ဥပါဟနကထာ

ဥပါဟနကထာယံ ‘‘အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ အဘိနဝါရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ၊ ဥဒကေန တိန္တကာကပတ္တဝဏ္ဏာတိပိ ဝဒန္တိ. ဥဏ္ဏာဟိ ကတပါဒုကာတိ ဥဏ္ဏာလောမမယကမ္ဗလေဟိ၊ ဥဏ္ဏာလောမေဟိ ဧဝ ဝါ ကတပါဒုကာ. ကာဠသီဟောတိ ကာဠမုခဝါနရဇာတိ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော စ အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝါ’’တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂ ၃.၂၄၆) ဝုတ္တံ. ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ. ဝိ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂ ၂.၂၄၆) ပန ‘‘အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ အလ္လာရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ၊ တိန္တကာကပက္ခဝဏ္ဏာတိပိ ဝဒန္တိ. ရဇနန္တိ ဥပရိလိတ္တနီလာဒိဝဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘စောဠကေန ပုဉ္ဆိတွာ’တိ. တဉှိ တထာ ပုဉ္ဆိတေ ဝိဂစ္ဆတိ. ယံ ပန စမ္မဿ ဒုဂ္ဂန္ဓာပနယနတ္ထံ ကာဠရတ္တာဒိရဇနေဟိ ရဉ္ဇိတတ္တာ ကာဠရတ္တာဒိဝဏ္ဏံ ဟောတိ၊ တံ စောဠာဒီဟိ အပနေတုံ န သက္ကာ စမ္မဂတိကမေဝ၊ တသ္မာ တံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ခလ္လကန္တိ သဗ္ဗပဏှိပိဓာနစမ္မံ အပရိဂဠနတ္ထံ ပဏှိယာ ဥပရိဘာဂေ အပိဓာယ အာရောပနဗန္ဓနမတ္တံ ဝဋ္ဋတိ. ဝိစိတြာတိ သဏ္ဌာနတော ဝိစိတြပဋ္ဋာ အဓိပ္ပေတာ၊ န ဝဏ္ဏတော သဗ္ဗသော အပနေတဗ္ဗေသု ခလ္လကာဒီသု ပဝိဋ္ဌတ္တာ. ဗိဠာလသဒိသမုခတ္တာ မဟာဥလူကာ ပက္ခိဗိဠာလာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေသံ စမ္မံ နာမ ပက္ခလောမမေဝ. ဥဏ္ဏာဟိ ကတပါဒုကာတိ ဧတ္ထ ဥဏ္ဏာမယကမ္ဗလေဟိ ကတပါဒုကာ သင်္ဂယှန္တိ. ကာဠသီဟောတိ ကာဠမုခဝါနရဇာတိ. စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ နိသီဒနတ္ထရဏံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဘူမတ္ထရဏာဒိဝသေန ပရိဘောဂေါ ဝဋ္ဋတေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂ ၂၅၉) ပန ‘‘မိဂမာတုကောတိ တဿ နာမံ၊ ဝါတမိဂေါတိ စ တဿ နာမံ. ‘ကာဠသီဟော ကာဠမုခေါ ကပီ’တိ လိခိတံ. စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယေန ပရိယာယေန စမ္မံ ဝဋ္ဋိဿတိ၊ သော ပရတော အာဝိဘဝိဿတိ. ‘အတ္တနော ပုဂ္ဂလိကဝသေန ပစ္စာဟာရော ပဋိက္ခိတ္တော’တိ ဝုတ္တံ. ‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိဉ္စိ စမ္မံ ဓာရေတဗ္ဗ’န္တိ ဧတ္တာဝတာ သိဒ္ဓေ ‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂေါစမ္မ’န္တိ ဣဒံ ပရတော ‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု စမ္မာနိ အတ္ထရဏာနီ’တိ (မဟာဝ. ၂၅၉) ဧတ္ထ အနုမတိပ္ပသင်္ဂဘယာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.