၆. ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၄၂. ဆဋ္ဌေ ဧတ္တကေနာတိ ဧတ္တကေန ဒါရုအာဒိနာ. အပရိစ္ဆိန္နပ္ပမာဏာယောတိ အပရိစ္ဆိန္နဒါရုအာဒိပ္ပမာဏာယော. မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ပုရိသံ ယာစိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ပရသန္တကဘာဝတော မောစေတွာ အတ္တနောယေဝ သန္တကံ ကတွာ ယာစိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ အညာတကအပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနတော ယာစန္တဿ အညာတကဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ. ဒါသံ အတ္တနော အတ္ထာယ သာဒိယန္တဿပိ ဒုက္ကဋမေဝ ‘‘ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ ၁၉၄) ဝစနတော. ဉာတကပဝါရိတဋ္ဌာနတော ပန ဒါသံ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ယာစန္တဿ သာဒိယနဝသေန ဒုက္ကဋံ. သကကမ္မံ န ယာစိတဗ္ဗာတိ ပါဏာတိပါတသိက္ခာပဒရက္ခဏတ္ထံ ဝုတ္တံ. အနိယမေတွာပိ န ယာစိတဗ္ဗာတိ မနုဿာနံ အညထာ ဂါဟဿပိ သမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ၊ သုဒ္ဓစိတ္တေန ပန ဟတ္ထကမ္မံ ယာစန္တဿ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ.

သဗ္ဗကပ္ပိယဘာဝဒီပနတ္ထန္တိ သဗ္ဗသော ကပ္ပိယဘာဝဒီပနတ္ထံ. မူလံ ဒေထာတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယသ္မာ မူလံ ဒဿာမာတိ တေဟိ ပဌမံ ဝုတ္တတ္တာ ဝိညတ္တိ န ဟောတိ၊ ယသ္မာ စ မူလန္တိ ဘဏိတံ သာမညဝစနတော အကပ္ပိယဝစနံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ မူလံ ဒေထာတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အနဇ္ဈာဝုတ္ထကန္တိ အပရိဂ္ဂဟိတံ. အကပ္ပိယကဟာပဏာဒိ န ဒါတဗ္ဗန္တိ ကိဉ္စာပိ အကပ္ပိယကဟာပဏာဒိံ အသာဒိယန္တေန ကပ္ပိယဝေါဟာရတော ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တထာပိ သာရုပ္ပံ န ဟောတိ. မနုဿာ စ ဧတဿ သန္တကံ ကိဉ္စိ အတ္ထီတိ ဝိဟေဌေတဗ္ဗံ မညန္တီတိ အကပ္ပိယကဟာပဏာဒိဒါနံ ပဋိက္ခိတ္တံ. တထေဝ ပါစေတွာတိ ဟတ္ထကမ္မဝသေနေဝ ပါစေတွာ. ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဧတ္တကေပိ ပုစ္ဆိတေ ယဒတ္ထာယ ပဝိဋ္ဌော၊ တံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ ပုစ္ဆိတပဉှတ္တာ.

ဝတ္တန္တိ စာရိတ္တံ၊ အာပတ္တိ ပန န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ သာခါယ လဂ္ဂရဇသ္မိံ ပတ္တေ ပတိတေပိ သာခံ ဆိန္ဒိတွာ ခါဒိတုကာမတာယပိ သတိ သုခပရိဘောဂတ္ထံ ဝုတ္တံ. ‘‘နဒိံ ဝါ။ပေ။ အာဟရာ’’တိ ဝတ္ထုံ ဝဋ္ဋတီတိ အပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ဂေဟတော။ပေ။ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ပရိဂ္ဂဟိတဥဒကတ္တာ ဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. အလဇ္ဇီဟိ။ပေ။ န ကာရေတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ ဥတ္တရိဘင်္ဂါဓိကာရတ္တာ အဇ္ဈောဟရဏီယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဗာဟိရပရိဘောဂေသု ပန အလဇ္ဇီဟိပိ ဟတ္ထကမ္မံ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ.

ဂေါဏံ ပန။ပေ။ အာဟရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္တနော အတ္ထာယ မူလစ္ဆေဇ္ဇဝသေန အာဟရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အာဟရာပေန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ အညာတကဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ. အတ္တနော အတ္ထာယ သာဒိယနေပိ ဒုက္ကဋမေဝ ‘‘ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ ၁၉၄) ဝုတ္တတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဉာတကပဝါရိတဋ္ဌာနတောပိ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ယာစိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ရက္ခိတွာတိ ယထာ စောရာ န ဟရန္တိ၊ ဧဝံ ရက္ခိတွာ. ဇဂ္ဂိတွာတိ တိဏဒါနာဒီဟိ ဇဂ္ဂိတွာ. န သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ အတ္တနော အတ္ထာယ ဂေါဏေ သာဒိယနဿ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ.

သကဋံ ဒေထာတိ။ပေ။ ဝဋ္ဋတီတိ မူလစ္ဆေဇ္ဇဝသေန သကဋံ ဒေထာတိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ. တာဝကာလိကံ ဝဋ္ဋတီတိ တာဝကာလိကံ ကတွာ သဗ္ဗတ္ထ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဝလ္လိအာဒီသု စ ပရပရိဂ္ဂဟိတေသု ဧသေဝ နယောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဂရုဘဏ္ဍပ္ပဟောနကေသုယေဝ စ ဝလ္လိအာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝေဠုမုဉ္ဇပဗ္ဗဇတိဏမတ္တိကာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယံ ပန ဝတ္ထုဝသေန အပ္ပံ ဟုတွာ အဂ္ဃဝသေန မဟန္တံ ဟရိတာလဟိင်္ဂုလကာဒိ၊ တံ ဂရုဘဏ္ဍံ အပ္ပဟောန္တမ္ပိ ယာစိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

သာတိ ဝိညတ္တိံ ပရာမသတိ. သာ စ ဣဓ ပရိကထာဒိနာ ယေန ကေနစိ အဓိပ္ပါယဝိညာပနံ ဝိညတ္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗေန သဗ္ဗ’’န္တိ၊ သဗ္ဗပ္ပကာရေနာတိ အတ္ထော. တေန ‘‘ပရိကထာဒိဝသေနပိ ဝိညာပနံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဒီပေတိ. ပရိကထောဘာသနိမိတ္တကမ္မမ္ပိ ဟိ စီဝရပိဏ္ဍပါတေသု ဒွီသု ပစ္စယေသု န ဝဋ္ဋတိ. ဣဒါနိ သေနာသနပစ္စယေ အဓိပ္ပေတံ ဝိညတ္တိံ ပရိကထာဒီဟိ ဝိသေသေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘အာဟရ ဒေဟီတိ ဝိညတ္တိမတ္တမေဝ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ပရိကထောဘာသနိမိတ္တကမ္မာနိ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဧတ္ထ ပရိကထာ နာမ ပရိယာယေန ကထနံ ဘိက္ခုသံဃဿ သေနာသနံ သမ္ဗာဓန္တိအာဒိဝစနံ. ဩဘာသော နာမ ဥဇုကမေဝ အကထေတွာ ယထာ အဓိပ္ပါယော ဝိဘူတော ဟောတိ၊ ဧဝံ ဩဘာသနံ၊ ဥပါသကာ၊ တုမှေ ကုဟိံ ဝသထာတိ? ပါသာဒေ၊ ဘန္တေတိ. ဘိက္ခူနံ ပန၊ ဥပါသကာ၊ ပါသာဒေါ န ဝဋ္ဋတီတိအာဒိဝစနံ. နိမိတ္တကမ္မံ နာမ ပစ္စယေ ဥဒ္ဒိဿ ယထာ အဓိပ္ပါယော ဝိညာယတိ၊ ဧဝံ နိမိတ္တကမ္မံ၊ သေနာသနတ္ထံ ဘူမိပရိကမ္မာဒီနိ ကရောန္တဿ ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ ကရောသိ၊ ကော ကာရာပေတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န ကောစီ’’တိအာဒိဝစနံ.

ဣဒါနိ ဂိလာနပစ္စယေ ဝိညတ္တိအာဒိကံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂိလာနပစ္စယေ ပနာ’’တိအာဒိ. တထာ ဥပ္ပန္နံ ပန ဘေသဇ္ဇံ ရောဂေ ဝူပသန္တေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န ဝဋ္ဋတီတိ? တတ္ထ ဝိနယဓရာ ‘‘ဘဂဝတာ ရောဂသီသေန ပရိဘောဂဿ ဒွါရံ ဒိန္နံ၊ တသ္မာ အရောဂကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အာပတ္တိ န ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. သုတ္တန္တိကာ ပန ‘‘ကိဉ္စာပိ အာပတ္တိ န ဟောတိ၊ အာဇီဝံ ပန ကောပေတိ၊ တသ္မာ သလ္လေခပ္ပဋိပတ္တိယံ ဌိတဿ န ဝဋ္ဋတိ၊ သလ္လေခံ ကောပေတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဥက္ကမန္တီတိ အပဂစ္ဆန္တိ.

၃၄၄. မဏိ ကဏ္ဌေ အဿာတိ မဏိကဏ္ဌော၊ မဏိနာ ဥပလက္ခိတော ဝါ ကဏ္ဌော အဿာတိ မဏိကဏ္ဌောတိ မဇ္ဈပဒလောပီသမာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒေဝဝဏ္ဏန္တိ ဒေဝတ္တဘာဝံ. ပသန္နာကာရန္တိ ပသန္နေဟိ ကာတဗ္ဗကိစ္စံ၊ ကာယဝေယျာဝစ္စသင်္ခါတံ ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မဏိယာစနာယ တဿ အနာဂမနေန အတ္တနော ဝဍ္ဎိ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘မဏိနာ မေ အတ္ထော’’တိ၊ မန္တပဒနီဟာရေန ဝါ တထာ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၃၄၅. ဝတ္တမာနသမီပေတိ ဝတ္တမာနဿ သမီပေ အတီတေ. ဧဝံ ဝတ္တုံ လဗ္ဘတီတိ ‘‘အာဂတောသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝတ္တမာနသမီပတ္တာ ‘‘အာဂစ္ဆသီ’’တိ ဧဝံ ဝတ္တမာနဝေါဟာရေန ဝတ္တုံ လဗ္ဘတိ. လက္ခဏံ ပနေတ္ထ သဒ္ဒသတ္ထာနုသာရတော ဝေဒိတဗ္ဗံ. သော ဧဝ နယောတိ ‘‘အာဂတောမှီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အာဂစ္ဆာမီ’’တိ အယမ္ပိ ဝတ္တမာနသမီပေ ဝတ္တမာနဝေါဟာရောတိ ဒဿေတိ.

၃၄၈-၃၄၉. ယသ္မာ ပန န သက္ကာ ကေဝလံ ယာစနာယ ကိဉ္စိ ကာတုံ၊ တသ္မာ ‘‘သယံ ယာစိတကေဟိ ဥပကရဏေဟီ’’တိ အဓိပ္ပါယတ္ထော ဝုတ္တော. ဥဒ္ဓံမုခံ လိတ္တာ ဥလ္လိတ္တာ၊ အဓောမုခံ လိတ္တာ အဝလိတ္တာ. ယသ္မာ ပန ဥဒ္ဓံမုခံ လိမ္ပန္တာ ယေဘုယျေန အန္တော လိမ္ပန္တိ၊ အဓောမုခံ လိမ္ပန္တာ စ ဗဟိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥလ္လိတ္တာတိ အန္တောလိတ္တာ၊ အဝလိတ္တာတိ ဗဟိလိတ္တာ’’တိ. တတ္ထ ဥလ္လိတ္တာ နာမ ဌပေတွာ တုလာပိဋ္ဌသင်္ဃာတဝါတပါနဓူမဆိဒ္ဒါဒိဘေဒံ အလေပေါကာသံ အဝသေသေ လေပေါကာသေ ကုဋ္ဋေဟိ သဒ္ဓိံ ဃဋေတွာ ဆဒနဿ အန္တော သုဓာယ ဝါ မတ္တိကာယ ဝါ လိတ္တာ. အဝလိတ္တာ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ ဆဒနဿ ဗဟိ လိတ္တာ. ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာ နာမ တထေဝ ဆဒနဿ အန္တော စ ဗဟိ စ လိတ္တာ.

ဗျဉ္ဇနံ သမေတီတိ ‘‘ကာရယမာနေနာ’’တိ ဟေတုကတ္တုဝသေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌပဒဿ ‘‘ကာရာပေန္တေနာ’’တိ ဟေတုကတ္တုဝသေနေဝ နိဒ္ဒေသဿ ကတတ္တာ ဗျဉ္ဇနံ သမေတိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ကရောန္တော ဝါ ကာရာပေန္တော ဝါ’’တိ ကသ္မာ တဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. ‘‘အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတီ’’တိအာဒိဝစနတော ‘‘ကရောန္တေနပိ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ. ဥဘောပေတေတိ ကာရကကာရာပကာ. ကာရယမာနေနာတိ ဣမိနာဝ ပဒေန သင်္ဂဟိတာတိ ကထံ သင်္ဂဟိတာ. န ဟိ ကာရယမာနော ကရောန္တော နာမ ဟောတိ၊ ဧဝံ ပနေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော – ယသ္မာ ကရောန္တေနပိ ကာရယမာနေနပိ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ကာရယမာနေန ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တေ ပဂေဝ ကရောန္တေနာတိ ဣဒံ အတ္ထတော အာဂတမေဝါတိ ‘‘ကာရယမာနေနာ’’တိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ. တတော ‘‘ကာရယမာနေနာ’’တိ ဝုတ္တေ သာမတ္ထိယတော လဗ္ဘမာနောပိ အတ္ထော တေနေဝ သင်္ဂဟိတော နာမ ဟောတီတိ. ဗျဉ္ဇနံ ဝိလောမိတံ ဘဝေယျာတိ ယသ္မာ ‘‘ကာရယမာနေနာ’’တိ ဣမဿ ‘‘ကရောန္တေနာ’’တိ ဣဒံ ပရိယာယဝစနံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ကရောန္တေန ဝါ ကာရာပေန္တေန ဝါတိ ပဒတ္ထဝသေန နိဒ္ဒေသေ ကတေ ဗျဉ္ဇနံ ဝိရုဒ္ဓံ ဘဝေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. အတ္ထမတ္တမေဝါတိ ပဒတ္ထတော သာမတ္ထိယတော စ လဗ္ဘမာနံ အတ္ထမတ္တမေဝ.

ဥဒ္ဒေသောတိ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. အဗ္ဗောဟာရိကန္တိ အပ္ပမာဏံ. ‘‘အာယာမတော စ ဝိတ္ထာရတော စာ’’တိ အဝတွာ ဝိကပ္ပတ္ထဿ ဝါ-သဒ္ဒဿ ဝုတ္တတ္တာ ဧကတောဘာဂေန ဝဍ္ဎိတေပိ အာပတ္တိယေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယော ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တိဟတ္ထာတိ ဝဍ္ဎကီဟတ္ထေန တိဟတ္ထာ. ပမာဏယုတ္တော မဉ္စောတိ ပကတိဝိဒတ္ထိယာ နဝဝိဒတ္ထိပ္ပမာဏော မဉ္စော. ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာတိ ဥက္ကဋ္ဌပ္ပမာဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တတ္တာ ဥက္ကဋ္ဌပ္ပမာဏယုတ္တာဝ ကုဋိ အဒေသိတဝတ္ထုကာ န ဝဋ္ဋတိ၊ ပမာဏတော ပန ဦနတရာ အဒေသိတဝတ္ထုကာပိ ဝဋ္ဋတီတိ ကဿစိ သန္ဒေဟော သိယာတိ တံနိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ပမာဏတော ဦနတရမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပမာဏတော ဦနတရန္တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တပ္ပမာဏတော ဦနတရံ. ပစ္ဆိမေန ပမာဏေန စတုဟတ္ထတော ဦနတရာ ကုဋိ နာမ န ဟောတီတိ စတုဟတ္ထတော ပဋ္ဌာယ ကုဋိလက္ခဏပ္ပတ္တံ ကုဋိံ ဒဿေတုံ ‘‘စတုဟတ္ထံ ပဉ္စဟတ္ထမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကလလလေပေါတိ ကေနစိ သိလေသေန ကတလေပေါ၊ တမ္ဗမတ္တိကာဒိကလလလေပေါ ဝါ. အလေပေါ ဧဝါတိ အဗ္ဗောဟာရိကာယေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋော ဒွါရဗာဟာ. ဩလောကေတွာပီတိ အပလောကေတွာပိ၊ အပလောကနကမ္မဝသေနပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၃၅၃. ယထာ သီဟာဒီနံ ဂေါစရာယ ပက္ကမန္တာနံ နိဗဒ္ဓဂမနမဂ္ဂေါ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ ဟတ္ထီနမ္ပိ နိဗဒ္ဓဂမနမဂ္ဂေါ န ဝဋ္ဋတိ. ဧတေသန္တိ သီဟာဒီနံ. စာရိဘူမီတိ ဂေါစရဘူမိ. န ဂဟိတာတိ န ဝါရိတာတိ အဓိပ္ပါယော. အာရောဂျတ္ထာယာတိ နိရုပဒ္ဒဝတ္ထာယ. သေသာနီတိ ပုဗ္ဗဏ္ဏနိဿိတာဒီနိ. ပုဗ္ဗဏ္ဏနိဿိတန္တိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗဏ္ဏဝိရုဟနဋ္ဌာနံ ပုဗ္ဗဏ္ဏ-သဒ္ဒေန ဂဟိတံ. တေနာဟ – ‘‘သတ္တန္နံ ဓညာနံ။ပေ။ ဌိတ’’န္တိ. အဘိဟနန္တိ ဧတ္ထာတိ အဗ္ဘာဃာတံ. ‘‘ဝေရိဃရ’’န္တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘စောရာနံ မာရဏတ္ထာယ ကတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဓမ္မဂန္ဓိကာတိ ဟတ္ထပါဒါဒိဆိန္ဒနဂန္ဓိကာ.

အာဝိဇ္ဇိတုံ န သက္ကာ ဟောတီတိ ဆိန္ဒတဋာဒိသမ္ဘဝတော န သက္ကာ ဟောတိ အာဝိဇ္ဇိတုံ. ပါစိနန္တိ ကုဋိဝတ္ထုသာမန္တာ စိနိတဗ္ဗအဓိဋ္ဌာနံ. ကိဉ္စာပိ ဣဓ ပုဗ္ဗပယောဂသဟပယောဂါနံ အဒိန္နာဒါနေ ဝိယ ဝိသေသော နတ္ထိ၊ တထာပိ တေသံ ဝိဘာဂေန ဒဿနံ ဆိန္ဒိတွာ ပုန ကာတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ကုဋိယာ ဘေဒနပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ကတံ. တဒတ္ထာယာတိ တစ္ဆနတ္ထာယ. ဧဝံ ကတန္တိ အဒေသိတဝတ္ထုံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ဝါ ကတံ. ဒါရုနာ ကတံ ကုဋ္ဋံ ဧတ္ထာတိ ဒါရုကုဋ္ဋိကာ၊ ကုဋိ. သိလာကုဋ္ဋိကန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ပဏ္ဏသာလန္တိ ဗဟိ ပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေတဗ္ဗံ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကုဋိမေဝ ဝဒတိ. တေနေဝါဟ ‘‘သဘိတ္တိစ္ဆဒနံ လိမ္ပိဿာမီ’’တိ.

အန္တောလေပေနေဝ နိဋ္ဌာပေတုကာမံ သန္ဓာယ ‘‘အန္တောလေပေ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗဟိလေပေ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မိံ ဒွါရဗဒ္ဓေ ဝါ ဝါတပါနေ ဝါ ဌပိတေတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တဿောကာသန္တိ တဿ ဒွါရဗဒ္ဓဿ ဝါ ဝါတပါနဿ ဝါ ဩကာသံ. ပုန ဝဍ္ဎေတွာ ဝါတိ ပုဗ္ဗေဝ ဌပိတောကာသံ ခုဒ္ဒကံ စေ၊ ဘေဒနေန ပုန ဝဍ္ဎေတွာ. လေပေါ န ဃဋိယတီတိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နလေပေါ ဒွါရဗဒ္ဓေန ဝါ ဝါတပါနေန ဝါ သဒ္ဓိံ န ဃဋိယတိ၊ ဧကာဗဒ္ဓံ ဟုတွာ န တိဋ္ဌတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တန္တိ ဒွါရဗဒ္ဓံ ဝါ ဝါတပါနံ ဝါ. ပဌမမေဝ သံဃာဒိသေသောတိ လေပကိစ္စဿ နိဋ္ဌိတတ္တာ ဒွါရဗဒ္ဓံ ဝါ ဝါတပါနံ ဝါ ဌပနတော ပုဗ္ဗေယေဝ သံဃာဒိသေသော. အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တေန အပ္ပတ္တစ္ဆဒနံ ကတွာတိ ဧတ္ထ ဧဝံ မေ အာပတ္တိ န သိယာတိ ဘိတ္တိယံ ဝါ ဆဒနေ ဝါ ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဩကာသံ လေပေန အဃဋေတွာ ဌပေတိ၊ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. မတ္တိကာကုဋ္ဋမေဝ မတ္တိကာလေပသင်္ချံ ဂစ္ဆတီတိ အာဟ – ‘‘သစေ မတ္တိကာယ ကုဋ္ဋံ ကရောတိ၊ ဆဒနလေပေန သဒ္ဓိံ ဃဋနေ အာပတ္တီ’’တိ. ဥဘိန္နံ အနာပတ္တီတိ ပုရိမဿ လေပဿ အဃဋိတတ္တာ ဒုတိယဿ အတ္တုဒ္ဒေသိကတာသမ္ဘဝတော ဥဘိန္နံ အနာပတ္တိ၊ တသ္မာ ဝိနာပိ ဝတ္တသီသေန တေန အနာဏတ္တော တဿ ကရောမီတိ ကရောတိ၊ ဥဘိန္နံ အနာပတ္တိယေဝ. သစေ တေန အာဏတ္တော ကရောတိ၊ မူလဋ္ဌဿေဝ အာပတ္တိ.

၃၅၄. ဆတ္တိံသ စတုက္ကာနိ နာမ ‘‘ဘိက္ခု ကုဋိံ ကရောတီ’’တိအာဒိမှိ ပဌမဝါရေ အဒေသိတဝတ္ထုကစတုက္ကံ ဒေသိတဝတ္ထုကစတုက္ကံ ပမာဏာတိက္ကန္တစတုက္ကံ ပမာဏိကစတုက္ကံ အဒေသိတဝတ္ထုကပ္ပမာဏာတိက္ကန္တစတုက္ကံ ဒေသိတဝတ္ထုကပ္ပမာဏိကစတုက္ကန္တိ ဆ စတုက္ကာနိ၊ ဧဝံ သမာဒိသတိဝါရာဒီသုပိ ပဉ္စသူတိ ဆတ္တိံသ. အာပတ္တိဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနီတိ ‘‘သာရမ္ဘေ စေ ဘိက္ခု ဝတ္ထုသ္မိံ အပရိက္ကမနေ’’တိ အဝိသေသေန မာတိကာယ ဝုတ္တတ္တာ သာရမ္ဘအပရိက္ကမနေသုပိ သံဃာဒိသေသောဝ သိယာတိ မိစ္ဆာဂါဟနိဝတ္တနတ္ထံ သာရမ္ဘေ အပရိက္ကမနေ စ ဒုက္ကဋံ၊ အဒေသိတဝတ္ထုကတာယ ပမာဏာတိက္ကန္တတာယ စ သံဃာဒိသေသောတိ ဧဝံ အာပတ္တိဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ.

၃၅၅-၃၆၁. ‘‘ဒွီဟိ သံဃာဒိသေသေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝိဘတ္တိဗျတ္တယေန စ ဝစနဗျတ္တယေန စ ဒွိန္နံ သံဃာဒိသေသေနာတိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဒွီဟိ သံဃာဒိသေသေဟိ။ပေ။ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘အညဿ ဝါ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝိပ္ပကတံ ကုဋိံ လဘိတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ကရောန္တဿပိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အကတတ္တာ အနာပတ္တိယေဝါတိ ဝဒန္တိ. အပစိနိတဗ္ဗာတိ ဝိဒ္ဓံသေတဗ္ဗာ. ဘူမိသမံ ကတွာတိ ကုဋိဝတ္ထုသမံ ကတွာ.

၃၆၄. န ဟေတ္ထ လေပေါ ဃဋိယတီတိ ဆဒနလေပဿ အဘာဝတော ဝုတ္တံ၊ ဝိသုံယေဝ အနုညာတတ္တာ ပန သစေပိ လေဏဿ အန္တော ဥပရိဘာဂေ စိတ္တကမ္မာဒိကရဏတ္ထံ လေပံ ဒေန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ. လေပဒါနဝသေန အကတာ ဣဋ္ဌကာဒိဂုဟာ ဂုဟာ နာမာတိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. တိဏေဟိ ဝါ ပဏ္ဏေဟိ ဝါ ဆာဒိတကုဋိကာဝ ဝုတ္တာတိ ‘‘ကုက္ကုဋစ္ဆိကဂေဟံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဆဒနံ ဒဏ္ဍကေဟီ’’တိအာဒိနာ ပုန တံ ဒဿေန္တေဟိ တိဏပဏ္ဏစ္ဆဒနာ ကုဋိကာဝ ဝုတ္တာ. ဆဒနံ ဒဏ္ဍကေဟိ ဇာလဗန္ဓံ ကတွာတိ ဆဒနံ ဒီဃတော တိရိယတော စ ဌပိတဒဏ္ဍကေဟိ ဇာလံ ဝိယ ဗန္ဓိတွာ. ဩဂုမ္ဖေတွာတိ တိဏာဒိံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ. ဘိတ္တိလေပေန သဒ္ဓိံ လေပေ ဃဋိတေတိ ဧတ္ထ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တဘာဝဿ ဆဒနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တတ္တာ သစေပိ ဘိတ္တိလေပေန အနတ္ထိကော ဟောတိ၊ ဆဒနလေပေ သမန္တတော ဘိတ္တိယာ အပ္ပမတ္တကေနပိ ဃဋိတေ ဘိတ္တိလေပေန ဝိနာပိ အာပတ္တိယေဝါတိ ဝဒန္တိ. ဥပစိကာမောစနတ္ထမေဝ ဟေဋ္ဌာ ပါသာဏကုဋ္ဋံ ကတွာ တံ အလိမ္ပိတွာ ဥပရိ လိမ္ပတိ၊ လေပေါ န ဃဋိယတိ နာမ၊ အနာပတ္တိယေဝါတိ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန တံ န သမေတိ. တတ္ထ ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘ဘိတ္တိံ အလိမ္ပိတုကာမတာယ အဘာဝတော ဆဒနလေပေ ပါသာဏကုဋ္ဋေန သဒ္ဓိံ ဃဋိတေပိ တတ္ထ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ’’တိ၊ တမ္ပိ န ယုတ္တံ. ‘‘ဥပစိကာမောစနတ္ထမေဝါ’’တိ ဟိ ဝုတ္တတ္တာ ပါသာဏကုဋ္ဋေ ပုန လိမ္ပိတုကာမတာယ အဘာဝေါယေဝ ဝိညာယတိ၊ တေနေဝ ‘‘တံ အလိမ္ပိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ‘‘ဥလ္လိတ္တာဒိဘာဝေါ။ပေ။ ဆဒနမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တော’’တိ ဣဒံ သတိပိ ဘိတ္တိလေပေ ဆဒနလေပေန ဝိနာ အာပတ္တိ န ဟောတီတိ ဆဒနလေပဿ ပဓာနဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ဘိတ္တိလေပေန ဝိနာပိ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထန္တိ ဝဒန္တိ၊ ဣဒမေဝ စေတ္ထ ယုတ္တတရန္တိ အမှာကံ ခန္တိ. ဧတ္ထာတိ တိဏကုဋိကာယ.

ဧတ္ထ စ တိဏကုဋိကာယ ဧဝ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တိဘာဝဿ ဒဿနံ ပရိဝါရပါဠိံ အာနေတွာ တိဏကုဋိကာယ သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာပိ အနာပတ္တိဘာဝေါ သုခေန သက္ကာ သာဓေတုန္တိ ကတံ. တိဏကုဋိကာယ စ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တိဘာဝေ သာဓိတေ တေနေဝ နယေန လေဏဂုဟာဒီသုပိ သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာပိ အနာပတ္တိဘာဝေါ သက္ကာ ဝိညာတုန္တိ. တေနေဝ ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ တိဏကုဋိကာယ သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာပိ အနာပတ္တိဘာဝေ သာဓိတေ တေနေဝ နယေန အညဿတ္ထာယ ကရောန္တဿပိ သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာပိ အနာပတ္တိဘာဝေါ အတ္ထတော ဒဿိတောယေဝ ဟောတိ. ဧဝဉ္စ သတိ ဘိက္ခု သမာဒိသိတွာ ပက္ကမတိ ‘‘ကုဋိံ မေ ကရောထာ’’တိ၊ သမာဒိသတိ စ ဒေသိတဝတ္ထုကာ စ ဟောတု အနာရမ္ဘာ စ သပရိက္ကမနာ စာတိ၊ တဿ ကုဋိံ ကရောန္တိ အဒေသိတဝတ္ထုကံ သာရမ္ဘံ အပရိက္ကမနံ. ‘‘အာပတ္တိ ကာရုကာနံ တိဏ္ဏံ ဒုက္ကဋာန’’န္တိ ပါဠိယံ အညဿတ္ထာယ ကရောန္တဿပိ သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာပိ ဒုက္ကဋံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ ဣမံ စောဒနံ မနသိ နိဓာယ ‘‘ယံ ပန။ပေ။ အကရဏပစ္စယာ ဝုတ္တ’’န္တိ ဣဒံ ဝုတ္တံ. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – အညဿတ္ထာယ ကရောန္တဿပိ သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာပိ အနာပတ္တိယေဝ. ‘‘အာပတ္တိ ကာရုကာနံ တိဏ္ဏံ ဒုက္ကဋာန’’န္တိ ဣဒံ ပန အညဿတ္ထာယ ကရောန္တဿ န သာရမ္ဘာဒိပစ္စယာ အာပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ ကိဉ္စရဟိ ယထာသမာဒိဋ္ဌာယ အကရဏပစ္စယာ အာပတ္တိဒဿနတ္ထန္တိ. ယသ္မာ ဗဟူသု ပေါတ္ထကေသု သတသောဓိတသမ္မတေ စ ပုရာဏပေါတ္ထကေ အယမေဝ ပါဌက္ကမော ဒိဿတိ၊ တသ္မာ ယထာဒိဋ္ဌပါဌာနုက္ကမေနေဝေတ္ထ အတ္ထော ပကာသိတော. ကတ္ထစိ ပေါတ္ထကေ ပန ‘‘ကုဋိလက္ခဏပ္ပတ္တမ္ပိ ကုဋိံ။ပေ။ အနာပတ္တီ’’တိ ဣမဿာနန္တရံ ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိပါဌံ လိခန္တိ၊ ဧဝဉ္စ သတိ တတ္ထ အဓိပ္ပါယော ပါကဋောယေဝ. အနာပတ္တီတိ ဝတွာတိ ဥပေါသထာဂါရဉ္စ ဘဝိဿတိ၊ အဟဉ္စ ဝသိဿာမီတိအာဒီသု ဝါသာဂါရတ္ထာယ ဧဝ အနိယမိတတ္တာ အနာပတ္တီတိ ဝတွာ.

ပမာဏာတိက္ကန္တကုဋိကရဏလက္ခဏာ ကိရိယာယေဝ၊ အဒေသိတဝတ္ထုမူလိကာယပိ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ ဟောတိ ပမာဏာတိက္ကန္တမူလိကာယပိ၊ တဒုဘယံ ဧကတော ကတွာ ‘‘ကိရိယာကိရိယတော’’တိ ဝုတ္တံ. ဝတ္ထုံ အဒေသာပေတွာ ပမာဏယုတ္တံ ကုဋိံ ကရောန္တဿပိ ဝတ္ထုံ ဒေသာပေတွာ အကိရိယာယ ကုဋိကရဏကိရိယာယ စ သမုဋ္ဌာနတော ကိရိယာကိရိယတောဝ သမုဋ္ဌာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အစိတ္တကန္တိ ပဏ္ဏတ္တိအဇာနနစိတ္တေန အစိတ္တကံ. ဥလ္လိတ္တာဒီနံ အညတရတာ၊ ဟေဋ္ဌိမပ္ပမာဏသမ္ဘဝေါ၊ အဒေသိတဝတ္ထုတာ၊ ပမာဏာတိက္ကန္တတာ၊ အတ္တုဒ္ဒေသိကတာ၊ ဝါသာဂါရတာ၊ လေပဃဋ္ဋနာတိ ဣမာနေတ္ထ ဆ ဝါ သတ္တ ဝါ အင်္ဂါနိ.

ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.