහි තං අනුසික්ඛාමි, යථා ත්වමපි ලච්ඡසෙ;

ලාභං තවායං [යථායං (සී. පී.)] ධතරට්ඨො, පාපං කිඤ්චි [කඤ්චි (සී.)] න දක්ඛති.

37. ‘‘ඛිප්පමන්තෙපුරං නෙත්වා [ගන්ත්වා (ස්‍යා. ක.)], රඤ්ඤො දස්සෙහි නො උභො;

අබද්ධෙ පකතිභූතෙ, කාජෙ [කාචෙ (පී.)] උභයතො ඨිතෙ.

38. ‘‘ධතරට්ඨා මහාරාජ, හංසාධිපතිනො ඉමෙ;

අයඤ්හි රාජා හංසානං, අයං සෙනාපතීතරො.

39. ‘‘අසංසයං ඉමං දිස්වා, හංසරාජං නරාධිපො;

පතීතො සුමනො විත්තො [චිත්තො (ක.)], බහුං දස්සති තෙ ධනං’’.

40. ‘‘තස්ස තං වචනං සුත්වා, කම්මුනා උපපාදයි;

ඛිප්පමන්තෙපුරං ගන්ත්වා, රඤ්ඤො හංසෙ අදස්සයි;

අබද්ධෙ පකතිභූතෙ, කාජෙ උභයතො ඨිතෙ.

41. ‘‘ධතරට්ඨා මහාරාජ, හංසාධිපතිනො ඉමෙ;

අයඤ්හි රාජා හංසානං, අයං සෙනාපතීතරො’’.

42. ‘‘කථං පනිමෙ විහඞ්ගා [විහගා (සී. පී.)], තව හත්ථත්තමාගතා [හත්ථත්ථ’මාගතා (සී. ස්‍යා. පී.)];

කථං ලුද්දො මහන්තානං, ඉස්සරෙ ඉධ අජ්ඣගා’’.

43. ‘‘විහිතා සන්තිමෙ පාසා, පල්ලලෙසු ජනාධිප;

යං යදායතනං මඤ්ඤෙ, දිජානං පාණරොධනං.

44. ‘‘තාදිසං පාසමාසජ්ජ, හංසරාජා අබජ්ඣථ;

තං අබද්ධො උපාසීනො, මමායං අජ්ඣභාසථ.

45. ‘‘සුදුක්කරං අනරියෙහි, දහතෙ භාවමුත්තමං;

භත්තුරත්ථෙ පරක්කන්තො, ධම්මයුත්තො [ධම්මෙ යුත්තො (සී. පී.)] විහඞ්ගමො.

46. ‘‘අත්තනායං [අත්තනො යං (ස්‍යා.)] චජිත්වාන, ජීවිතං ජීවිතාරහො;

අනුත්ථුනන්තො ආසීනො, භත්තු යාචිත්ථ ජීවිතං.

47. ‘‘තස්ස තං වචනං සුත්වා, පසාදමහමජ්ඣගා;

තතො නං පාමුචිං [පාමුඤ්චිං (පී. ක.)] පාසා, අනුඤ්ඤාසිං සුඛෙන ච.

48. ‘‘‘සො පතීතො පමුත්තෙන, භත්තුනා භත්තුගාරවො;

අජ්ඣභාසථ වක්කඞ්ගො, වාචං කණ්ණසුඛං භණං.

49. ‘‘‘එවං ලුද්දක නන්දස්සු, සහ සබ්බෙහි ඤාතිභි;

යථාහමජ්ජ නන්දාමි, මුත්තං දිස්වා දිජාධිපං.

50. ‘‘‘එහි තං අනුසික්ඛාමි, යථා ත්වමපි ලච්ඡසෙ;

ලාභං තවායං ධතරට්ඨො, පාපං කිඤ්චි න දක්ඛති.

51. ‘‘‘ඛිප්පමන්තෙපුරං නෙත්වා [ගන්ත්වා (සබ්බත්ථ)], රඤ්ඤො දස්සෙහි නො උභො;

අබද්ධෙ පකතිභූතෙ, කාජෙ උභයතො ඨිතෙ.

52. ‘‘‘ධතරට්ඨා මහාරාජ, හංසාධිපතිනො ඉමෙ;

අයඤ්හි රාජා හංසානං, අයං සෙනාපතීතරො.

53. ‘‘‘අසංසයං ඉමං දිස්වා, හංසරාජං නරාධිපො;

පතීතො සුමනො විත්තො, බහුං දස්සති තෙ ධනං’.

54. ‘‘එවමෙතස්ස වචනා, ආනීතාමෙ උභො මයා;

එත්ථෙව හි ඉමෙ ආසුං [අස්සු (සී. ස්‍යා. පී.)], උභො අනුමතා මයා.

55. ‘‘සොයං එවං ගතො පක්ඛී, දිජො පරමධම්මිකො;

මාදිසස්ස හි ලුද්දස්ස, ජනයෙය්‍යාථ මද්දවං.

56. ‘‘උපායනඤ්ච තෙ දෙව, නාඤ්ඤං පස්සාමි එදිසං;

සබ්බසාකුණිකාගාමෙ, තං පස්ස මනුජාධිප’’.

57. ‘‘දිස්වා නිසින්නං රාජානං, පීඨෙ සොවණ්ණයෙ සුභෙ;

අජ්ඣභාසථ වක්කඞ්ගො, වාචං කණ්ණසුඛං භණං.

58. ‘‘කච්චින්නු භොතො කුසලං, කච්චි භොතො අනාමයං;

කච්චි රට්ඨමිදං ඵීතං, ධම්මෙන මනුසාසසි’’.

59. ‘‘කුසලඤ්චෙව මෙ හංස, අථො හංස අනාමයං;

අථො රට්ඨමිදං ඵීතං, ධම්මෙන මනුසාසහං’’ [මනුසිස්සති (සී. පී.)].

60. ‘‘කච්චි භොතො අමච්චෙසු, දොසො කොචි න විජ්ජති;

කච්චි ච [කච්චින්නු (සී. පී.)] තෙ තවත්ථෙසු, නාවකඞ්ඛන්ති ජීවිතං’’.

61. ‘‘අථොපි මෙ අමච්චෙසු, දොසො කොචි න විජ්ජති;

අථොපි තෙ [අථොපිමෙ (සී. පී.)] මමත්ථෙසු, නාවකඞ්ඛන්ති ජීවිතං’’.

62. ‘‘කච්චි තෙ සාදිසී භරියා, අස්සවා පියභාණිනී;

පුත්තරූපයසූපෙතා, තව ඡන්දවසානුගා’’.

63. ‘‘අථො මෙ සාදිසී භරියා, අස්සවා පියභාණිනී;

පුත්තරූපයසූපෙතා, මම ඡන්දවසානුගා’’.

64. ‘‘භවන්තං [භවං තු (සී. පී.), භවන්නු (ස්‍යා.)] කච්චි නු මහා-සත්තුහත්ථත්තතං [හත්ථත්ථතං (සී. ස්‍යා. පී.)] ගතො;

දුක්ඛමාපජ්ජි විපුලං, තස්මිං පඨමමාපදෙ.

65. ‘‘කච්චි යන්තාපතිත්වාන, දණ්ඩෙන සමපොථයි;

එවමෙතෙසං ජම්මානං, පාතිකං [පාකතිකං (සී. පී.)] භවති තාවදෙ’’.

66. ‘‘ඛෙමමාසි මහාරාජ, එවමාපදියා සති [එවමාපදි සංසති (සී. පී.)];

න චායං කිඤ්චි රස්මාසු, සත්තූව සමපජ්ජථ.

67. ‘‘පච්චගමිත්ථ නෙසාදො, පුබ්බෙව අජ්ඣභාසථ;

තදායං සුමුඛොයෙව, පණ්ඩිතො පච්චභාසථ.

68. ‘‘තස්ස තං වචනං සුත්වා, පසාදමයමජ්ඣගා;

තතො මං පාමුචී පාසා, අනුඤ්ඤාසි සුඛෙන ච.

69. ‘‘ඉදඤ්ච සුමුඛෙනෙව, එතදත්ථාය චින්තිතං;

භොතො සකාසෙගමනං [සකාසෙ + ආගමනං], එතස්ස ධනමිච්ඡතා’’.

70. ‘‘ස්වාගතඤ්චෙවිදං භවතං, පතීතො චස්මි දස්සනා;

එසො චාපි බහුං විත්තං, ලභතං යාවදිච්ඡති’’ [යාවතිච්ඡති (සී. පී.)].

71. ‘‘සන්තප්පයිත්වා නෙසාදං, භොගෙහි මනුජාධිපො;

අජ්ඣභාසථ වක්කඞ්ගං, වාචං කණ්ණසුඛං භණං’’.

72. ‘‘යං ඛලු ධම්මමාධීනං, වසො වත්තති කිඤ්චනං;

සබ්බත්ථිස්සරියං තව [සබ්බත්ථිස්සරියං භවතං (සී. ස්‍යා. පී.), සබ්බිස්සරියං භවතං (ස්‍යා. ක.)], තං පසාස [පසාසථ (සී. ස්‍යා. පී.)] යදිච්ඡථ.

73. ‘‘දානත්ථං උපභොත්තුං වා, යං චඤ්ඤං උපකප්පති;

එතං දදාමි වො විත්තං, ඉස්සරියං [ඉස්සෙරං (සී.), ඉස්සරං (පී.)] විස්සජාමි වො’’.

74. ‘‘යථා ච ම්‍යායං සුමුඛො, අජ්ඣභාසෙය්‍ය පණ්ඩිතො;