3. අරූපධාතු
995. අරූපධාතුයා කති ඛන්ධා…පෙ… කති චිත්තානි?
අරූපධාතුයා චත්තාරො ඛන්ධා, ද්වෙ ආයතනානි, ද්වෙ ධාතුයො, තීණි සච්චානි, එකාදසින්ද්‍රියානි, අට්ඨ හෙතූ, තයො ආහාරා, එකො ඵස්සො, එකා වෙදනා, එකා සඤ්ඤා, එකා චෙතනා, එකං චිත්තං.
996. තත්ථ කතමෙ අරූපධාතුයා චත්තාරො ඛන්ධා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා චත්තාරො ඛන්ධා’’.
තත්ථ කතමානි අරූපධාතුයා ද්වෙ ආයතනානි? මනායතනං, ධම්මායතනං – ඉමානි වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා ද්වෙ ආයතනානි’’.
තත්ථ කතමා අරූපධාතුයා ද්වෙ ධාතුයො? මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු – ඉමා වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා ද්වෙ ධාතුයො’’.
තත්ථ කතමානි අරූපධාතුයා තීණි සච්චානි? දුක්ඛසච්චං, සමුදයසච්චං, මග්ගසච්චං – ඉමානි වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා තීණි සච්චානි’’.
තත්ථ කතමානි අරූපධාතුයා එකාදසින්ද්‍රියානි? මනින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං, අඤ්ඤින්ද්‍රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං – ඉමානි වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා එකාදසින්ද්‍රියානි’’.
තත්ථ කතමෙ අරූපධාතුයා අට්ඨ හෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, ද්වෙ අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ…පෙ… ඉමෙ වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා අට්ඨ හෙතූ’’.
තත්ථ කතමෙ අරූපධාතුයා තයො ආහාරා? ඵස්සාහාරො, මනොසඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො – ඉමෙ වුච්චන්ති ‘‘අරූපධාතුයා තයො ආහාරා’’.
තත්ථ කතමො අරූපධාතුයා එකො ඵස්සො? මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො – අයං වුච්චති ‘‘අරූපධාතුයා එකො ඵස්සො’’.
තත්ථ කතමා අරූපධාතුයා එකා වෙදනා…පෙ… එකා සඤ්ඤා…පෙ… එකා චෙතනා…පෙ… එකං චිත්තං? මනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං වුච්චති ‘‘අරූපධාතුයා එකං චිත්තං’’.