အာသဝက္ခယဉာဏကထာ

၁၄. ဝိပဿနာပါဒကန္တိ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနဘူတံ. ဝိပဿနာ စ တိဝိဓာ ဝိပဿကပုဂ္ဂလဘေဒေန. မဟာဗောဓိသတ္တာနဉှိ ပစ္စေကဗောဓိသတ္တာနဉ္စ စိန္တာမယဉာဏသံဝဒ္ဓိတတ္တာ သယမ္ဘူဉာဏဘူတာ၊ ဣတရေသံ သုတမယဉာဏသံဝဒ္ဓိတတ္တာ ပရောပဒေသသမ္ဘူတာ. သာ ‘‘ဌပေတွာ နေဝသညာနာသညာယတနံ အဝသေသရူပါရူပဇ္ဈာနာနံ အညတရတော ဝုဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိနာ အနေကဓာ အရူပမုခဝသေန စတုဓာတုဝဝတ္ထာနေ ဝုတ္တာနံ တေသံ တေသံ ဓာတုပရိဂ္ဂဟမုခါနံ အညတရမုခဝသေန အနေကဓာဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ နာနာနယတော ဝိဘာဝိတာ. မဟာဗောဓိသတ္တာနံ ပန စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿမုခေန ပဘေဒဂမနတော နာနာနယံ သဗ္ဗညုတညာဏသန္နိဿယဿ အရိယမဂ္ဂဉာဏဿ အဓိဋ္ဌာနဘူတံ ပုဗ္ဗဘာဂဉာဏဂဗ္ဘံ ဂဏှာပေန္တံ ပရိပါကံ ဂစ္ဆန္တံ ပရမဂမ္ဘီရံ သဏှသုခုမတရံ အနညသာဓာရဏံ ဝိပဿနာဉာဏံ ဟောတိ. ယံ အဋ္ဌကထာသု မဟာဝဇိရညာဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ယဿ စ ပဝတ္တိဝိဘာဂေန စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿပဘေဒဿ ပါဒကဘာဝေန သမာပဇ္ဇိယမာနာ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသင်္ချာ ဒေဝသိကံ သတ္ထု ဝဠဉ္ဇနကသမာပတ္တိယော ဝုစ္စန္တိ၊ သွာယံ ဗုဒ္ဓါနံ ဝိပဿနာစာရော ပရမတ္ထမဉ္ဇုသာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဝဏ္ဏနာယံ ဥဒ္ဒေသတော ဒဿိတော၊ အတ္ထိကေဟိ တတော ဂဟေတဗ္ဗော.

အာသဝါနံ ခေပနတော သမုစ္ဆိန္ဒနတော အာသဝက္ခယော အရိယမဂ္ဂေါ၊ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသဝသေန အရဟတ္တမဂ္ဂဂ္ဂဟဏံ. အာသဝါနံ ခယေ ဉာဏံ အာသဝက္ခယဉာဏန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တတြ စေတံ ဉာဏ’’န္တိ ဝတွာ ခယေတိ စ အာဓာရေ ဘုမ္မံ၊ န ဝိသယေတိ ဒဿေန္တော ‘‘တပ္ပရိယာပန္နတ္တာ’’တိ အာဟ. ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ တဒါ ပစ္စက္ခတော ဂဟိတဘာဝဒဿနံ. ဧတ္တကံ ဒုက္ခန္တိ တဿ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟိတဘာဝဒဿနံ. န ဣတော ဘိယျောတိ အနဝသေသေတွာ ဂဟိတဘာဝဒဿနံ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခသစ္စ’’န္တိအာဒိ. သရသလက္ခဏပဋိဝေဓေနာတိ သဘာဝသင်္ခါတဿ လက္ခဏဿ အသမ္မောဟတော ပဋိဝိဇ္ဈနေန. အသမ္မောဟပဋိဝေဓောတိ စ ယထာ တသ္မိံ ဉာဏေ ပဝတ္တေ ပစ္ဆာ ဒုက္ခဿ သရူပါဒိပရိစ္ဆေဒေ သမ္မောဟော န ဟောတိ၊ တထာ ပဝတ္တိ. တေနာဟ ‘‘ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိ’’န္တိ. နိဗ္ဗတ္တိကန္တိ နိပ္ဖါဒေန္တံ. ယံ ဌာနံ ပတွာတိ ယံ နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂဿ အာရမ္မဏပစ္စယဋ္ဌေန ကာရဏဘူတံ အာဂမ္မ. တဒုဘယဝတော ဟိ ပုဂ္ဂလဿ ပတ္တိ တဒုဘယဿ ပတ္တီတိ ဝုတ္တံ. ပတွာတိ ဝါ ပါပုဏနဟေတု. အပ္ပဝတ္တိန္တိ အပ္ပဝတ္တိနိမိတ္တံ. တေ ဝါ န ပဝတ္တန္တိ ဧတ္ထာတိ အပ္ပဝတ္တိ၊ နိဗ္ဗာနံ. တဿာတိ ဒုက္ခနိရောဓဿ. သမ္ပာပကန္တိ သစ္ဆိကိရိယာဝသေန သမ္မဒေဝ ပါပကံ.

ကိလေသဝသေနာတိ အာသဝသင်္ခါတကိလေသဝသေန. ယသ္မာ အာသဝါနံ ဒုက္ခသစ္စပရိယာယော၊ တပ္ပရိယာပန္နတ္တာ၊ သေသသစ္စာနဉ္စ တံသမုဒယာဒိပရိယာယော အတ္ထိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပရိယာယတော’’တိ. ဒဿေန္တော သစ္စာနီတိ ယောဇနာ. အာသဝါနံယေဝ စေတ္ထ ဂဟဏံ ‘‘အာသဝါနံ ခယဉာဏာယာ’’တိ အာရဒ္ဓတ္တာ. တထာ ဟိ အာသဝဝိမုတ္တိသီသေနေဝ သဗ္ဗသံကိလေသဝိမုတ္တိ ဝုတ္တာ. ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိန္တိအာဒိနာ မိဿကမဂ္ဂေါ ဣဓ ကထိတောတိ ‘‘သဟ ဝိပဿနာယ ကောဋိပ္ပတ္တံ မဂ္ဂံ ကထေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ သစ္စပ္ပဋိဝေဓဿ တဒါ အတီတကာလိကတ္တာ ‘‘ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိ’’န္တိ ဝတွာပိ အဘိသမယကာလေ တဿ ပစ္စုပ္ပန္နတံ ဥပါဒါယ ‘‘ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော’’တိ ဝတ္တမာနကာလေန နိဒ္ဒေသော ကတော. သော စ ကာမံ မဂ္ဂက္ခဏတော ပရံ ယာဝဇ္ဇတနာ အတီတကာလိကော ဧဝ၊ သဗ္ဗပဌမံ ပနဿ အတီတကာလိကတ္တံ ဖလက္ခဏေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဝိမုစ္စိတ္ထာတိ ဣမိနာ ဖလက္ခဏံ ဒဿေတီ’’တိ. ဇာနတော ပဿတောတိ ဝါ ဟေတုနိဒ္ဒေသောယံ. ဇာနနဟေတု ဒဿနဟေတု ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထာတိ ယောဇနာ. ဘဝါသဝဂ္ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ ဘဝရာဂဿ ဝိယ ဘဝဒိဋ္ဌိယာပိ သမဝရောဓောတိ ဒိဋ္ဌာသဝဿပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ယသ္မာ ပဟီနကိလေသပစ္စဝေက္ခဏေန ဝိဇ္ဇမာနဿပိ ကမ္မဿ အာယတိံ အပ္ပဋိသန္ဓိကဘာဝတော ‘‘ခီဏာ ဇာတီ’’တိ ဇာနာတိ၊ ယသ္မာ စ မဂ္ဂပစ္စဝေက္ခဏာဒီဟိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယန္တိအာဒိံ ပဇာနာတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ခီဏာ ဇာတီတိ အာဒီဟိ တဿ ဘူမိ’’န္တိ. တတ္ထ တဿာတိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဿ. ဘူမိန္တိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ. ယေနာဓိပ္ပါယေန ‘‘ကတမာ ပနာ’’တိအာဒိနာ စောဒနာ ကတာ၊ တံ ပကာသေတွာ ပရိဟာရံ ဝတ္တုကာမော အာဟ ‘‘န တာဝဿာ’’တိအာဒိ. န တာဝဿ အတီတာ ဇာတိ ခီဏာတိ မဂ္ဂဘာဝနာယ န ခီဏာတိ အဓိပ္ပါယော. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခီဏတ္တာ’’တိ. န အနာဂတာ အဿ ဇာတိ ခီဏာတိ ယောဇနာ. န အနာဂတာတိ စ အနာဂတတ္တသာမညံ ဂဟေတွာ လေသေန ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘အနာဂတေ ဝါယာမာဘာဝတော’’တိ. ဝိဇ္ဇမာနေယေဝ ဟိ ပယောဂေါ သမ္ဘဝတိ၊ နာဝိဇ္ဇမာနေတိ အဓိပ္ပါယော. အနာဂတဝိသေသော ပနေတ္ထ အဓိပ္ပေတော၊ တဿ စ ခေပနေ ဝါယာမောပိ လဗ္ဘတေဝ. တေနာဟ ‘‘ယာ ပန မဂ္ဂဿာ’’တိအာဒိ. ‘‘ယာ ပနာ’’တိ ဟိ အာဒိနာ မဂ္ဂဘာဝနာယ အနာဂတဇာတိယာ ဧဝ ဟေတုဝိနာသနဒွါရေန ခီဏဘာဝေါ ပကာသီယတိ. ဧကစတုပဉ္စဝေါကာရဘဝေသူတိ ဘဝတ္တယဂ္ဂဟဏံ ဝုတ္တနယေန အနဝသေသတော ဇာတိယာ ခီဏဘာဝဒဿနတ္ထံ. တန္တိ ယထာဝုတ္တဇာတိံ. သောတိ ဘဂဝါ.

ဗြဟ္မစရိယဝါသော နာမ ဣဓ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ နိဗ္ဗတ္တနမေဝါတိ အာဟ ‘‘နိဋ္ဌိတ’’န္တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စတူသု သစ္စေသု ပရိညာဒိကိစ္စသာဓနဝသေန ပဝတ္တမာနာယ သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒီနမ္ပိ ဒုက္ခသစ္စေ ပရိညာဘိသမယာနုဂုဏာ ပဝတ္တိ၊ ဣတရသစ္စေသု စ နေသံ ပဟာနာဘိသမယာဒိဝသေန ပဝတ္တိ ပါကဋာ ဧဝ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ပရိညာပဟာနသစ္ဆိကိရိယာဘာဝနာဘိသမယဝသေနာ’’တိ. နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ဣမေ ပကာရာ ဣတ္ထံ၊ တဗ္ဘာဝေါ ဣတ္ထတ္တံ၊ တဒတ္ထန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေ ပန ပကာရာ အရိယမဂ္ဂဗျာပါရဘူတာ ပရိညာဒယော ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘ဧဝံသောဠသကိစ္စဘာဝါယာ’’တိ. တေ ဟိ မဂ္ဂံ ပစ္စဝေက္ခတော မဂ္ဂါနုဘာဝေန ပါကဋာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ပရိညာဒီသု စ ပဟာနမေဝ ပဓာနံ၊ တဒတ္ထတ္တာယ ဣတရေသန္တိ အာဟ ‘‘ကိလေသက္ခယာယ ဝါ’’တိ. ပဟီနကိလေသပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဝါ ဧတံ ဝုတ္တံ. ‘‘နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ အဗ္ဘညာသိ’’န္တိ ဧတ္ထာယမပရော နယော – ဣတ္ထတ္တာယာတိ နိဿက္ကေ သမ္ပဒါနဝစနံ. တေနာယမတ္ထော – ဣတ္ထတ္တာယ ဣတ္ထမ္ဘာဝတော ဣမသ္မာ ဧဝံပကာရာ ဣဒါနိ ဝတ္တမာနက္ခန္ဓသန္တာနာ အပရံ အနာဂတက္ခန္ဓသန္တာနံ မယှံ နတ္ထိ၊ ဣမေ ပန စရိမတ္တဘာဝသင်္ခါတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိညာတာ အပ္ပတိဋ္ဌာ တိဋ္ဌန္တိ ဆိန္နမူလကာ ရုက္ခာ ဝိယ. အပရိညာတမူလကာ ဟိ ပတိဋ္ဌာ. ယထာဟ ‘‘ကဗဠီကာရေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ အတ္ထိ နန္ဒီ အတ္ထိ တဏှာ၊ ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရုဠှ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၆၄၊ ကထာ. ၂၉၆၊ မဟာနိ. ၇). တေ ပန ပဉ္စက္ခန္ဓာ စရိမကဝိညာဏနိရောဓေန အနုပါဒါနော ဝိယ ဇာတဝေဒေါ နိဗ္ဗာယိဿန္တီတိ အဗ္ဘညာသိန္တိ.

ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏပရိဂ္ဂဟိတန္တိ န ပဌမဒုတိယဉာဏဒွယာဓိဂမံ ဝိယ ကေဝလန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဒဿေန္တောတိ နိဂမနဝသေန ဒဿေန္တော. သရူပတော ဟိ ပုဗ္ဗေ ဒဿိတမေဝါတိ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝ.

တိက္ခတ္တုံ ဇာတောတိ ဣမိနာ ပန ဣဒံ ဒဿေတိ ‘‘အဟံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ပဌမဝိဇ္ဇာယ ဇာတောယေဝ ပုရေဇာတဿ သဟဇာတဿ ဝါ အဘာဝတော သဗ္ဗေသံ ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော၊ ကိမင်္ဂံ ပန တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ တိက္ခတ္တုံ ဇာတောတိ. ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန အတီတံသဉာဏန္တိ အတီတာရမ္မဏသဘာဂတာယ တဗ္ဘာဝီဘာဝတော စ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန အတီတံသဉာဏံ ပကာသေတွာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထ အတီတံသဉာဏန္တိ အတီတက္ခန္ဓာယတနဓာတုသင်္ခါတေ အတီတကောဋ္ဌာသေ အပ္ပဋိဟတဉာဏံ. ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဿ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတ္တာ ယထာကမ္မူပဂဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿ စ ဒိဗ္ဗစက္ခုဝသေနေဝ ဣဇ္ဈနတော ဒိဗ္ဗစက္ခုနော ပရိဘဏ္ဍဉာဏတ္တာ ဒိဗ္ဗစက္ခုမှိယေဝ စ ဌိတဿ စေတောပရိယဉာဏသိဒ္ဓိတော ဝုတ္တံ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတံသဉာဏ’’န္တိ. တတ္ထ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာတိ သပရိဘဏ္ဍေန ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏေန. ပစ္စုပ္ပန္နံသော စ အနာဂတံသော စ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတံသံ၊ တတ္ထ ဉာဏံ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတံသဉာဏံ. အာသဝက္ခယဉာဏာဓိဂမေနေဝ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ဝိယ သေသာသာဓာရဏဉာဏဒသဗလဉာဏအာဝေဏိကဗုဒ္ဓဓမ္မာဒီနမ္ပိ အနညသာဓာရဏာနံ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ ဣဇ္ဈနတော ဝုတ္တံ ‘‘အာသဝက္ခယေန သကလလောကိယလောကုတ္တရဂုဏ’’န္တိ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗေပိ သဗ္ဗညုဂုဏေ ပကာသေတွာ’’တိ.

အာသဝက္ခယဉာဏကထာ နိဋ္ဌိတာ.