စတုတ္ထဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၃၃. ယသ္မာ ပန စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တမေဝ ‘‘စေတသာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ ရာဂါဒိဥပက္ကိလေသမလာပဂမတော နိရုပက္ကိလေသံ နိမ္မလံ၊ တသ္မာ ဥပက္ကိလေသဝိဂမနမေဝ ပရိသုဒ္ဓဘာဝေါတိ အာဟ ‘‘နိရုပက္ကိလေသဋ္ဌေန ပရိသုဒ္ဓ’’န္တိ. ယသ္မာ စ ပရိသုဒ္ဓဿေဝ ပစ္စယဝိသေသေန ပဝတ္တိဝိသေသော ပရိယောဒါတတာ သုဒ္ဓန္တသုဝဏ္ဏဿ နိဃံသနေန ပဘဿရတာ ဝိယ၊ တသ္မာ ပဘဿရတာယေဝ ပရိယောဒါတတာတိ အာဟ ‘‘ပဘဿရဋ္ဌေန ပရိယောဒါတ’’န္တိ. ဝိဇ္ဇု ဝိယ ပဘာယ ဣတော စိတော စ နိစ္ဆရဏံ ပဘဿရံ ယထာ ‘‘အာဘဿရာ’’တိ. ဩဒါတေန ဝတ္ထေနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဩဒါတေနာ’’တိ ဂုဏဝစနံ သန္ဓာယ ‘‘ဩဒါတေန။ပေ။ ဣဒ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဥတုဖရဏတ္ထန္တိ ဥဏှဿ ဥတုနော ဖရဏဒဿနတ္ထံ. ကသ္မာတိ အာဟ ‘‘ကိလိဋ္ဌဝတ္ထေနာ’’တိအာဒိ. ဥတုဖရဏံ န ဟောတီတိ ဩဒါတဝတ္ထေန ဝိယ သဝိသေသံ ဥတုဖရဏံ န ဟောတိ၊ အပ္ပကမတ္တမေဝ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. တေနာဟ ‘‘တင်္ခဏ။ပေ။ ဗလဝံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘တင်္ခဏဓောတပရိသုဒ္ဓေနာ’’တိ စ ဧတေန ဩဒါတသဒ္ဒေါ ဧတ္ထ ပရိသုဒ္ဓဝစနော ဧဝ ‘‘ဂိဟီ ဩဒါတဝတ္ထဝသနော’’တိအာဒီသု ဝိယ၊ န သေတဝစနော ယေန ကေနစိ တင်္ခဏဓောတပရိသုဒ္ဓေနေဝ ဥတုဖရဏသမ္ဘဝတောတိ ဒဿေတိ.

နနု စ ပါဠိယံ ‘‘နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန အဖုဋံ အဿာ’’တိ ကာယဿ ဩဒါတဝတ္ထဖရဏံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ဝတ္ထဿ ဥတုဖရဏံ၊ အထ ကသ္မာ ဥတုဖရဏံ ဣဓ ဝုတ္တန္တိ အနုယောဂေနာဟ ‘‘ဣမိဿာယ ဟီ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ ဝတ္ထံ ဝိယ ကရဇကာယော၊ ဥတုဖရဏံ ဝိယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခံ၊ တသ္မာ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဧတေန စ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဖရဏာသမ္ဘဝတော၊ ဥပမေယျေန စ အယုတ္တတ္တာ ကာယဂ္ဂဟဏေန တန္နိဿိတဝတ္ထံ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဝတ္ထဂ္ဂဟဏေန စ တပ္ပစ္စယံ ဥတုဖရဏန္တိ ဒဿေတိ. နေယျတ္ထတော ဟိ အယံ ဥပမာ ဝုတ္တာ. ဝိစိတြဒေသနာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တောတိ. ယောဂိနော ဟိ ကရဇကာယော ဝတ္ထံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဥတုဖရဏသဒိသေန စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခေန ဖရိတဗ္ဗတ္တာ၊ ဥတုဖရဏံ ဝိယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခံ ဝတ္ထဿ ဝိယ တေန ကရဇကာယဿ ဖရဏတော၊ ပုရိသဿ သရီရံ ဝိယ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဥတုဖရဏဋ္ဌာနိယဿ သုခဿ နိဿယဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ. ဣဒဉှိ ယထာဝုတ္တဝစနဿ ဂုဏဒဿနံ. ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ‘‘ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ’’တိ စေတောဂဟဏေန စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တန္တိ ဉာပေတုံ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခံ၊ စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခေနာ’’တိ စ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နနု စ စတုတ္ထဇ္ဈာနသုခံ နာမ သာတလက္ခဏံ နတ္ထီတိ? သစ္စံ၊ သန္တသဘာဝတ္တာ ပနေတ္ထ ဥပေက္ခာယေဝ ‘‘သုခ’’န္တိ အဓိပ္ပေတာ. တေန ဝုတ္တံ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ‘‘ဥပေက္ခာ ပန သန္တတ္တာ၊ သုခမိစ္စေဝ ဘာသိတာ’’တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၃၂၊ ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၆၄၄၊ မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၂၇၊ ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၅).

ဧတ္တာဝတာတိ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမပရိဒီပနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ စတုတ္ထဇ္ဈာနာဓိဂမပရိဒီပနာ၊ တာဝတာ ဝစနက္ကမေန. လဘနံ လာဘော၊ သော ဧတဿာတိ လာဘီ၊ ရူပဇ္ဈာနာနံ လာဘီ ရူပဇ္ဈာနလာဘီ ယထာ ‘‘လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ၊ (သံ. နိ. ၂.၇၀၊ ဥဒါ. ၃၈) လဘနသီလော ဝါ လာဘီ. ကိံ လဘနသီလော? ရူပဇ္ဈာနာနီတိပိ ယုဇ္ဇတိ. ဧဝမိတရသ္မိမ္ပိ. န အရူပဇ္ဈာနလာဘီတိ န ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကသ္မာတိ ဝုတ္တံ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ၊ အဋ္ဌန္နမ္ပိ သမာပတ္တီနံ ဥပရိ အဘိညာဓိဂမေ အဝိနာဘာဝတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စုဒ္ဒသဟာကာရေဟီတိ ‘‘ကသိဏာနုလောမတော၊ ကသိဏပဋိလောမတော ကသိဏာနုလောမပဋိလောမတော၊ ဈာနာနုလောမတော၊ ဈာနပဋိလောမတော၊ ဈာနာနုလောမပဋိလောမတော၊ ဈာနုက္ကန္တိကတော၊ ကသိဏုက္ကန္တိကတော၊ ဈာနကသိဏုက္ကန္တိကတော၊ အင်္ဂသင်္ကန္တိတော၊ အာရမ္မဏသင်္ကန္တိတော၊ အင်္ဂါရမ္မဏသင်္ကန္တိတော အင်္ဂဝဝတ္ထာနတော၊ အာရမ္မဏဝဝတ္ထာနတော’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၆၅) ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တေဟိ ဣမေဟိ စုဒ္ဒသဟာကာရေဟိ. သတိပိ ဈာနေသု အာဝဇ္ဇနာဒိပဉ္စဝိဓဝသီဘာဝေ အယမေဝ စုဒ္ဒသဝိဓော ဝသီဘာဝေါ အဘိညာ နိဗ္ဗတ္တနေ ဧကန္တေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တေန ‘‘စုဒ္ဒသဟာကာရေဟိ စိဏ္ဏဝသီဘာဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဣမိနာ စ အရူပသမာပတ္တီသု စိဏ္ဏဝသီဘာဝံ ဝိနာ ရူပသမာပတ္တီသု ဧဝ စိဏ္ဏဝသီဘာဝေန သမာပတ္တိ န ဣဇ္ဈတီတိ တာသံ အဘိညာဓိဂမေ အဝိနာဘာဝံ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

နနု ယထာပါဌမေဝ ဝိနိစ္ဆယော ဝတ္တဗ္ဗောတိ စောဒနံ သောဓေတိ ‘‘ပါဠိယံ ပနာ’’တိအာဒိနာ၊ သာဝသေသပါဌဘာဝတော နီဟရိတွာ ဧသ ဝိနိစ္ဆယော ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယဇ္ဇေဝံ အရူပဇ္ဈာနာနိပိ ပါဠိယံ ဂဟေတဗ္ဗာနိ၊ အထ ကသ္မာ တာနိ အဂ္ဂဟေတွာ သာဝသေသပါဌော ဘဂဝတာ ကတောတိ? သဗ္ဗာဘိညာနံ ဝိသေသတော ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနပါဒကတ္တာ. သတိပိ ဟိ တာသံ တထာ အဝိနာဘာဝေ ဝိသေသတော ပနေတာ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနပါဒကာ၊ တသ္မာ တာသံ တပ္ပါဒကဘာဝဝိညာပနတ္ထံ တတ္ထေဝ ဌတွာ ဒေသနာ ကတာ၊ န ပန အရူပါဝစရဇ္ဈာနာနံ ဣဓ အနနုပယောဂတော. တေနာဟ ‘‘အရူပဇ္ဈာနာနိ အာဟရိတွာ ကထေတဗ္ဗာနီ’’တိ.