၂. ဥပေါသထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ

သန္နိပါတာနုဇာနနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၃၂-၃. တေန သမယေနာတိ အတ္တနော ဩဝါဒပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသေ ဓုရံ နိက္ခိပိတွာ ဘိက္ခူနံယေဝ ဝိသုံ ဥပေါသထကရဏံ အနုဇာနိတွာ ဌိတသမယေန. ကော ပန သောတိ? မဇ္ဈိမဗောဓိယံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသပ္ပဟောနကသိက္ခာပဒါနံ ပရိနိဋ္ဌာနကာလော. တေနေဝါဟ ‘‘တာနိ နေသံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ အနုဇာနေယျ’’န္တိ. ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိ နိဒါနုဒ္ဒေသံ ပညာပေတုကာမတာယ စ သိက္ခာပဒါနံ ဥဒ္ဒေသပရိစ္ဆေဒနိဒဿနတ္ထဉ္စ ဝုတ္တံ. အညထာ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျထာ’’တိ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗက္ကမဿ ဒဿိတတ္တာ ဣဒါနိ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ နိရတ္ထကံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဣဒဉ္စ သဗ္ဗသင်္ဃုပေါသထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

၁၃၄. ‘‘ယံနူန အယျာပိ။ပေ။ သန္နိပတေယျု’’န္တိ ဗဟူနံ အဓိကာရပ္ပဝတ္တိ. တတြာပိ ဝိနယံ အာဂမ္မ ဝုတ္တော ဘိက္ခု သာမိ၊ န ကေဝလံ သင်္ဃတ္ထေရောတိ ဒဿနတ္ထံ၊ သံဃဿ ဂါရဝယုတ္တဝစနာရဟတာဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. တတ္ထ သယံ စေ ထေရော၊ ဘိက္ခုံ သန္ဓာယ ‘‘အာဝုသော’’တိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ. ကထံ ပညာယတိ? ဗုဒ္ဓကာလေ သင်္ဃတ္ထေရော အဗျတ္တော နာမ ဒုလ္လဘော. သဗ္ဗကမ္မဝါစာယ ပယောဂနိဒဿနေ စ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော’’ ဣစ္စေဝ ဘဂဝါ ဒဿေတီတိ စေ? ဧဝမေတံ တထာ ဒဿနတော. သံဃံ ဥပါဒါယ သင်္ဃတ္ထေရေနာပိ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခုံ ဥပါဒါယ ‘‘အာဝုသော’’တိ မဟာကဿပဿ ကမ္မဝါစာယ ပယောဂဒဿနတော၊ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထေ စ ထေရေန ဘိက္ခုနာ ‘‘ပရိသုဒ္ဓေါ အဟံ၊ အာဝုသော’’တိ ပယောဂဒဿနတော စ. ‘‘ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လ’’န္တိ ပရတော ပညာပေတဗ္ဗေ ဥပေါသထကရဏန္တရာယေ သန္ဓာယာဟ. ဥပေါသထဿ ဗဟုဝိဓတ္တာ သရူပတော ဝတ္တုံ ‘‘ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ အာဟ. ဧတ္တာဝတာ ဉတ္တိံ နိဋ္ဌပေသိ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မတော ဧဝ ဟိ ဥပေါသထကမ္မံ. န၊ တတိယာနုဿာဝနသမ္ဘဝတောတိ စေ? န၊ အညေဟိ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေဟိ အသဒိသတ္တာ. န ဟိ ဧတ္ထ စတုက္ခတ္တုံ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိ အာရဘီယတီတိ. အညေဟိ ဉတ္တိဒုတိယေဟိ အသဒိသတ္တာ ဉတ္တိဒုတိယမ္ပိ မာဟောတူတိ စေ? န၊ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဿ အညထာပိ ကတ္တဗ္ဗတော. တထာ ဟိ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ဧကစ္စံ အပလောကနဝသေနပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န အညံ အညထာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကထံ ပညာယတီတိ? ဣဒမေဝ ဥပေါသထကမ္မံ ဉာပကံ.

‘‘ကိံ သံဃဿ ပုဗ္ဗကိစ္စ’’န္တိ ဣဒံ န ဉတ္တိ နိဋ္ဌပေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တဉှိ ဉတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ကရီယတီတိ. တသ္မာ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ကိံ သံဃဿ ပုဗ္ဗကိစ္စံ၊ ယဒိ သံဃဿာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ? တထာပိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ န ဟိ တံ ဉတ္တိယာ အန္တောကရီယတီတိ. ယဒိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ န ဝတ္တဗ္ဗံ ပယောဇနာဘာဝါတိ စေ? န၊ ယထာဂတဋ္ဌာနေယေဝ ဝတ္တဗ္ဗတော၊ ပရပဒါပေက္ခတာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဒံ ပုဗ္ဗကိစ္စံ အကတွာ ဥပေါသထံ ကရောန္တော သံဃော၊ ပုဂ္ဂလော ဝါ ဌပနက္ခေတ္တာတိက္ကမေ အာပဇ္ဇတိ. န ဟိ တသ္မိံ ခေတ္တေ အတိက္ကန္တေ သမ္မဇ္ဇနာသနောဒကပဒီပကရဏေ အာပတ္တိမောက္ခော ဟောတိ. ဥပေါသထကမ္မတော ပုဗ္ဗေ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စာကရဏပစ္စယတ္တာ တဿာ အာပတ္တိယာ၊ န သာ ကမ္မပရိယောသာနာပေက္ခာ ဧတ္ထာဂတသမ္ပဇာနမုသာဝါဒါပတ္တိ ဝိယ၊ တသ္မာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကော ဘိက္ခု ‘‘ပါရိသုဒ္ဓိံ အာယသ္မန္တော အာရောစေထာ’’တိ ဝတ္တုကာမော ပဌမံယေဝ ပရိသုဒ္ဓါပရိသုဒ္ဓပစ္စယံ ပုဗ္ဗကိစ္စံ သရာပေတိ. တဉှိ ကတံ ပရိသုဒ္ဓပစ္စယော ဟောတိ၊ အကတံ အပရိသုဒ္ဓပစ္စယော၊ တေနေဝ ဥဘယာပေက္ခာဓိပ္ပါယေန ‘‘ကတံ န ကတ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘ကိံ သံဃဿ ပုဗ္ဗကိစ္စ’’ မိစ္စေဝါဟ. တတ္ထ အကတပက္ခေ တာဝ ပါရိသုဒ္ဓိအာရောစနက္ကမနိဒဿနတ္ထံ ပရတော ‘‘ယဿ သိယာ အာပတ္တိ၊ သော အာဝိ ကရေယျာ’’တိ စ၊ ကတပက္ခေ ‘‘အသန္တိယာ အာပတ္တိယာ တုဏှီ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စ ဝက္ခတိ.

ပါရိသုဒ္ဓိံ အာယသ္မန္တော အာရောစေထ. ကိံကာရဏာ? ယသ္မာ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဥဒ္ဒိသာမီ’’တိ ဝတ္တမာနကာလံ အပရာမသိတွာ ‘‘ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ အနာဂတကာလပရာမသနေန ယွာယံ ‘‘ဒါနိ နေသံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ အနုဇာနေယျ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၅၀) ဧတ္ထ ဝုတ္တပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော၊ တံ သန္ဓာယ ‘‘ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဧကေ. ယသ္မာ ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဝတ္တမာနဿ နိဒါနုဒ္ဒေသသင်္ခါတဿ ပါတိမောက္ခဿ ယဒေတံ အန္တေ ‘‘ကစ္စိတ္ထ ပရိသုဒ္ဓါ’’တိအာဒိကံ ယာဝတတိယာနုဿာဝနံ၊ တဿေဝ အာပတ္တိခေတ္တတ္တာ၊ အဝယဝေပိ အဝယဝီဝေါဟာရသမ္ဘဝတော စ ဣဓ အာပတ္တိခေတ္တမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝဉှိ ဝုတ္တေ ယသ္မာ ပရတော အာပတ္တိခေတ္တံ အာဂမိဿတိ၊ တသ္မာ အာပတ္တိဘီရုကာ တုမှေ သဗ္ဗေဝ ပဌမမေဝ ပါရိသုဒ္ဓိံ အာရောစေထာတိ အယမတ္ထော သမ္ဘဝတိ. ဝတ္တမာနကာလဝသေန ဝုတ္တေ ‘‘ပါရိသုဒ္ဓိံ အာယသ္မန္တော အာရောစေထာ’’တိ ဝစနမေဝ န သမ္ဘဝတိ တဒါရောစနဿ ပဌမံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ၊ ပဂေဝ တဿ ကရဏာဘာဝေန ‘‘ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဝစနံ. အယံ နယော သန္တိယာ အာပတ္တိယာ အာရောစနေ ယုဇ္ဇတိ၊ န တုဏှီဘာဝေ၊ အကမ္မပရိယောသာနာ တုဏှီဘာဝပ္ပတ္တိတော၊ ဧဝံ သန္တေပိ တသ္မိံ ယုဇ္ဇတေဝ. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကော ဟိ အညမညံ အာပတ္တိအာဝိကရဏံ အကတွာ တုဏှီဘူတေ ဘိက္ခူ ပဿိတွာ တေနေဝ တုဏှီဘာဝေန အာရောစိတပါရိသုဒ္ဓိကော ဟုတွာ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ’’တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ အာရဘိ.

ဧတ္ထာဟ – ပဌမံ ‘‘သံဃော ဥပေါသထံ ကရေယျ၊ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဣဓာပိ ‘‘သံဃော ဥပေါသထံ ကရိဿတိ၊ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အထ ‘‘ပုဂ္ဂလဿ ဥဒ္ဒေသာ’’တိ လက္ခဏတ္တာ ယထာရုတမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တထာပိ ‘‘ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ၊ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ လက္ခဏဝိရောဓတော၊ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂတော စ. ပုဂ္ဂလဿ ဥဒ္ဒေသာ ဧဝ ဟိ သံဃဿ ဥပေါသထော ကတော ဟောတိ၊ န ပုဂ္ဂလဿ ဥပေါသထကရဏေန. တဉ္စ သောဝ ကရိဿတိ၊ န သံဃောတိ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါဝ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘သုဏာထာ’’တိ ဝုတ္တေ အစိတ္တသာမဂ္ဂိပ္ပသင်္ဂဘယာ ‘‘သုဏောမာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘သုဏိဿာမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာတိ စေ? န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အာပတ္တိခေတ္တဒဿနာဓိပ္ပါယနိရပေက္ခတာယ ‘‘သုဏောမ’’ ဣစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧကပဒေနေဝ ဟိဿ တဒဓိပ္ပါယော အတိက္ကန္တောတိ. ယဒိ ဧဝံ ကိမတ္ထံ တံ သဗ္ဗေဟေဝ အာရဒ္ဓန္တိ စေ? ‘‘ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ အသာဓာရဏဝစနေန အာပန္နဿ အစိတ္တသာမဂ္ဂိပ္ပသင်္ဂနိဝါရဏတ္ထံ. သရမာနေနာတိ ဣမိနာ စဿ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒဿ သစိတ္တကတံ ဒဿေတိ. အန္တရာယိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာတိ ဧဝံ အကိရိယသမုဋ္ဌာနဿာပိ ဧဝံ ပရိတ္တကဿ ဣမဿ မုသာဝါဒဿ မဟာဒီနဝတံ ဒဿေတိ. ဝိသုဒ္ဓါပေက္ခေနာတိ သာဝသေသံ အာပတ္တိံ ဥပါဒါယ အနာပတ္တိဘာဝသင်္ခါတံ အနဝသေသဉ္စ ဥပါဒါယ ဂိဟိဘာဝသင်္ခါတံ ဝိသုဒ္ဓိံ ဣစ္ဆန္တေန ကသ္မာ အာဝိ ကာတဗ္ဗာ? အန္တရာယဘာဝါနုပဂမနေန ဖာသုဝိဟာရပစ္စယတ္တာ. ဣဓ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထော ပန္နရသော’’တိ န ဝုတ္တံ ပရတော ဒိဝသနိယမဿ ကတ္တုကာမတာဓိပ္ပါယေန အဝုတ္တတ္တာ. ဧဝံ ပန တေ ဘိက္ခူ သဗ္ဗဒိဝသေသု ဥဒ္ဒိသိံသု.

၁၃၅. ‘‘အာဒိမေတ’’န္တိ သီလပါတိမောက္ခမေဝ ဝုတ္တံ၊ ကိဉ္စာပိ ဂန္ထပါတိမောက္ခော အဓိပ္ပေတော. ‘‘ပဉ္စန္နံ ဝါ’’တိ မာတိကာယံ ဝုတ္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ. အနဇ္ဈာပန္နော ဝါတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနဒေသနာ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘‘ဥပေါသထံ ကရေယျာ’တိ ဧတ္တာဝတာ ဉတ္တိ ဟောတိ. ယာဝတတိယာနုဿာဝနာ နာမ ‘ယဿ သိယာ အာပတ္တီ’တိအာဒိဝစနတ္တယံ၊ အန္တေ ‘ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ပုစ္ဆာမီ’တိ ဣဒဉ္စာတိ ဒုဝိဓံ. တတ္ထ ပဌမံ အာပတ္တိံ သရိတွာ နိသိန္နဿ၊ ဒုတိယံ အသရန္တဿ သာရဏတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝစီဒွါရေ’’တိ ပါကဋဝသေန ဥဇုကမေဝ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ကာယဝိညတ္တိယာပိ ကရီယတိ၊ ကာယကမ္မာဘာဝါ ပန ဝစီဝိညတ္တိယာယေဝ အာဝိ ကာတဗ္ဗာ. ‘‘သံဃမဇ္ဈေ ဝါ’’တိအာဒိ လက္ခဏဝစနံ ကိရ. သင်္ဃုပေါသထကရဏတ္ထံ သံဃမဇ္ဈေ စေ နိသိန္နော၊ တသ္မိံ သံဃမဇ္ဈေ. ဂဏုပေါသထကရဏတ္ထဉ္စေ ဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော၊ တသ္မိံ ဂဏမဇ္ဈေ. ဧကဿေဝ သန္တိကေ စေ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထံ ကတ္တုကာမော၊ တသ္မိံ ဧကပုဂ္ဂလေ အာဝိ ကာတဗ္ဗာတိ၊ ‘‘ဧတေန န ကေဝလံ သံဃမဇ္ဈေ ဧဝါယံ မုသာဝါဒေါ သမ္ဘဝတိ၊ အထ ခေါ ဧတ္ထ ဝုတ္တလက္ခဏေန အသတိပိ ‘ပါရိသုဒ္ဓိံ အာယသ္မန္တော အာရောစေထာ’တိအာဒိဝိဓာနေ ဂဏုပေါသထေပိ သာပတ္တိကော ဟုတွာ ဥပေါသထံ ကတ္တုကာမော အနာရောစေတွာ တုဏှီဘူတောဝ ကရောတိ စေ၊ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒါပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ဣမဿတ္ထဿ အာဝိကရဏတော လက္ခဏဝစနံ ကိရေတ’’န္တိ ဝဒန္တိ တက္ကိကာ. အညထာ ‘‘ဂဏမဇ္ဈေဝါ’’တိ န ဝုတ္တန္တိ တေသံ အဓိပ္ပါယော. အာရောစနာဓိပ္ပါယဝသေန ဝုတ္တန္တိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော. အာရောစေန္တော ဟိ သံဃဿ အာရောစေမီတိ အဓိပ္ပါယေန အာဝိ ကရောန္တော သံဃမဇ္ဈေ အာဝိ ကရောတိ နာမ. အတ္တနော ဥဘတောပဿေ နိသိန္နာနံ အာရောစေန္တော ဂဏမဇ္ဈေ. ဧကဿေဝါရောစေဿာမိ သဘာဂဿာတိ အဓိပ္ပါယေန အာရောစေန္တော ဧကပုဂ္ဂလေ အာရောစေတိ နာမ. ပုဗ္ဗေ ဝိဘတ္တပဒဿ ပုန ဝိဘဇနံ အတ္ထဝိသေသာဘာဝဒီပနတ္ထန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၃၆-၇. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝသိကံ။ပေ။ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေါသထေ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတု’’န္တိ ဣဒံ အနုပေါသထေ ဧဝ တံ ဒုက္ကဋံ၊ ဥပေါသထေ ပန ဒေဝသိကမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ၊ တသ္မာ တေ ဘိက္ခူ စာတုဒ္ဒသိယံ ဥဒ္ဒိသိတွာပိ ပန္နရသိယံ ဥဒ္ဒိသိံသု၊ တေနာဟ ‘‘သကိံ ပက္ခဿာ’’တိ. တတ္ထ ပုရိမေန သာမဂ္ဂီဒိဝသော ဥပေါသထဒိဝသော ဧဝါတိ ဒီပေတိ. ဥဘယေန အဋ္ဌမိံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဒေဝသိကံ ပဋိက္ခေပဿ အတိပ္ပသင်္ဂံ နိဝါရေတိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ဘိန္နော စေ သံဃော ပါဋိပဒဒိဝသေ သမဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဒိဝသေ သာမဂ္ဂီဥပေါသထံ ကရောန္တော ဥဘယမ္ပိ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇန္တော ဥဘယေန ဧကီဘူတေန နိဝါရိတော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အညထာ သာမဂ္ဂီဥပေါသထော န ဒေဝသိကော. စေ၊ အဟောရတ္တံ ကာတဗ္ဗော. တသ္မိဉ္စ ပက္ခေ ပကတိဥပေါသထော န ဒေဝသိကော. စေ၊ အဟောရတ္တံ ကာတဗ္ဗော. တသ္မိဉ္စ ပက္ခေ ပကတိဥပေါသထော အနုဒ္ဒိဋ္ဌော. စေ ဟောတိ၊ သာမဂ္ဂီဥပေါသထော ကာတဗ္ဗောတိ အာပဇ္ဇတိ. န အပဝါဒနယေန ဂဟေတဗ္ဗတ္တာတိ စေ? န၊ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂတော. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? သာမဂ္ဂီဒိဝသေ သာမဂ္ဂီဥပေါသထံ ကတွာ ပုန တသ္မိံ ပက္ခေ ပကတိဥပေါသထဒိဝသေ သမ္ပတ္တေ ပကတိဥပေါသထော န ကာတဗ္ဗောတိ. အပဝါဒေါတိ. အပဝါဒိတဗ္ဗဋ္ဌာနတော အညတ္ထ ဥဿဂ္ဂဝိဓာနံ နိဝါရေတိ.

ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ သာမဂ္ဂီတိ ဧတ္ထာယမဓိပ္ပါယော – သာမဂ္ဂီ နာမေသာ သဘာဂါနံ သန္နိပါတော. သဘာဂါ စ နာမ ယတ္တကာ သဟဓမ္မိကာ၊ တေ သဗ္ဗေပိ ဟောန္တိ၊ ဥဒါဟု အာဝါသသဘာဂတာယ သဘာဂါ နာမ ဟောန္တီတိ. တတ္ထ ယဒိ သဟဓမ္မိကာနံ သာမဂ္ဂီ သာမဂ္ဂီ နာမ၊ သဗ္ဗေသံ ပုထုဝိဘတ္တာနံ သာမဂ္ဂီ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. အထာဝသထဝသေန၊ ဧကာဝါသသဘာဂါနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အညထာ ဧကာဝါသေ သာမဂ္ဂီတိ အာပဇ္ဇတိ. မာ နော အဂမာသီတိ အဂတော မာ ဟောတိ.

သီမာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၃၈. ဧကာဝါသဂတာနံ ဝသေန သာမဂ္ဂိံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဧကသီမဂတာနံ ဝသေန အနုဇာနိတုကာမော ဘဂဝါ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီမံ သမ္မန္နိတု’’န္တိ အာဟ. အထ အာဝါသပရိစ္ဆေဒံ ဝတ္တုကာမော ဘဝေယျ. ဧတ္တာဝတာ ဧကာဝါသော ယာဝတာ ဧကာသီမာ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီမံ သမ္မန္နိတု’’န္တိ ဝဒေယျ. တသ္မာ န ဣဓ အနုညာတဗဒ္ဓသီမာဝသေန ဧကာဝါသပရိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ၊ ဥပစာရသီမာဝသေနေဝ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကထံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ စေ? ပါဠိတောဝ၊ ယထာဟ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဧကော ဒွီသု အာဝါသေသု ဝဿံ ဝသိ။ပေ။ ဧကာဓိပ္ပါယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၆၄). အညထာ ဝဿစ္ဆေဒေါတိ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါဝ၊ ကထံ? ဧကာဝါသဝသေနေဝ စေ သာမဂ္ဂီ၊ ဗဟုအာဝါသအနာဝါသေသု န သမ္ဘဝေယျ. တတော သော တံ အာဝါသံ ဂစ္ဆန္တော ဗဟိဒ္ဓါ ဥပေါသထံ ကရောတိ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဒဟုပေါသထေ သဘိက္ခုကော အနာဝါသော ဂန္တဗ္ဗော’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၁၈၁)-ပါဠိဝိရောဓော သတိပိ သံဃေ အနာဝါသေ ဥပေါသထဿ အကတ္တဗ္ဗတော. အနာဝါသေပိ စေ သာမဂ္ဂီ လဗ္ဘတိ၊ ‘‘ဧတ္တာဝတာ သာမဂ္ဂီ၊ ယာဝတာ ဧကာဝါသော’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တသ္မာ သဗ္ဗထာ ပုရိမနယော ပစ္ဆိမေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တောတိ ကတွာ နာနာဝါသဝသေနပိ သာမဂ္ဂီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘တံ ကမ္မံ ကရောမာတိ ဝတွာ န အကံသူ’တိအာဒီသု ဝိယ အနာဂတမ္ပိ အပေက္ခတိ၊ တသ္မာ ‘ကရောမာ’တိ ဝုတ္တေ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘သီမံ အသောဓေတွာပိ နိမိတ္တံ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ လိခိတံ. ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ အဍ္ဎဋ္ဌမရတနုဗ္ဗေဓော ဟတ္ထိပ္ပမာဏော. သစေ ဧကော ဗဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ န ကာတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ‘‘စတူသု ဒိသာသု စတုန္နံ ပဗ္ဗတကူဋာနံ ဟေဋ္ဌာ ပိဋ္ဌိပါသာဏသဒိသေ ပါသာဏေ ဌိတတ္တာ ဧကာဗဒ္ဓဘာဝေ သတိပိ ပထဝိတော ဥဒ္ဓံ တေသံ သမ္ဗန္ဓေ အသတိ ဟေဋ္ဌာ ပထဝိဂတသမ္ဗန္ဓမတ္တေ အဗ္ဗောဟာရိကံ ကတွာ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ. တေနေဝ ‘ပိဋ္ဌိပါသာဏော အတိမဟန္တောပိ ပါသာဏသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီ’တိ ဝုတ္တံ. ပထဝိတော ဟေဋ္ဌာ တဿ မဟန္တဘာဝေ ဂယှမာနေ ပဗ္ဗတမေဝ ဟောတီ’’တိ အနုဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. ‘‘စိနိတွာ ကတပံသုပုဉ္ဇေ တိဏဂုမ္ဗရုက္ခာ စေ ဇာယန္တိ၊ ပဗ္ဗတော ဟောတီတိ ဓမ္မသိရိတ္ထေရော. နေဝါတိ ဥပတိဿတ္ထေရော’’တိ ဝုတ္တံ.

ပါသာဏောတိ ‘‘သုဓာမယပါသာဏောပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဝီမံသိတဗ္ဗံ ဣဋ္ဌကာယ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. ဒွတ္တိံသပလဂုဠပိဏ္ဍပ္ပမာဏော တုလတာယ၊ န တုလဂဏနာယ. သောပီတိ ခါဏုကော ဝိယ ဥဋ္ဌိတပါသာဏော.

စတုပဉ္စရုက္ခနိမိတ္တမတ္တမ္ပီတိ ဧကစ္စေသု နိမိတ္တသဒ္ဒေါ နတ္ထိ. ဧတ္ထ တယော စေ သာရရုက္ခာ ဟောန္တိ၊ ဒွေ အသာရရုက္ခာ၊ သာရရုက္ခာနံ ဗဟုတ္တံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ. ‘‘သုသာနမ္ပိ ဣဓ ‘ဝနမေဝါ’တိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ သယံဇာတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘စတူသု ဒွေ အန္တောသာရာ စေ၊ ဝဋ္ဋတိ. အန္တောသာရာ အဓိကာ၊ သမာ ဝါ၊ ဝဋ္ဋတိ. တသ္မာ ဗဟူသုပိ ဒွေ စေ အန္တောသာရာ အတ္ထိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

ပရဘာဂေတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧတေဟိ ဗဒ္ဓဋ္ဌာနတော ဂတတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. တထာ ဒီဃမဂ္ဂေပိ ဂဟိတဋ္ဌာနတော ဂတဋ္ဌာနဿ အညတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ.

အနွဒ္ဓမာသန္တိ ဧတ္ထ ‘‘အနုဗဒ္ဓေါ အဒ္ဓမာသော၊ အဒ္ဓမာသဿ ဝါ အနူ’’တိ လိခိတံ. ‘‘အန္တရဝါသကော တေမိယတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ တတ္တကပ္ပမာဏဥဒကေယေဝ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ကေစိ. တေမိယတီတိ ဣမိနာ ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ နဒိလက္ခဏံ ဝုတ္တံ. ဧဝရူပါယ နဒိယာ ယသ္မိံ ဌာနေ စတ္တာရော မာသေ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ဥဒကံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပဝတ္တတိ၊ တသ္မိံ ဌာနေ အပ္ပေါဒကေပိ ဌတွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကေ. ‘‘ပဝတ္တနဋ္ဌာနေ နဒိနိမိတ္တ’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ သေတုတော ပရတော တတ္တကံ ဥဒကံ ယဒိ ပဝတ္တတိ၊ နဒီ ဧဝါ’’တိ ဝဒန္တိ.

ဇာတဿရာဒီသု ဌိတောဒကံ ဇာတဿရာဒိပဒေသေန အနန္တရိကမ္ပိ နိမိတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ နဒိပါရသီမာယ နိမိတ္တံ ဝိယ. သစေ သော ပဒေသော ကာလန္တရေန ဂါမခေတ္တဘာဝံ ပါပုဏာတိ၊ တတ္ထ အညံ သီမံ သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥက္ခေပိမန္တိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဟေတဗ္ဗကံ.

အဗဒ္ဓသီမဝိဟာရာနံ သီမာယ ဥပစာရံ ဌပေတွာတိ ‘‘အာယတိံ သမ္မန္နိတဗ္ဗာယ ဩကာသံ ဌပေတွာ’’တိ လိခိတံ. အန္တောနိမိတ္တဂတေဟိ ပနာတိ ‘‘ဧကဿ ဥပဍ္ဎံ အန္တောကတ္တုကာမတာယ သတိ သဗ္ဗေသံ အာဂမနေ ပယောဇနံ နတ္ထီတိ ကတွာ ‘အန္တောနိမိတ္တဂတေဟီ’တိ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ သာမီစိဝသေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. အနာဂမနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘သီမာယ အဗဒ္ဓတ္တာ ဝဂ္ဂံ နာမ န ဟောတီ’’တိ လိခိတံ. ‘‘အညသ္မိံ ဂါမခေတ္တေ ဌတွာ နိမိတ္တကိတ္တနကာလေ၊ သမာနသံဝါသကသီမာယ သမ္မန္နနကာလေ စ အာဂမနပယောဇနံ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘေရိသညံ ဝါတိ ‘‘သမ္မန္နနပရိယောသာနံ ကရောမာတိ ဝတွာ’’တိ လိခိတံ၊ တေန တာဒိသေ ကာလေ တံ ကပ္ပတီတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. ကိံ ဣမိနာ? သုခကရဏတ္ထန္တိ မဟာဇနသန္နိပါတနပရိဿမံ အကတွာ အပ္ပတရေဟိ သုခကရဏတ္ထံ. ယဒိ မဟာသီမာဗန္ဓနကာလေ အန္တရာယော ဟောတိ၊ တတ္တကေနပိ သုခဝိဟာရောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပဌမ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဧကေ. တတော ဩရံ န ဝဋ္ဋတီတိ ကထံ ပညာယတီတိ? ဝီသတိဝဂ္ဂကရဏီယပရမတ္တာ သံဃကမ္မဿ. ကမ္မာရဟေန သဒ္ဓိံ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ စေ ဂဏှာတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. တတ္တကပ္ပမာဏံ သုခနိသဇ္ဇဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တမေဝ နိမိတ္တံ အညေပိ ကိတ္တေတွာ သစေ ဗန္ဓန္တိ၊ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကေ.

‘‘ဧဝံ ဗဒ္ဓါသု ပန။ပေ။ သီမန္တရိကာ ဟိ ဂါမခေတ္တံ ဘဇတီ’’တိ န အာဝါသဝသေန သာမဂ္ဂီပရိစ္ဆေဒေါ၊ ကိန္တု သီမာဝသေနေဝါတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ‘‘နိမိတ္တုပဂပါသာဏေ ဌပေတွာ’’တိ သဉ္စာရိမနိမိတ္တဿ တပ္ပရတော ဝုတ္တံ. ဣတော ပဋ္ဌာယ ဂဏ္ဌိပဒက္ကမော ဟောတိ – န သက္ခိဿန္တီတိ တေ အဝိပ္ပဝါသံ အသလ္လက္ခေတွာ ‘‘သမာနသံဝါသကမေဝ သမူဟနိဿာမာ’’တိ ဝါယာမန္တာ သမူဟနိတုံ န သက္ခိဿန္တိ. ‘‘ဧကရတနပ္ပမာဏာ’’တိ သုဝိညေယျန္တရာ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတေဝ. ခဏ္ဍသီမတော ပဋ္ဌာယ ဗန္ဓနံ အာစိဏ္ဏံ. အာစိဏ္ဏကရဏေန ဝိဂတသမ္မောဟော ဟောတီတိ. ကုဋိဂေဟေတိ ကုဋိဃရေ ဘူမိဃရေ. ဥဒုက္ခလံဝါတိ ဘူမိဥဒုက္ခလံ ဝိယ ခုဒ္ဒကာဝါဋံ. ‘‘ပမုခေ’’တိ ဘူမိကုဋိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဧကေ. ဟေဋ္ဌာ န ဩတရတီတိ ဘိတ္တိတော ဩရံ နိမိတ္တာနိ ဌပေတွာ ကိတ္တိတတ္တာ ဟေဋ္ဌာ အာကာသေ န ဩတရတိ၊ ဥပရိ ကတေ ပါသာဒေတိ အတ္ထော. ဘိတ္တိလဂ္ဂေတိ ဘိတ္တိနိဿိတကေ. ဣမေ ကိရ ဘိတ္တိလဂ္ဂါပိ ‘‘ဧကာဗဒ္ဓါ’’တိ န ဝုစ္စန္တိ. သဗ္ဗော ပါသာဒေါ သီမဋ္ဌော ဟောတီတိ ဧကာဗဒ္ဓေါ ဝါ ဟောတု၊ မာ ဝါ. တာလမူလကပဗ္ဗတော နာမ အနုပုဗ္ဗေန တနုကော. အာကာသပဗ္ဘာရန္တိ အပရိက္ခေပပဗ္ဘာရံ. သုသိရပါသာဏော နာမ လေဏံ ဟောတိ. အန္တောလေဏန္တိ ပဗ္ဗတဿ အန္တောလေဏံ. ဒွါရံ ပန သန္ဓာယ ပရတော ‘‘ဩရတော’’တိ ဝုတ္တံ၊ သဗ္ဗထာပိ သီမတော ဗဟိလေဏေန ဩတရတီတိ အဓိပ္ပါယော.

မဟာသီမံ သောဓေတွာတိ သီမဋ္ဌံ ဒူရဂတမ္ပိ သီမဂတံ သီမသမ္ဗန္ဓံဝ၊ တသ္မာ တံ အနာမသိတွာ ဌာတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. ယဒိ ဧဝံ ‘‘တန္နိဿိတကံ အပနေတွာ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. မဟာအဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘သီမံ သောဓေတွာ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. မဟာထေရာပိ ‘‘သောဓေတဗ္ဗ’’မိစ္စေဝ ဝဒန္တီတိ ဧကေ. ‘‘မဟာသီမံ သောဓေတွာ ဝါ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ စ ပါဌော အတ္ထိ. ‘‘ဝုတ္တနယေနေဝါ’’တိ စ ပရတော ဝက္ခတိ၊ တသ္မာ သာဓာရဏပါဌောဝ သုန္ဒရောတိ ဧကေ. ပုရိမနယေပီတိ ခဏ္ဍသီမာယ ဥဋ္ဌဟိတွာ မဟာသီမာယ ဩနတေပီတိ အတ္ထော. ဥက္ခိပါပေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? အန္တော ဌိတတ္တာ. ရုက္ခဿ ဟေဋ္ဌာ ပထဝိဂတံ မူလံ ခဏ္ဍသီမာဝ ဟောတိ၊ အဗ္ဗောဟာရိကံ ဝါတိ အပရေ. ‘‘မဇ္ဈေ ပန ဆိန္နေ မဟာသီမာယ ဌိတမူလံ မဟာသီမမေဝ ဘဇတိ၊ ခဏ္ဍသီမာယ ဌိတံ ခဏ္ဍသီမမေဝ ဘဇတိ တဒါယတ္တပထဝိရသာဒီဟိ အနုဂ္ဂဟိတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘သီမာယ ပစ္ဆာ ဥဋ္ဌိတရုက္ခေ နိသီဒိတွာ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ ပစ္ဆာသီမာယံ ကတဂေဟေ ဝိယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဗန္ဓနကာလေ ဌိတရုက္ခေ နိသီဒိတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ ဥပရိသီမာယ အဂမနတော’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ. ဧဝံ သတိ ဗန္ဓနကာလေ ပုန အာရောဟဏံ နာမ နတ္ထိ၊ ဗန္ဓိတကာလေ ဧဝ အာရုဟတီတိ အာပဇ္ဇတိ. ပစ္ဆာ ဥဋ္ဌိတရုက္ခော ပန တပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ သီမသင်္ချမေဝ ဂတော၊ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ဥဋ္ဌိတရုက္ခောပီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ယံ ကိဉ္စိပီ’’တိ ဝစနတော တိဏာဒိပိ သင်္ဂဟိတံ. မဟာထေရာပိ တိဏံ သောဓေတွာဝ ကရောန္တီတိ.

၁၄၀. ယသ္မာ မဇ္ဈတော ကောဏံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ကောဏတော ကောဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အာပတ္တိဉ္စ အာပဇ္ဇတိ အစိတ္တကတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. ပါရယတီတိ အဇ္ဈောတ္ထရတိ. ကာ သာ? သီမာ. ‘‘ယာ သဗ္ဗန္တိမေန။ပေ။ ဝဟတီ’’တိ တတော ဟေဋ္ဌိမာ နာဝါသင်္ချံ န ဂစ္ဆတီတိ ကတွာ ဝုတ္တန္တိ ဧကေ၊ တံ န ယုတ္တံ ဒုတိယပါရာဇိကေ နာဝဋ္ဌဘဏ္ဍာဓိကာရေ တဿာပိ အဓိပ္ပေတတ္တာ. မဇ္ဈိမပုရိသဿ ဘာရပ္ပမာဏေန ဝုတ္တန္တိ ဧကေ. ဘိက္ခုနီနမ္ပိ နဒီပါရသီမာသမ္ဘဝတော တာသံ ‘‘ဧကာ ဝါ နဒီပါရံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ ဝုတ္တဒေါသပရိဟရဏတ္ထန္တိ အာစရိယဿ တက္ကော. ဥဘယတ္ထာပိ ဓုဝ-သဒ္ဒေါ ဂဟိတော. တေန ဥပေါသထန္တရာယ ပရိဟရဏတ္ထံ ဥပေါသထဒိဝသော နိယမတောဝ ဝုတ္တော. ဧတ္ထ စ နာဝါ နာမ ပမာဏယုတ္တာ သဗ္ဗသာဓာရဏာ ထမ္ဘနာဝါ အဓိပ္ပေတာ၊ န ကုလ္လနာဝါတိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော. ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ ကတောတိ အတ္ထော. သစေ ဧကံ ဂါမခေတ္တံ၊ သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အန္တော ဌိတေ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသဂတေ ကတွာ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ. နာနာဂါမခေတ္တံ စေ၊ အနာဂမနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဥဘယတီရေ နိမိတ္တကိတ္တနမတ္တေန ဒီပကော သင်္ဂဟိတော န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဒီပကေ နိမိတ္တာနိ ကိတ္တေတဗ္ဗာနေဝ. ‘‘နဒိယာ ဟေဋ္ဌာ နိသိန္နဘိက္ခု ကမ္မံ ကောပေတိ. ဥပရိယေဝ ဟိ နဒီ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

သီမာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဥပေါသထာဂါရာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၄၁. ‘‘ယံ သံဃော အာကင်္ခတိ ဝိဟာရံ ဝါ။ပေ။ ဂုဟံ ဝါ’’တိ ဝစနတော န ကေဝလံ ပထဝိယံယေဝ၊ ဝိဟာရာဒီနံ ဥပရိပိ သီမာ အနုညာတာ ဟောတိ ဥပေါသထကမ္မပဓာနတ္တာတိ သိဒ္ဓံ. တပ္ပဓာနာ သီမာတိ ကထံ ပညာယတီတိ စေ? တဒဓိကာရာနုညာတတ္တာ၊ သမ္မုတိယံ ‘‘သမာနသံဝါသာ’’တိ ဧတ္တာဝတာ သိဒ္ဓေ ဝိသုံ ‘‘ဧကူပေါသထာ’’တိ ဝစနတော စ. ‘‘ဥပေါသထံ ဌပေတွာ သေသကမ္မာနိ သမာနသံဝါသာ နာမာ’’တိ လိခိတံ. ‘‘ဧကံ သမူဟနိတွာ’’တိ ပါဠိပါဌော.

၁၄၂. ကတောဝဿာတိ ဧကသီမာယ သမဂ္ဂေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အညထာ နာနာသီမာယံ ဌိတာနံ သဝနံ ပမာဏံ၊ ဧကသီမာယပိ ဟတ္ထပါသံ မုဉ္စိတွာ ဌိတာနံ ဝါ သဝနမေဝ ပမာဏန္တိ အနိဋ္ဌံ အာပဇ္ဇတိ. တတ္ထ သမ္မတာယ ဝါ အသမ္မတာယ ဝါတိ ဥပေါသထာဂါရသမ္မုတိယာ၊ န သီမာသမ္မုတိယာ. ကထံ ပညာယတီတိ? အဓိကာရတော၊ ပရတော ဆန္ဒဒါနပညတ္တိတော၊ ပါရိသုဒ္ဓိဒါနပညတ္တိတော စ. တတ္ထ ပုရိမံ ကာရဏံ ပုရိမံ အနိဋ္ဌံ နိဝါရေတိ၊ ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥပေါသထမုခန္တိ ဥပေါသထဋ္ဌာနံ. ‘‘ဥပေါသထမုခဿာတိ ဥပေါသထာဂါရဋ္ဌာနဿာ’’တိ လိခိတံ. ယာနိ ကာနိစိ နိမိတ္တာနိ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋေတီတိ ဣဒံ ကထံ ပညာယတီတိ? ‘‘ပဌမံ နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာ နိမိတ္တေ ကိတ္တေတွာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တတ္တာ. ပဌမံ ဝုတ္တတ္တာ န ဝုစ္စန္တီတိ စေ? တံ ပန အကာရဏံ၊ န ဟိ ဗုဒ္ဓါနံ ဒေသနာယ အာလသိယံ အတ္ထိ. သီမာသမူဟနနကာလေ ဥပေါသထာဂါရံ သမူဟနိတွာဝ သီမာသမူဟနနံ ဣဇ္ဈတီတိ ဧကေ. တံ အယုတ္တံ အဗဒ္ဓါယ သီမာယ ဥပေါသထာဂါရသမ္မုတိသိဒ္ဓိတောတိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော. ဥပေါသထမုခန္တိ ဥပေါသထာဂါရဿ မုခန္တိ အာစရိယာ. ဥပေါသထမုခဿ နိမိတ္တကိတ္တနာ သီမာယ ဝုတ္တနယေန ကာတဗ္ဗာ. ဧကေနာပိ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကေ. ‘‘ပါသာဒေါ ဝါ ဟောတု၊ မဏ္ဍပါဒီသု ဝါ အညတရော. ကမ္မဝါစာယ ပန ‘ဥပေါသထမုခ’မိစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ပေါရာဏကော အာဝါသော နာမ မူလာဝါသော’’တိ လိခိတံ. ဝဒတိ ဃဋမတ္တာ ဣတိ ဟိ လက္ခဏံ.

အဝိပ္ပဝါသသီမာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၄၃-၄. ‘‘မနမှိ ဝူဠှော’’တိ ဝါ ပါဌော. တတ္ထ မနမှိ ဝူဠှောတိ မနံ ဝူဠှော အမှီတိ အတ္ထော. ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာတိ အန္တရဃရသင်္ခါတံ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ ဌပေတွာ. ကေစိ ‘‘ပရိက္ခိတ္တံ ဂါမံ သန္ဓာယ ‘ဂါမ’န္တိ ဝုတ္တံ၊ အပရိက္ခိတ္တံ သန္ဓာယ ‘ဂါမူပစာရ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ပန အဋ္ဌကထာယ ဝိရုဇ္ဈတိ. တသ္မာ နိဝေသနရစ္ဆာဒယော သန္ဓာယ ဂါမံ၊ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနာနိ သန္ဓာယ ‘‘ဂါမူပစာရ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ပန အနေကဓာ ပဌန္တိ. ကိံ တေန၊ ပါဠိဉ္စ အဋ္ဌကထဉ္စ သုဋ္ဌု ဥပပရိက္ခိတွာ ယထာ သမေန္တိ၊ တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဘိက္ခူနံ ပုရိမကမ္မဝါစာ န ဝဋ္ဋတီတိ ဂါမဂါမူပစာရေ အန္တောကတွာ သမာနသံဝါသကသီမာယ သမ္မတာယ ဥပရိ အဝိပ္ပဝါသသီမာသမ္မုတိယံ ယုဇ္ဇတိ. ယတ္ထ ပန ကေဝလံ အရညံယေဝ သမ္မတံ၊ တတ္ထ ကထံ န ဝဋ္ဋတီတိ. တတ္ထ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိ ဝစနံ န သာတ္ထကန္တိ စေ? ဝုစ္စတေ – ဧဝမေတံ၊ ကိန္တု အနုဿာဝနဟာနိပ္ပသင်္ဂတော တံ ဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗမေဝါတိ ဣမိနာဝ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ပုရိမကမ္မဝါစာ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ သိယာ. ဧကသ္မိံ ဝါ အတ္ထေ ကမ္မဝါစာဒွယအာဘာဝတောတိ ဝုတ္တံ. ‘‘န ဟိ တေ အညမညဿ ကမ္မေ ဂဏပူရကာ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥဘိန္နံ နာနာသံဝါသကသံဃာနမ္ပိ အယမေဝ ဝိဓိ အာပဇ္ဇေယျာတိ စေ? နာပဇ္ဇတိ ပဋိဂ္ဂဟသန္နိဓီနံ အနုညာတတ္တာ၊ ဩမသနာဒိပစ္စယာ အဝိသေသတော၊ ကမ္မပဋိပ္ပဿဒ္ဓိမတ္တာပေက္ခတာယ စ. တဿာတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿ. န ကမ္မဝါစံ ဝဂ္ဂံ ကရောန္တီတိ ကမ္မံ န ကောပေန္တီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ဌပေတွာ ဂါမန္တိ ဧတ္ထ. ‘‘ယဒိ ဘိက္ခူနံ အဝိပ္ပဝါသသီမာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ န ဩတရတိ၊ အထ ကသ္မာ ဂါမေ သီမာဗန္ဓနကာလေ အဝိပ္ပဝါသံ သမ္မန္နန္တီတိ စေ? အာစိဏ္ဏကပ္ပေန၊ န တတော အညံ ကဉ္စိ အတ္ထံ အပေက္ခိတွာ’’တိ လိခိတံ. ‘‘အတ္ထတော ဟိ သာ ဗဟိဒ္ဓါပိ အဗဒ္ဓါ ဧဝ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အန္တရဂါမေ ဗဒ္ဓါ သမာနသံဝါသသီမာ ယသ္မာ ဂါမသင်္ချံ န ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာတိ ဧကေ. သောပိ သီမာသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာသင်္ချံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ဣဒံ ပနေတ္ထ ဝိစာရေတဗ္ဗံ – ဂါမံ အန္တောကတွာ ဗဒ္ဓါယ သီမာယ ပုန အဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိယံ အရညပဒေသေ ဌတွာ အဝိပ္ပဝါသကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ၊ ဥဒါဟု ဂါမေ ဌတွာတိ? ဂါမေ ဌတွာ ကတာယပိ ကပ္ပိယဘူမိယာ ဖရတီတိ. ဗဟိသီမေ ဌိတသမ္မတဒေါသာနုလောမတ္တာ အကပ္ပိယဘူမိယံ ဌတွာ န ကာတဗ္ဗာတိ နော တက္ကော၊ ဧသ နယော သမူဟနနေပီတိ အာစရိယော. ခဏ္ဍသီမာယံ ဌတွာ အဝိပ္ပဝါသသီမာတိအာဒီသု မဟာသီမာ ကိရ ‘‘အဝိပ္ပဝါသသီမာ’’တိ ဝုတ္တာ.

၁၄၆. ‘‘ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဧတိဿာ သီမာယ သမာနသံဝါသာယ ဧကူပေါသထာယ သမုဂ္ဃါတော၊ သော တုဏှဿာ’’တိ အန္ဓကပေါတ္ထကေ၊ သီဟဠပေါတ္ထကေသု စ ကေသုစိ ပါဌော အတ္ထိ. ကေသုစိ ‘‘သမုဂ္ဃါတော ဧတိဿာ သီမာယာ’’တိ ပဌမံ လိခန္တိ၊ ကေသုစိ ‘‘ဧတိဿာ သီမာယ သမုဂ္ဃါတော’’တိ စ.

ဂါမသီမာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၄၇. သာ စာတိ သာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒိန္နဂါမသီမာ စ ဣတရာ စ. သာ ကတမာတိ စေ? ‘‘ပကတိဂါမာ’’တိအာဒိမာဟ. ဗဒ္ဓသီမာသဒိသာယေဝ ဟောန္တီတိ သာ စ ဟောတိ ဣတရာ စ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော၊ တသ္မာယေဝ ‘‘တိစီဝရဝိပ္ပဝါသပရိဟာရံ လဘတီ’’တိ ဧကဝစနံ ကတံ၊ တံ န ယုတ္တံ ဥဘိန္နမ္ပိ ဂါမတ္တာတိ ဧကေ. ‘‘ဟောန္တိ၊ န လဘန္တီ’’တိ စ ဗဟုဝစနမ္ပိ ကရောန္တီတိ. ‘‘သာ စ ဣတရာ စာ’’တိ ဝုတ္တာ ‘‘မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒိန္နဂါမသီမာ ပကတိဂါမာဒယော အဘိန္နာ’’တိ စ ဝဒန္တိ. ‘‘ဘိက္ခုဝသတီ’’တိ ပါဌော၊ ‘‘ဝသန္တီ’’တိ စ လိခိတံ. ‘‘အထဿ ဌိတောကာသတော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧကဝစနမေဝ ယုတ္တံ. သဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နဒီ အသီမာတိ ကတရံ သီမံ ပဋိက္ခိပတိ? ဗဒ္ဓသီမံ၊ ဧကာဒသဝိပတ္တိသီမညတရပ္ပသင်္ဂတောတိ အာစရိယာ. သစေ ပဌမံ သီမာယ ဗဒ္ဓါယ ပစ္ဆာ နဒိအာဒယော ဟောန္တိ၊ ပဋိက္ခေပေါတိ ပသင်္ဂေါ အာပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ အဗဒ္ဓသီမမေဝ ပဋိက္ခိပတိ. ယထာ သဗ္ဗော ဂါမော ဂါမသီမာ၊ တထာ သဗ္ဗာ နဒီ အသီမာ. ကိန္တု တဿ တဿ ဘိက္ခုနော ဥဒကုက္ခေပသီမာတိ သီမာနာနတ္တံ ဒဿေတီတိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော. ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါတိ ပန ဧကိဿာ နဒိယာ စတုဝဂ္ဂါဒီနံ သံဃာနံ ဝိသုံ စတုဝဂ္ဂကရဏီယာဒိကမ္မကရဏကာလေ သီမာပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝါသာဝိပ္ပဝါသပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထမ္ပိ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယ ပရိစ္ဆေဒဒဿနံ ဝိယာတိ အာစရိယာ၊ တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒါဘာဝေပိ အန္တောနဒိယံ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ.

အယံ ပန ဝိသေသော – တတ္ထ နာဝါဂတော စေ၊ နာဝါယံ ဝုတ္တနယေန. သတ္ထဂတော စေ၊ သတ္ထေ ဝုတ္တနယေန. သော စေ အတိရေကစာတုမာသနိဝိဋ္ဌော၊ ဂါမေ ဝုတ္တနယေန တိစီဝရာဝိပ္ပဝါသော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထာပိ အယံ ဝိသေသော – သစေ သတ္ထော ဥဒကုက္ခေပဿ အန္တော ဟောတိ၊ ဥဒကုက္ခေပသီမာပမာဏန္တိ ဧကေ. သတ္ထောဝ ပမာဏန္တိ အာစရိယာ. သစေ ပနေတ္ထ ဗဟူ ဘိက္ခူတိအာဒိမှိ ကေစိ အဓိဋ္ဌာနုပေါသထံ၊ ကေစိ ဂဏုပေါသထံ၊ ကေစိ သင်္ဃုပေါသထန္တိ ဝတ္တုကာမတာယ ‘‘ဗဟူ သံဃာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝုတ္တံ. ဦနကံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ သီမာသမ္ဘေဒသမ္ဘဝတောတိ ဥပတိဿတ္ထေရော. ဌပေန္တေ ဟိ ဦနကံ န ဌပေတဗ္ဗံ. ‘‘အဌပေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ ဧဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂစ္ဆန္တိယာ ပနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥဒကုက္ခေပမနတိက္ကမိတွာ ပရိဝတ္တမာနာယ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ လိခိတံ. အညိဿာ သီမာယ ဉတ္တီတိအာဒိ ကိံ သီမတော ကမ္မဝိပတ္တိဘယာ ဝုတ္တံ၊ ဥဒါဟု ပရိသတောတိ? ဧကကမ္မဿ နာနာသီမာယ အသမ္ဘဝတော သီမတောတိ. ဧကကမ္မဿ နာနာသီမဋ္ဌသံဃေန အသမ္ဘဝတော ပရိသတောတိပိ ဧကေ. ‘‘သဝနံ ဟာပေတီ’’တိ ဝုတ္တဒေါသပ္ပသင်္ဂတောတိ နော တက္ကော. ဧကိဿာ ဟိ သီမာယ ဧကံ ကမ္မံ အနိဋ္ဌပေန္တော ဟာပေတီတိ အာစရိယော.

ဗဟိနဒိတီရေ ဇာတရုက္ခဿ အန္တောနဒိယံ ပဝိဋ္ဌသာခါယ ဝါတိ ဧတ္ထ စ နဒိတီရေ ခါဏုကံ ကောဋ္ဋေတွာတိ ဧတ္ထ စ သစေ ပန သေတု ဝါ သေတုပါဒါ ဝါ ဗဟိတီရေ ပတိဋ္ဌိတာတိ ဧတ္ထ စ သီမာသောဓနံ နာမ ဂါမသီမဋ္ဌေ ဟတ္ထပါသာနယနံ. ခဏ္ဍသီမာယ ဥဋ္ဌိတရုက္ခတော ဝိယောဇေတွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? တီရဋ္ဌေ ရုက္ခေ ဗဒ္ဓနာဝါယ ဂါမော အာဓာရောတိ. ‘‘ဥဘတောဘာဂေန ဂါမသီမံ ဖုသိတွာ ဌိတသေတု ခဏ္ဍသီမာမဟာသီမာယော ဖုသိတွာ ဌိတရုက္ခေန ဥပမေတဗ္ဗော’’တိ စ လိခိတံ. တတ္ထ ပုရိမနယေ တာဝ ဣဒံ ဝိစာရေတဗ္ဗံ – တာဒိသေ ဌာနေ ကတကမ္မံ ကိံ နဒိယံ ကတသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ ဥဒါဟု ဂါမသီမာယံ၊ အထ ဥဘယတ္ထာတိ? ကိဉ္စေတ္ထ တံ စေ နဒိယံ ကတသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ ဥဒကုက္ခေပသီမာဝ သောဓေတဗ္ဗာ၊ န ဣတရာ. အထ ဂါမသီမာယံ ကတသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ ဥဒကုက္ခေပသီမာ န သောဓေတဗ္ဗာ. ယဒိ ဥဘယတ္ထ ကတသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒွီသု သီမာသု ဧကကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါ အာပဇ္ဇတိ. တတော ‘‘အညိဿာ သီမာယ ဉတ္တိ၊ အညိဿာ အနုဿာဝနာ ဟောတီ’’တိ ဣဒဉ္စ ‘‘ခဏ္ဍသီမာမဟာသီမဋ္ဌာနံ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒဉ္စာနိဋ္ဌံ အာပဇ္ဇတီတိ? ဧတ္ထ ဝုစ္စတေ – ယထာဝုတ္တံ ကမ္မံ ဥဘယတ္ထ ကတသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ န စ ယထာဝုတ္တံ အနိဋ္ဌံ အာပဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ‘‘ဉတ္တိအနုဿာဝနာနံ ဧကေကသီမာယံ ပဝတ္တတ္တာ၊ ကာရကဘိက္ခူနံ ဝါ ဧကေကသီမာယံ ဌိတတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဥဘယတ္ထာပိ ဌာတုံ သက္ကုဏေယျတာယ ပန တံ အကာရဏံ. ဧကီဘာဝံ ဥပဂတသီမဋ္ဌာနေ ကတတ္တာတိ ဣဒံ အစလကာရဏံ. ဧကီဘာဝံ ဥပဂတာသု ဟိ ဒွီသု နဒီဂါမသီမာသု ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ စ. သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယံ စေ နဒီ ဟောတိ၊ သမုဒ္ဒေါ ဝါ၊ ဇာတဿရော ဝါ. တေသု ဌိတဘိက္ခု သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယံ ဌိတသင်္ချံ န ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ စေ နဒိအာဒိလက္ခဏံ အပ္ပတ္တော ဒီပကော၊ ပါသာဏော၊ ရုက္ခော ဝါ ဟောတိ၊ သတ္တဗ္ဘန္တရသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. မနုဿေဟိ ဝဠဉ္ဇနဋ္ဌာနံ စေ တံ ဟောတိ၊ ဂါမခေတ္တသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ကတရဂါမခေတ္တံ? ယတော မနုဿာ သဉ္စရန္တိ၊ သဗ္ဗေ စေ သဉ္စရန္တိ၊ ဝိသုံ ဂါမခေတ္တသင်္ချံ ဂစ္ဆတီတိ စ အာစရိယာ.

ပစ္ဆိမနယေ သစေ သေတု နဒီလက္ခဏဋ္ဌာနံ အဖုသိတွာ ဌိတော၊ ဂါမသီမာသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ ဧကော စေ ဂါမော၊ တံ သောဓေတွာ၊ ဒွီသု တီရေသု သစေ ဒွေ၊ ဒွေပိ ဂါမေ သောဓေတွာ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ ကတံ ဥဘယတြ ကတံ ဟောတိ. ဣမိနာ နယေန ဒွီသု နဒီသု၊ ဇာတဿရေသု စ ဧကကမ္မပသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယံ ပန နယော ခဏ္ဍသီမာမဟာသီမာနမ္ပိ လဗ္ဘတေဝ. သစေ သေတု နဒီလက္ခဏဋ္ဌာနံ ဖုသိတွာ ဌိတော၊ ဥဒကုက္ခေပသီမာပိ သောဓေတဗ္ဗာ.

သီမာနမေဝ စေကတ္တံ၊ ဝေဟာသဋ္ဌံ ဝိနာ ဂတော၊

ဝိဒိတွာ ဧကကမ္မဿ၊ သီမတော ဣဒမာဒိသေ.

ဧကသီမံ ဒွိသီမံ ဝါ၊ တိသီမံ စတုသီမကံ၊

ဧကကမ္မံ သိယာ တဿ၊ ကောပေါ ပရိသတော သိယာတိ.

အယံ ပနေတ္ထ ဝိသေသော – နဒိယံ ကရောန္တာနံ ဥဒကုက္ခေပတော ဗဟိ ရုက္ခာဒိသမ္ဗန္ဓော အပ္ပမာဏံ. ဂါမေ ကရောန္တာနံ နဒိယံ သမ္ဗန္ဓရုက္ခဿ ဥဒကုက္ခေပတော ဗဟိ ဌိတဘိက္ခု အပ္ပမာဏံ၊ တတော ဩရံ ပမာဏံ. ဗဒ္ဓသီမာယ သမ္ဗန္ဓရုက္ခဿ ဗဒ္ဓသီမာယ ဌိတဘိက္ခု ပမာဏန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘သီမံ သောဓေတွာ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘သစေ ပန သေတု ဝါ သေတုပါဒါ ဝါ ဗဟိတီရေ ပတိဋ္ဌိတာ ကမ္မံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနမ္ပိ ပါရောဟာဒီသု ဝိယ သကလသီမာသောဓနမေဝ ကာတဗ္ဗန္တိ သာဓေတိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. အတိဝုဋ္ဌိကာလေ ပနာတိ ဧတ္ထ အတိဝုဋ္ဌိ နာမ ယထာ စာတုမာသိကာယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ စတုမာသံ အတိဝုဋ္ဌိယေဝ သစေ ဟောတိ၊ သဗ္ဗောပိ ဩဃေန ဩတ္ထဋောကာသော နဒီ ဧဝ. အထ ဧကိဿာပိ အတိဝုဋ္ဌိယာ ဩဃော စတုမာသံ တိဋ္ဌတိ၊ သန္ဒတိ ဝါ၊ ဗဟိတီရေ ပတိဋ္ဌိတဩဃေန ဩတ္ထဋောကာသော သဗ္ဗောပိ နဒီ ဧဝ. နဒိံ ဩတ္ထရိတွာ သန္ဒနဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယာတိ တမေဝ ဝါ နဒိံ အညံ ဝါ အပုဗ္ဗံ ဝါ ပဒေသံ အတ္တနော ပဝတ္တဝသေန နဒိလက္ခဏပ္ပတ္တံ ဩတ္ထရိတွာ သန္ဒနဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဝဋ္ဋတိ. ဂါမနိဂမသီမံ ဩတ္ထရိတွာတိ စတုမာသပ္ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘အဂမနပထေတိ တဒဟု ဂတပစ္စာဂတံ ကာတုံ အသက္ကုဏေယျကေ’’တိ လိခိတံ. ယံ ပန အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? နဒိယမ္ပိ တံဒေါသပ္ပသင်္ဂတော. တိပုသကာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကမလုပ္ပလာဒီနိပိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ. သဗ္ဗောပိ အဇာတဿရော ဟောတိ၊ ဂါမသီမာသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီတိ ယေဟိ ကတံ၊ တေသံ ဂါမသီမာသင်္ချံ ဝါ၊ သမန္တတော တီရဋ္ဌဂါမေဟိ စေ ကတံ၊ သဗ္ဗဂါမသင်္ချံ ဝါ၊ အညေဟိ ဂါမခေတ္တေဟိ အသမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ စေ၊ ဝိသုံဂါမသီမာသင်္ချံ ဝါ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော.

၁၄၈. သံသဋ္ဌဝိဋပါတိ ဣမိနာ အာသန္နတ္တံ ဒီပေတိ၊ တေန ပဒေသသမ္ဘိန္ဒနာ ဣဓ သမ္ဘေဒေါတိ ဒီပေတိ. သော ပန ဝဍ္ဎန္တော သီမာသင်္ကရံ ကရောတီတိ ဗဒ္ဓသီမဋ္ဌာနပ္ပဝေသနဝသေန ‘‘ဧကဒေသဗဒ္ဓသီမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတော သင်္ကရဒေါသော ဟောတိ. န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီမာယ သီမာ သမ္ဘိန္ဒိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဌမံ ဗဒ္ဓသီမာယ ပစ္ဆာ အတ္တနာ ဗန္ဓိတဗ္ဗသီမာ န သမ္ဘိန္ဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဧကေ အဓိပ္ပါယံ သံဝဏ္ဏယန္တိ. ပဌမံ သမ္မတသီမာယံ သမ္ဘေဒါဘာဝတော သွာဓိပ္ပါယော အဇ္ဈောတ္ထရဏေန ယုဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ပစ္ဆာ ဗန္ဓိတဗ္ဗသီမာယ ပဌမံ ဗဒ္ဓသီမာ န သမ္ဘိန္ဒိတဗ္ဗာ. သကလံ ဝါ ဧကဒေသတော ဝါ နိမိတ္တာနံ အန္တောကရဏေန ပဌမံ ဗဒ္ဓသီမာယ သီမန္တရိကေ အကိတ္တေတွာ သမ္မန္နနတော ဟိ သမ္ဘိန္ဒတိ နာမ၊ ပရေသံ ဗဒ္ဓသီမံ သကလံ ဝါ ဧကဒေသတော ဝါ နိမိတ္တာနံ အန္တောကရဏေန အဇ္ဈောတ္ထရတိ နာမ၊ တေနေဝါဟ ‘‘သီမံ သမ္မန္နန္တေန သီမန္တရိကံ ဌပေတွာ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – ပဌမံ ဗဒ္ဓသီမာယ သီမန္တရိကံ ပစ္ဆာ ဗန္ဓိတဗ္ဗသီမာယ နိမိတ္တဘူတံ ဌပေတွာ ပစ္ဆာ သီမံ သမ္မန္နိတုန္တိ. ဣမာ ဒွေပိ ဝိပတ္တိယော ဘိက္ခုဘိက္ခုနီသီမာနံ အညမညံ န သမ္ဘဝန္တိ. သော ပန ဝဍ္ဎန္တော သီမာသင်္ကရံ ကရောတီတိ ဧတ္ထ ကေဝလံ သီမာသင်္ကရမေဝ ကရောတိ. တသ္မိံ ကတကမ္မာနိ န ကုပ္ပန္တီတိ ကေစိ၊ တံ နယုတ္တံ သာခါပါရောဟဆေဒနသီမာသောဓနာနံ ဝုတ္တတ္တာ. ဣဒံ သဗ္ဗံ သုဋ္ဌု ဝိစာရေတွာ ဂရုကုလေ ပယိရုပါသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗယုတ္တကံ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဣတရံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ.

ဥပေါသထဘေဒါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၄၉. ‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေါသထာ’’တိ တဒါ သာမဂ္ဂီဥပေါသထဿ အနနုညာတတ္တာ ဝုတ္တံ. သာမဂ္ဂီဥပေါသထဿ ပုဗ္ဗကိစ္စေ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထော သာမဂ္ဂီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ န စ ကမ္မဝါစာယ ဘဂဝတာ ပယောဂေါ ဒဿိတော၊ ပါဠိနယတော အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗက္ကမော ဒဿိတော. တထာ ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ဥဒ္ဒေသက္ကမော သိဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တယော ဝါ ဒွေ ဝါ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသန္တိ၊ အဓမ္မေန သမဂ္ဂံ နာမ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ကာမံ သံဃဿ သာမဂ္ဂီ နာမ ဟောတိ ဝဂ္ဂကထာယ ယထာကမ္မံ သာမဂ္ဂီဝဝတ္ထာနတော. တထာပိ ဝဂ္ဂပဋိပက္ခဘာဝေန သမဂ္ဂံ၊ သမဂ္ဂပဋိပက္ခဘာဝေန စ ဝဂ္ဂံ နာမ ကတံ. အာဝေဏိကတော ဝါ ဂဏကမ္မာဒိသမ္ဘဝတော၊ တဿ စ သမဂ္ဂဝဂ္ဂဘာဝသမ္ဘဝတော ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓမ္မေန ဝဂ္ဂန္တိ ဧတ္ထ ပါရိသုဒ္ဓိကရဏံ ဓမ္မိကံ၊ သံဃဿေဝ ဆန္ဒာဂမနံ၊ န ဂဏဿာတိ ကတွာ ဝဂ္ဂံ နာမ ဟောတိ. ‘‘ဧကဝါရံ ကတံ သုကတံ၊ အာပတ္တိံ ပန အာပဇ္ဇတိ၊ ပုန ကာတုံ န လဘန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ပဉ္စသု ဧကဿ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ စတူဟိ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ယုတ္တံ၊ ဆန္ဒဟာရကေ ဘိက္ခူနံ သန္တိကံ ပတ္တေ တေန သံဃော ပဟောတိ၊ တသ္မာ ဆန္ဒော သံဃပ္ပတ္တော ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကထာဝဏ္ဏနာ

၁၅၀. မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော။ပေ။ အာဝိကတာ ဟိဿ ဖာသု ဟောတိ၊ တတ္ထာယသ္မန္တေ ပုစ္ဆာမိ။ပေ။ တသ္မာ တုဏှီ. ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’တိ ဝတွာ ‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တော နိဒါန’န္တိအာဒိနာ နယေန အဝသေသေ သုတေန သာဝိတေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ သုတာ ခေါ ပနာယသ္မန္တေဟီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဓာရယာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တော နိဒါန’’န္တိ ဝစနံ သံခိတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ တေနေဝ ခုဒ္ဒကပေယျာလဝသေန လိခိတံ. ဧဝံ မာတိကာဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘အာဝိကတာ ဟိဿ ဖာသု ဟောတိ၊ တတ္ထာယသ္မန္တေ’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တော နိဒါန’’န္တိ ဝစနံ သံခိတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဧကေ. ကေစိ ‘‘အဝိဝဒမာနေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗ’န္တိ ဝုတ္တေ နိဒါနုဒ္ဒေသော နိဋ္ဌိတော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အနာဝိကရောန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ. ကသ္မာ? ‘‘နိဒါနံ ဥဒ္ဒိသိတွာ’’တိ နိဋ္ဌာနဝစနေန ဟိ နိဒါနဿ နိဋ္ဌိတဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ နိဒါနာဝသာနေ စ အာပတ္တိ ဝုတ္တာတိ. ‘‘သရဘညံ နာမ သရေန ဘဏန’’န္တိ လိခိတံ. သဇ္ဈာယံ အဓိဋ္ဌဟိတွာတိ ‘‘သဇ္ဈာယံ ကရောမီ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ. ‘‘အာပုစ္ဆာမီတိ ဝုတ္တမတ္တေန ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တံ တုဏှီဘာဝေ ယုဇ္ဇတိ. ‘‘အထာပိ လာဘာဒိနာ အဘိဘူတော ဝါရေတိ၊ တံ န ပမာဏ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဧသေဝ နယောတိ ကထေန္တော ယဒိ ဝိစ္ဆိန္ဒတိ၊ ပုန အာပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ.

အဓမ္မကမ္မပဋိက္ကောသနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၅၄. ‘‘တေသံ အနုပဒ္ဒဝတ္ထာယာ’’တိ သံဃော သံဃဿ ကမ္မံ န ကရောတိ၊ အညောပိ ဥပဒ္ဒဝေါ ဗဟူနံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ.

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကအဇ္ဈေသနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၅၅. ‘‘ထေရာဓိကံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဝတွာပိ ပစ္ဆာ အဝိသေသေန ‘‘ယော တတ္ထ ဗျတ္တော ပဋိဗလော၊ တဿာဓေယျ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဘန္တေ’’တိ ဝစနံ ထေရဿာပိ အတ္ထီတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ’’တိ ဝစနတော အသတိပိ အန္တရာယေ ထာမံ ပမာဏန္တိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ.

ဒိသံဂမိကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၁၆၃. ‘‘သစဿ သဒ္ဓိံစရာ ဘိက္ခုဥပဋ္ဌာကာ အတ္ထီ’’တိ ပါဌော. ‘‘ဥတုဝဿေတိ ဥတုသံဝစ္ဆရေ ဟေမန္တဂိမှေသူ’’တိ လိခိတံ.

ပါရိသုဒ္ဓိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၆၄. ပါရိသုဒ္ဓိံ ဒမ္မီတိ ‘‘သာပတ္တိကော ထေရာနံ ဒေတိ၊ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ဒုက္ကဋံ သမ္ဘဝတီ’’တိ အာစရိယေန လိခိတံ. ကိံ နု ခေါ ကာရဏံ? သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေန ဒုက္ကဋာပတ္တိ နာမ ကေဝလံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တတ္တာ အကိရိယသမုဋ္ဌာနာ ဟောတီတိ. ‘‘ပါရိသုဒ္ဓိံ ဒမ္မီ’’တိ ဧတ္ထ ပန ကိရိယာ ပညာယတိ၊ တသ္မာ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ပါစိတ္တိယံ ဝိယ ဒိဿတိ၊ သုဋ္ဌု ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. မဟန္တာ ဟိ တေ အာစရိယာ နာမ. တတ္ထ ‘‘ဒမ္မီ’’တိ အတ္တနော ဥပေါသထကမ္မနိဗ္ဗတ္တိနိမိတ္တံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဟရာ’’တိ စ ‘‘အာရောစေဟီ’’တိ စ ဟာရကဿ အနာရောစနပစ္စယာ ဒုက္ကဋမောစနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယော ဆန္ဒဒါနေပိ. တတ္ထ ‘‘ဒမ္မီ’’တိ အတ္တနော စိတ္တသာမဂ္ဂိဒီပနဝစနံ၊ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ၊ ဧဝံ ဥပတိဿတ္ထေရော ဝဏ္ဏေတိ. အထ ဝါ ပဌမံ သမဂ္ဂဘာဝံ သန္ဓာယ၊ ဒုတိယံ ပစ္ဆာ ဝိဓာတဗ္ဗဘာဝံ၊ တတိယံ ဆန္ဒဟာရကဿ ဒုက္ကဋမောစနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဥဘယတ္ထာပိ ‘‘သံဃပ္ပတ္တော ပက္ကမတီ’’တိအာဒိဝစနတော သံဃေ သမဂ္ဂေ ဧဝ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိဒါနံ ရုဟတိ၊ နာသမဂ္ဂေတိ သိဒ္ဓံ. ‘‘သံဃပ္ပတ္တော ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ၊ အာဟဋာ ဟောတိ ပါရိသုဒ္ဓီ’’တိအာဒိဝစနတော ဥက္ခိတ္တကာဒီနမ္ပိ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိဒါနံ ရုဟတီတိ သိဒ္ဓံ၊ တဉ္စ ခေါ ပကတတ္တသညာယ၊ နော အညထာတိ တက္ကော. ဇာနိတွာ သာမဏေရဿ ဒိန္နေ န ယာတိ၊ အာပတ္တိ စ၊ အဇာနိတွာ ဒိန္နေ ယာတိ စ၊ အနာပတ္တီတိ ဧကေ. ဗိဠာလသင်္ခလိကာ နာမ ပါရိသုဒ္ဓီတိ ဧတ္ထ သင်္ခလိကာ နာမ အနန္တရေန သမ္ဗဇ္ဈတိ၊ အညေန စ သင်္ခလိကေနာတိ ကေဝလံ သင်္ခလိကာ ပါရိသုဒ္ဓိ နာမ ဟောတီတိ ဥပတိဿတ္ထေရော. ဧဝံ သန္တေ ဝိသေသနံ နိရတ္ထကံ ဟောတိ. ဗိဠာလသင်္ခလိကာ ဗဒ္ဓါဝ ဟောတိ အန္တောဂေဟေ ဧဝ သမ္ပယောဇနတ္တာ. ယထာ သာ န ကတ္ထစိ ဂစ္ဆတိ၊ တထာ သာပိ န ကတ္ထစိ ဂစ္ဆတီတိ ကိရ အဓိပ္ပါယော.

ဆန္ဒဒါနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၆၅-၇. ‘‘ဆန္ဒံ ဒတွာ ခဏ္ဍသီမံ ဝါ သီမန္တရိကံ ဝါ ဗဟိသီမံ ဝါ ဂန္တွာ အာဂတော ဘိက္ခု ကမ္မံ န ကောပေတိ၊ တသ္မာ ဂမိကဘိက္ခူနံ ဆန္ဒံ ဂဏှိတွာ ခဏ္ဍသီမံ ဗန္ဓိတွာ ပုန ဝိဟာရသီမံ ဗန္ဓိတုံ တေသံ ဆန္ဒံ န ဂဏှန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘မုဟုတ္တံ ဧကမန္တံ ဟောထာ’’တိအာဒိဝစနတော ယံ ကိဉ္စိ ဘိက္ခုကမ္မံ ဂဟဋ္ဌာဒီသု ဟတ္ထပါသဂတေသု န ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. နိဿီမန္တိ ဗဟိသီမံ. တဿ သမ္မုတိဒါနကိစ္စံ နတ္ထီတိ တသ္မိံ သတိပိ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. အာသနေန သဟ ဥဒကန္တိ အတ္ထော. ပန္နရသောပီတိ အပိ-သဒ္ဒေါ စာတုဒ္ဒသိံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ၊ တေန ဝုတ္တံ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယဒိ နော ဧတ’’န္တိ. ‘‘အဇ္ဇ မေ ဥပေါသထော ပန္နရသော’’တိ အဓိဋ္ဌာနံ သဒါ န ကိဉ္စိ၊ န အညထာတိ ဧကေ.

အာပတ္တိပဋိကမ္မဝိဓိကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၆၉-၁၇၀. ပဋိဒေသေမီတိ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ ဝုတ္တေ ဒေသနာ စ ပဋိဂ္ဂဟော စ ဟောတိယေဝ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မေန ဝိသုဒ္ဓိယာ ဝုတ္တတ္တာတိ ကေစိ. ဝေမတိကေန ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧကိဿာ ထုလ္လစ္စယာပတ္တိယာ ဝေမတိကော၊ ယဒါ နိဗ္ဗေမတိကော ဘဝိဿာမိ၊ တဒါ တံ အာပတ္တိံ ပဋိကရိဿာမီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ ကတေ ယာဝ နိဗ္ဗေမတိကော န ဟောတိ၊ တာဝ သဘာဂါပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ န လဘတိ၊ အညေသဉ္စ ကမ္မာနံ ပရိသုဒ္ဓေါ နာမ ဟောတိ. ပုန နိဗ္ဗေမတိကော ဟုတွာ ဒေသေတဗ္ဗံ. န စာတိ နေဝ ပါဠိယံ န အဋ္ဌကထာယံ အတ္ထိ၊ ဒေသိတေ ပန ဒေါသော နတ္ထီတိ. တထာ ဣတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တံ အာပတ္တိံ ပဋိကရိဿာမီတိ ဧတ္ထ စ သကလသံဃေ သဘာဂါပတ္တိံ အာပန္နေ၊ ဝေမတိကေ စ. တထာ စ ‘‘သဗ္ဗော သံဃော သဘာဂါပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ယဒါ သုဒ္ဓံ ပဿိဿတီ’’တိ၊ ‘‘တဒါ တဿ သန္တိကေ တံ အာပတ္တိံ ပဋိကရိဿတီ’တိ ဝတွာ ‘ဥပေါသထံ ကာတုံ လဘတီ’’တိ စ လိခိတံ.

အနာပတ္တိပန္နရသကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၇၂-၃. ‘‘အတ္ထညေ’’တိ ပုဗ္ဗဝါရေ၊ ‘‘အထညေ’’တိ ပစ္ဆာဝါရေ ပါဌော. သီမံ ဩက္ကန္တေ ဝါ ဩက္ကမန္တေ ဝါ ပဿန္တိ. ဓမ္မသညိနော ပန အညာဏေန ဟောန္တိ. ‘‘ဝေမတိကပန္နရသကံ ဥတ္တာနမေဝါ’’တိ ပါဌော.

သီမောက္ကန္တိကပေယျာလကထာဝဏ္ဏနာ

၁၇၈. ‘‘န အကာမာ ဒါတဗ္ဗာ’’တိဝစနတော ဣစ္ဆာယ သတိ ဒါတဗ္ဗာတိ သိဒ္ဓံ.

လိင်္ဂါဒိဒဿနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၈၀. နာဘိဝိတရန္တီတိ ဧတ္ထ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကာ ကိရ တေ. ကမ္မနာနာသံဝါသကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိနိဿဇ္ဇာပေတွာ တဿ ဩသာရဏကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ ကတေ တေန သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣတရေန လဒ္ဓိနိဿဇ္ဇနမတ္တေန ကာတုန္တိ ဝုတ္တံ. အာပတ္တိယာ အဒဿနေ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခိတ္တကဉ္စ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဥက္ခိတ္တကဉ္စ ဇာနိတွာ တေန သဒ္ဓိံ ကရောန္တဿ ပါစိတ္တိယံ၊ တသ္မာ ဣမေ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧကေ.

နဂန္တဗ္ဗဂန္တဗ္ဗဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

၁၈၁. န ဂန္တဗ္ဗောတိ ကိံ သန္ဓာယ? ‘‘အညတြ သံဃေနာ’’တိ ဝစနတော ယသ္မိံ ဝိဟာရေ သတံ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ၊ တေ သဗ္ဗေ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဒသ ဒသ ဟုတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ နာနာဥဒကုက္ခေပသီမာဒီသု ဌတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ လဘန္တိ. နဝကမ္မသာလာဒိကာ နာနာသီမာကောဋိ ဥပေါသထာဓိဋ္ဌာနတ္ထံ သီမာပိ နဒီပိ န ဂန္တဗ္ဗာ. ဂရုကံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ ဝိဿဇ္ဇိတွာ လဟုကဿ အကတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘အညတြ သံဃေနာ’’တိ ဝစနံ သာဓေတိ. တတ္ထ ‘‘ယသ္မိံ အာဝါသေ ဥပေါသထကာရကာ ။ပေ။ အကတွာ န ဂန္တဗ္ဗော’’တိ ဝစနတော ဝိဿဋ္ဌဥပေါသထာပိ အာဝါသာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. ‘‘တတော ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထကရဏတ္ထံ ဝိဿဋ္ဌဥပေါသထာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ခဏ္ဍသီမံ ဝါ ပဝိသိတုန္တိ အပရေ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ နေဝ ဥပေါသထန္တရာယောတိ ‘‘အတ္တနော ဥပေါသထန္တရာယော’’တိ လိခိတံ.

ဝဇ္ဇနီယပုဂ္ဂလသန္ဒဿနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၈၃. ‘‘အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နဿ နိသိန္နပရိသာယ ကလဟာဒိဘယေန နာဟံ ကရိဿာမီ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အညကမ္မေ တဿ နိသိန္နပရိသာယ အာပတ္တိ နတ္ထီတိ ဧကေ. ‘‘န စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုပေါသထေ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော အညတြ သံဃသာမဂ္ဂိယာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၈၃) ဝစနတော သာမဂ္ဂီဒိဝသော အနုပေါသထဒိဝသောတိ အတ္ထတော ဝုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ. ‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေါသထာ’’တိ ဝုတ္တဝစနဝသေနေတံ ဝုတ္တံ၊ အညထာ ပရိဝါရပါဠိယာ ဝိရုဇ္ဈတီတိ အာစရိယာ. စာတုဒ္ဒသိယံ၊ ပန္နရသိယံ ဝါ စေ သံဃော သမဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထော သာမဂ္ဂီ’’တိ အဝတွာ ပကတိနီဟာရေနေဝ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿနတ္ထံ ယထာဒေသနာ ကတာတိ နော တက္ကော. အညထာ ယထာဝုတ္တဒွယေ စေ သာမဂ္ဂီ ဟောတိ၊ တတ္ထ ဥပေါသထံ အကတွာ အနုပေါသထဒိဝသေ ဧဝ သာမဂ္ဂီဥပေါသထော ကာတဗ္ဗောတိ အာပဇ္ဇတိ. အညထာ ပုဗ္ဗေ ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ ဣဒါနိ ပဋိသေဓနကိစ္စံ နတ္ထိ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝသိကံ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၃၆) ပုဗ္ဗေ ဟိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေါသထေ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတု’’န္တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘သကိံ ပက္ခဿ စာတုဒ္ဒသေ ဝါ ပန္နရသေ ဝါ’’တိ စ ‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေါသထာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၄၉) စ ပစ္ဆာ ဝုတ္တတ္တာ တတော အညသ္မိံ ဒိဝသေ ဥပေါသထော န ကာတဗ္ဗောတိ အတ္ထတော အာပန္နံ အနိဋ္ဌံ၊ သတိ သံဃသာမဂ္ဂိယာ အညော ဒိဝသော ပကတိဝသေန အနုပေါသထောပိ ဥပေါသထဒိဝသော နာမ ဟောတီတိ ဒဿနဝသေန နိဝါရေတုမ္ပိ ဧဝံဒေသနာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဥပေါသထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.