ဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနာကထာ

ဧဝံ ဓာရေတူတိ ဧဝံ ဇာနာတူတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ကော ဥပါသကောတိ သရူပပုစ္ဆာ၊ တသ္မာ ကိံလက္ခဏော ဥပါသကောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကသ္မာတိ ဟေတုပုစ္ဆာ. တေန ကေန ပဝတ္တိနိမိတ္တေန ဥပါသကသဒ္ဒေါ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ နိရုဠှောတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ကသ္မာ ဥပါသကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. သဒ္ဒဿ ဟိ အဘိဓေယျပဝတ္တိနိမိတ္တံ တဒတ္ထဿ တဗ္ဘာဝကာရဏံ. ကိမဿ သီလန္တိ ကီဒိသံ အဿ ဥပါသကဿ သီလံ၊ ကိတ္တကေန သီလေနာယံ သီလသမ္ပန္နော နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ကော အာဇီဝေါတိ ကော အဿ သမ္မာအာဇီဝေါ. သော ပန မိစ္ဆာဇီဝဿ ပရိဝဇ္ဇနေန ဟောတီတိ သောပိ ဝိဘဇီယတိ. ကာ ဝိပတ္တီတိ ကဿ သီလဿ အာဇီဝဿ ဝါ ဝိပတ္တိ. အနန္တရဿ ဟိ ဝိဓိ ဝါ ပဋိသေဓော ဝါ. သမ္ပတ္တီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

ဣဒံ ပကိဏ္ဏကံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ကထံ ဝေဒိတဗ္ဗံ? ဝုစ္စတေ – ကော ဥပါသကောတိ ခတ္တိယာဒီသု ယော ကောစိ တိသရဏံ ဂတော ဂဟဋ္ဌော. သရဏဂမနမေဝ ဟေတ္ထ ကာရဏံ၊ န ဇာတိအာဒိဝိသေသော. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယတော ခေါ၊ မဟာနာမ၊ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ၊ ဓမ္မံ၊ သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ မဟာနာမ၊ ဥပါသကော ဟောတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၃၃).

ကသ္မာ ဥပါသကောတိ ရတနတ္တယဥပါသနတော. တေနေဝ သရဏဂမနေန တတ္ထ စ သက္ကစ္စကိရိယာယ အာဒရဂါရဝဗဟုမာနာဒိယောဂေန ပယိရုပါသနတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သော ဟိ ဗုဒ္ဓံ ဥပါသတီတိ ဥပါသကော. ဓမ္မံ၊ သံဃံ ဥပါသတီတိ ဥပါသကော.

ကိမဿ သီလန္တိ ပဉ္စ ဝေရမဏိယော. ဝေရမဏိယောတိ စေတ္ထ ဝေရံ ဝုစ္စတိ ပါဏာတိပါတာဒီသု ဒုဿီလျံ၊ တဿ မနနတော ဟနနတော ဝိနာသနတော ဝေရမဏိယော ပဉ္စ ဝိရတိယော ဝိရတိပ္ပဓာနတ္တာ တဿ သီလဿ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယတော ခေါ၊ မဟာနာမ၊ ဥပါသကော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ၊ မုသာဝါဒါ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ မဟာနာမ၊ ဥပါသကော သီလဝါ ဟောတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၃၃).

ကော အာဇီဝေါတိ ပဉ္စ မိစ္ဆာဝဏိဇ္ဇာ ပဟာယ ဓမ္မေန သမေန ဇီဝိတကပ္ပနံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ပဉ္စိမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဏိဇ္ဇာ ဥပါသကေန အကရဏီယာ. ကတမာ ပဉ္စ? သတ္ထဝဏိဇ္ဇာ သတ္တဝဏိဇ္ဇာ မံသဝဏိဇ္ဇာ မဇ္ဇဝဏိဇ္ဇာ ဝိသဝဏိဇ္ဇာ. ဣမာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စ ဝဏိဇ္ဇာ ဥပါသကေန အကရဏီယာ’’တိ (အ. နိ. ၅.၁၇၇).

ဧတ္ထ စ သတ္ထဝဏိဇ္ဇာတိ အာဝုဓဘဏ္ဍံ ကတွာ ဝါ ကာရေတွာ ဝါ ယထာကတံ ဝါ ပဋိလဘိတွာ တဿ ဝိက္ကယော. သတ္တဝဏိဇ္ဇာတိ မနုဿဝိက္ကယော. မံသဝဏိဇ္ဇာတိ သူနကာရာဒယော ဝိယ မိဂသူကရာဒိကေ ပေါသေတွာ မံသံ သမ္ပာဒေတွာ ဝိက္ကယော. မဇ္ဇဝဏိဇ္ဇာတိ ယံ ကိဉ္စိ မဇ္ဇံ ယောဇေတွာ တဿ ဝိက္ကယော. ဝိသဝဏိဇ္ဇာတိ ဝိသံ ယောဇေတွာ သင်္ဂဟေတွာ ဝါ တဿ ဝိက္ကယော. တတ္ထ သတ္ထဝဏိဇ္ဇာ ပရောပရောဓနိမိတ္တတာယ အကရဏီယာ ဝုတ္တာ၊ သတ္တဝဏိဇ္ဇာ အဘုဇိဿဘာဝကရဏတော၊ မံသဝိသဝဏိဇ္ဇာ ဝဓဟေတုတော၊ မဇ္ဇဝဏိဇ္ဇာ ပမာဒဋ္ဌာနတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကာ ဝိပတ္တီတိ ယာ တဿေဝ သီလဿ စ အာဇီဝဿ စ ဝိပတ္တိ ဘေဒေါ ကောပေါ ပကောပေါ စ၊ အယမဿ ဝိပတ္တိ. အပိစ ယာယ ဧသ စဏ္ဍာလော စေဝ ဟောတိ မလဉ္စ ပဋိကုဋ္ဌော စ၊ သာပိဿ ဝိပတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ စ အတ္ထတော အဿဒ္ဓိယာဒယော ပဉ္စ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. ယထာဟ –

‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဥပါသကော ဥပါသကစဏ္ဍာလော စ ဟောတိ ဥပါသကမလဉ္စ ဥပါသကပဋိကုဋ္ဌော စ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ ဒုဿီလော ဟောတိ၊ ကောတူဟလမင်္ဂလိကော ဟောတိ၊ မင်္ဂလံ ပစ္စေတိ၊ နော ကမ္မံ၊ ဣတော စ ဗဟိဒ္ဓါ ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသတိ၊ တတ္ထ စ ပုဗ္ဗကာရံ ကရောတီ’’တိ (အ. နိ. ၅.၁၇၅).

ဧတ္ထ စ ဥပါသကပဋိကုဋ္ဌောတိ ဥပါသကနိဟီနော. ဗုဒ္ဓါဒီသု ကမ္မကမ္မဖလေသု စ သဒ္ဓါဝိပရိယာယော အဿဒ္ဓိယံ မိစ္ဆာဓိမောက္ခော၊ ယထာဝုတ္တေန အဿဒ္ဓိယေန သမန္နာဂတော အဿဒ္ဓေါ. ယထာဝုတ္တသီလဝိပတ္တိအာဇီဝဝိပတ္တိဝသေန ဒုဿီလော. ‘‘ဣမိနာ ဒိဋ္ဌာဒိနာ ဣဒံ နာမ မင်္ဂလံ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ဗာလဇနပရိကပ္ပိတကောတူဟလသင်္ခါတေန ဒိဋ္ဌသုတမုတမင်္ဂလေန သမန္နာဂတော ကောတူဟလမင်္ဂလိကော. မင်္ဂလံ ပစ္စေတီတိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလာဒိဘေဒံ မင်္ဂလမေဝ ပတ္တိယာယတိ. နော ကမ္မန္တိ ကမ္မဿကတံ နော ပတ္တိယာယတိ. ဣတောဗဟိဒ္ဓါတိ ဣတော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓသာသနတော ဗဟိဒ္ဓါ ဗာဟိရကသမယေ. ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသတီတိ ဒုပ္ပဋိပန္နံ ဒက္ခိဏာရဟသညီ ဂဝေသတိ. ပုဗ္ဗကာရံ ကရောတီတိ ဒါနမာနနာဒိကံ ကုသလကိရိယံ ပဌမတရံ ကရောတိ. ဧတ္ထ စ ဒက္ခိဏေယျပအယေသနပုဗ္ဗကာရေ ဧကံ ကတွာ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကာ သမ္ပတ္တီတိ သာဝ တဿ သီလသမ္ပဒါ စ အာဇီဝသမ္ပဒါ စ သမ္ပတ္တိ၊ ယေ စဿ ရတနဘာဝါဒိကရာ သဒ္ဓါဒယော ပဉ္စ ဓမ္မာ. ယထာဟ –

‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဥပါသကော ဥပါသကရတနဉ္စ ဟောတိ ဥပါသကပဒုမဉ္စ ဥပါသကပုဏ္ဍရီကော စ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သီလဝါ ဟောတိ၊ န ကောတူဟလမင်္ဂလိကော ဟောတိ၊ ကမ္မံ ပစ္စေတိ၊ နော မင်္ဂလံ၊ န ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသတိ၊ ဣဓ စ ပုဗ္ဗကာရံ ကရောတီ’’တိ.

ဧတ္ထ စ စတုန္နမ္ပိ ပရိသာနံ ရတိဇနနဋ္ဌေန ဥပါသကောဝ ရတနံ ဥပါသကရတနံ၊ ဂုဏသောဘာကိတ္တိသဒ္ဒသုဂန္ဓတာဟိ ဥပါသကောဝ ပဒုမံ ဥပါသကပဒုမံ၊ တထာ ဥပါသကပုဏ္ဍရီကော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ဝိပတ္တိယံ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝိညေယျံ. ဧဝမိဒံ ‘‘ကော ဥပါသကော’’တိအာဒိကံ ပကိဏ္ဏကံ ဝိတ္ထာရတော ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣမဿ ပန ပကိဏ္ဏကဿ ဣဓ ဝိတ္ထာရေတွာ အဝစနေ ကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တံ အတိဘာရိယကရဏတော’’တိအာဒိ.

အာဒိမှီတိ အာဒိအတ္ထေ. ကောဋိယန္တိ ပရိယန္တကောဋိယံ. ဝိဟာရဂ္ဂေနာတိ ဩဝရကကောဋ္ဌာသေန၊ ‘‘ဣမသ္မိံ ဂဗ္ဘေ ဝသန္တာနံ ဣဒံ ပနသဖလံ ပါပုဏာတီ’’တိအာဒိနာ တံတံဝသနဋ္ဌာနကောဋ္ဌာသေနာတိ အတ္ထော. အဇ္ဇတန္တိ အဇ္ဇ ဣစ္စေဝ အတ္ထော. ပါဏေဟိ ဥပေတန္တိ ဣမိနာ တဿ သရဏဂမနဿ အာပါဏကောဋိကတံ ဒဿေန္တော ‘‘ယာဝ မေ ဇီဝိတံ ပဝတ္တတီ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ပုန ဇီဝိတေနပဟံ ဝတ္ထုတ္တယံ ပဋိပူဇေန္တော သရဏဂမနဉ္စ ရက္ခာမီတိ ဥပ္ပန္နံ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဓိပ္ပါယံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘အဟဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. ပါဏေဟိ ဥပေတန္တိ ဟိ ယာဝ မေ ပါဏာ ဓရန္တိ၊ တာဝ သရဏံ ဥပေတံ၊ ဥပေန္တော န ဝါစာမတ္တေန န ဧကဝါရံ စိတ္တုပ္ပါဒနမတ္တေန၊ အထ ခေါ ပါဏာနံ ပရိစ္စဇနဝသေန ယာဝဇီဝံ ဥပေတန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အဓိဝါသေတူတိ သာဒိယတု၊ တံ ပန သာဒိယနံ မနသာ သမ္ပဋိဂ္ဂဟော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သမ္ပဋိစ္ဆတူ’’တိ. ကာယင်္ဂန္တိ ကာယမေဝ အင်္ဂန္တိ ဝဒန္တိ၊ ကာယဿ ဝါ အင်္ဂံ သီသာဒိ ကာယင်္ဂံ၊ သီသာဒိ သရီရာဝယဝန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝါစင်္ဂန္တိ ‘‘ဟောတု သာဓူ’’တိ ဧဝမာဒိဝါစာယ အင်္ဂံ အဝယဝံ. ဝါစင်္ဂဿ စောပနံ ဝါစာယ ပဝတ္တနမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဗ္ဘန္တရေယေဝါတိ အတ္တနော စိတ္တသန္တာနေယေဝ. ခန္တိံ စာရေတွာတိ ခန္တိံ ပဝတ္တေတွာ၊ ရုစိံ ဥပ္ပါဒေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ခန္တိံ ဓာရေတွာ’’တိပိ ပါဌော၊ ဥပ္ပန္နံ ရုစိံ အဗ္ဘန္တရေယေဝ ဓာရေတွာ ဝစီဘေဒေန အပကာသေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ကထံ ပန ဝေရဉ္ဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ အညာသိ. န ဟိ တေန သက္ကာ ဘဂဝတော စိတ္တပ္ပဝတ္တိ ပစ္စက္ခတော ဝိညာတုံ၊ တသ္မာ ‘‘ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စေ? ကိဉ္စာပိ တေန န သက္ကာ စိတ္တပ္ပဝတ္တိ ပစ္စက္ခတော ဝိညာတုံ၊ တထာပိ အာကာရသလ္လက္ခဏကုသလတာယ အနွယဗျတိရေကဝသေန အနုမာနတော အညာသီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ မေ သမဏော ဂေါတမော’’တိအာဒိ. အာကာရသလ္လက္ခဏကုသလတာယာတိ စိတ္တပ္ပဝတ္တိအာကာရဝိဇာနနေ ဆေကတာယ၊ အဓိပ္ပါယဝိဇာနနေ ကုသလတာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလန္တိ ဒွီသု ဟတ္ထေသု ဒသန္နံ နခါနံ သမောဓာနေန ဧကီဘာဝေန သမုဇ္ဇလန္တံ. အဉ္ဇလိန္တိ ဟတ္ထပုဋံ. ပဋိမုခေါယေဝါတိ အဘိမုခေါယေဝ၊ န ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိံ ဒဿေတွာတိ အတ္ထော. ဝန္ဒိတွာတိ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ.

ဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနာကထာ နိဋ္ဌိတာ.