၁. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဣဒါနိ ပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာသမနန္တရာ ယာ တေရသကာဒိသံဝဏ္ဏနာ သမာရဒ္ဓါ၊ တဿာပိ –

အနာကုလာ အသန္ဒေဟာ၊ ပရိပုဏ္ဏဝိနိစ္ဆယာ၊

အတ္ထဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နာ၊ ဟောတိ သာရတ္ထဒီပနီ.

တေရသကဿာတိ တေရသ သိက္ခာပဒါနိ ပရိမာဏာနိ အဿ ကဏ္ဍဿာတိ တေရသကံ၊ တဿ တေရသကဿ ကဏ္ဍဿာတိ အတ္ထော.

၂၃၄. အနဘိရတောတိ အညတ္ထ ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော ဝုစ္စတိ၊ ဣဓ ပန ကာမရာဂဝသေန ဥက္ကဏ္ဌိတတာယ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တတာယ သမန္နာဂတော အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တောတိအာဒိ.

၂၃၆-၂၃၇. သဉ္စေတနိကာတိ ဧတ္ထ သံ-သဒ္ဒေါ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထတာယ သာတ္ထကောတိ ဒဿေန္တော အာဟ သံဝိဇ္ဇတိ စေတနာ အဿာတိ. တတ္ထ စေတနာတိ ဝီတိက္ကမဝသပ္ပဝတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂစေတနာ. အဿာတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ. ဣမသ္မိံ ဝိကပ္ပေ ဣက-သဒ္ဒဿ ဝိသုံ အတ္ထော နတ္ထီတိ အာဟ သဉ္စေတနာဝ သဉ္စေတနိကာတိ. ဣဒါနိ သံ-သဒ္ဒဿ အတ္ထံ အနပေက္ခိတွာ ဣက-သဒ္ဒေါဝ အဿတ္ထိအတ္ထံ ပကာသေတီတိ ဒဿေန္တော သဉ္စေတနာ ဝါ အဿာ အတ္ထီတိ သဉ္စေတနိကာတိ ဒုတိယဝိကပ္ပမာဟ. သံဝိဇ္ဇတိ စေတနာ အဿာတိ ပဒဘာဇနေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရံ အကတွာ ဇာနန္တောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥပက္ကမာမီတိ ဇာနန္တောတိ မောစနတ္ထံ ဥပက္ကမာမီတိ ဇာနန္တော.

အာသယဘေဒတောတိ ပိတ္တာဒိအာသယဘေဒတော. ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ဟိ ရညောပိ စက္ကဝတ္တိဿ ပိတ္တသေမှပုဗ္ဗလောဟိတာသယေသု စတူသု အညတရော အာသယော ဟောတိယေဝ၊ မန္ဒပညာနံ ပန စတ္တာရောပိ အာသယာ ဟောန္တိ. ဓာတုနာနတ္တတောတိ ပထဝီဓာတုအာဒီနံ စတုန္နံ ဓာတူနံ၊ စက္ခာဒီနံ ဝါ အဋ္ဌာရသန္နံ ဓာတူနံ၊ ရသသောဏိတာဒီနံ ဝါ ဓာတူနံ နာနတ္တတော.

ဝတ္ထိသီသန္တိ ဝတ္ထိပုဋဿ အဗ္ဘန္တရေ မတ္ထကပဿံ. ‘‘ရာဂ။ပေ။ အသက္ကောန္တော’’တိ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ရာဇာ ပန ‘‘သမ္ဘဝဿ သကလကာယော ဌာန’’န္တိ သုတပုဗ္ဗတ္တာ ဝီမံသနတ္ထံ ဧဝမကာသီတိ ဝဒန္တိ. ဒကသောတန္တိ မုတ္တမဂ္ဂံ၊ အင်္ဂဇာတပ္ပဒေသန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒကသောတောရောဟဏတော ပဋ္ဌာယ ပန ဥပါဒိန္နတော ဝိနိမုတ္တတာယ သမ္ဘဝေ ဥတုသမုဋ္ဌာနမေဝ ရူပံ အဝသိဿတိ၊ သေသံ တိသမုဋ္ဌာနံ နတ္ထီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာပေါဓာတုယာ သန္တာနဝသေန ပဝတ္တမာနာယ အဝတ္ထာဝိသေသော သမ္ဘဝေါ၊ သော စတုသမုဋ္ဌာနိကော အဋ္ဌကထာယံ စတုသမုဋ္ဌာနိကေသု သမ္ဘဝဿ ဝုတ္တတ္တာ. သော ပန သောဠသဝဿကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ရာဂဝသေန ဌာနာစာဝနံ ဟောတီတိ ဝဒန္တိ၊ တသ္မာ ယံ ဝုတ္တံ ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာယံ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ နာမ ရာဂသမုဋ္ဌာနာ ဟောတီ’’တိ၊ တံ သမ္ဘဝဿ ဌာနာစာဝနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န ပန သမ္ဘဝေါ စိတ္တသမုဋ္ဌာနောယေဝါတိ ဒီပေတုံ၊ တေနေဝ တတ္ထ ဝိဿဋ္ဌိဂ္ဂဟဏံ ကတံ. ‘‘ခီဏာသဝါနံ ပန ဗြဟ္မာနဉ္စ သမ္ဘဝေါ နတ္ထီ’’တိ အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရေန ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ယံ ဝုတ္တံ ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာယံ (ကထာ. အဋ္ဌ. ၃၀၇) ‘‘တာသံ ဒေဝတာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ နာမ နတ္ထီ’’တိ၊ တမ္ပိ ဌာနာစာဝနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ န ပန ဒေဝတာနံ သဗ္ဗသော သမ္ဘဝဿ အဘာဝံ သန္ဓာယ. ဆန္နမ္ပိ ပန ကာမာဝစရဒေဝတာနံ ကာမာ ပါကတိကာယေဝ. မနုဿာ ဝိယ ဟိ တေ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိဝသေနေဝ မေထုနံ ပဋိသေဝန္တိ၊ ကေဝလံ ပန နိဿန္ဒာဘာဝေါ တေသံ ဝတ္တဗ္ဗော. တင်္ခဏိကပရိဠာဟဝူပသမာဝဟံ သမ္ဖဿသုခမေဝ ဟိ တေသံ ကာမကိစ္စံ. ကေစိ ပန ‘‘စာတုမဟာရာဇိကတာဝတိံသာနံယေဝ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိယာ ကာမကိစ္စံ ဣဇ္ဈတိ၊ ယာမာနံ အညမညံ အာလိင်္ဂနမတ္တေန၊ တုသိတာနံ ဟတ္ထာမသနမတ္တေန၊ နိမ္မာနရတီနံ ဟသိတမတ္တေန၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဩလောကိတမတ္တေန ကာမကိစ္စံ ဣဇ္ဈတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ အဋ္ဌကထာယံ ပဋိက္ခိတ္တံ တာဒိသဿ ကာမေသု ဝိရဇ္ဇနဿ တေသု အဘာဝတော ကာမာနဉ္စ ဥတ္တရုတ္တရိ ပဏီတတရပဏီတတမဘာဝတော.

တထေဝါတိ ‘‘မောစနဿာဒေန နိမိတ္တေ ဥပက္ကမတော’’တိအာဒိံ အတိဒိသတိ. ‘‘ဝိဿဋ္ဌီတိ ဌာနတော စာဝနာ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေတိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ဒကသောတောရောဟဏဉ္စေတ္ထာတိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ တီသုပိ ဝါဒေသု. အဓိဝါသေတွာတိ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ ပုန ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ အဓိဝါသေတွာ. အန္တရာ နိဝါရေတုန္တိ ဌာနတော စုတံ ဒကသောတံ ဩတရိတုံ အဒတွာ အန္တရာ နိဝါရေတုံ. တေနာဟ – ဌာနာ စုတဉှိ အဝဿံ ဒကသောတံ ဩတရတီတိ. ဌာနာစာဝနမတ္တေနေဝါတိ ဒကသောတံ အနောတိဏ္ဏေပီတိ အဓိပ္ပါယော. ဧတ္ထ စ ‘‘သကလော ကာယော ဌာန’’န္တိ ဝါဒေ ဌာနာစာဝနံ ဝဒန္တေန သကလသရီရတော စုတဿပိ ဒကသောတောရောဟဏတော ပုဗ္ဗေ အပ္ပမတ္တကဿ အန္တရာဠဿ သမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ. သကလသရီရေ ဝါ တသ္မိံ တသ္မိံ ပဒေသေ ဌိတဿ ဌာနာ စုတံ သန္ဓာယ ‘‘ဌာနာစာဝနမတ္တေနေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. နိမိတ္တေ ဥပက္ကမန္တဿေဝါတိ မောစနဿာဒေန ဥပက္ကမန္တဿ. ဟတ္ထပရိကမ္မာဒီသု သတိပိ မောစနဿာဒေ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမာဘာဝတော နတ္ထိ အာပတ္တီတိ အာဟ ‘‘ဟတ္တပရိကမ္မ။ပေ။ အနာပတ္တီ’’တိ. အယံ သဗ္ဗာစရိယသာဓာရဏဝိနိစ္ဆယောတိ ‘‘ဒကသောတောရောဟဏဉ္စေတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော တိဏ္ဏမ္ပိ အာစရိယာနံ သာဓာရဏော ဝိနိစ္ဆယော.

ခေါဘကရဏပစ္စယော နာမ ဝိသဘာဂဘေသဇ္ဇသေနာသနာဟာရာဒိပစ္စယော. အတ္ထကာမတာယ ဝါ အနတ္ထကာမတာယ ဝါတိ ပသန္နာ အတ္ထကာမတာယ၊ ကုဒ္ဓါ အနတ္ထကာမတာယ. အတ္ထာယ ဝါ အနတ္ထာယ ဝါတိ သဘာဝတော ဘဝိတဗ္ဗာယ အတ္ထာယ ဝါ အနတ္ထာယ ဝါ. ဥပသံဟရန္တီတိ အတ္တနော ဒေဝါနုဘာဝေန ဥပနေန္တိ. ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိယ ပုတ္တပဋိလာဘနိမိတ္တန္တိ တဒါ ကိရ ပုရေ ပုဏ္ဏမာယ သတ္တမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဝိဂတသုရာပါနံ မာလာဂန္ဓာဒိဝိဘူတိသမ္ပန္နံ နက္ခတ္တကီဠံ အနုဘဝမာနာ ဗောဓိသတ္တမာတာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ ဂန္ဓောဒကေန နှာယိတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရဝိဘူသိတာ ဝရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဥပေါသထင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ သိရိသယနေ နိပန္နာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမမာနာ ဣမံ သုပိနံ အဒ္ဒသ – စတ္တာရော ကိရ နံ မဟာရာဇာနော သယနေနေဝ သဒ္ဓိံ ဥက္ခိပိတွာ အနောတတ္တဒဟံ နေတွာ နှာပေတွာ ဒိဗ္ဗဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ ဒိဗ္ဗဂန္ဓေဟိ ဝိလိမ္ပေတွာ ဒိဗ္ဗပုပ္ဖါနိ ပိဠန္ဓိတွာ တတော အဝိဒူရေ ရဇတပဗ္ဗတော၊ တဿ အန္တော ကနကဝိမာနံ အတ္ထိ၊ တသ္မိံ ပါစီနတော သီသံ ကတွာ နိပဇ္ဇာပေသုံ. အထ ဗောဓိသတ္တော သေတဝရဝါရဏော ဟုတွာ တတော အဝိဒူရေ ဧကော သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတော၊ တတ္ထ စရိတွာ တတော ဩရုယှ ရဇတပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ ကနကဝိမာနံ ပဝိသိတွာ မာတရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဒက္ခိဏပဿံ ဖာလေတွာ ကုစ္ဆိံ ပဝိဋ္ဌသဒိသော အဟောသိ. ဣမံ သုပိနံ သန္ဓာယ ဧတံ ဝုတ္တံ ‘‘ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိယ ပုတ္တပဋိလာဘနိမိတ္တ’’န္တိ.

ပဉ္စ မဟာသုပိနေတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၁၉၆) မဟန္တေဟိ ပုရိသေဟိ ပဿိတဗ္ဗတော မဟန္တာနဉ္စ အတ္ထာနံ နိမိတ္တဘာဝတော မဟာသုပိနေ. တေ ပန ပဉ္စ မဟာသုပိနေ နေဝ လောကိယမဟာဇနော ပဿတိ၊ န မဟာရာဇာနော၊ န စက္ကဝတ္တိရာဇာနော၊ န အဂ္ဂသာဝကာ၊ န ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ န သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ ဧကော သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တောယေဝ ပဿတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗောဓိသတ္တော ဝိယ ပဉ္စ မဟာသုပိနေ’’တိ. အမှာကဉ္စ ပန ဗောဓိသတ္တော ကဒါ တေ သုပိနေ ပဿီတိ? ‘‘သွေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ စာတုဒ္ဒသိယံ ပက္ခဿ ရတ္တိဝိဘာယနကာလေ ပဿိ. ကာလဝသေန ဟိ ဒိဝါ ဒိဋ္ဌော သုပိနော န သမေတိ၊ တထာ ပဌမယာမေ မဇ္ဈိမယာမေ စ. ပစ္ဆိမယာမေ ဗလဝပစ္စူသေ ပန အသိတပီတသာယိတေ သမ္မာပရိဏာမဂတေ ကာယသ္မိံ ဩဇာယ ပတိဋ္ဌိတာယ အရုဏေ ဥဂ္ဂစ္ဆမာနေ ဒိဋ္ဌသုပိနော သမေတိ. ဣဋ္ဌနိမိတ္တံ သုပိနံ ပဿန္တော ဣဋ္ဌံ ပဋိလဘတိ၊ အနိဋ္ဌနိမိတ္တံ ပဿန္တော အနိဋ္ဌံ၊ တသ္မာ ဗောဓိသတ္တောပိ သုပိနံ ပဿန္တော ရတ္တိဝိဘာယနကာလေ ပဿိ.

ကေ ပန တေ ပဉ္စ မဟာသုပိနာတိ? တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ပဉ္စ မဟာသုပိနာ ပါတုရဟေသုံ (အ. နိ. ၅.၁၉၆) – အယံ မဟာပထဝီ မဟာသယနံ အဟောသိ၊ ဟိမဝါ ပဗ္ဗတရာဇာ ဗိမ္ဗောဟနံ အဟောသိ၊ ပုရတ္ထိမေ သမုဒ္ဒေ ဝါမဟတ္ထော ဩဟိတော အဟောသိ၊ ပစ္ဆိမေ သမုဒ္ဒေ ဒက္ခိဏဟတ္ထော ဩဟိတော အဟောသိ၊ ဒက္ခိဏသမုဒ္ဒေ ဥဘော ပါဒါ ဩဟိတာ အဟေသုံ၊ အယံ ပဌမော မဟာသုပိနော ပါတုရဟောသိ.

ပုန စပရံ ဒဗ္ဗတိဏသင်္ခါတာ တိရိယာ နာမ တိဏဇာတိ နင်္ဂလမတ္တေန ရတ္တဒဏ္ဍေန နာဘိတော ဥဂ္ဂန္တွာ တဿ ပဿန္တဿေဝ ဝိဒတ္ထိမတ္တံ ရတနမတ္တံ ဗျာမမတ္တံ ယဋ္ဌိမတ္တံ ဂါဝုတမတ္တံ အဍ္ဎယောဇနမတ္တံ ယောဇနမတ္တန္တိ ဧဝံ ဥဂ္ဂန္တွာ အနေကယောဇနသဟဿံ နဘံ အာဟစ္စ ဌိတာ အဟောသိ၊ အယံ ဒုတိယော မဟာသုပိနော ပါတုရဟောသိ.

ပုန စပရံ သေတာ ကိမီ ကဏှသီသာ ပါဒေဟိ ဥဿက္ကိတွာ ယာဝ ဇာဏုမဏ္ဍလာ ပဋိစ္ဆာဒေသုံ၊ အယံ တတိယော မဟာသုပိနော ပါတုရဟောသိ.

ပုန စပရံ စတ္တာရော သကုဏာ နာနာဝဏ္ဏာ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂန္တွာ ပါဒမူလေ နိပတိတွာ သဗ္ဗသေတာ သမ္ပဇ္ဇိံသု၊ အယံ စတုတ္ထော မဟာသုပိနော ပါတုရဟောသိ.

ပုန စပရံ ဗောဓိသတ္တော မဟတော မီဠှပဗ္ဗတဿ ဥပရူပရိ စင်္ကမတိ အလိပ္ပမာနော မီဠှေန၊ အယံ ပဉ္စမော မဟာသုပိနော ပါတုရဟောသိ. ဣမေ ပဉ္စ မဟာသုပိနာ.

တတ္ထ ပဌမော အနုတ္တရာယ သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ ဒုတိယော အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ ဒေဝမနုဿေသု သုပ္ပကာသိတဘာဝဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ တတိယော ဗဟူနံ ဩဒါတဝသနာနံ ဂိဟီနံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ သရဏဂမနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ စတုတ္ထော ခတ္တိယာဒီနံ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အနုတ္တရဝိမုတ္တိသစ္ဆိကိရိယာယ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ ပဉ္စမော စတုန္နံ ပစ္စယာနံ လာဘိတာယ တေသု စ အနုပလိတ္တဘာဝဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ.

အပိစ ယံ သော စက္ကဝါဠမဟာပထဝိံ သိရိသယနဘူတံ အဒ္ဒသ၊ တံ ဗုဒ္ဓဘာဝဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ယံ ဟိမဝန္တံ ပဗ္ဗတရာဇာနံ ဗိမ္ဗောဟနံ အဒ္ဒသ၊ တံ သဗ္ဗညုတညာဏဗိမ္ဗောဟနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ယံ စတ္တာရော ဟတ္ထပါဒေ သမုဒ္ဒဿ ဥပရူပရိဘာဂေန ဂန္တွာ စက္ကဝါဠမတ္ထကေ ဌိတေ အဒ္ဒသ၊ တံ ဓမ္မစက္ကဿ အပ္ပဋိဝတ္တိယဘာဝေ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ယံ အတ္တာနံ ဥတ္တာနကံ နိပန္နံ အဒ္ဒသ၊ တံ တီသု ဘဝေသု အဝကုဇ္ဇာနံ သတ္တာနံ ဥတ္တာနမုခဘာဝဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ယံ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ပဿန္တော ဝိယ အဟောသိ၊ တံ ဒိဗ္ဗစက္ခုပဋိလာဘဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ယံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ဧကာလောကံ အဟောသိ၊ တံ အနာဝရဏဉာဏဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဣတိ တံတံဝိသေသာဓိဂမနိမိတ္တဘူတေ ပဉ္စ မဟာသုပိနေ ပဿိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗောဓိသတ္တော ဝိယ ပဉ္စ မဟာသုပိနေ’’တိ.

ကောသလရာဇာ ဝိယ သောဠသ သုပိနေတိ –

‘‘ဥသဘာ ရုက္ခာ ဂါဝိယော ဂဝါ စ၊

အဿော ကံသော သိင်္ဂါလီ စ ကုမ္ဘော၊

ပေါက္ခရဏီ စ အပါကစန္ဒနံ၊

လာဗူနိ သီဒန္တိ သိလာ ပ္လဝန္တိ.

‘‘မဏ္ဍူကိယော ကဏှသပ္ပေ ဂိလန္တိ၊

ကာကံ သုဝဏ္ဏာ ပရိဝါရယန္တိ၊

တသာ ဝကာ ဧဠကာနံ ဘယာ ဟီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၇၇) –

ဣမေ သောဠသ သုပိနေ ပဿန္တော ကောသလရာဇာ ဝိယ.

၁. ဧကဒိဝသံ ကိရ ကောသလရာဇာ ရတ္တိံ နိဒ္ဒူပဂတော ပစ္ဆိမယာမေ သောဠသ သုပိနေ ပဿိ (ဇာ. အဋ္ဌ. ၁.၁.မဟာသုပိနဇာတကဝဏ္ဏနာ). တတ္ထ စတ္တာရော အဉ္ဇနဝဏ္ဏာ ကာဠဥသဘာ ‘‘ယုဇ္ဈိဿာမာ’’တိ စတူဟိ ဒိသာဟိ ရာဇင်္ဂဏံ အာဂန္တွာ ‘‘ဥသဘယုဒ္ဓံ ပဿိဿာမာ’’တိ မဟာဇနေ သန္နိပတိတေ ယုဇ္ဈနာကာရံ ဒဿေတွာ နဒိတွာ ဂဇ္ဇိတွာ အယုဇ္ဈိတွာဝ ပဋိက္ကန္တာ. ဣမံ ပဌမံ သုပိနံ အဒ္ဒသ.

၂. ခုဒ္ဒကာ ရုက္ခာ စေဝ ဂစ္ဆာ စ ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာ ဝိဒတ္ထိမတ္တမ္ပိ ရတနမတ္တမ္ပိ အနုဂ္ဂန္တွာဝ ပုပ္ဖန္တိ စေဝ ဖလန္တိ စ. ဣမံ ဒုတိယံ အဒ္ဒသ.

၃. ဂါဝိယော တဒဟုဇာတာနံ ဝစ္ဆာနံ ခီရံ ပိဝန္တိယော အဒ္ဒသ. အယံ တတိယော သုပိနော.

၄. ဓုရဝါဟေ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နေ မဟာဂေါဏေ ယုဂပရမ္ပရာယ အယောဇေတွာ တရုဏေ ဂေါဒမ္မေ ဓုရေ ယောဇေန္တေ အဒ္ဒသ၊ တေ ဓုရံ ဝဟိတုံ အသက္ကောန္တာ ဆဍ္ဍေတွာ အဋ္ဌံသု၊ သကဋာနိ နပ္ပဝတ္တိံသု. အယံ စတုတ္ထော သုပိနော.

၅. ဧကံ ဥဘတောမုခံ အဿံ အဒ္ဒသ၊ တဿ ဥဘောသု ပဿေသု ယဝသီသံ ဒေန္တိ၊ သော ဒွီဟိပိ မုခေဟိ ခါဒတိ. အယံ ပဉ္စမော သုပိနော.

၆. မဟာဇနော သတသဟဿဂ္ဃနကံ သုဝဏ္ဏပါတိံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ‘‘ဣဓ ပဿာဝံ ကရောဟီ’’တိ ဧကဿ ဇရသိင်္ဂါလဿ ဥပနာမေသိ၊ တံ တတ္ထ ပဿာဝံ ကရောန္တံ အဒ္ဒသ. အယံ ဆဋ္ဌော သုပိနော.

၇. ဧကော ပုရိသော ရဇ္ဇုံ ဝဋ္ဋေတွာ ပါဒမူလေ နိက္ခိပတိ၊ တေန နိသိန္နပီဌဿ ဟေဋ္ဌာ သယိတာ ဆာတသိင်္ဂါလီ တဿ အဇာနန္တဿေဝ တံ ခါဒတိ. ဣမံ သတ္တမံ သုပိနံ အဒ္ဒသ.

၈. ရာဇဒွါရေ ဗဟူဟိ တုစ္ဆကုမ္ဘေဟိ ပရိဝါရေတွာ ဌပိတံ ဧကံ မဟန္တံ ပူရိတကုမ္ဘံ အဒ္ဒသ၊ စတ္တာရောပိ ပန ဝဏ္ဏာ စတူဟိ ဒိသာဟိ စတူဟိ အနုဒိသာဟိ စ ဃဋေဟိ ဥဒကံ အာဟရိတွာ ပူရိတကုမ္ဘမေဝ ပူရေန္တိ၊ ပူရိတပူရိတံ ဥဒကံ ဥတ္တရိတွာ ပလာယတိ၊ တေပိ ပုနပ္ပုနံ တတ္ထေဝ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တိ၊ တုစ္ဆကုမ္ဘေ ဩလောကေန္တာပိ နတ္ထိ. အယံ အဋ္ဌမော သုပိနော.

၉. ဧကံ ပဉ္စပဒုမသဉ္ဆန္နံ ဂမ္ဘီရံ သဗ္ဗတောတိတ္ထံ ပေါက္ခရဏိံ အဒ္ဒသ၊ သမန္တတော ဒွိပဒစတုပ္ပဒါ ဩတရိတွာ တတ္ထ ပါနီယံ ပိဝန္တိ၊ တဿာ မဇ္ဈေ ဂမ္ဘီရဋ္ဌာနေ ဥဒကံ အာဝိလံ၊ တီရပ္ပဒေသေ ဒွိပဒစတုပ္ပဒါနံ အက္ကမနဋ္ဌာနေ အစ္ဆံ ဝိပ္ပသန္နံ အနာဝိလံ. အယံ နဝမော သုပိနော.

၁၀. ဧကိဿာယေဝ စ ကုမ္ဘိယာ ပစ္စမာနံ ဩဒနံ အပါကံ အဒ္ဒသ၊ ‘‘အပါက’’န္တိ ဝိစာရေတွာ ဝိဘဇိတွာ ဌပိတံ ဝိယ တီဟာကာရေဟိ ပစ္စမာနံ ဧကသ္မိံ ပဿေ အတိကိလိန္နော ဟောတိ၊ ဧကသ္မိံ ဥတ္တဏ္ဍုလော၊ ဧကသ္မိံ သုပက္ကောတိ. အယံ ဒသမော သုပိနော.

၁၁. သတသဟဿဂ္ဃနကံ စန္ဒနသာရံ ပူတိတက္ကေန ဝိက္ကိဏန္တေ အဒ္ဒသ. အယံ ဧကာဒသမော သုပိနော.

၁၂. တုစ္ဆလာဗူနိ ဥဒကေ သီဒန္တာနိ အဒ္ဒသ. အယံ ဒွါဒသမော သုပိနော.

၁၃. မဟန္တမဟန္တာ ကူဋာဂါရပ္ပမာဏာ ဃနသိလာ နာဝါ ဝိယ ဥဒကေ ပ္လဝမာနာ အဒ္ဒသ. အယံ တေရသမော သုပိနော.

၁၄. ခုဒ္ဒကမဓုကပုပ္ဖပ္ပမာဏာ မဏ္ဍူကိယော မဟန္တေ ကဏှသပ္ပေ ဝေဂေန အနုဗန္ဓိတွာ ဥပ္ပလနာဠေ ဝိယ ဆိန္ဒိတွာ မံသံ ခါဒိတွာ ဂိလန္တိယော အဒ္ဒသ. အယံ စုဒ္ဒသမော သုပိနော.

၁၅. ဒသဟိ အသဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ဂါမဂေါစရံ ကာကံ ကဉ္စနဝဏ္ဏဝဏ္ဏတာယ ‘‘သုဝဏ္ဏာ’’တိ လဒ္ဓနာမေ သုဝဏ္ဏရာဇဟံသေ ပရိဝါရေန္တေ အဒ္ဒသ. အယံ ပန္နရသမော သုပိနော.

၁၆. ပုဗ္ဗေ ဒီပိနော ဧဠကေ ခါဒန္တိ၊ တေ ပန ဧဠကေ ဒီပိနော အနုဗန္ဓိတွာ မုရာမုရာတိ ခါဒန္တေ အဒ္ဒသ၊ အထညေ တသာ ဝကာ ဧဠကေ ဒူရတောဝ ဒိသွာ တသိတာ တာသပ္ပတ္တာ ဟုတွာ ဧဠကာနံ ဘယာ ပလာယိတွာ ဂုမ္ဗဂဟနာနိ ပဝိသိတွာ နိလီယိံသု. အယံ သောဠသမော သုပိနော.

၁. တတ္ထ အဓမ္မိကာနံ ရာဇူနံ အဓမ္မိကာနဉ္စ မနုဿာနံ ကာလေ လောကေ ဝိပရိဝတ္တမာနေ ကုသလေ ဩသန္နေ အကုသလေ ဥဿန္နေ လောကဿ ပရိဟီနကာလေ ဒေဝေါ န သမ္မာ ဝဿိဿတိ၊ မေဃပါဒါ ဆိဇ္ဇိဿန္တိ၊ သဿာနိ မိလာယိဿန္တိ၊ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဘဝိဿတိ၊ ဝဿိတုကာမာ ဝိယ စတူဟိ ဒိသာဟိ မေဃာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဣတ္ထိကာဟိ အာတပေ ပတ္ထဋာနံ ဝီဟိအာဒီနံ တေမနဘယေန အန္တော ပဝေသိတကာလေ ပုရိသေသု ကုဒါလပိဋကေ အာဒါယ အာဠိဗန္ဓနတ္ထာယ နိက္ခန္တေသု ဝဿနာကာရံ ဒဿေတွာ ဂဇ္ဇိတွာ ဝိဇ္ဇုလတာ နိစ္ဆာရေတွာ ဥသဘာ ဝိယ အယုဇ္ဈိတွာ အဝဿိတွာဝ ပလာယိဿန္တိ. အယံ ပဌမဿ ဝိပါကော.

၂. လောကဿ ပရိဟီနကာလေ မနုဿာနံ ပရိတ္တာယုကကာလေ သတ္တာ တိဗ္ဗရာဂါ ဘဝိဿန္တိ၊ အသမ္ပတ္တဝယာဝ ကုမာရိယော ပုရိသန္တရံ ဂန္တွာ ဥတုနိယော စေဝ ဂဗ္ဘိနိယော စ ဟုတွာ ပုတ္တဓီတာဟိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ. ခုဒ္ဒကရုက္ခာနံ ပုပ္ဖံ ဝိယ ဟိ တာသံ ဥတုနိဘာဝေါ၊ ဖလံ ဝိယ စ ပုတ္တဓီတရော ဘဝိဿန္တိ. အယံ ဒုတိယဿ ဝိပါကော.

၃. မနုဿာနံ ဇေဋ္ဌာပစာယိကကမ္မဿ နဋ္ဌကာလေ သတ္တာ မာတာပိတူသု ဝါ သဿုသသုရေသု ဝါ လဇ္ဇံ အနုပဋ္ဌပေတွာ သယမေဝ ကုဋုမ္ဗံ သံဝိဒဟန္တာဝ ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ မဟလ္လကာနံ ဒါတုကာမာ ဒဿန္တိ၊ အဒါတုကာမာ န ဒဿန္တိ၊ မဟလ္လကာ အနာထာ ဟုတွာ အသယံဝသီ ဒါရကေ အာရာဓေတွာ ဇီဝိဿန္တိ တဒဟုဇာတာနံ ဝစ္ဆာနံ ခီရံ ပိဝန္တိယော မဟာဂါဝိယော ဝိယ. အယံ တတိယဿ ဝိပါကော.

၄. အဓမ္မိကရာဇူနံ ကာလေ အဓမ္မိကရာဇာနော ပဏ္ဍိတာနံ ပဝေဏိကုသလာနံ ကမ္မနိတ္ထရဏသမတ္ထာနံ မဟာမတ္တာနံ ယသံ န ဒဿန္တိ၊ ဓမ္မသဘာယံ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေပိ ပဏ္ဍိတေ ဝေါဟာရကုသလေ မဟလ္လကေ အမစ္စေ န ဌပေဿန္တိ. တဗ္ဗိပရီတာနံ ပန တရုဏတရုဏာနံ ယသံ ဒဿန္တိ၊ တထာရူပေ ဧဝ စ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေ ဌပေဿန္တိ၊ တေ ရာဇကမ္မာနိ စေဝ ယုတ္တာယုတ္တဉ္စ အဇာနန္တာ နေဝ တံ ယသံ ဥက္ခိပိတုံ သက္ခိဿန္တိ၊ န ရာဇကမ္မာနိ နိတ္ထရိတုံ၊ တေ အသက္ကောန္တာ ကမ္မဓုရံ ဆဍ္ဍေဿန္တိ၊ မဟလ္လကာပိ ပဏ္ဍိတာ အမစ္စာ ယသံ အလဘန္တာ ကိစ္စာနိ နိတ္ထရိတုံ သမတ္ထာပိ ‘‘ကိံ အမှာကံ ဧတေဟိ၊ မယံ ဗာဟိရကာ ဇာတာ၊ အဗ္ဘန္တရိကာ တရုဏဒါရကာ ဇာနိဿန္တီ’’တိ ဥပ္ပန္နာနိ ကမ္မာနိ န ကရိဿန္တိ၊ ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ တေသံ ရာဇူနံ ဟာနိယေဝ ဘဝိဿတိ၊ ဓုရံ ဝဟိတုံ အသမတ္ထာနံ ဝစ္ဆဒမ္မာနံ ဓုရေ ယောဇိတကာလော ဝိယ၊ ဓုရဝါဟာနဉ္စ မဟာဂေါဏာနံ ယုဂပရမ္ပရာယ အယောဇိတကာလော ဝိယ ဘဝိဿတိ. အယံ စတုတ္ထဿ ဝိပါကော.

၅. အဓမ္မိကရာဇကာလေယေဝ အဓမ္မိကဗာလရာဇာနော အဓမ္မိကေ လောလမနုဿေ ဝိနိစ္ဆယေ ဌပေဿန္တိ၊ တေ ပါပပုညေသု အနာဒရာ ဗာလာ သဘာယံ နိသီဒိတွာ ဝိနိစ္ဆယံ ဒေန္တာ ဥဘိန္နမ္ပိ အတ္ထပစ္စတ္ထိကာနံ ဟတ္ထတော လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ ခါဒိဿန္တိ အဿော ဝိယ ဒွီဟိ မုခေဟိ ယဝသီသံ. အယံ ပဉ္စမဿ ဝိပါကော.

၆. အဓမ္မိကာယေဝ ဝိဇာတိရာဇာနော ဇာတိသမ္ပန္နာနံ ကုလပုတ္တာနံ အာသင်္ကာယ ယသံ န ဒဿန္တိ၊ အကုလီနေ ဝဍ္ဎေဿန္တိ၊ ဧဝံ မဟာကုလာနိ ဒုဂ္ဂတာနိ ဘဝိဿန္တိ၊ လာမကကုလာနိ ဣဿရာနိ. တေ စ ကုလီနာ ပုရိသာ ဇီဝိတုံ အသက္ကောန္တာ ‘‘ဣမေ နိဿာယ ဇီဝိဿာမာ’’တိ အကုလီနာနံ ဓီတရော ဒဿန္တိ၊ ဣတိ တာသံ ကုလဓီတာနံ အကုလီနေဟိ သဒ္ဓိံ သံဝါသော ဇရသိင်္ဂါလဿ သုဝဏ္ဏပါတိယံ ပဿာဝကရဏသဒိသော ဘဝိဿတိ. အယံ ဆဋ္ဌဿ ဝိပါကော.

၇. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဣတ္ထိယော ပုရိသလောလာ သုရာလောလာ အလင်္ကာရလောလာ ဝိသိခါလောလာ အာမိသလောလာ ဘဝိဿန္တိ ဒုဿီလာ ဒုရာစာရာ. တာ သာမိကေဟိ ကသိဂေါရက္ခာဒီနိ ကမ္မာနိ ကတွာ ကိစ္ဆေန ကသိရေန သမ္ဘတံ ဓနံ ဇာရေဟိ သဒ္ဓိံ သုရံ ပိဝန္တိယော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရယမာနာ အန္တောဂေဟေ အစ္စာယိကမ္ပိ ကိစ္စံ အနောလောကေတွာ ဂေဟပရိက္ခေပဿ ဥပရိဘာဂေနပိ ဆိဒ္ဒဋ္ဌာနေဟိပိ ဇာရေ ဥပဓာရယမာနာ သွေ ဝပိတဗ္ဗယုတ္တကံ ဗီဇမ္ပိ ကောဋ္ဋေတွာ ယာဂုဘတ္တခဇ္ဇကာနိ သဇ္ဇေတွာ ခါဒမာနာ ဝိလုမ္ပိဿန္တိ ဟေဋ္ဌာပီဌကနိပန္နကဆာတကသိင်္ဂါလီ ဝိယ ဝဋ္ဋေတွာ ဝဋ္ဋေတွာ ပါဒမူလေ နိက္ခိတ္တရဇ္ဇုံ. အယံ သတ္တမဿ ဝိပါကော.

၈. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ လောကော ပရိဟာယိဿတိ၊ ရဋ္ဌံ နိရောဇံ ဘဝိဿတိ၊ ရာဇာနော ဒုဂ္ဂတာ ကပဏာ ဘဝိဿန္တိ. ယော ဣဿရော ဘဝိဿတိ၊ တဿ ဘဏ္ဍာဂါရေ သတသဟဿမတ္တာ ကဟာပဏာ ဘဝိဿန္တိ၊ တေ ဧဝံ ဒုဂ္ဂတာ သဗ္ဗေ ဇနပဒေ အတ္တနော ကမ္မံ ကာရယိဿန္တိ၊ ဥပဒ္ဒုတာ မနုဿာ သကေ ကမ္မန္တေ ဆဍ္ဍေတွာ ရာဇူနံယေဝ အတ္ထာယ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏာနိ ဝပန္တာ ရက္ခန္တာ လာယန္တာ မဒ္ဒန္တာ ပဝေသေန္တာ ဥစ္ဆုခေတ္တာနိ ကရောန္တာ ယန္တာနိ ဝါဟေန္တာ ဖာဏိတာဒီနိ ပစန္တာ ပုပ္ဖါရာမေ ဖလာရာမေ စ ကရောန္တာ တတ္ထ တတ္ထ နိပ္ဖန္နာနိ ပုပ္ဖဖလာဒီနိ အာဟရိတွာ ရညော ကောဋ္ဌာဂါရမေဝ ပူရေဿန္တိ၊ အတ္တနော ဂေဟေသု တုစ္ဆကောဋ္ဌေ ဩလောကေန္တာပိ န ဘဝိဿန္တိ၊ တုစ္ဆတုစ္ဆကုမ္ဘေ အနောလောကေတွာ ပူရိတကုမ္ဘပူရဏသဒိသမေဝ ဘဝိဿတိ. အယံ အဋ္ဌမဿ ဝိပါကော.

၉. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ရာဇာနော အဓမ္မိကာ ဘဝိဿန္တိ၊ ဆန္ဒာဒိဝသေန အဂတိံ ဂစ္ဆန္တာ ရဇ္ဇံ ကာရေဿန္တိ၊ ဓမ္မေန ဝိနိစ္ဆယံ နာမ န ဒဿန္တိ၊ လဉ္ဇဝိတ္တကာ ဘဝိဿန္တိ ဓနလောလာ၊ ရဋ္ဌဝါသိကေသု တေသံ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယံ နာမ န ဘဝိဿတိ၊ ကက္ခဠာ ဖရုသာ ဥစ္ဆုယန္တေ ဥစ္ဆုဂဏ္ဌိကာ ဝိယ မနုဿေ ပီဠေန္တာ နာနပ္ပကာရံ ဗလိံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဓနံ ဂဏှိဿန္တိ၊ မနုဿာ ဗလိပီဠိတာ ကိဉ္စိ ဒါတုံ အသက္ကောန္တာ ဂါမနိဂမာဒယော ဆဍ္ဍေတွာ ပစ္စန္တံ ဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေဿန္တိ၊ မဇ္ဈိမဇနပဒေါ သုညော ဘဝိဿတိ၊ ပစ္စန္တော ဃနဝါသော သေယျထာပိ ပေါက္ခရဏိယာ မဇ္ဈေ ဥဒကံ အာဝိလံ ပရိယန္တေ ဝိပ္ပသန္နံ. အယံ နဝမဿ ဝိပါကော.

၁၀. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ရာဇာနော အဓမ္မိကာ ဘဝိဿန္တိ၊ တေသု အဓမ္မိကေသု ရာဇယုတ္တာပိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာပိ နေဂမဇာနပဒါပီတိ သမဏဗြာဟ္မဏေ ဥပါဒါယ သဗ္ဗေ မနုဿာ အဓမ္မိကာ ဘဝိဿန္တိ၊ တတော တေသံ အာရက္ခဒေဝတာ ဗလိပဋိဂ္ဂါဟိကဒေဝတာ ရုက္ခဒေဝတာ အာကာသဋ္ဌကဒေဝတာတိ ဧဝံ ဒေဝတာပိ အဓမ္မိကာ ဘဝိဿန္တိ၊ အဓမ္မိကရာဇူနံ ရဇ္ဇေ ဝါတာ ဝိသမာ ခရာ ဝါယိဿန္တိ၊ တေ အာကာသဋ္ဌကဝိမာနာနိ ကမ္ပေဿန္တိ၊ တေသု ကမ္ပိတေသု ဒေဝတာ ကုပိတာ ဒေဝံ ဝဿိတုံ န ဒဿန္တိ၊ ဝဿမာနောပိ သကလရဋ္ဌေ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ န ဝဿိဿတိ၊ ဝဿမာနောပိ သဗ္ဗတ္ထ ကသိကမ္မဿ ဝါ ဝပ္ပကမ္မဿ ဝါ ဥပကာရော ဟုတွာ န ဝဿိဿတိ. ယထာ စ ရဋ္ဌေ၊ ဧဝံ ဇနပဒေပိ ဂါမေပိ ဧကတဠာကဿရေပိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ န ဝဿိဿတိ၊ တဠာကဿ ဥပရိဘာဂေ ဝဿန္တော ဟေဋ္ဌာဘာဂေ န ဝဿိဿတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝဿန္တော ဥပရိ န ဝဿိဿတိ၊ ဧကသ္မိံ ဘာဂေ သဿံ အတိဝဿေန နဿိဿတိ၊ ဧကသ္မိံ အဝဿန္တော မိလာယိဿတိ၊ ဧကသ္မိံ သမ္မာ ဝဿမာနော သမ္ပာဒေဿတိ၊ ဧဝံ ဧကဿ ရညော ရဇ္ဇေ ဝုတ္တာ သဿာ တိပ္ပကာရာ ဘဝိဿန္တိ ဧကကုမ္ဘိယာ ဩဒနော ဝိယ. အယံ ဒသမဿ ဝိပါကော.

၁၁. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ သာသနေ ပရိဟာယန္တေ ပစ္စယလောလာ အလဇ္ဇိကာ ဗဟူ ဘိက္ခူ ဘဝိဿန္တိ၊ တေ ဘဂဝတာ ပစ္စယလောလုပ္ပံ နိမ္မထေတွာ ကထိတဓမ္မဒေသနံ စီဝရာဒိစတုပစ္စယဟေတု ပရေသံ ဒေသေဿန္တိ၊ ပစ္စယေဟိ မုစ္ဆိတွာ နိရတ္ထကပက္ခေ ဌိတာ နိဗ္ဗာနာဘိမုခံ ကတွာ ဒေသေတုံ န သက္ခိဿန္တိ၊ ကေဝလံ ‘‘ပဒဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိဉ္စေဝ မဓုရသဒ္ဒဉ္စ သုတွာ မဟဂ္ဃါနိ စီဝရာနိ ဒဿန္တိ’’ဣစ္စေဝံ ဒေသေဿန္တိ. အပရေ အန္တရဝီထိစတုက္ကရာဇဒွါရာဒီသု နိသီဒိတွာ ကဟာပဏအဍ္ဎကဟာပဏပါဒမာသကရူပါဒီနိပိ နိဿာယ ဒေသေဿန္တိ. ဣတိ ဘဂဝတာ နိဗ္ဗာနဂ္ဃနကံ ကတွာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ စတုပစ္စယတ္ထာယ စေဝ ကဟာပဏအဍ္ဎကဟာပဏာဒိအတ္ထာယ စ ဝိက္ကိဏိတွာ ဒေသေန္တာ သတသဟဿဂ္ဃနကံ စန္ဒနသာရံ ပူတိတက္ကေန ဝိက္ကိဏန္တာ ဝိယ ဘဝိဿန္တိ. အယံ ဧကာဒသမဿ ဝိပါကော.

၁၂. အဓမ္မိကရာဇကာလေ လောကေ ဝိပရိဝတ္တန္တေယေဝ ရာဇာနော ဇာတိသမ္ပန္နာနံ ကုလပုတ္တာနံ ယသံ န ဒဿန္တိ၊ အကုလီနာနညေဝ ဒဿန္တိ၊ တေ ဣဿရာ ဘဝိဿန္တိ၊ ဣတရေ ဒလိဒ္ဒါ. ရာဇသမ္မုခေပိ ရာဇဒွါရေပိ အမစ္စသမ္မုခေပိ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေပိ တုစ္ဆလာဗုသဒိသာနံ အကုလီနာနံယေဝ ကထာ ဩသီဒိတွာ ဌိတာ ဝိယ နိစ္စလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ ဘဝိဿတိ၊ သံဃသန္နိပါတေပိ သံဃကမ္မဂဏကမ္မဋ္ဌာနေသု စေဝ ပတ္တစီဝရပရိဝေဏာဒိဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေသု စ ဒုဿီလာနံ ပါပပုဂ္ဂလာနံယေဝ ကထာ နိယျာနိကာ ဘဝိဿတိ၊ န လဇ္ဇိဘိက္ခူနန္တိ ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ တုစ္ဆလာဗူနံ သီဒနကာလော ဝိယ ဘဝိဿတိ. အယံ ဒွါဒသမဿ ဝိပါကော.

၁၃. တာဒိသေယေဝ ကာလေ အဓမ္မိကရာဇာနော အကုလီနာနံ ယသံ ဒဿန္တိ၊ တေ ဣဿရာ ဘဝိဿန္တိ၊ ကုလီနာ ဒုဂ္ဂတာ. တေသု န ကေစိ ဂါရဝံ ကရိဿန္တိ၊ ဣတရေသုယေဝ ကရိဿန္တိ၊ ရာဇသမ္မုခေ ဝါ အမစ္စသမ္မုခေ ဝါ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေ ဝါ ဝိနိစ္ဆယကုသလာနံ ဃနသိလာသဒိသာနံ ကုလပုတ္တာနံ ကထာ န ဩဂါဟိတွာ ပတိဋ္ဌဟိဿတိ. တေသု ကထေန္တေသု ‘‘ကိံ ဣမေ ကထေန္တီ’’တိ ဣတရေ ပရိဟာသမေဝ ကရိဿန္တိ၊ ဘိက္ခုသန္နိပါတေပိ ဝုတ္တပ္ပကာရေသု ဌာနေသု နေဝ ပေသလေ ဘိက္ခူ ဂရုကာတဗ္ဗေ မညိဿန္တိ၊ နာပိ နေသံ ကထာ ပရိယောဂါဟိတွာ ပတိဋ္ဌဟိဿတိ၊ သိလာနံ ပ္လဝကာလော ဝိယ ဘဝိဿတိ. အယံ တေရသမဿ ဝိပါကော.

၁၄. လောကေ ပရိဟာယန္တေယေဝ မနုဿာ တိဗ္ဗရာဂါဒိဇာတိကာ ကိလေသာနုဝတ္တကာ ဟုတွာ တရုဏတရုဏာနံ အတ္တနော ဘရိယာနံ ဝသေ ဝတ္တိဿန္တိ၊ ဂေဟေ ဒါသကမ္မကရာဒယောပိ ဂေါမဟိံသာဒယောပိ ဟိရညသုဝဏ္ဏမ္ပိ သဗ္ဗံ တာသံယေဝ အာယတ္တံ ဘဝိဿတိ၊ ‘‘အသုကဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဝါ ပရိစ္ဆေဒါဒိဇာတံ ဝါ ကဟ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ ဟောတု၊ ကိံ တုယှိမိနာ ဗျာပါရေန၊ တွံ မယှံ ဃရေ သန္တံ ဝါ အသန္တံ ဝါ ဇာနိတုကာမော ဇာတော’’တိ ဝတွာ နာနပ္ပကာရေဟိ အက္ကောသိတွာ မုခသတ္တီဟိ ကောဋ္ဋေတွာ ဒါသစေဋကံ ဝိယ ဝသေ ကတွာ အတ္တနော ဣဿရိယံ ပဝတ္တေဿန္တိ၊ ဧဝံ မဓုကပုပ္ဖပ္ပမာဏမဏ္ဍူကပေါတိကာနံ အာသီဝိသေ ကဏှသပ္ပေ ဂိလနကာလော ဝိယ ဘဝိဿတိ. အယံ စုဒ္ဒသမဿ ဝိပါကော.

၁၅. ဒုဗ္ဗလရာဇကာလေ ရာဇာနော ဟတ္ထိသိပ္ပါဒီသု အကုသလာ ယုဒ္ဓေသု အဝိသာရဒါ ဘဝိဿန္တိ၊ တေ အတ္တနော ရာဇာဓိပစ္စံ အာသင်္ကမာနာ သမာနဇာတိကာနံ ကုလပုတ္တာနံ ဣဿရိယံ အဒတွာ အတ္တနော ပါဒမူလိကနှာပကကပ္ပကာဒီနံ ဒဿန္တိ၊ ဇာတိဂေါတ္တသမ္ပန္နာ ကုလပုတ္တာ ရာဇကုလေ ပတိဋ္ဌံ အလဘမာနာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတုံ အသမတ္ထာ ဟုတွာ ဣဿရိယဋ္ဌာနေ ဇာတိဂေါတ္တဟီနေ အကုလီနေ ဥပဋ္ဌဟန္တာ ဝိစရိဿန္တိ၊ သုဝဏ္ဏရာဇဟံသေဟိ ကာကဿ ပရိဝါရိတကာလော ဝိယ ဘဝိဿတိ. အယံ ပန္နရသမဿ ဝိပါကော.

၁၆. အဓမ္မိကရာဇကာလေယေဝ စ အကုလီနာဝ ရာဇဝလ္လဘာ ဣဿရာ ဘဝိဿန္တိ၊ ကုလီနာ အပ္ပညာတာ ဒုဂ္ဂတာ. တေ ရာဇဝလ္လဘာ ရာဇာနံ အတ္တနော ကထံ ဂါဟာပေတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနာဒီသု ဗလဝန္တော ဟုတွာ ဒုဗ္ဗလာနံ ပဝေဏိအာဂတာနိ ခေတ္တဝတ္ထုအာဒီနိ ‘‘အမှာကံ သန္တကာနိ ဧတာနီ’’တိ အဘိယုဉ္ဇိတွာ တေ ‘‘န တုမှာကံ၊ အမှာက’’န္တိ အာဂန္တွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနာဒီသု ဝိဝဒန္တေ ဝေတ္တလတာဒီဟိ ပဟာရာပေတွာ ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ အပကဍ္ဎာပေတွာ ‘‘အတ္တနော ပမာဏံ န ဇာနာထ၊ အမှေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဝဒထ၊ ဣဒါနိ ဝေါ ရညော ကထေတွာ ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒါဒီနိ ကာရေဿာမာ’’တိ သန္တဇ္ဇေဿန္တိ၊ တေ တေသံ ဘယေန အတ္တနော သန္တကာနိ ခေတ္တဝတ္ထူနိ ‘‘တုမှာကံယေဝ တာနိ၊ ဂဏှထာ’’တိ နိယျာတေတွာ အတ္တနော ဂေဟာနိ ပဝိသိတွာ ဘီတာ နိပဇ္ဇိဿန္တိ. ပါပဘိက္ခူပိ ပေသလေ ဘိက္ခူ ယထာရုစိ ဝိဟေဌေဿန္တိ၊ ပေသလာ ဘိက္ခူ ပဋိသရဏံ အလဘမာနာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဂဟနဋ္ဌာနေသု နိလီယိဿန္တိ၊ ဧဝံ ဟီနဇစ္စေဟိ စေဝ ပါပဘိက္ခူဟိ စ ဥပဒ္ဒုတာနံ ဇာတိမန္တကုလပုတ္တာနဉ္စေဝ ပေသလဘိက္ခူနဉ္စ ဧဠကာနံ ဘယေန တသဝကာနံ ပလာယနကာလော ဝိယ ဘဝိဿတိ. အယံ သောဠသမဿ ဝိပါကော. ဧဝံ တဿ တဿ အတ္ထဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘူတေ သောဠသ သုပိနေ ပဿိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ကောသလရာဇာ ဝိယ သောဠသ သုပိနေ’’တိ. ဧတ္ထ စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော အတ္တနော အတ္ထာနတ္ထနိမိတ္တံ သုပိနံ ပဿန္တော အတ္တနော ကမ္မာနုဘာဝေန ပဿတိ၊ ကောသလရာဇာ ဝိယ လောကဿ အတ္ထာနတ္ထနိမိတ္တံ သုပိနံ ပဿန္တော ပန သဗ္ဗသတ္တသာဓာရဏကမ္မာနုဘာဝေန ပဿတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ကုဒ္ဓါ ဟိ ဒေဝတာတိ နာဂမဟာဝိဟာရေ မဟာထေရဿ ကုဒ္ဓါ ဒေဝတာ ဝိယ. ရောဟဏေ ကိရ နာဂမဟာဝိဟာရေ မဟာထေရော ဘိက္ခုသံဃံ အနပလောကေတွာဝ ဧကံ နာဂရုက္ခံ ဆိန္ဒာပေသိ. ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ထေရဿ ကုဒ္ဓါ ပဌမမေဝ နံ သစ္စသုပိနေန ပလောဘေတွာ ပစ္ဆာ ‘‘ဣတော တေ သတ္တဒိဝသမတ္ထကေ ဥပဋ္ဌာကော ရာဇာ မရိဿတီ’’တိ သုပိနေ အာရောစေသိ. ထေရော တံ ကထံ အာဟရိတွာ ရာဇောရောဓာနံ အာစိက္ခိ. တာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မဟာဝိရဝံ ဝိရဝိံသု. ရာဇာ ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. တာ ‘ဧဝံ ထေရေန ဝုတ္တ’’န္တိ အာရောစယိံသု. ရာဇာ ဒိဝသေ ဂဏာပေတွာ သတ္တာဟေ ဝီတိဝတ္တေ ထေရဿ ဟတ္ထပါဒေ ဆိန္ဒာပေသိ. ဧကန္တသစ္စမေဝ ဟောတီတိ ဖလဿ သစ္စဘာဝတော ဝုတ္တံ၊ ဒဿနံ ပန ဝိပလ္လတ္ထမေဝ. တေနေဝ ပဟီနဝိပလ္လာသာ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘူတမ္ပိ သုပိနံ န ပဿန္တိ၊ ဒွီဟိ တီဟိ ဝါ ကာရဏေဟိ ကဒါစိ သုပိနံ ပဿန္တီတိ အာဟ ‘‘သံသဂ္ဂဘေဒတော’’တိ. ‘‘အသေက္ခာ န ပဿန္တိ ပဟီနဝိပလ္လာသတ္တာ’’တိ ဝစနတော စတုန္နမ္ပိ ကာရဏာနံ ဝိပလ္လာသော ဧဝ မူလကာရဏန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

တန္တိ သုပိနကာလေ ပဝတ္တံ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ. ရူပနိမိတ္တာဒိအာရမ္မဏန္တိ ကမ္မနိမိတ္တဂတိနိမိတ္တတော အညံ ရူပနိမိတ္တာဒိအာရမ္မဏံ န ဟောတိ. ဤဒိသာနီတိ ပစ္စက္ခတော အနုဘူတပုဗ္ဗပရိကပ္ပိတရူပါဒိအာရမ္မဏာနိ စေဝ ရာဂါဒိသမ္ပယုတ္တာနိ စ. သဗ္ဗောဟာရိကစိတ္တေနာတိ ပကတိစိတ္တေန. ဒွီဟိ အန္တေဟိ မုတ္တောတိ ကုသလာကုသလသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ အန္တေဟိ မုတ္တော. အာဝဇ္ဇနတဒါရမ္မဏက္ခဏေတိ ဣဒံ ယာဝ တဒါရမ္မဏုပ္ပတ္တိ၊ တာဝ ပဝတ္တံ စိတ္တဝါရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘သုပိနေနေဝ ဒိဋ္ဌံ ဝိယ မေ၊ သုတံ ဝိယ မေတိ ကထနကာလေ ပန အဗျာကတောယေဝ အာဝဇ္ဇနမတ္တဿေဝ ဥပ္ပဇ္ဇနတော’’တိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ ဝဒန္တေဟိ ပဉ္စဒွါရေ ဒုတိယမောဃဝါရေ ဝိယ မနောဒွါရေပိ အာဝဇ္ဇနံ ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဇဝနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတရတီတိ အဓိပ္ပေတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကဿ အာဝဇ္ဇနဿ ဥပ္ပတ္တိယံ ‘‘ဒိဋ္ဌံ ဝိယ မေ၊ သုတံ ဝိယ မေ’’တိ ကပ္ပနာယ အသမ္ဘဝတော.

ဧတ္ထ စ ‘‘သုပိနန္တေပိ တဒါရမ္မဏဝစနတော ပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဝါ အတီတဝသေန ဝါ သဘာဝဓမ္မာပိ သုပိနန္တေ အာရမ္မဏံ ဟောန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ယဒိပိ သုပိနန္တေ ဝိဘူတံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌိတေ ရူပါဒိဝတ္ထုမှိ တဒါရမ္မဏံ ဝုတ္တံ၊ တထာပိ သုပိနန္တေ ဥပဋ္ဌိတနိမိတ္တဿ ပရိကပ္ပဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတာယ ဒုဗ္ဗလဘာဝတော ဒုဗ္ဗလဝတ္ထုကတ္တာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘ကရဇကာယဿ နိရုဿာဟသန္တဘာဝပ္ပတ္တိတော တန္နိဿိတံ ဟဒယဝတ္ထု န သုပ္ပသန္နံ ဟောတိ၊ တတော တန္နိဿိတာပိ စိတ္တုပ္ပတ္တိ န သုပ္ပသန္နာ အသုပ္ပသန္နဝဋ္ဋိနိဿိတဒီပပ္ပဘာ ဝိယ၊ တသ္မာ ဒုဗ္ဗလဝတ္ထုကတ္တာတိ ဧတ္ထ ဒုဗ္ဗလဟဒယဝတ္ထုကတ္တာ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတွာ ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

သုပိနန္တစေတနာတိ မနောဒွါရိကဇဝနဝသေန ပဝတ္တာ သုပိနန္တေ စေတနာ. သုပိနဉှိ ပဿန္တော မနောဒွါရိကေနေဝ ဇဝနေန ပဿတိ၊ န ပဉ္စဒွါရိကေန. ပဋိဗုဇ္ဈန္တော စ မနောဒွါရိကေနေဝ ပဋိဗုဇ္ဈတိ၊ န ပဉ္စဒွါရိကေန. နိဒ္ဒါယန္တဿ ဟိ မဟာဝဋ္ဋိံ ဇာလေတွာ ဒီပေ စက္ခုသမီပံ ဥပနီတေ ပဌမံ စက္ခုဒွါရိကံ အာဝဇ္ဇနံ ဘဝင်္ဂံ န အာဝဋ္ဋေတိ၊ မနောဒွါရိကမေဝ အာဝဋ္ဋေတိ၊ အထ ဇဝနံ ဇဝိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတရတိ. ဒုတိယဝါရေ စက္ခုဒွါရိကံ အာဝဇ္ဇနံ ဘဝင်္ဂံ အာဝဋ္ဋေတိ၊ တတော စက္ခုဝိညာဏာဒီနိ ဇဝနပရိယောသာနာနိ ပဝတ္တန္တိ၊ တဒနန္တရံ ဘဝင်္ဂံ ပဝတ္တတိ. တတိယဝါရေ မနောဒွါရိကအာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂေ အာဝဋ္ဋိတေ မနောဒွါရိကဇဝနံ ဇဝတိ၊ တေန စိတ္တေန ‘‘ကိံ အယံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အာလောကော’’တိ ဇာနာတိ. တထာ နိဒ္ဒါယန္တဿ ကဏ္ဏသမီပေ တူရိယေသု ပဂ္ဂဟိတေသု ဃာနသမီပေ သုဂန္ဓေသု ဝါ ဒုဂ္ဂန္ဓေသု ဝါ ပုပ္ဖေသု ဥပနီတေသု မုခေ သပ္ပိမှိ ဝါ ဖာဏိတေ ဝါ ပက္ခိတ္တေ ပိဋ္ဌိယံ ပါဏိနာ ပဟာရေ ဒိန္နေ ပဌမံ သောတဒွါရိကာဒီနိ အာဝဇ္ဇနာနိ ဘဝင်္ဂံ န အာဝဋ္ဋေန္တိ၊ မနောဒွါရိကမေဝ အာဝဋ္ဋေတိ၊ အထ ဇဝနံ ဇဝိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတရတိ. ဒုတိယဝါရေ သောတဒွါရိကာဒီနိ အာဝဇ္ဇနာနိ ဘဝင်္ဂံ အာဝဋ္ဋေန္တိ၊ တတော သောတဃာနဇိဝှါကာယဝိညာဏာဒီနိ ဇဝနပရိယောသာနာနိ ပဝတ္တန္တိ၊ တဒနန္တရံ ဘဝင်္ဂံ ပဝတ္တတိ. တတိယဝါရေ မနောဒွါရိကအာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂေ အာဝဋ္ဋိတေ မနောဒွါရိကဇဝနံ ဇဝတိ၊ တေန စိတ္တေန ဉတွာ ‘‘ကိံ အယံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ သဒ္ဒေါ၊ သင်္ခသဒ္ဒေါ ဘေရိသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ‘‘ကိံ အယံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဂန္ဓော၊ မူလဂန္ဓော သာရဂန္ဓော’’တိ ဝါ ‘‘ကိံ ဣဒံ မယှံ မုခေ ပက္ခိတ္တံ၊ သပ္ပိ ဖာဏိတ’’န္တိ ဝါ ‘‘ကေနမှိ ပိဋ္ဌိယံ ပဟဋော၊ အတိထဒ္ဓေါ မေ ပဟာရော’’တိ ဝါ ဝတ္တာ ဟောတိ၊ ဧဝံ မနောဒွါရိကဇဝနေနေဝ ပဋိဗုဇ္ဈတိ၊ န ပဉ္စဒွါရိကေန. သုပိနမ္ပိ တေနေဝ ပဿတိ၊ န ပဉ္စဒွါရိကေန.

အဿာတိ အဿ အာပတ္တိနိကာယဿ. နနု စ အယုတ္တောယံ နိဒ္ဒေသော ‘‘သံဃော အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အဿာ’’တိ. န ဟိ အာပတ္တိနိကာယဿ အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ သံဃော ဣစ္ဆိတော၊ ကိဉ္စရဟိ ဝုဋ္ဌာနဿာတိ ဣမံ စောဒနံ မနသိ သန္နိဓာယ ယထာ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ တထာ အဓိပ္ပါယံ ဝိဝရန္တော ‘‘ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိအာဒိမာဟ. အာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနဿ အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ ဣစ္ဆိတော သံဃော အာပတ္တိယာဝ ဣစ္ဆိတော နာမ ဟောတီတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနန္တိ အာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနံ၊ အနာပတ္တိကဘာဝူပဂမနန္တိ အတ္ထော. ဝစနကာရဏန္တိ ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ ဧဝံ ဝစနေ ကာရဏံ. သမုဒါယေ နိရုဠှော နိကာယ-သဒ္ဒေါ တဒေကဒေသေ ပဝတ္တမာနောပိ တာယ ဧဝ ရုဠှိယာ ပဝတ္တတီတိ အာဟ ရုဠီသဒ္ဒေနာတိ. အထ ဝါ ကိဉ္စိ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ သတိပိ အညသ္မိံ တံနိမိတ္တယုတ္တေ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ဝိသယေ သမ္မုတိယာ စိရကာလတာဝသေန နိမိတ္တဝိရဟေပိ ပဝတ္တနိရုဠှော ရုဠှီ နာမ. ယထာ မဟိယံ သေတီတိ မဟိံသော၊ ဂစ္ဆတီတိ ဂေါတိ၊ ဧဝံ နိကာယ-သဒ္ဒဿပိ ရုဠှိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧကသ္မိမ္ပိ ဝိသိဋ္ဌေ သတိပိ သာမညာ ဝိယ သမုဒါယေ ပဝတ္တဝေါဟာရော အဝယဝေပိ ပဝတ္တတီတိ အာဟ အဝယဝေ သမူဟဝေါဟာရေန ဝါတိ. နဝမဿ အဓိပ္ပါယဿာတိ ဝီမံသာဓိပ္ပါယဿ.

၂၃၈-၂၃၉. လောမာ ဧတေသံ သန္တီတိ လောမသာ၊ ဗဟုလောမာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အရောဂေါ ဘဝိဿာမီတိ ရာဂပရိဠာဟဝူပသမတော နိရောဂေါ ဘဝိဿာမိ. မောစနေနာတိ မောစနတ္ထာယ ဥပက္ကမကရဏေန. ဥပက္ကမကရဏဉှေတ္ထ မောစနန္တိ အဓိပ္ပေတံ မောစေတိ ဧတေနာတိ ကတွာ. ဗီဇံ ဘဝိဿတီတိ စောဠဂ္ဂဟဏာဒိကမ္မံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

၂၄၀. ဒွေ အာပတ္တိသဟဿာနီတိ ခဏ္ဍစက္ကာဒိဘေဒံ အနာမသိတွာ ဝုတ္တံ၊ ဣစ္ဆန္တေန ပန ခဏ္ဍစက္ကာဒိဘေဒေနပိ အာပတ္တိဂဏနာ ကာတဗ္ဗာ. မိဿကစက္ကန္တိ ဥဘတောဝဍ္ဎနကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ နီလဉ္စ ပီတကဉ္စာတိအာဒိနာ ဧကက္ခဏေ အနေကဝဏ္ဏာနံ မောစနာဓိပ္ပါယဝစနံ ယထာဓိပ္ပါယေန မောစနံ ဘဝတု ဝါ မာ ဝါ၊ ဣမိနာပိ အဓိပ္ပါယေန ဥပက္ကမိတွာ မောစေန္တဿ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ. န ဟိ ဧကသ္မိံ ခဏေ နီလာဒီနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ မုတ္တိ သမ္ဘဝတိ. အညံ ဝဒတီတိ အတ္တနော ဒေါသံ ဥဇုံ ဝတ္တုံ အသက္ကောန္တော ပုန ပုဋ္ဌော အညံ ဘဏတိ.

မောစနဿာဒေါတိ မောစနဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တအဿာဒေါ. တေနေဝ ‘‘မောစေတုံ အဿာဒေါ မောစနဿာဒေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂေဟဿိတပေမန္တိ ဧတ္ထ ဂေဟ-သဒ္ဒေန ဂေဟေ ဌိတာ မာတုဘဂိနီအာဒယော အဇ္ဈတ္တိကဉာတကာ ဂဟိတာ. တေသု မာတုပေမာဒိဝသေန ဥပ္ပန္နော သိနေဟော ဂေဟဿိတပေမံ၊ အညတ္ထ ပန ဂေဟဿိတပေမန္တိ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂေါ ဝုစ္စတိ. သမ္ပယုတ္တအဿာဒသီသေနာတိ ရာဂသမ္ပယုတ္တသုခဝေဒနာမုခေန. ဧကေန ပဒေနာတိ ဂေဟဿိတပေမ-ပဒေန.

တထေဝါတိ မောစနဿာဒစေတနာယ ဧဝ. ပုဗ္ဗဘာဂေ မောစနဿာဒဝသေန ကတပ္ပယောဂံ အဝိဇဟိတွာဝ သယိတတ္တာ ‘‘သစေ ပန။ပေ။ သံဃာဒိသေသော’’တိ ဝုတ္တံ. ပုန သုဒ္ဓစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ တဿ ပယောဂဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ ‘‘သုဒ္ဓစိတ္တော။ပေ။ အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဇဂ္ဂနတ္ထာယာတိ ဓောဝနတ္ထာယ. အနောကာသန္တိ အင်္ဂဇာတပ္ပဒေသံ.

၂၆၃-၂၆၄. ဂေဟဿိတကာမဝိတက္ကန္တိ ပဉ္စကာမဂုဏသန္နိဿိတံ ကာမဝိတက္ကံ. ဝတ္ထိံ ဒဠှံ ဂဟေတွာတိ အင်္ဂဇာတဿ အဂ္ဂေ ပဿာဝနိဂ္ဂမနဋ္ဌာနေ စမ္မံ ဒဠှံ ဂဟေတွာ. နိမိတ္တေ ဥပက္ကမာဘာဝတော ‘‘မောစနဿာဒါဓိပ္ပါယဿပိ မုတ္တေ အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

၂၆၅. ‘‘ဧဟိ မေ တွံ၊ အာဝုသော၊ သာမဏေရာတိ အာဏတ္တိယာ အညေန ကတောပိ ပယောဂေါ အတ္တနာဝ ကတော နာမ ဟောတီတိ ကတွာ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ယဒိ ပန အနာဏတ္တော သယမေဝ ကရောတိ၊ အင်္ဂပါရိပူရိယာ အဘာဝတော အနာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. သုတ္တသာမဏေရဝတ္ထုသ္မိံ အသုစိမှိ မုတ္တေပိ အင်္ဂဇာတဿ ဂဟဏပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ၊ န ပန မုတ္တပစ္စယာ.

၂၆၆. ကာယတ္ထမ္ဘနဝတ္ထုသ္မိံ စလနဝသေန ယထာ အင်္ဂဇာတေပိ ဥပက္ကမော သမ္ဘဝတိ၊ တထာပိ ဝိဇမ္ဘိတတ္တာ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ‘‘ပစ္ဆတော ဝါ’’တိ ဝစနတော ဥဘောသု ပဿေသု ကဋိယံ ဦရုပ္ပဒေသောပိ ဂဟိတောယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ဥဘောသုပိ ပဿေသု ဌတွာ ဣမသ္မိံ ဩကာသေ နိမိတ္တန္တိ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿပိ အာပတ္တိယေဝ. ‘‘အင်္ဂဇာတ’’န္တိ ဝစနတော နိမိတ္တန္တိ ပဿာဝမဂ္ဂေါဝ ဝုတ္တော. ဥမ္မီလနနိမီလနဝသေန ပန န ကာရေတဗ္ဗောတိ ဥမ္မီလနနိမီလနပ္ပယောဂဝသဧန အာပတ္တိဘေဒေါ န ကာရေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. အနေကက္ခတ္တုမ္ပိ ဥမ္မီလေတွာ နိမီလေတွာ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ဧကမေဝ ဒုက္ကဋန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အက္ခီနိ အဝိပ္ဖန္ဒေတွာ အဘိမုခံ သမ္ပတ္တဿ မာတုဂါမဿ နိမိတ္တောလောကနေပိ အာပတ္တိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဒါရုဓီတလိကလေပစိတ္တာနံ အင်္ဂဇာတုပနိဇ္ဈာနေပိ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒန္တိ.

၂၆၇. ပုပ္ဖါဝလီတိ ကီဠာဝိသေသဿာဓိဝစနံ. တံ ကီဠန္တာ နဒီအာဒီသု ဆိန္နတဋံ ဥဒကေန စိက္ခလ္လံ ကတွာ တတ္ထ ဥဘော ပါဒေ ပသာရေတွာ နိသိန္နာ ပပတန္တိ. ‘‘ပုပ္ဖါဝလိယ’’န္တိပိ ပါဌော. ပဝေသေန္တဿာတိ ဒွိကမ္မကတ္တာ ဝါလိကံ အင်္ဂဇာတန္တိ ဥဘယတ္ထာပိ ဥပယောဂဝစနံ ကတံ. ဝါလိကန္တိ ဝါလိကာယာတိ အတ္ထော. စေတနာ၊ ဥပက္ကမော၊ မုစ္စနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.