20. සත්තතිනිපාතො

531. කුසජාතකං (1)

1. ‘‘ඉදං තෙ රට්ඨං සධනං සයොග්ගං, සකායුරං සබ්බකාමූපපන්නං;

ඉදං තෙ රජ්ජං [රට්ඨං (ක.)] අනුසාස අම්ම, ගච්ඡාමහං යත්ථ පියා පභාවතී’’.

2. ‘‘අනුජ්ජුභූතෙන හරං මහන්තං, දිවා ච රත්තො ච නිසීථකාලෙ [නිසීද කාලෙ (ක.)];

පටිගච්ඡ ත්වං ඛිප්පං කුසාවතිං කුස [කුසාවතිං (ස්‍යා. ක.)], නිච්ඡාමි දුබ්බණ්ණමහං වසන්තං’’.

3. ‘‘නාහං ගමිස්සාමි ඉතො කුසාවතිං, පභාවතී වණ්ණපලොභිතො තව;

රමාමි මද්දස්ස නිකෙතරම්මෙ, හිත්වාන රට්ඨං තව දස්සනෙ රතො.

4. ‘‘පභාවතී වණ්ණපලොභිතො තව, සම්මූළ්හරූපො විචරාමි මෙදිනිං [මෙදනිං (ස්‍යා. ක.)];

දිසං න ජානාමි කුතොම්හි ආගතො, තයම්හි මත්තො මිගමන්දලොචනෙ.

5. ‘‘සුවණ්ණචීරවසනෙ, ජාතරූපසුමෙඛලෙ;

සුස්සොණි තව කාමා හි [කාමෙහි (සී. ස්‍යා. පී.)], නාහං රජ්ජෙන මත්ථිකො’’.

6. ‘‘අබ්භූති [අබ්භූ හි (සී.), අභූති (ස්‍යා.), අබ්භු හි (පී.)] තස්ස භො හොති, යො අනිච්ඡන්තමිච්ඡති;

අකාමං රාජ කාමෙසි [කාමෙහි (සී. පී.)], අකන්තං කන්තු [අකන්තො කන්ත (සී. ස්‍යා. පී.)] මිච්ඡසි’’.

7. ‘‘අකාමං වා සකාමං වා, යො නරො ලභතෙ පියං;

ලාභමෙත්ථ පසංසාම, අලාභො තත්ථ පාපකො’’.

8. ‘‘පාසාණසාරං ඛණසි, කණිකාරස්ස දාරුනා;

වාතං ජාලෙන බාධෙසි, යො අනිච්ඡන්තමිච්ඡසි’’.

9. ‘‘පාසාණො නූන තෙ හදයෙ, ඔහිතො මුදුලක්ඛණෙ;

යො තෙ සාතං න වින්දාමි, තිරොජනපදාගතො.

10. ‘‘යදා මං භකුටිං [භූකුටිං (සී. පී.)] කත්වා, රාජපුත්තී උදික්ඛති [රාජපුත්ති උදික්ඛසි (සී. පී.)];

ආළාරිකො තදා හොමි, රඤ්ඤො මද්දස්සන්තෙපුරෙ [මද්දස්ස ථීපුරෙ (සී. පී.) එවමුපරිපි].

11. ‘‘යදා උම්හයමානා මං, රාජපුත්තී උදික්ඛති [රාජපුත්ති උදික්ඛසි (සී. පී.)];

නාළාරිකො තදා හොමි, රාජා හොමි තදා කුසො’’.

12. ‘‘සචෙ හි වචනං සච්චං, නෙමිත්තානං භවිස්සති;

නෙව මෙ ත්වං පතී අස්ස, කාමං ඡින්දන්තු සත්තධා’’.

13. ‘‘සචෙ හි වචනං සච්චං, අඤ්ඤෙසං යදි වා මමං;

නෙව තුය්හං පතී අත්ථි, අඤ්ඤො සීහස්සරා කුසා’’.

14. ‘‘නෙක්ඛං ගීවං තෙ කාරෙස්සං, පත්වා ඛුජ්ජෙ කුසාවතිං;

සචෙ මං නාගනාසූරූ, ඔලොකෙය්‍ය පභාවතී.

15. ‘‘නෙක්ඛං ගීවං තෙ කාරෙස්සං, පත්වා ඛුජ්ජෙ කුසාවතිං;

සචෙ මං නාගනාසූරූ, ආලපෙය්‍ය පභාවතී.

16. ‘‘නෙක්ඛං ගීවං තෙ කාරෙස්සං, පත්වා ඛුජ්ජෙ කුසාවතිං;

සචෙ මං නාගනාසූරූ, උම්හායෙය්‍ය පභාවතී.

17. ‘‘නෙක්ඛං ගීවං තෙ කාරෙස්සං, පත්වා ඛුජ්ජෙ කුසාවතිං;

සචෙ මං නාගනාසූරූ, පම්හායෙය්‍ය පභාවතී.

18. ‘‘නෙක්ඛං ගීවං තෙ කාරෙස්සං, පත්වා ඛුජ්ජෙ කුසාවතිං;

සචෙ මෙ නාගනාසූරූ, පාණීහි උපසම්ඵුසෙ’’.

19. ‘‘න හි නූනායං රාජපුත්තී, කුසෙ සාතම්පි වින්දති;

ආළාරිකෙ භතෙ පොසෙ, වෙතනෙන අනත්ථිකෙ’’.

20. ‘‘න හි නූනායං සා [නූන අයං (සී. ස්‍යා.)] ඛුජ්ජා, ලභති ජිව්හාය ඡෙදනං;

සුනිසිතෙන සත්ථෙන, එවං දුබ්භාසිතං භණං’’.

21. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මහායසොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

22. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මහද්ධනොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

23. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මහබ්බලොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

24. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මහාරට්ඨොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

25. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මහාරාජාති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

26. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

සීහස්සරොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

27. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

වග්ගුස්සරොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

28. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

බින්දුස්සරොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

29. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මඤ්ජුස්සරොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

30. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

මධුස්සරොති [මධුරස්සරොති (සී.)] කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

31. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

සතසිප්පොති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං.

32. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

ඛත්තියොතිපි කත්වාන [කරිත්වාන (සී.)], කරස්සු රුචිරෙ පියං.

33. ‘‘මා නං රූපෙන පාමෙසි, ආරොහෙන පභාවති;

කුසරාජාති කත්වාන, කරස්සු රුචිරෙ පියං’’.

34. ‘‘එතෙ නාගා උපත්ථද්ධා, සබ්බෙ තිට්ඨන්ති වම්මිතා [වම්මිකා (ස්‍යා.)];

පුරා මද්දන්ති පාකාරං, ආනෙන්තෙතං පභාවතිං’’.

35. ‘‘සත්ත බිලෙ [ඛණ්ඩෙ (සී. පී.)] කරිත්වාන, අහමෙතං පභාවතිං;

ඛත්තියානං පදස්සාමි, යෙ මං හන්තුං ඉධාගතා’’.

36. ‘‘අවුට්ඨහි රාජපුත්තී, සාමා කොසෙය්‍යවාසිනී;

අස්සුපුණ්ණෙහි නෙත්තෙහි, දාසීගණපුරක්ඛතා’’.

37. ‘‘තං නූන කක්කූපනිසෙවිතං මුඛං, ආදාසදන්තාථරුපච්චවෙක්ඛිතං;

සුභං සුනෙත්තං විරජං අනඞ්ගණං, ඡුද්ධං වනෙ ඨස්සති ඛත්තියෙහි.

38. ‘‘තෙ නූන මෙ අසිතෙ වෙල්ලිතග්ගෙ, කෙසෙ මුදූ චන්දනසාරලිත්තෙ;

සමාකුලෙ සීවථිකාය මජ්ඣෙ, පාදෙහි ගිජ්ඣා පරිකඩ්ඪිස්සන්ති [පරිකඩ්ඪයන්ති (සී. ස්‍යා. පී.)].

39. ‘‘තා නූන මෙ තම්බනඛා සුලොමා, බාහා මුදූ චන්දනසාරලිත්තා;

ඡින්නා වනෙ උජ්ඣිතා ඛත්තියෙහි, ගය්හ ධඞ්කො [වකො (පී.)] ගච්ඡති යෙන කාමං.

40. ‘‘තෙ නූන තාලූපනිභෙ අලම්බෙ, නිසෙවිතෙ කාසිකචන්දනෙන;

ථනෙසු මෙ ලම්බිස්සති [ලම්බහීති (පී.)] සිඞ්ගාලො [සිගාලො (සී. ස්‍යා. පී.)], මාතූව පුත්තො තරුණො තනූජො.

41. ‘‘තං නූන සොණිං පුථුලං සුකොට්ටිතං, නිසෙවිතං කඤ්චනමෙඛලාහි;

ඡින්නං වනෙ ඛත්තියෙහී අවත්ථං, සිඞ්ගාලසඞ්ඝා පරිකඩ්ඪිස්සන්ති [ගය්හා වකො ගච්ඡති යෙනකාමං (පී.)].

42. ‘‘සොණා ධඞ්කා [වකා (පී.)] සිඞ්ගාලා ච, යෙ චඤ්ඤෙ සන්ති දාඨිනො;

අජරා නූන හෙස්සන්ති, භක්ඛයිත්වා පභාවතිං.

43. ‘‘සචෙ මංසානි හරිංසු, ඛත්තියා දූරගාමිනො;

අට්ඨීනි අම්ම යාචිත්වා, අනුපථෙ දහාථ නං.

44. ‘‘ඛෙත්තානි අම්ම කාරෙත්වා, කණිකාරෙත්ථ රොපය [රොපයෙ (ක.)];

යදා තෙ පුප්ඵිතා අස්සු, හෙමන්තානං හිමච්චයෙ;

සරෙය්‍යාථ මමං [මම (පී.)] අම්ම, එවංවණ්ණා පභාවතී’’.

45. ‘‘තස්සා මාතා උදට්ඨාසි, ඛත්තියා දෙවවණ්ණිනී;

දිස්වා අසිඤ්ච සූනඤ්ච, රඤ්ඤො මද්දස්සන්තෙපුරෙ’’.

46. ‘‘ඉමිනා නූන අසිනා, සුසඤ්ඤං තනුමජ්ඣිමං;

ධීතරං මද්ද [මම (සී.), මද්දො (පී.)] හන්ත්වාන, ඛත්තියානං පදස්සසි’’ [පදස්සති (පී. ක.)].

47. ‘‘න මෙ අකාසි වචනං, අත්ථකාමාය පුත්තිකෙ;

සාජ්ජ ලොහිතසඤ්ඡන්නා, ගච්ඡසි [ගඤ්ඡිසි (සී. පී.)] යමසාධනං.

48. ‘‘එවමාපජ්ජතී පොසො, පාපියඤ්ච නිගච්ඡති;

යො වෙ හිතානං වචනං, න කරොති [න කරං (සී.)] අත්ථදස්සිනං.

49. ‘‘සචෙ ච අජ්ජ [ත්වං අම්ම (සී.)] ධාරෙසි [වාරෙසි (පී.)], කුමාරං චාරුදස්සනං;

කුසෙන ජාතං ඛත්තියං, සුවණ්ණමණිමෙඛලං;

පූජිතං [පූජිතා (පී.)] ඤාතිසඞ්ඝෙහි, න ගච්ඡසි [ගඤ්ඡිසි (සී. පී.)] යමක්ඛයං.

50. ‘‘යත්ථස්සු භෙරී නදති, කුඤ්ජරො ච නිකූජති [නිකුඤ්ජති (පී.)];

ඛත්තියානං කුලෙ භද්දෙ, කිං නු සුඛතරං තතො.

51. ‘‘අස්සො ච සිසති [අස්සො හසිසති (සී.), අස්සො හසියති (ස්‍යා.), අස්සො ච සිංසති (පී.)] ද්වාරෙ, කුමාරො උපරොදති;

ඛත්තියානං කුලෙ භද්දෙ, කිං නු සුඛතරං තතො.

52. ‘‘මයූරකොඤ්චාභිරුදෙ, කොකිලාභිනිකූජිතෙ;

ඛත්තියානං කුලෙ භද්දෙ, කිං නු සුඛතරං තතො’’.

53. ‘‘කහං නු සො සත්තුමද්දනො, පරරට්ඨප්පමද්දනො;

කුසො සොළාරපඤ්ඤාණො, යො නො දුක්ඛා පමොචයෙ’’.

54. ‘‘ඉධෙව සො සත්තුමද්දනො, පරරට්ඨප්පමද්දනො;

කුසො සොළාරපඤ්ඤාණො, යො තෙ සබ්බෙ වධිස්සති’’ [යො නො දුක්ඛා පමොචයෙ (සී.), සො නො සබ්බෙ වධිස්සති (පී.)].

55. ‘‘උම්මත්තිකා නු භණසි, අන්ධබාලා පභාසසි [ආදු බාලාව භාසසි (සී. පී.)];

කුසො චෙ ආගතො අස්ස, කිං න [කින්නු (ස්‍යා. ක.)] ජානෙමු තං මයං’’.

56. ‘‘එසො ආළාරිකො පොසො, කුමාරීපුරමන්තරෙ;

දළ්හං කත්වාන සංවෙල්ලිං, කුම්භිං ධොවති ඔණතො’’.

57. ‘‘වෙණී ත්වමසි චණ්ඩාලී, අදූසි කුලගන්ධිනී;

කථං මද්දකුලෙ ජාතා, දාසං කයිරාසි කාමුකං’’.

58. ‘‘නම්හි වෙණී න චණ්ඩාලී, න චම්හි කුලගන්ධිනී;

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි’’.

59. ‘‘යො බ්‍රාහ්මණසහස්සානි, සදා භොජෙති වීසතිං;

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි’’.

60. ‘‘යස්ස නාගසහස්සානි, සදා යොජෙන්ති වීසතිං;

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි.

61. ‘‘යස්ස අස්සසහස්සානි, සදා යොජෙන්ති වීසතිං;

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි.

62. ‘‘යස්ස රථසහස්සානි, සදා යොජෙන්ති වීසතිං;

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි.

[( ) අයං ගාථා සී. පී. පොත්ථකෙසුයෙව දිස්සති] (‘‘යස්ස උසභසහස්සානි, සදා යොජෙන්ති වීසතිං;

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි) [( ) අයං ගාථා සී. පී. පොත්ථකෙසුයෙව දිස්සති].

63. ‘‘යස්ස ධෙනුසහස්සානි, සදා දුහන්ති වීසතිං [දුය්හන්ති වීසති (සී. පී.)];

ඔක්කාකපුත්තො භද්දන්තෙ, ත්වං නු දාසොති මඤ්ඤසි’’.

64. ‘‘තග්ඝ තෙ දුක්කටං බාලෙ, යං ඛත්තියං මහබ්බලං;

නාගං මණ්ඩූකවණ්ණෙන, න නං [න තං (සී. පී.)] අක්ඛාසිධාගතං’’ [අක්ඛාසි ආගතං (සී.)].

65. ‘‘අපරාධං මහාරාජ, ත්වං නො ඛම රථෙසභ;

යං තං අඤ්ඤාතවෙසෙන, නාඤ්ඤාසිම්හා ඉධාගතං’’.

66. ‘‘මාදිසස්ස න තං ඡන්නං, යොහං ආළාරිකො භවෙ;

ත්වඤ්ඤෙව මෙ පසීදස්සු, නත්ථි තෙ දෙව දුක්කටං’’.

67. ‘‘ගච්ඡ බාලෙ ඛමාපෙහි, කුසරාජං මහබ්බලං;

ඛමාපිතො කුසො රාජා [කුසරාජා (සබ්බත්ථ)], සො තෙ දස්සති ජීවිතං’’.

68. ‘‘පිතුස්ස වචනං සුත්වා, දෙවවණ්ණී පභාවතී;

සිරසා අග්ගහී පාදෙ, කුසරාජං මහබ්බලං’’.

69. ‘‘යාමා රත්‍යො අතික්කන්තා, තාමා දෙව තයා විනා;

වන්දෙ තෙ සිරසා පාදෙ, මා මෙ කුජ්ඣං රථෙසභ.

70. ‘‘සබ්බං [සච්චං (සී. ස්‍යා. පී.)] තෙ පටිජානාමි, මහාරාජ සුණොහි මෙ;

න චාපි අප්පියං තුය්හං, කරෙය්‍යාමි අහං පුන.

71. ‘‘එවං චෙ යාචමානාය, වචනං මෙ න කාහසි;

ඉදානි මං තාතො හන්ත්වා, ඛත්තියානං පදස්සති’’.

72. ‘‘එවං තෙ යාචමානාය, කිං න කාහාමි තෙ වචො;

විකුද්ධො ත්‍යස්මි කල්‍යාණි, මා ත්වං භායි පභාවති.