မနောမယိဒ္ဓိဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၂၃၆-၇. မနောမယန္တိ ဧတ္ထ ပန မယသဒ္ဒေါ အပရပညတ္တိဝိကာရပဒပူရဏနိဗ္ဗတ္တိအာဒီသု အနေကေသွတ္ထေသု အာဂတော. ဣဓ ပန နိဗ္ဗတ္တိအတ္ထေတိ ဒဿေတုံ ‘‘မနေန နိဗ္ဗတ္တိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အဘိညာမနေန နိဗ္ဗတ္တိတ’’န္တိ အတ္ထောတိ အာစရိယေနာတိ (ဒီ. နိ. ဋီ. ၁.၂၃၆၊ ၂၃၇) ဝုတ္တံ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၉၇) ပန ‘‘အဓိဋ္ဌာနမနေန နိမ္မိတတ္တာ မနောမယ’’န္တိ အာဂတံ၊ အဘိညာမနေန၊ အဓိဋ္ဌာနမနေန စာတိ ဥဘယထာပိ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဥဘယမ္ပေတံ ယုတ္တမေဝ. အင်္ဂံ နာမ ဟတ္ထပါဒါဒိတံတံသမုဒါယံ၊ ပစ္စင်္ဂံ နာမ ကပ္ပရဇဏ္ဏုအာဒိ တသ္မိံ တသ္မိံ သမုဒါယေ အဝယဝံ. ‘‘အဟီနိန္ဒြိယ’’န္တိ ဧတ္ထ ပရိပုဏ္ဏတာယေဝ အဟီနတာ၊ န တု အပ္ပဏီတတာ၊ ပရိပုဏ္ဏဘာဝေါ စ စက္ခုသောတာဒီနံ သဏ္ဌာနဝသေနေဝ. နိမ္မိတရူပေ ဟိ ပသာဒေါ နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဏ္ဌာနဝသေန အဝိကလိန္ဒြိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဣမိနာဝ တဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယာဒီနမ္ပိ အဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဏ္ဌာနဝသေနာတိ စ ကမလဒလာဒိသဒိသသဏ္ဌာနမတ္တဝသေန၊ န ရူပါဘိဃာတာရဟဘူတပ္ပသာဒါဒိဣန္ဒြိယဝသေန. ‘‘သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယ’’န္တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေန္တော ‘‘ဣဒ္ဓိမတာ’’တိအာဒိမာဟ. အဝိဒ္ဓကဏ္ဏောတိ ကုလစာရိတ္တဝသေန ကဏ္ဏာလင်္ကာရပိဠန္ဓနတ္ထံ အဝိဇ္ဈိတကဏ္ဏော၊ နိဒဿနမတ္တမေတံ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗာကာရေဟီ’’တိ၊ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဝယဝဝိသေသာဒိသဗ္ဗာကာရေဟီတိ အတ္ထော. တေနာတိ ဣဒ္ဓိမတာ.

အယမေဝတ္ထော ပါဠိယမ္ပိ ဝိဘာဝိတောတိ အာဟ ‘‘မုဉ္ဇမှာ ဤသိကန္တိအာဒိဥပမာတ္တယမ္ပိ ဟိ။ပေ။ ဝုတ္တ’’န္တိ. ကတ္ထစိ ပန ‘‘မုဉ္ဇမှာ ဤသိကန္တိအာဒိ ဥပမာမတ္တံ. ယမ္ပိ ဟိ သဒိသဘာဝဒဿနတ္ထမေဝ ဝုတ္တ’’န္တိ ပါဌော ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘ဥပမာမတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ အတ္ထန္တရဒဿနံ နိဝတ္တေတိ၊ ‘‘ယမ္ပိ ဟီ’’တိအာဒိနာ ပန တဿ ဥပမာဘာဝံ သမတ္ထေတိ. နိယတာနပေက္ခေန စ ယံ-သဒ္ဒေန ‘‘မုဉ္ဇမှာ ဤသိက’’န္တိအာဒိဝစနမေဝ ပစ္စာမသတိ. သဒိသဘာဝဒဿနတ္ထမေဝါတိ သဏ္ဌာနတောပိ ဝဏ္ဏတောပိ အဝယဝဝိသေသတောပိ သဒိသဘာဝဒဿနတ္ထံယေဝ. ကထံ သဒိသဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ‘‘မုဉ္ဇသဒိသာ ဧဝ ဟီ’’တိအာဒိ. မုဉ္ဇံ နာမ တိဏဝိသေသော၊ ယေန ကောစ္ဆာဒီနိ ကရောန္တိ. ‘‘ပဝါဟေယျာ’’တိ ဝစနတော အန္တော ဌိတာ ဧဝ ဤသိကာ အဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေတိ ‘‘အန္တော ဤသိကာ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ. ဤသိကာတိ စ ကဠီရော. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဋီကာယံ ပန ‘‘ကဏ္ဍ’’န္တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ဋီ. ၂.၃၉၉) ဝုတ္တံ. ဝဋ္ဋာယ ကောသိယာတိ ပရိဝဋ္ဋုလာယ အသိကောသိယာ. ပတ္ထဋာယာတိ ပဋ္ဋိကာယ. ကရဍိတဗ္ဗော ဘာဇေတဗ္ဗောတိ ကရဏ္ဍော၊ ပေဠာ. ကရဍိတဗ္ဗော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ကရဏ္ဍော၊ နိမ္မောကံ. ဣဓာပိ နိမ္မောကမေဝါတိ အာဟ ‘‘ကရဏ္ဍာတိ ဣဒမ္ပီ’’တိအာဒိ. ဝိလီဝကရဏ္ဍော နာမ ပေဠာ. ကသ္မာ အဟိကဉ္စုကဿေဝ နာမံ၊ န ဝိလီဝကရဏ္ဍကဿာတိ စောဒနံ သောဓေတိ ‘‘အဟိကဉ္စုကော ဟီ’’တိအာဒိနာ၊ သွေဝ အဟိနာ သဒိသော၊ တသ္မာ တဿေဝ နာမန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဋီကာယံ ပန ‘‘ကရဏ္ဍာယာတိ ပေဠာယ၊ နိမ္မောကတောတိ စ ဝဒန္တီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ဋီ. ၂.၃၉၉) ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပေဠာဂဟဏံ အဟိနာ အသဒိသတာယ ဝိစာရေတဗ္ဗံ.

ယဇ္ဇေဝံ ‘‘သေယျထာပိ ပန မဟာရာဇ ပုရိသော အဟိံ ကရဏ္ဍာ ဥဒ္ဓရေယျာ’’တိ ပုရိသဿ ကရဏ္ဍတော အဟိဥဒ္ဓရဏူပမာယ အယမတ္ထော ဝိရုဇ္ဈေယျ. န ဟိ သော ဟတ္ထေန တတော ဥဒ္ဓရိတုံ သက္ကာတိ အနုယောဂေနာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. ‘‘ဥဒ္ဓရေယျာ’’တိ ဟိ အနိယမဝစနေပိ ဟတ္ထေန ဥဒ္ဓရဏဿေဝ ပါကဋတ္တာ တံဒဿနမိဝ ဇာတံ. တေနာဟ ‘‘ဟတ္ထေန ဥဒ္ဓရမာနော ဝိယ ဒဿိတော’’တိ. ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိ စိတ္တေန ဥဒ္ဓရဏဿ ဟေတုဒဿနံ. အဟိနော နာမ ပဉ္စသု ဌာနေသု သဇာတိံ နာတိဝတ္တန္တိ ဥပပတ္တိယံ၊ စုတိယံ၊ ဝိဿဋ္ဌနိဒ္ဒေါက္ကမနေ၊ သမာနဇာတိယာ မေထုနပဋိသေဝနေ၊ ဇိဏ္ဏတစာပနယနေတိ ဝုတ္တံ ‘‘သဇာတိယံ ဌိတော’’တိ. ဥရဂဇာတိယမေဝ ဌိတော ပဇဟတိ၊ န နာဂိဒ္ဓိယာ အညဇာတိရူပေါတိ အတ္ထော. ဣဒဉှိ မဟိဒ္ဓိကေ နာဂေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သရီရံ ခါဒယမာနံ ဝိယာတိ အတ္တနောယေဝ တစံ အတ္တနော သရီရံ ခါဒယမာနံ ဝိယ. ပုရာဏတစံ ဇိဂုစ္ဆန္တောတိ ဇိဏ္ဏတာယ ကတ္ထစိ မုတ္တံ ကတ္ထစိ ဩလမ္ဗိတံ ဇိဏ္ဏတစံ ဇိဂုစ္ဆန္တော. စတူဟီတိ ‘‘သဇာတိယံ ဌိတော၊ နိဿာယ၊ ထာမေန၊ ဇိဂုစ္ဆန္တော’’တိ ယထာဝုတ္တေဟိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ. တတောတိ ကဉ္စုကတော. အညေနာတိ အတ္တတော အညေန. စိတ္တေနာတိ ပုရိသဿ စိတ္တေနေဝ၊ န ဟတ္ထေန. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော အဟိံ ပဿိတွာ ‘‘အဟော ဝတာဟံ ဣမံ အဟိံ ကဉ္စုကတော ဥဒ္ဓရေယျ’’န္တိ အဟိံ ကရဏ္ဍာ စိတ္တေန ဥဒ္ဓရေယျ၊ တဿ ဧဝမဿ ‘‘အယံ အဟိ၊ အယံ ကရဏ္ဍော၊ အညော အဟိ၊ အညော ကရဏ္ဍော၊ ကရဏ္ဍာ တွေဝ အဟိ ဥဗ္ဘတော’’တိ၊ ဧဝမေဝ။ပေ။ သော ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနာတိ။ပေ။ အဟီနိန္ဒြိယန္တိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော.