ပဌမဇ္ဈာနကထာ

ဣဒါနိ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တာယ ပါဠိယာ ဈာနဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၅၀၈) ဝုတ္တမ္ပိ အတ္ထံ အဋ္ဌကထာနယေနေဝ သံဝဏ္ဏေတုကာမော ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ ဝုတ္တနယေန အဝစနေ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ကိဉ္စာပိ တတ္ထ ကတမေ ကာမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပတ္ထနာကာရေန ပဝတ္တော ဒုဗ္ဗလော လောဘော ဆန္ဒနဋ္ဌေန ဆန္ဒော၊ တတော ဗလဝါ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ၊ တတောပိ ဗလဝတရော ဗဟလရာဂေါ ဆန္ဒရာဂေါ. နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနာနိ သင်္ကပ္ပေတိ ဧတေနာတိ သင်္ကပ္ပေါ၊ တထာပဝတ္တော လောဘော. တတ္ထ နိမိတ္တသင်္ကပ္ပနာ နာမ အဝယဝေ သမောဓာနေတွာ ‘‘ဣတ္ထီ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဥပရူပရိ ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ နိမိတ္တဿ ကပ္ပနာ. အနုဗျဉ္ဇနသင်္ကပ္ပနာ ပန ‘‘ဟတ္ထာ သောဘနာ၊ ပါဒါ သောဘနာ’’တိ ဧဝံ အနုဗျဉ္ဇနဝသေန ဝိဘဇိတွာ ကပ္ပနာတိ. ကိလေသာနဉှိ အနု အနု ဗျဉ္ဇနတော ပရိဗျဉ္ဇနတော ပရိဗျတ္တိဝသေန ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယဘာဝတော အနုဗျဉ္ဇနံ ဟတ္ထပါဒါဒိအဝယဝါ ဝုစ္စန္တိ. တတော ဗလဝါ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ၊ သင်္ကပ္ပဝသေနေဝ ပဝတ္တော တတောပိ ဗလဝတရော သင်္ကပ္ပရာဂေါ. သွာယံ ပဘေဒေါ ဧကဿေဝ လောဘဿ ပဝတ္တိအာကာရဝသေန အဝတ္ထာဘေဒဝသေန စ ဝေဒိတဗ္ဗော ယထာ ‘‘ဝစ္ဆော ဒမ္မော ဗလီဗဒ္ဒေါ’’တိ. ကာမာတိ ကိလေသကာမာ၊ ကာမေန္တီတိ ကာမာ၊ ကာမေန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါ.

သေယျထိဒန္တိ ဣမဿ တံ ကတမံ၊ တံ ကထန္တိ ဝါ အတ္ထော. ဝိဝိစ္စိတွာတိ ဝိသုံ ဟုတွာ. တေနာဟ ‘‘ဝိနာ ဟုတွာ အပသက္ကိတွာ’’တိ၊ ပဇဟနဝသေန အပက္ကမိတွာတိ အတ္ထော. ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိ ဧတ္ထ ဝိဝိစ္စာတိ ဣမိနာ ဝိဝေစနံ ဈာနက္ခဏေ ကာမာနံ အဘာဝမတ္တံ ဝုတ္တံ. ဝိဝိစ္စေဝါတိ ပန ဣမိနာ ဧကံသတော ကာမာနံ ဝိဝေစေတဗ္ဗတာဒီပနေန တပ္ပဋိပက္ခတာ ဈာနဿ ကာမဝိဝေကပ္ပဟာနဿ စ ဈာနာဓိဂမူပါယတာ ဒဿိတာ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဌမဇ္ဈာန’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အန္ဓကာရေ သတိ ပဒီပေါ ဝိယာတိ ဧတေန ယထာ ပဒီပါဘာဝေန ရတ္တိယံ အန္ဓကာရာဘိဘဝေါ၊ ဧဝံ ဈာနာဘာဝေန စိတ္တသန္တတိယံ ကာမာဘိဘဝေါတိ ဒဿေတိ.

ဧတန္တိ ပုဗ္ဗပဒေယေဝ အဝဓာရဏဝစနံ၊ န ခေါ ပန ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ကာမေဟိ ဧဝါ’’တိ အဝဓာရဏဿ အကတတ္တာ. တန္နိဿရဏတောတိ နိဿရန္တိ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ ဧတေန၊ ဧတ္ထ ဝါတိ နိဿရဏံ. ကေ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ? ကာမာ. တေသံ ကာမာနံ နိဿရဏံ ပဟာနံ တန္နိဿရဏံ၊ တတော ကာမနိဿရဏတောတိ အတ္ထော. ကထံ ပန သမာနေ ဝိက္ခမ္ဘနေ ကာမာနမေဝေတံ နိဿရဏံ၊ န ဗျာပါဒါဒီနန္တိ စောဒနံ ယုတ္တိတော အာဂမတော စ သာဓေတုံ ‘‘ကာမဓာတူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတောတိ သကလဿပိ ကာမဘဝဿ သမတိက္ကမပဋိပဒါဘာဝတော. တေန ဣမဿ ဈာနဿ ကာမပရိညာဘာဝမာဟ. ကာမရာဂပဋိပက္ခတောတိ ‘‘ဆန္ဒော ကာမော’’တိအာဒိနာ (မဟာနိ. ၁) ဝုတ္တဝိဘာဂဿ ကိလေသကာမဿ ပစ္စတ္ထိကဘာဝတော. တေန ယထာ မေတ္တာ ဗျာပါဒဿ၊ ကရုဏာ ဝိဟိံသာယ၊ ဧဝမိဒံ ဈာနံ ကာမရာဂဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတန္တိ ဒဿေတိ. ဝိပါကေန စေတ္ထ ကာမဓာတုသမတိက္ကမော အတ္တနော ပဝတ္တိက္ခဏေ ကာမရာဂပဋိပက္ခတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝမတ္တနော ပဝတ္တိယာ ဝိပါကပ္ပဝတ္တိယာ စ ကာမရာဂတော ကာမဓာတုတော စ ဝိနိဝတ္တသဘာဝတ္တာ ဣဒံ ဈာနံ ဝိသေသတော ကာမာနမေဝ နိဿရဏံ၊ သွာယမတ္ထော ပါဌာဂတော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ. နေက္ခမ္မန္တိ ပဌမဇ္ဈာနံ.

ကာမဉ္စေတ္ထ တမတ္ထံ ဒီပေတုံ ပုရိမပဒေယေဝ အဝဓာရဏံ ဂဟိတံ၊ ဥတ္တရပဒေပိ ပန တံ ဂဟေတဗ္ဗမေဝ တထာ အတ္ထသမ္ဘဝတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥတ္တရပဒေပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣတောတိ ကာမစ္ဆန္ဒတော. ဧသ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ဧသ နိယမော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သာဓာရဏဝစနေနာတိ သဗ္ဗဝိဝေကသာဓာရဏဝစနေန. တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿဒ္ဓိနိဿရဏဝိဝေကာ တဒင်္ဂဝိဝေကာဒယော. ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကာ ကာယဝိဝေကာဒယော. တယော ဧဝ ဣဓ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ တယော ဧဝ ဣဓ ဈာနကထာယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ သမုစ္ဆေဒဝိဝေကာဒီနံ အသမ္ဘဝတော. နိဒ္ဒေသေတိ မဟာနိဒ္ဒေသေ (မဟာနိ. ၁). တတ္ထ ဟိ ‘‘ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ ဝတ္ထုကာမာ ကိလေသကာမာ စာ’’တိ ဥဒ္ဒိသိတွာ တတ္ထ ‘‘ကတမေ ဝတ္ထုကာမာ မနာပိယာ ရူပါ။ပေ။ မနာပိယာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ ဝတ္ထုကာမာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. တေ ပန ကာမီယန္တီတိ ကာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထေဝါတိ နိဒ္ဒေသေယေဝ. ဝိဘင်္ဂေတိ ဈာနဝိဘင်္ဂေ. ဧဝဉှိ သတီတိ ဧဝံ ဥဘယေသမ္ပိ ကာမာနံ သင်္ဂဟေ သတိ. ဝတ္ထုကာမေဟိပီတိ ဝတ္ထုကာမေဟိ ဝိဝိစ္စေဝါတိပိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတီတိ ဧဝံ ယုဇ္ဇမာနတ္ထန္တရသမုစ္စယတ္ထော ပိ-သဒ္ဒေါ၊ န ကိလေသကာမသမုစ္စယတ္ထော. ကသ္မာ? ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကဿ ဒုတိယပဒေန ဝုတ္တတ္တာ. တေနာတိ ဝတ္ထုကာမဝိဝေကေန. ကာယဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတီတိ ပုတ္တဒါရာဒိပရိဂ္ဂဟဝိဝေကဒီပနတော ကာယဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတိ.

ပုရိမေနာတိ ကာယဝိဝေကေန. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒဒွယေ. ဣတော ဝါ နိဒ္ဓါရိတေ ဝိဝေကဒွယေ၊ အကုသလသဒ္ဒေန ယဒိ ကိလေသကာမာ၊ သဗ္ဗာကုသလာပိ ဝါ ဂဟိတာ၊ သဗ္ဗထာ ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကော ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဒုတိယေန ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကဝစနတော’’တိ. ဒုတိယေနာတိ စ စိတ္တဝိဝေကေနာတိ အတ္ထော. ဧတေသန္တိ ယထာဝုတ္တာနံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ. နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ သာမိဝစနံ. တဏှာဒိသံကိလေသာနံ ဝတ္ထုနော ပဟာနံ သံကိလေသဝတ္ထုပ္ပဟာနံ. လောလဘာဝေါ နာမ တတ္ထ တတ္ထ ရူပါဒီသု တဏှုပ္ပါဒေါ၊ တဿ ဟေတူ ဝတ္ထုကာမာ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဗာလဘာဝဿ ဟေတုပရိစ္စာဂေါတိ သမ္ဗန္ဓော. ဗာလဘာဝေါ နာမ အဝိဇ္ဇာ၊ ဒုစိန္တိတစိန္တိတာဒိ ဝါ၊ တဿ အယောနိသောမနသိကာရော၊ သဗ္ဗေပိ ဝါ အကုသလာ ဓမ္မာ ဟေတူ. ကာမဂုဏာဓိဂမဟေတု ပါဏာတိပါတာဒိအသုဒ္ဓပ္ပယောဂေါ ဟောတီတိ တဗ္ဗိဝေကေန ပယောဂသုဒ္ဓိ ဝိဘာဝိတာ. တဏှာသံကိလေသသောဓနေန ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယသံဝဍ္ဎနေန စ အဇ္ဈာသယဝိသောဓနံ အာသယပေါသနံ. အာသယပေါသနန္တိ စ ဈာနဘာဝနာယ ပစ္စယဘူတာ ပုဗ္ဗယောဂါဒိဝသေန သိဒ္ဓါ အဇ္ဈာသယသမ္ပဒါ၊ သာ ပန တဏှုပတာပဝိဂမေန ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဏှာသံကိလေသဝိသောဓနေနာ’’တိ. ကာမေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ.

အနေကဘေဒေါတိ ကာမာသဝကာမရာဂသံယောဇနာဒိဝသေန ရူပတဏှာဒိဝသေန စ အနေကပ္ပဘေဒေါ. ကာမစ္ဆန္ဒောယေဝါတိ ကာမသဘာဝေါယေဝ ဆန္ဒော၊ န ကတ္တုကမျတာဆန္ဒော နပိ ကုသလစ္ဆန္ဒောတိ အဓိပ္ပါယော. အကုသလပရိယာပန္နောပီတိ ‘‘ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တအကုသလေသု အန္တောဂဓောပိ. ဈာနပဋိပက္ခတောတိ ဈာနဿ ပဋိပက္ခဘာဝတော တံဟေတု တံနိမိတ္တံ ဝိသုံ ဝုတ္တော၊ အကုသလဘာဝသာမညေန အဂ္ဂဟေတွာ ဝိသုံ သရူပေန ဂဟိတော. ယဒိ ကိလေသကာမောဝ ပုရိမပဒေ ဝုတ္တော၊ တံ ကထံ ဗဟုဝစနန္တိ အာဟ ‘‘အနေကဘေဒတော’’တိအာဒိ. အညေသမ္ပီတိ ဒိဋ္ဌိမာနအဟိရိကာနောတ္တပ္ပါဒီနံ တံသဟိတဖဿာဒီနဉ္စ. ဥပရိဈာနင်္ဂပစ္စနီကပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတောတိ ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိအာဒိနာ ဥပရိ ဝုစ္စမာနာနိ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပရိဈာနင်္ဂါနိ၊ တေသံ အတ္တနော ပစ္စနီကာနံ ပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတော တပ္ပစ္စနီကနီဝရဏဝစနံ. ‘‘ဥပရိဈာနင်္ဂါနံ ပစ္စနီကပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတော’’တိပိ ပါဌော. တတ္ထ ပစ္စနီကပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတောတိ ဥပရိ ဝုစ္စမာနဈာနင်္ဂါနံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝသေန ပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတောတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ဈာနင်္ဂပစ္စနီကာနီတိ ဈာနင်္ဂါနံ ပဝတ္တိနိဝါရဏတော ဈာနင်္ဂပစ္စနီကာနိ. ဝိဒ္ဓံသကာနီတိ ဝိဃာတကာနိ. သမာဓိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဋိပက္ခောတိ ရာဂပဏိဓိယာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတော နာနာရမ္မဏေဟိ ပလောဘိတဿ ပရိဗ္ဘမန္တဿ စိတ္တဿ သမာဓာနတော ကာမစ္ဆန္ဒဿ သမာဓိ ပဋိပက္ခော. ပီတိ ဗျာပါဒဿာတိ ပါမောဇ္ဇေန သမာနယောဂက္ခေမတ္တာ ဗျာပါဒဿ ပီတိ ပဋိပက္ခာ. ဝိတက္ကော ထိနမိဒ္ဓဿာတိ ယောနိသော သင်္ကပ္ပနဝသေန သဝိပ္ဖါရပ္ပဝတ္တိတော ဝိတက္ကော ထိနမိဒ္ဓဿ ပဋိပက္ခော. သုခံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿာတိ သုခံ ဝူပသန္တသီတလသဘာဝတ္တာ အဝူပသမာနုတာပသဘာဝဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဋိပက္ခံ. ဝိစာရော ဝိစိကိစ္ဆာယာတိ ဝိစာရော အာရမ္မဏေ အနုမဇ္ဇနဝသေန ပညာပတိရူပသဘာဝတ္တာ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဋိပက္ခော. မဟာကစ္စာနတ္ထေရေန ဒေသိတာ ပိဋကာနံ သံဝဏ္ဏနာ ပေဋကံ၊ တသ္မိံ ပေဋကေ.

ပဉ္စကာမဂုဏဘေဒဝိသယဿာတိ ရူပါဒိပဉ္စကာမဂုဏဝိသေသဝိသယဿ. အာဃာတဝတ္ထုဘေဒါဒိဝိသယာနန္တိ ဗျာပါဒဝိဝေကဝစနေန ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိအာဒိအာဃာတဝတ္ထုဘေဒဝိသယဿ ဒေါသဿ၊ မောဟာဓိကေဟိ ထိနမိဒ္ဓါဒီဟိ ဝိဝေကဝစနေန ပဋိစ္ဆာဒနဝသေန ဒုက္ခာဒိပုဗ္ဗန္တာဒိဘေဒဝိသယဿ မောဟဿ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဝုတ္တော. ကာမရာဂဗျာပါဒတဒေကဋ္ဌထိနမိဒ္ဓါဒိဝိက္ခမ္ဘကဉ္စေတံ သဗ္ဗာကုသလပဋိပက္ခသဘာဝတ္တာ သဗ္ဗကုသလာနံ၊ တေန သဘာဝေန သဗ္ဗာကုသလပ္ပဟာယကံ ဟောန္တမ္ပိ ကာမရာဂါဒိဝိက္ခမ္ဘနသဘာဝမေဝ ဟောတိ တံသဘာဝတ္တာတိ အဝိသေသေတွာ နီဝရဏာကုသလမူလာဒီနံ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတီတိ အာဟ.

ယထာပစ္စယံ ပဝတ္တမာနာနံ သဘာဝဓမ္မာနံ နတ္ထိ ကာစိ ဝသဝတ္တိတာတိ ဝသဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ ‘‘ဝိတက္ကနံ ဝိတက္ကော’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိတက္ကနန္တိ ဟိ ဝိတက္ကနကိရိယာ၊ သာ စ ဝိတက္ကဿ အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ပဝတ္တိမတ္တမေဝါတိ ဘာဝနိဒ္ဒေသော ဝသဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏာယ ဟောတိ. တယိဒံ ဝိတက္ကနံ ‘‘ဤဒိသမိဒ’’န္တိ အာရမ္မဏပရိကပ္ပနန္တိ အာဟ ‘‘ဦဟနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. ယသ္မာ စိတ္တံ ဝိတက္ကဗလေန အာရမ္မဏံ အဘိနိရုဠှံ ဝိယ ဟောတိ၊ တသ္မာ သော အာရမ္မဏာဘိနိရောပနလက္ခဏော ဝုတ္တော. ယထာ ဟိ ကောစိ ရာဇဝလ္လဘံ ဉာတိံ ဝါ မိတ္တံ ဝါ နိဿာယ ရာဇဂေဟံ အာရောဟတိ အနုပဝိသတိ၊ ဧဝံ ဝိတက္ကံ နိဿာယ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတီတိ? ဝိတက္ကဗလေနေဝ. ယထာ ဟိ သော ပုရိသော ပရိစယေန တေန ဝိနာပိ နိရာသင်္ကော ရာဇဂေဟံ ပဝိသတိ၊ ဧဝံ ပရိစယေန ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ပရိစယေနာတိ စ သန္တာနေ ပဝတ္တဝိတက္ကဘာဝနာသင်္ခါတေန ပရိစယေန. ဝိတက္ကဿ ဟိ သန္တာနေ အဘိဏှံ ပဝတ္တဿ ဝသေန စိတ္တဿ အာရမ္မဏာဘိရုဟနံ စိရပရိစိတံ၊ တေန တံ ကဒါစိ ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ တတ္ထ ပဝတ္တတေဝ. ယထာ တံ ဉာဏသဟိတံ ဟုတွာ သမ္မသနဝသေန စိရပရိစိတံ ကဒါစိ ဉာဏရဟိတမ္ပိ သမ္မသနဝသေန ပဝတ္တတိ၊ ယထာ ဝါ ကိလေသသဟိတံ ဟုတွာ ပဝတ္တံ သဗ္ဗသော ကိလေသရဟိတမ္ပိ ပရိစယေန ကိလေသဝါသနာဝသေန ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အာဟနနပရိယာဟနနရသောတိ အာဒိတော၊ အဘိမုခံ ဝါ ဟနနံ အာဟနနံ. ပရိတော၊ ပရိဝတ္တိတွာ ဝါ အာဟနနံ ပရိယာဟနနံ. ‘‘ရူပံ ရူပံ၊ ပထဝီ ပထဝီ’’တိ အာကောဋေန္တဿ ဝိယ ပဝတ္တိ အာဟနနံ ပရိယာဟနနန္တိ စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယသ္မိဉှိ အာရမ္မဏေ စိတ္တံ အဘိနိရောပေတိ၊ တံ တဿ ဂဟဏယောဂျံ ကရောန္တော ဝိတက္ကော အာကောဋေန္တော ဝိယ ဟောတိ. ယဒိ ဧဝံ နာဂသေနတ္ထေရေန ‘‘အာကောဋနလက္ခဏော ဝိတက္ကော. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘေရီ အာကောဋိတာ အထ ပစ္ဆာ အနုရဝတိ အနုသဒ္ဒါယတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယထာ အာကောဋနာ၊ ဧဝံ ဝိတက္ကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အထ ပစ္ဆာ အနုရဝနာ အနုသဒ္ဒနာ၊ ဧဝံ ဝိစာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ အာကောဋနလက္ခဏတာ ဝိတက္ကဿ ကသ္မာ ဝုတ္တာ? နာယံ ဝိရောဓော. ထေရေန ဟိ ကိစ္စသန္နိဿိတံ ကတွာ လက္ခဏံ ဝုတ္တံ. ဓမ္မာနဉှိ သဘာဝဝိနိမုတ္တာ ကာစိ ကိရိယာ နာမ နတ္ထိ တထာ ဂဟေတဗ္ဗာကာရော စ. ဗောဓနေယျဇနာနုရောဓေန ပန ပရမတ္ထတော ဧကီဘာဝေါပိ သဘာဝဓမ္မော ပရိယာယဝစနေဟိ ဝိယ သမာရောပိတရူပေဟိ ဗဟူဟိ ပကာရေဟိ ပကာသီယတိ. ဧဝဉှိ သော သုဋ္ဌု ပကာသိတော ဟောတိ. အာနယနပစ္စုပဋ္ဌာနောတိ ဧတ္ထ အာနယနံ စိတ္တေ အာရမ္မဏဿ ဥပနယနံ၊ အာကဍ္ဎနံ ဝါ.

အနုသဉ္စရဏံ အနုပရိဗ္ဘမနံ. သွာယံ ဝိသေသော သန္တာနမှိ လဗ္ဘမာနော ဧဝ သန္တာနေ ပါကဋော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အနုမဇ္ဇနန္တိ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အနုမသနံ၊ ပရိမဇ္ဇနန္တိ အတ္ထော. တထာ ဟိ ‘‘ဝိစာရော ပရိမဇ္ဇနဟတ္ထော ဝိယ သဉ္စရဏဟတ္ထော ဝိယာ’’တိ စ ဝုတ္တော. တတ္ထာတိ အာရမ္မဏေ. သဟဇာတာနံ အနုယောဇနံ အာရမ္မဏေ အနုဝိစရဏသင်္ခါတအနုမဇ္ဇနဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အနုပ္ပဗန္ဓနံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဝိစ္ဆိန္နဿ ဝိယ ပဝတ္တိ. တထာ ဟိ သော ‘‘အနုပ္ပဗန္ဓနတာ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တေနေဝ စ ‘‘ဃဏ္ဋာနုရဝေါ ဝိယ၊ ပရိဗ္ဘမနံ ဝိယာ’’တိ စ ဝုတ္တော. ကတ္ထစီတိ ပဌမဇ္ဈာနေ ပရိတ္တစိတ္တုပ္ပါဒေသု စ. ဩဠာရိကဋ္ဌေနာတိ ဝိစာရတော ဩဠာရိကဋ္ဌေန. ယထာ ဃဏ္ဋာဘိဃာတသဒ္ဒေါ ပဌမာဘိနိပါတော ဟောတိ၊ ဧဝံ အာရမ္မဏာဘိမုခနိရောပနဋ္ဌေန ဝိတက္ကော စေတသော ပဌမာဘိနိပါတော ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဃဏ္ဋာဘိဃာတသဒ္ဒေါ ဝိယာ’’တိအာဒိ. ဝိပ္ဖါရဝါတိ ဧတ္ထ ဝိပ္ဖါရော နာမ ဝိတက္ကဿ ထိနမိဒ္ဓပဋိပက္ခော အာရမ္မဏေ အနောလီနတာ အသင်္ကောစော၊ သော ပန အဘိနိရောပနဘာဝေန စလနံ ဝိယ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ပရိပ္ဖန္ဒနဘာဝေါ စိတ္တဿာ’’တိ. ပရိဗ္ဘမနံ ဝိယာတိ ဧတ္ထ ပရိဿယာဘာဝဝီမံသနတ္ထံ ပရိဗ္ဘမနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒုကနိပါတဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘အာကာသေ ဂစ္ဆတော မဟာသကုဏဿ ဥဘောဟိ ပက္ခေဟိ ဝါတံ ဂဟေတွာ ပက္ခေ သန္နိသီဒါပေတွာ ဂမနံ ဝိယ အာရမ္မဏေ စေတသော အဘိနိရောပနဘာဝေန ပဝတ္တော ဝိတက္ကော၊ ဝါတဂ္ဂဟဏတ္ထံ ပက္ခေ ဖန္ဒာပယမာနဿ ဂမနံ ဝိယ အနုမဇ္ဇနဘာဝေန ပဝတ္တော ဝိစာရော’’တိ –

ဝုတ္တံ၊ တံ အနုပ္ပဗန္ဓနေန ပဝတ္တိယံ ယုဇ္ဇတိ. တထာ ဟိ ဥပစာရေ ဝါ အပ္ပနာယံ ဝါ သန္တာနေန ပဝတ္တိယံ ဝိတက္ကော နိစ္စလော ဟုတွာ အာရမ္မဏံ အနုပဝိသိတွာ ဝိယ ပဝတ္တတိ၊ န ပဌမာဘိနိပါတေ ပါကဋော ဟောတိ. ယထာ ဟိ အပုဗ္ဗာရမ္မဏေ ပဌမာဘိနိပါတဘူတော ဝိတက္ကော ဝိပ္ဖါရဝါ ဟောတိ၊ န တထာ ဧကသ္မိံယေဝ အာရမ္မဏေ နိရန္တရံ အနုပ္ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တိယံ၊ နာတိဝိပ္ဖါရဝါ ပန တတ္ထ ဟောတိ သန္နိသိန္နဘာဝတော. ပဌမဒုတိယဇ္ဈာနေသု ပါကဋော ဟောတီတိ ဝိတက္ကဿ ဝိသေသော အဘိနိရောပနာကာရော ဩဠာရိကတ္တာ ပဌမဇ္ဈာနေ ပါကဋော ဟောတိ၊ တဒဘာဝတော ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိစာရဿ ဝိသေသော အနုမဇ္ဇနာကာရော ပါကဋော ဟောတိ.

အယံ ပနေတ္ထ အပရော နယော – မလဂ္ဂဟိတံ ကံသဘာဇနံ ဧကေန ဟတ္ထေန ဒဠှံ ဂဟေတွာ ဣတရေန ဟတ္ထေန စုဏ္ဏတေလဧဠကလောမာဒိကတစုမ္ဗဋကေန ပရိမဇ္ဇန္တဿ ဒဠှံ ဂဟဏဟတ္ထော ဝိယ ဝိတက္ကော၊ ပရိမဇ္ဇနဟတ္ထော ဝိယ ဝိစာရော. တထာ ကုမ္ဘကာရဿ ဒဏ္ဍပ္ပဟာရေန စက္ကံ ဘမယိတွာ ဘာဇနံ ကရောန္တဿ ပိဏ္ဍဿ ဥပ္ပီဠနဟတ္ထော ဝိယ ဝိတက္ကော၊ တဿေဝ ဣတော စိတော စ သဉ္စရဏဟတ္ထော ဝိယ ဝိစာရော. တထာ ကံသဘာဇနာဒီသု ကိဉ္စိ မဏ္ဍလံ ဝဋ္ဋလေခံ ကရောန္တဿ မဇ္ဈေ သန္နိရုမ္ဘိတွာ ဌိတကဏ္ဋကော ဝိယ အဘိနိရောပနော ဝိတက္ကော၊ ဗဟိ ပရိဗ္ဘမနကဏ္ဋကော ဝိယ အနုမဇ္ဇနော ဝိစာရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယထာ ပုပ္ဖဖလသာခါဒိအဝယဝဝိနိမုတ္တော အဝိဇ္ဇမာနောပိ ရုက္ခော ‘‘သပုပ္ဖေါ သဖလော’’တိ ဝေါဟရီယတိ၊ ဧဝံ ဝိတက္ကာဒိအင်္ဂဝိနိမုတ္တံ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဈာနံ ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိ ဝေါဟရီယတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ရုက္ခော ဝိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝိဘင်္ဂေ ပနာတိအာဒီသု ဈာနဘာဝနာယ ပုဂ္ဂလဝသေန ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၀၈) ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဈာနာနိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနီတိ. ယဒိပိ ဝိဘင်္ဂေ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာ ကတာ၊ အတ္ထော ပန တတြာပိ ဝိဘင်္ဂေပိ ယထာ ဣဓ ‘‘ဣမိနာ စ ဝိတက္ကေနာ’’တိအာဒိနာ ဓမ္မဝသေန ဝုတ္တော၊ ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလဿေဝ အဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. အထ ဝါ ဈာနသမင်္ဂိနော ဝိတက္ကဝိစာရသမင်္ဂိတာဒဿနေန ဈာနဿေဝ သဝိတက္ကသဝိစာရတာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘အတ္ထော ပန တတြာပိ ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ.

ဝိဝေကသဒ္ဒဿ ဘာဝသာဓနတံ သန္ဓာယာဟ ‘‘တသ္မာ ဝိဝေကာ’’တိ. ဟေတုအတ္ထေ စေတံ နိဿက္ကဝစနံ၊ တသ္မာ ဝိဝေကာ ဟေတုဘူတာတိ အတ္ထော. ဝိဝေကသဒ္ဒဿ ကတ္တုသာဓနတံ ကမ္မသာဓနတံ ဝါ သန္ဓာယာဟ ‘‘တသ္မိံ ဝါ ဝိဝေကေ’’တိ. ‘‘ဝိဝိတ္တော’’တိ ဟိ ဣမိနာ နီဝရဏေဟိ ဝိနာဘူတော တေဟိ ဝိဝေစိတောတိ စ သာဓနဒွယမ္ပိ သင်္ဂဟိတမေဝါတိ. ပိနယတီတိ တပ္ပေတိ ဝဍ္ဎေတိ ဝါ. သမ္ပိယာယနလက္ခဏာတိ ပရိတုဿနလက္ခဏာ. ပီနနရသာတိ ပရိဗြူဟနရသာ. ဖရဏရသာတိ ပဏီတရူပေဟိ ကာယဿ ဗျာပနရသာ. ဥဒဂ္ဂဘာဝေါ ဩဒဂျံ. သုခယတီတိ သုခံ၊ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ လဒ္ဓဿာဒေ ကရောတီတိ အတ္ထော. သွာယံ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော ပရိယာယလဒ္ဓေါ ဓမ္မတော အညဿ ကတ္တုနိဝတ္တနတ္ထော၊ နိပ္ပရိယာယေန ပန ဘာဝသာဓနမေဝ လဗ္ဘတီတိ ‘‘သုခနံ သုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သာတလက္ခဏန္တိ ဣဋ္ဌသဘာဝတ္တာ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလံ၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ ဝါ အတ္တနိ သာဒယတီတိ သာတံ ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ. သာတံ မဓုရန္တိ ဝဒန္တိ၊ သာတံ လက္ခဏံ ဧတဿာတိ သာတလက္ခဏံ. ဥပဗြူဟနရသန္တိအာဒီသု ဥပဗြူဟနံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သံဝဒ္ဓနံ၊ ဒုက္ခံ ဝိယ အဝိဿဇ္ဇေတွာ အဒုက္ခမသုခါ ဝိယ အနဇ္ဈုပေက္ခိတွာ အနု အနု ဂဏှနံ ဥပကာရိတာ ဝါ အနုဂ္ဂဟော. ကတ္ထစီတိ ပဌမဇ္ဈာနာဒိကေ. ပဋိလာဘတုဋ္ဌီတိ ပဋိလာဘဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကတုဋ္ဌိ. ပဋိလဒ္ဓရသာနုဘဝနန္တိ ပဋိလဒ္ဓဿ အာရမ္မဏရသဿ အနုဘဝနံ. ဧတေန ပီတိသုခါနိ သဘာဝတော ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာနိ. ယတ္ထ ပီတိ၊ တတ္ထ သုခန္တိ ဝိတက္ကဿ ဝိယ ဝိစာရေန ပီတိယာ သုခေန အစ္စန္တသံယောဂမာဟ. ယတ္ထ သုခံ၊ တတ္ထ န နိယမတော ပီတီတိ ဝိစာရဿ ဝိယ ဝိတက္ကေန၊ သုခဿ ပီတိယာ အနစ္စန္တသံယောဂံ. တေန အစ္စန္တာနစ္စန္တသံယောဂိတာယ ပီတိသုခါနံ ဝိသေသံ ဒဿေတိ.

ကံ ဥဒကံ တာရေန္တိ ဧတ္ထာတိ ကန္တာရံ၊ နိရုဒကမရုဋ္ဌာနံ. ဝနမေဝ ဝနန္တံ. ဝနစ္ဆာယပ္ပဝေသနဥဒကပရိဘောဂေသု ဝိယ သုခန္တိ ယထာ ဟိ ပုရိသော မဟာကန္တာရမဂ္ဂံ ပဋိပန္နော ဃမ္မပရေတော တသိတော ပိပါသိတော ပဋိပထေ ပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘ကတ္ထ ပါနီယံ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆေယျ၊ သော ‘‘အဋဝိံ ဥတ္တရိတွာဝ ဇာတဿရဝနသဏ္ဍော အတ္ထိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ လဘိဿသီ’’တိ ဝဒေယျ၊ သော တဿ ကထံ သုတွာဝ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော ဘဝေယျ၊ တတော ဂစ္ဆန္တော ဘူမိယံ ပတိတာနိ ဥပ္ပလဒလနာဠပတ္တာဒီနိ ဒိသွာ သုဋ္ဌုတရံ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော ဟုတွာ ဂစ္ဆန္တော အလ္လဝတ္ထေ အလ္လကေသေ ပုရိသေ ပဿေယျ၊ ဝနကုက္ကုဋဝနမောရာဒီနံ သဒ္ဒံ သုဏေယျ၊ ဇာတဿရပရိယန္တေ ဇာတမဏိဇာလသဒိသံ နီလဝနသဏ္ဍံ ပဿေယျ၊ သရေ ဇာတာနိ ဥပ္ပလပဒုမကုမုဒါနိ ပဿေယျ၊ အစ္ဆံ ဝိပ္ပသန္နံ ဥဒကမ္ပိ ပဿေယျ၊ သော ဘိယျော ဘိယျော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော ဟုတွာ ဇာတဿရံ ဩတရိတွာ ယထာရုစိ နှတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပဿဒ္ဓဒရထော ဘိသမုဠာလပေါက္ခရာဒီနိ ခါဒိတွာ နီလုပ္ပလာဒီနိ ပိဠန္ဓိတွာ မန္ဒာလဝမူလာနိ ခန္ဓေ ခိပိတွာ ဥတ္တရိတွာ သာဋကံ နိဝါသေတွာ ဥဒကသာဋကံ အာတပေ ကတွာ သီတစ္ဆာယာယ မန္ဒမန္ဒေ ဝါတေ ပဟရန္တေ နိပန္နောဝ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’န္တိ ဝဒေယျ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တဿ ဟိ ပုရိသဿ ဇာတဿရဝနသဏ္ဍသဝနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဥဒကဒဿနာ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌကာလော ဝိယ ပုဗ္ဗဘာဂါရမ္မဏေ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရာ ပီတိ၊ နှာယိတွာ စ ပိဝိတွာ စ သီတစ္ဆာယာယ မန္ဒမန္ဒေ ဝါတေ ပဟရန္တေ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’န္တိ ဝဒန္တော နိပန္နကာလော ဝိယ ဗလပ္ပတ္တံ အာရမ္မဏရသာနုဘဝနာကာရသဏ္ဌိတံ သုခံ.

တသ္မိံ တသ္မိံ သမယေတိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏဿ ပဋိလာဘသမယေ ပဋိလဒ္ဓဿ ရသာနုဘဝနသမယေ ဝနစ္ဆာယာဒီနံ သဝနဒဿနသမယေ ပရိဘောဂသမယေ စ. ပါကဋဘာဝတောတိ ယထာက္ကမံ ပီတိသုခါနံ ဝိဘူတဘာဝတော. ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခန္တိ ဧတ္ထ ပုရိမသ္မိံ အတ္ထေ ဝိဝေကဇန္တိ ဈာနံ ဝုတ္တံ. ပီတိသုခသဒ္ဒတော စ အတ္ထိအတ္ထဝိသေသဝတော အဿ ဈာနဿ၊ အသ္မိံ ဝါ ဈာနေတိ ဧတ္ထ အကာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ယထာ အရိသသောတိ. ဒုတိယေ ပီတိသုခမေဝ ဝိဝေကဇံ၊ ဝိဝေကဇံပီတိသုခန္တိ စ အညပဒတ္ထသမာသော ပစ္စတ္တနိဒ္ဒေသဿ စ အလောပေါ ကတော၊ လောပေ ဝါ သတိ ‘‘ဝိဝေကဇပီတိသုခ’’န္တိ ပါဌောတိ အယံ ဝိသေသော.

ဂဏနာနုပုဗ္ဗတော ပဌမန္တိ ဣမိနာ ဒေသနာက္ကမံ ဥလ္လိင်္ဂေတိ. ‘‘ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာ ပဌမ’’န္တိပိ ပါဌော၊ တတ္ထာပိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာယာတိ အတ္ထော၊ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာမတ္တံ ဝါ ပဌမန္တိ ဣဒံ ဝစနန္တိ အတ္ထော. ပဌမံ သမာပဇ္ဇတီတိ ပဌမန္တိ ဣဒံ ပန န ဧကန္တလက္ခဏံ. စိဏ္ဏဝသီဘာဝေါ ဟိ အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ မတ္ထကံ ပါပေန္တောပိ သမာပဇ္ဇိတုံ သက္ကောတိ၊ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ အာဒိံ ပါပေန္တောပိ သမာပဇ္ဇိတုံ သက္ကောတိ၊ အန္တရန္တရာ ဩက္ကမန္တောပိ သက္ကောတိ. ဧဝံ ပုဗ္ဗုပ္ပတ္တိယဋ္ဌေန ပန ပဌမံ ဥပ္ပန္နန္တိပိ ပဌမံ. တေနေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၇၅) ‘‘ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာ ပဌမံ၊ ပဌမံ ဥပ္ပန္နန္တိပိ ပဌမ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. ပစ္စနီကဓမ္မေ ဈာပေတီတိ နီဝရဏာဒိပစ္စနီကဓမ္မေ ဒဟတိ၊ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဇဟတီတိ အတ္ထော. ဂေါစရန္တိ ကသိဏာဒိအာလမ္ဗနံ. တန္တိ တံ ဂေါစရံ. ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ ပဿတိ. သဟ ဥပစာရေနာတိ သဒ္ဓိံ ဥပစာရဇ္ဈာနေန. ကသိဏာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာယနတောတိ ပထဝီကသိဏာဒိနော အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ရူပံ ဝိယ စက္ခုနာ ဥပနိဇ္ဈာယနတော. လက္ခဏူပနိဇ္ဈာယနတောတိ ယထာသမ္ဘဝံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏတ္တယဿ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ တထလက္ခဏဿ စ ဥပနိဇ္ဈာယနတော. တေနေဝါဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိ. နိစ္စာဒိဝိပလ္လာသပ္ပဟာနေန မဂ္ဂေါ အသမ္မောဟတော အနိစ္စာဒိလက္ခဏာနိ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနန္တိ အာဟ ‘‘ဝိပဿနာယ ဥပနိဇ္ဈာယနကိစ္စ’’န္တိအာဒိ. တထလက္ခဏန္တိ အဝိနာသဓမ္မဿ နိဗ္ဗာနဿ အနညထာဘာဝတော အဝိပရီတသဘာဝေါ တထလက္ခဏံ၊ မဂ္ဂဿပိ ဝါ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏတော တထလက္ခဏူပနိဇ္ဈာနတာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

ဝိသဒိသောဒါဟရဏံ တာဝ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ သဓနော’’တိအာဒိ. အညော အပဒေသာရဟော ဟောတီတိ ဓနတော ပရိဇနတော စ အညော ဓနဝါ ပရိဇနဝါ စ ပုရိသော သဟ ဓနေန ဝတ္တတိ ပရိဇနေန စာတိ သဓနော သပရိဇနောတိ အပဒေသံ အရဟတီတိ အပဒေသာရဟော ဟောတိ၊ အပဒိသိတဗ္ဗော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေနင်္ဂေသု ဧဝ သေနာသမ္မုတီတိ ရထာဒိသေနင်္ဂဝိနိမုတ္တာယ သေနာယ အဘာဝေပိ ရထေဟိ ပတ္တီဟိ စ သဟ ဝတ္တနတော သရထာ သပတ္တိ သေနာတိ ရထာဒိသေနင်္ဂေသုယေဝ သေနာဝေါဟာရောတိ အတ္ထော. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဈာနပါဌေ အဂ္ဂဟိတာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဂဟိတာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အဝုတ္တတ္တာ’’တိအာဒိ. ဧဝံ ဝုတ္တာယေဝါတိ ဧဝံ သရူပတော ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တာယေဝ. သစိတ္တေကဂ္ဂတန္တိ ဣဓ အဝုတ္တေပီတိ ‘‘သစိတ္တေကဂ္ဂတ’’န္တိ ဧဝံ သရူပတော ဣမသ္မိံ ဈာနပါဌေ အဝုတ္တေပီတိ အတ္ထော၊ သာမညတော ပန ဈာနဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာ ဧဝ. တေနေဝါဟ ‘‘ယေန ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယေန ဝိတက္ကာဒီဟိ သဟ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဓမ္မံ ဒီပေတုံ တဿ ပကာသနာဓိပ္ပါယေန ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိအာဒိနာ ဥဒ္ဒေသော ကတော၊ သော ဧဝ အဓိပ္ပါယော တေန ဘဂဝတာ ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၅၆၉) ‘‘စိတ္တဿေကဂ္ဂတာ’’တိ နိဒ္ဒိသန္တေန ပကာသိတော၊ တသ္မာ သာ ဈာနပါဌေ အဂ္ဂဟိတာတိ န စိန္တေတဗ္ဗန္တိ.

ဥပသမ္ပဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ဥပ-သံသဒ္ဒါ ‘‘ဥပလဗ္ဘတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ နိရတ္ထကာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပဂန္တွာ’’တိအာဒိံ ဝတွာ ပုန တေသံ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပသမ္ပာဒယိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဥပသမ္ပဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ပတွာ သာဓေတွာတိ ဝါ အတ္ထော. ဣရိယန္တိ ကိရိယံ. ဝုတ္တိန္တိအာဒီနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. ဧကံ ဣရိယာပထဗာဓနံ ဣရိယာပထန္တရေဟိ ရက္ခဏံ ပါလနံ. သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏတ္တာ အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာနမေဝ ဝုတ္တံ. တဉှိ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏန္တိ ဝဒန္တိ.

ပဌမဇ္ဈာနကထာ နိဋ္ဌိတာ.