မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ သီဟနာဒကထာ

၁၇. အာယသ္မာတိ ဝါ ဒေဝါနံပိယာတိ ဝါ ဘဒြဘဝန္တိ ဝါ ပိယသမုဒါစာရော ဧသောတိ အာဟ ‘‘အာယသ္မာတိ ပိယဝစနမေတ’’န္တိ. ဝိညုဇာတိကာ ဟိ ပရံ ပိယေန သမုဒါစရန္တာ ‘‘ဘဝ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဒေဝါနံပိယာ’’တိ ဝါ ‘‘အာယသ္မာ’’တိ ဝါ သမုဒါစရန္တိ၊ တသ္မာ သမ္မုခါ သမ္ဗောဓနဝသေန အာဝုသောတိ၊ တိရောက္ခံ အာယသ္မာတိ အယမ္ပိ သမုဒါစာရော. တယိဒံ ပိယဝစနံ ဂရုဂါရဝသပ္ပတိဿဝသေန ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဂရုဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတ’’န္တိ. ဂုဏမဟတ္တတာယ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော၊ န စူဠမောဂ္ဂလ္လာနဿ အတ္ထိတာယာတိ အာဟ ‘‘မဟာ စ သော ဂုဏမဟန္တတာယာ’’တိ. ပပ္ပဋကောဇန္တိ ပထဝီသန္ဓာရကံ ဥဒကံ အာဟစ္စ ဌိတေ မဟာပထဝိယာ ဟေဋ္ဌိမတလေ သမုဋ္ဌိတံ ဥဒကောဃေန အဇ္ဈောတ္ထဋေ ဘူမိပ္ပဒေသေ သဉ္ဇာတကဒ္ဒမပဋလသဒိသံ အတိမဓုရပထဝီမဏ္ဍံ. န မေ တံ အဿ ပတိရူပန္တိ တံ အနာပုစ္ဆာ ကရဏံ န မေ အနုစ္ဆဝိကံ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော. အနာပုစ္ဆာ ကရောန္တေန စ ယထာ ဘဂဝါ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတံ ကိဉ္စိ အနာပုစ္ဆာ ကရောတိ၊ ဧဝမဟမ္ပီတိ ဘဂဝတာ သမာနံ ကတွာ အတ္တာနံ မာနေန ကတံ ဝိယ ဘဝိဿတီတိ အာဟ ‘‘ယုဂဂ္ဂါဟော ဝိယ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကတော ဘဝေယျာ’’တိ. ပရေန ဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တာနံ ယုဂံ ယုဂဠံ သမာနံ ကတွာ ဂါဟော၊ တဿ မမ ဝါ ကော ဝိသေသောတိ ဂဟဏံ ယုဂဂ္ဂါဟော.

သမ္ပန္နန္တိ သမ္ပတ္တိယုတ္တံ. သာ ပနေတ္ထ ရသသမ္ပတ္တိ အဓိပ္ပေတာ သာမညဇောတနာယ ဝိသေသေ အဝဋ္ဌာနတော. တေနာဟ ‘‘သမ္ပန္နန္တိ မဓုရံ သာဒုရသန္တိ အတ္ထော’’တိ. တိဝိဓဉှိ သမ္ပန္နံ ပရိပုဏ္ဏသမင်္ဂီမဓုရဝသေန. တတ္ထ –

‘‘သမ္ပန္နံ သာလိကေဒါရံ၊ သုဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ ကောသိယ၊

ပဋိဝေဒေမိ တေ ဗြဟ္မေ၊ န နေ ဝါရေတုမုဿဟေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၄.၁) –

ဣဒံ ပရိပုဏ္ဏသမ္ပန္နံ နာမ. ပရိပုဏ္ဏမ္ပိ ဟိ သမန္တတော ပန္နံ ပတ္တန္တိ သမ္ပန္နန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၁) ဣဒံ သမင်္ဂီသမ္ပန္နံ နာမ. သမင်္ဂီပိ ဟိ သမ္မဒေဝ ပန္နော ဂတော ဥပဂတောတိ သမ္ပန္နောတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘တတြဿ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စာ’’တိ (မ. နိ. ၂.၄၈) ဣဒံ မဓုရသမ္ပန္နံ နာမ. တတ္ထ မဓုရသမ္ပန္နံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥပပန္နဖလောတိ ဗဟုဖလော. အဿာတိ ပထဝိယာ ဟေဋ္ဌိမတလဿ. ဩပမ္မနိဒဿနတ္ထန္တိ ဥပမာယ နိဒဿနတ္ထံ. အနီဠကန္တိ နိဒ္ဒေါသံ. နိဒ္ဒေါသတာ စေတ္ထ မက္ခိကာဒိရဟိတတာယာတိ အာဟ ‘‘နိမ္မက္ခိက’’န္တိအာဒိ. နတ္ထိ ဧတ္ထ မက္ခိကာတိ နိမ္မက္ခိကံ. မက္ခိကာသဒ္ဒေန စေတ္ထ မက္ခိကဏ္ဍကမ္ပိ သာမညတော ဂဟိတန္တိ ဝဒန္တိ. တေနေဝ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ ‘‘နိမ္မက္ခိကန္တိ ဣမဿေဝတ္ထံ ပကာသေတုံ နိမ္မက္ခိကဏ္ဍကန္တိ ဝုတ္တံ၊ မက္ခိကာဟိ တာသံ အဏ္ဍကေဟိ စ ဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော’’တိ. အယံ ပနေတ္ထ အမှာကံ ခန္တိ ‘‘မက္ခိကာနံ အဏ္ဍာနိ မက္ခိကဏ္ဍာနိ၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ မက္ခိကဏ္ဍာနီတိ နိမ္မက္ခိကဏ္ဍန္တိ. ဣမိနာ မက္ခိကာနံ အဏ္ဍေဟိ ရဟိတတာ ဝုတ္တာ၊ ‘နိမ္မက္ခိက’န္တိ ဣမိနာ ပန မက္ခိကာနံယေဝ အဘာဝေါ ဝုတ္တော’’တိ. ဧတံ ကိရ မဓူတိ ခုဒ္ဒကမက္ခိကာဟိ ကတမဓု. သဗ္ဗမဓူဟီတိ မဟာမက္ခိကဘမရမက္ခိကာဒိကတေဟိ. အဂ္ဂန္တိ ဥတ္တမံ. သေဋ္ဌန္တိ ပသတ္ထတမံ. သုရသန္တိ သောဘနရသံ. ဩဇဝန္တန္တိ အစ္စန္တမောဇသမ္ပန္နံ.

အာယာစနဝစနမေတန္တိ ဣမိနာ သမ္ပဋိစ္ဆနသမ္ပဟံသနာဒိအတ္ထံ နိဝတ္တေတိ. ဧကံ ဟတ္ထန္တိ ဧကံ ပါဏိတလံ. ‘‘အဘိနိမ္မိနိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ပကာသေတုံ ‘‘ပထဝီသဒိသံ ကရိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ နု ခေါ ပထဝီ၊ ဥဒါဟု န အယန္တိ ဣမိနာ နိမ္မိတပထဝိယာ ပကတိပထဝိယာ စ သန္ဒိဿမာနတ္တာ ‘‘ဧသာ နု ခေါ အမှာကံ ပထဝီ၊ ဥဒါဟု အညာ’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနကုက္ကုစ္စံ ဒဿေတိ. နိဗဒ္ဓဝိပုလာဂမော ဂါမော နိဂမော၊ ပဝတ္တိတမဟာအာယော မဟာဂါမောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န ဝါ ဧသ ဝိပလ္လာသောတိ ပုဗ္ဗပက္ခံ နိဒဿေတိ. ကသ္မာ ပနေသ ဝိပလ္လာသော န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အစိန္တေယျော ဟိ ဣဒ္ဓိမတော ဣဒ္ဓိဝိသယော’’တိ. ဣဒ္ဓိဗလေနေဝ တေသံ သတ္တာနံ တာဒိသော ဝိပလ္လာသော န ဘဝိဿတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒါနိ အညထာ ဝိပလ္လာသပ္ပဋိလာဘံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဂရဟန္တာတိ သမ္မုခါ ဂရဟန္တာ. ဥပဝဒန္တာတိ ပရမ္မုခါ အက္ကောသန္တာ.

နနု စ ဥတ္တရကုရုံ ပိဏ္ဍာယ ဂမနံ ပဋိသေဓေတွာ ဝိပလ္လာသမ္ပိ သတ္တာ ပဋိလဘေယျုန္တိ ကာရဏံ န ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ကိမေတ္ထ ကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘တတ္ထ ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. ယဒိပိ န ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ‘‘ဝိပလ္လာသမ္ပိ သတ္တာ ပဋိလဘေယျု’’န္တိ ပုဗ္ဗေ အဓိကတတ္တာ တေနေဝ ကာရဏေန ပိဏ္ဍာယ ဥတ္တရကုရုဂမနမ္ပိ ဘဂဝတာ ပဋိသိဒ္ဓန္တိ ဝိညာယတိ၊ တသ္မာ တဒေဝ ကာရဏံ ဣဓာပိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ. ဝိပလ္လာသမ္ပိ သတ္တာ ပဋိလဘေယျုန္တိ ဣဒံ ဣဓ အဝုတ္တမ္ပိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. အတ္ထောပိ စဿ ဝုတ္တသဒိသမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ‘‘ဧဝံ ပန ဝိပလ္လာသံ ပဋိလဘေယျု’’န္တိအာဒိနာ ပစ္ဆာ ဝုတ္တမေဝ အတ္ထဝိကပ္ပံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယံ ပန တတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘တေ ဂုဏေ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုဗ္ဘိက္ခကာလေ ပထဝိံ ပရိဝတ္တေတွာ ပပ္ပဋကောဇံ ပရိဘုဉ္ဇိံသူ’’တိ၊ တံ အပနေတွာ တေ ဂုဏေ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုဗ္ဘိက္ခကာလေ ဥတ္တရကုရုံ ဂန္တွာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိံသူတိ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဧကေန ပဒဝီတိဟာရေနာတိ ဧတ္ထ ပဒဿ ဝီတိဟရဏံ နိက္ခိပနံ ပဒဝီတိဟာရော၊ ပဒနိက္ခေပေါ၊ တသ္မာ ဧကေန ပဒနိက္ခေပေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကေန ပဒဝီတိဟာရေန အတိက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနဉ္စ သမဂမနေန ဒွိန္နံ ပဒါနံ အန္တရေ မုဋ္ဌိရတနမတ္တံ၊ တသ္မာ. မာတိကာမတ္တံ အဓိဋ္ဌဟိတွာတိ မုဋ္ဌိရတနပ္ပမာဏံ မာတိကာမတ္တံ အဓိဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော.

နိဋ္ဌိတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ သီဟနာဒကထာ.