532. සොණනන්දජාතකං (2)

92. ‘‘දෙවතා නුසි ගන්ධබ්බො, අදු [ආදු (සී. ස්‍යා.)] සක්කො පුරින්දදො;

මනුස්සභූතො ඉද්ධිමා, කථං ජානෙමු තං මයං’’.

93. ‘‘නාපි දෙවො න ගන්ධබ්බො, නාපි සක්කො පුරින්දදො;

මනුස්සභූතො ඉද්ධිමා, එවං ජානාහි භාරධ’’ [භාරභ (ක.)].

94. ‘‘කතරූපමිදං භොතො [භොතො (සී. පී.)], වෙය්‍යාවච්චං අනප්පකං;

දෙවම්හි වස්සමානම්හි, අනොවස්සං භවං අකා.

95. ‘‘තතො වාතාතපෙ ඝොරෙ, සීතච්ඡායං භවං අකා;

තතො අමිත්තමජ්ඣෙසු [අමිත්තමජ්ඣෙ ච (සී.)], සරතාණං භවං අකා.

96. ‘‘තතො ඵීතානි රට්ඨානි, වසිනො තෙ භවං අකා;

තතො එකසතං ඛත්‍යෙ, අනුයන්තෙ [අනුයුත්තෙ (පී.)] භවං අකා.

97. ‘‘පතීතාස්සු මයං භොතො, වද තං [වර තං (සී. ස්‍යා. පී.)] භඤ්ජ [භඤ්ඤ (සී. පී.), භුඤ්ජ (ස්‍යා. ක.)] මිච්ඡසි;

හත්ථියානං අස්සරථං, නාරියො ච අලඞ්කතා;

නිවෙසනානි රම්මානි, මයං භොතො දදාමසෙ.

98. ‘‘අථ වඞ්ගෙ [අථ වා සඞ්ගෙ (සී. පී.)] වා මගධෙ, මයං භොතො දදාමසෙ;

අථ වා අස්සකාවන්තී [අස්සකාවන්තිං (සී. ස්‍යා. පී.)], සුමනා දම්ම තෙ මයං.

99. ‘‘උපඩ්ඪං වාපි රජ්ජස්ස, මයං භොතො දදාමසෙ;

සචෙ තෙ අත්ථො රජ්ජෙන, අනුසාස යදිච්ඡසි’’.

100. ‘‘න මෙ අත්ථොපි රජ්ජෙන, නගරෙන ධනෙන වා;

අථොපි ජනපදෙන, අත්ථො මය්හං න විජ්ජති.

101. ‘‘භොතොව රට්ඨෙ විජිතෙ, අරඤ්ඤෙ අත්ථි අස්සමො;

පිතා මය්හං ජනෙත්තී ච, උභො සම්මන්ති අස්සමෙ.

102. ‘‘තෙසාහං [තෙස්වහං (ක.)] පුබ්බාචරියෙසු, පුඤ්ඤං න ලභාමි කාතවෙ;

භවන්තං අජ්ඣාවරං කත්වා, සොණං [සොනං (පී.)] යාචෙමු සංවරං’’.

103. ‘‘කරොමි තෙ තං වචනං, යං මං භණසි බ්‍රාහ්මණ;

එතඤ්ච ඛො නො අක්ඛාහි, කීවන්තො හොන්තු යාචකා’’.

104. ‘‘පරොසතං ජානපදා, මහාසාලා ච බ්‍රාහ්මණා;

ඉමෙ ච ඛත්තියා සබ්බෙ, අභිජාතා යසස්සිනො;

භවඤ්ච රාජා මනොජො, අලං හෙස්සන්ති යාචකා’’.

105. ‘‘හත්ථී අස්සෙ ච යොජෙන්තු, රථං සන්නය්හ සාරථි [නං රථි (පී.)];

ආබන්ධනානි ගණ්හාථ, පාදාසුස්සාරයද්ධජෙ [පාදෙසුස්සාරයං ධජෙ (සී.), පාදාසුස්සාරයං ධජෙ (පී.)];

අස්සමං තං ගමිස්සාමි, යත්ථ සම්මති කොසියො’’.

106. ‘‘තතො ච රාජා පායාසි, සෙනාය චතුරඞ්ගිනී;

අගමා අස්සමං රම්මං, යත්ථ සම්මති කොසියො’’.

107. ‘‘කස්ස කාදම්බයො [කස්ස කාදම්බමයො (ක.)] කාජො, වෙහාසං චතුරඞ්ගුලං;

අංසං අසම්ඵුසං එති, උදහාරාය [උදහාරස්ස (සී. ස්‍යා. පී.)] ගච්ඡතො’’.

108. ‘‘අහං සොණො මහාරාජ, තාපසො සහිතබ්බතො [සහිතං වතො (පී.)];

භරාමි මාතාපිතරො, රත්තින්දිවමතන්දිතො.

109. ‘‘වනෙ ඵලඤ්ච මූලඤ්ච, ආහරිත්වා දිසම්පති;

පොසෙමි මාතාපිතරො, පුබ්බෙ කතමනුස්සරං’’.

110. ‘‘ඉච්ඡාම අස්සමං ගන්තුං, යත්ථ සම්මති කොසියො;

මග්ගං නො සොණ අක්ඛාහි, යෙන ගච්ඡෙමු [ගච්ඡාම (සී.)] අස්සමං’’.

111. ‘‘අයං එකපදී රාජ, යෙනෙතං [යෙන තං (ක.)] මෙඝසන්නිභං;

කොවිළාරෙහි සඤ්ඡන්නං, එත්ථ සම්මති කොසියො’’.

112. ‘‘ඉදං වත්වාන පක්කාමි, තරමානො මහාඉසි;

වෙහාසෙ අන්තලික්ඛස්මිං, අනුසාසිත්වාන ඛත්තියෙ.

113. ‘‘අස්සමං පරිමජ්ජිත්වා, පඤ්ඤපෙත්වාන [පඤ්ඤපෙත්වාන (සී. ස්‍යා.)] ආසනං;

පණ්ණසාලං පවිසිත්වා, පිතරං පටිබොධයි.

114. ‘‘ඉමෙ ආයන්ති රාජානො, අභිජාතා යසස්සිනො;

අස්සමා නික්ඛමිත්වාන, නිසීද ත්වං [නිසීදාහි (සී.)] මහාඉසෙ.

115. ‘‘තස්ස තං වචනං සුත්වා, තරමානො මහාඉසි;

අස්සමා නික්ඛමිත්වාන, සද්වාරම්හි උපාවිසි’’.

116. ‘‘තඤ්ච දිස්වාන ආයන්තං, ජලන්තංරිව තෙජසා;

ඛත්‍යසඞ්ඝපරිබ්‍යූළ්හං, කොසියො එතදබ්‍රවි.

117. ‘‘කස්ස භෙරී මුදිඞ්ගා ච [මුතිඞ්ගා ච (පී.)], සඞ්ඛා පණවදින්දිමා [දෙණ්ඩිමා (සී. පී.)];

පුරතො පටිපන්නානි, හාසයන්තා රථෙසභං.

118. ‘‘කස්ස කඤ්චනපට්ටෙන, පුථුනා විජ්ජුවණ්ණිනා;

යුවා කලාපසන්නද්ධො, කො එති සිරියා ජලං.

119. ‘‘උක්කාමුඛපහට්ඨංව, ඛදිරඞ්ගාරසන්නිභං;

මුඛඤ්ච රුචිරා භාති, කො එති සිරියා ජලං.

120. ‘‘කස්ස පග්ගහිතං ඡත්තං, සසලාකං මනොරමං;

ආදිච්චරංසාවරණං, කො එති සිරියා ජලං.

121. ‘‘කස්ස අඞ්ගං පරිග්ගය්හ, වාළබීජනිමුත්තමං;

චරන්ති වරපුඤ්ඤස්ස [වරපඤ්ඤස්ස (සී. පී.)], හත්ථික්ඛන්ධෙන ආයතො.

122. ‘‘කස්ස සෙතානි ඡත්තානි, ආජානීයා ච වම්මිතා;

සමන්තා පරිකිරෙන්ති [පරිකිරන්ති (සී. ස්‍යා. පී.)], කො එති සිරියා ජලං.

123. ‘‘කස්ස එකසතං ඛත්‍යා, අනුයන්තා [අනුයුත්තා (පී.)] යසස්සිනො;

සමන්තානුපරියන්ති, කො එති සිරියා ජලං.

124. ‘‘හත්ථි අස්සරථ පත්ති [හත්ථී අස්සා රථා පත්තී (සී.)], සෙනා ච චතුරඞ්ගිනී;

සමන්තානුපරියන්ති [සමන්තා අනුපරියාති (පී.)], කො එති සිරියා ජලං.

125. ‘‘කස්සෙසා මහතී සෙනා, පිට්ඨිතො අනුවත්තති;

අක්ඛොභණී [අක්ඛාභනී (සී.), අක්ඛොභිනී (ස්‍යා.)] අපරියන්තා, සාගරස්සෙව ඌමියො’’.

126. ‘‘රාජාභිරාජා [රාජාධිරාජා (ක.)] මනොජො, ඉන්දොව ජයතං පති;

නන්දස්සජ්ඣාවරං එති, අස්සමං බ්‍රහ්මචාරිනං.

127. ‘‘තස්සෙසා මහතී සෙනා, පිට්ඨිතො අනුවත්තති;

අක්ඛොභණී අපරියන්තා, සාගරස්සෙව ඌමියො’’.

128. ‘‘අනුලිත්තා චන්දනෙන, කාසිකුත්තමධාරිනො [කාසිකවත්ථධාරිනො (පී.)];

සබ්බෙ පඤ්ජලිකා හුත්වා, ඉසීනං අජ්ඣුපාගමුං’’.

129. ‘‘කච්චි නු භොතො කුසලං, කච්චි භොතො අනාමයං;

කච්චි උඤ්ඡෙන යාපෙථ, කච්චි මූලඵලා බහූ.

130. ‘‘කච්චි ඩංසා මකසා ච, අප්පමෙව සරීසපා [සිරිංසපා (සී. ස්‍යා. පී.)];

වනෙ වාළමිගාකිණ්ණෙ, කච්චි හිංසා න විජ්ජති’’.

131. ‘‘කුසලඤ්චෙව නො රාජ, අථො රාජ අනාමයං;

අථො උඤ්ඡෙන යාපෙම, අථො මූලඵලා බහූ.

132. ‘‘අථො ඩංසා මකසා ච [ඩංසා ච මකසා (සී.), ඩංසා ච මකසා ච (පී.)], අප්පමෙව සරීසපා [සිරිංසපා (සී. ස්‍යා. පී.)];

වනෙ වාළමිගාකිණ්ණෙ, හිංසා මය්හං [අ ම්හං (සී. පී.)] න විජ්ජති.

133. ‘‘බහූනි වස්සපූගානි, අස්සමෙ සම්මතං [වසතො (සී.)] ඉධ;

නාභිජානාමි උප්පන්නං, ආබාධං අමනොරමං.

134. ‘‘ස්වාගතං තෙ මහාරාජ, අථො තෙ අදුරාගතං;

ඉස්සරොසි අනුප්පත්තො, යං ඉධත්ථි පවෙදය.

135. ‘‘තින්දුකානි පියාලානි, මධුකෙ කාසුමාරියො [කාසමාරියො (සී. ස්‍යා.)];

ඵලානි ඛුද්දකප්පානි, භුඤ්ජ රාජ වරං වරං.

136. ‘‘ඉදම්පි පානීයං සීතං, ආභතං ගිරිගබ්භරා;

තතො පිව මහාරාජ, සචෙ ත්වං අභිකඞ්ඛසි’’.

137. ‘‘පටිග්ගහිතං යං දින්නං, සබ්බස්ස අග්ඝියං කතං;

නන්දස්සාපි නිසාමෙථ, වචනං සො [යං (සී.), යං සො (පී.)] පවක්ඛති.

138. ‘‘අජ්ඣාවරම්හා නන්දස්ස, භොතො සන්තිකමාගතා;

සුණාතු [සුණාතු මෙ (සී. ස්‍යා.)] භවං වචනං, නන්දස්ස පරිසාය ච’’.

139. ‘‘පරොසතං ජානපදා [ජනපදා (පී.)], මහාසාලා ච බ්‍රාහ්මණා;

ඉමෙ ච ඛත්තියා සබ්බෙ, අභිජාතා යසස්සිනො;

භවඤ්ච රාජා මනොජො, අනුමඤ්ඤන්තු මෙ වචො.

140. ‘‘යෙ ච සන්ති [යෙ වසන්ති (සී.), යෙ හි සන්ති (පී.)] සමීතාරො, යක්ඛානි ඉධ මස්සමෙ;

අරඤ්ඤෙ භූතභබ්‍යානි, සුණන්තු වචනං මම.

141. ‘‘නමො කත්වාන භූතානං, ඉසිං වක්ඛාමි සුබ්බතං;

සො ත්‍යාහං දක්ඛිණා බාහු, තව කොසිය සම්මතො.

142. ‘‘පිතරං මෙ ජනෙත්තිඤ්ච, භත්තුකාමස්ස මෙ සතො;

වීර පුඤ්ඤමිදං ඨානං, මා මං කොසිය වාරය.

143. ‘‘සබ්භි හෙතං උපඤ්ඤාතං, මමෙතං උපනිස්සජ;

උට්ඨානපාරිචරියාය, දීඝරත්තං තයා කතං;

මාතාපිතූසු පුඤ්ඤානි, මම ලොකදදො භව.

144. ‘‘තථෙව සන්ති මනුජා, ධම්මෙ ධම්මපදං විදූ;

මග්ගො සග්ගස්ස ලොකස්ස, යථා ජානාසි ත්වං ඉසෙ.

145. ‘‘උට්ඨානපාරිචරියාය, මාතාපිතුසුඛාවහං;

තං මං පුඤ්ඤා නිවාරෙති, අරියමග්ගාවරො නරො’’.

146. ‘‘සුණන්තු භොන්තො වචනං, භාතුරජ්ඣාවරා මම;

කුලවංසං මහාරාජ, පොරාණං පරිහාපයං;

අධම්මචාරී ජෙට්ඨෙසු [යො ජෙට්ඨො (සී.)], නිරයං සොපපජ්ජති [සො උපපජ්ජති (සී. ස්‍යා. පී.)].

147. ‘‘යෙ ච ධම්මස්ස කුසලා, පොරාණස්ස දිසම්පති;

චාරිත්තෙන ච සම්පන්නා, න තෙ ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං.

148. ‘‘මාතාපිතා ච භාතා ච, භගිනී ඤාතිබන්ධවා;

සබ්බෙ ජෙට්ඨස්ස තෙ භාරා, එවං ජානාහි භාරධ [භාරථ (ස්‍යා.)].

149. ‘‘ආදියිත්වා ගරුං භාරං, නාවිකො විය උස්සහෙ;

ධම්මඤ්ච නප්පමජ්ජාමි, ජෙට්ඨො චස්මි රථෙසභ’’.

150. ‘‘අධිගමා [අධිගතම්හා (සී.), අධිගම්හා (ස්‍යා.), අධිගතම්හ (පී.)] තමෙ ඤාණං, ජාලංව ජාතවෙදතො;

එවමෙව නො භවං ධම්මං, කොසියො පවිදංසයි.

151. ‘‘යථා උදයමාදිච්චො, වාසුදෙවො පභඞ්කරො;

පාණීනං පවිදංසෙති, රූපං කල්‍යාණපාපකං;

එවමෙව නො භවං ධම්මං, කොසියො පවිදංසයි’’.

152. ‘‘එවං මෙ යාචමානස්ස, අඤ්ජලිං නාවබුජ්ඣථ;

තව පද්ධචරො [තව පට්ඨචරො (ස්‍යා.), තව බද්ධඤ්චරො (පී.), තවුපට්ඨචරො (ක.)] හෙස්සං, වුට්ඨිතො පරිචාරකො’’.

153. ‘‘අද්ධා නන්ද විජානාසි [පජානාසි (සී.)], සද්ධම්මං සබ්භි දෙසිතං;

අරියො අරියසමාචාරො, බාළ්හං ත්වං මම රුච්චසි.

154. ‘‘භවන්තං වදාමි භොතිඤ්ච, සුණාථ වචනං මම;

නායං භාරො භාරමතො [භාරමත්තො (සී. ස්‍යා.)], අහු මය්හං කුදාචනං.

155. ‘‘තං මං උපට්ඨිතං සන්තං, මාතාපිතුසුඛාවහං;

නන්දො අජ්ඣාවරං කත්වා, උපට්ඨානාය යාචති.

156. ‘‘යො වෙ ඉච්ඡති කාමෙන, සන්තානං බ්‍රහ්මචාරිනං;

නන්දං වො වරථ එකො [නන්දං වදථ එකෙ (පී.)], කං නන්දො උපතිට්ඨතු’’.

157. ‘‘තයා තාත අනුඤ්ඤාතා, සොණ තං නිස්සිතා මයං;

උපඝාතුං [උපඝායිතුං (සී.)] ලභෙ නන්දං, මුද්ධනි බ්‍රහ්මචාරිනං’’.

158. ‘‘අස්සත්ථස්සෙව තරුණං, පවාළං මාලුතෙරිතං;

චිරස්සං නන්දං දිස්වාන, හදයං මෙ පවෙධති.

159. ‘‘යදා සුත්තාපි සුපිනෙ [සුප්පන්තෙ (ස්‍යා. පී.)], නන්දං පස්සාමි ආගතං;

උදග්ගා සුමනා හොමි, නන්දො නො ආගතො අයං.

160. ‘‘යදා ච පටිබුජ්ඣිත්වා, නන්දං පස්සාමි නාගතං;

භිය්‍යො ආවිසතී සොකො, දොමනස්සඤ්චනප්පකං.

161. ‘‘සාහං අජ්ජ චිරස්සම්පි, නන්දං පස්සාමි ආගතං;

භත්තුච්ච [භත්තුඤ්ච (ක.)] මය්හඤ්ච පියො, නන්දො නො පාවිසී ඝරං.

162. ‘‘පිතුපි නන්දො සුප්පියො, යං නන්දො නප්පවසෙ [පාවිසී (පී.)] ඝරා [ඝරං (ස්‍යා. පී. ක.)];

ලභතූ තාත නන්දො තං, මං නන්දො උපතිට්ඨතු’’.