၁၀. ရာဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၃၇. ‘‘န ခေါ မယံ၊ အာဝုသော၊ စီဝရစေတာပန္နံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ။ပေ။ ကာလေန ကပ္ပိယ’’န္တိ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝ ရူပိယပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒဿ ပညတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ. အညထာ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော မံသဿ စေတာပန္နံ ဧကမ္ပိ ကဟာပဏံ ဟတ္ထေန ပဋိဂ္ဂဏှန္တော တတော မဟန္တတရံ စီဝရစေတာပန္နံ ကထံ န ပဋိဂ္ဂဏှိဿတိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ စီဝရပဋိသံယုတ္တတ္တာ စီဝရဝဂ္ဂေ သင်္ဂါယိံသူတိ.

၅၃၈-၉. ‘‘အာဂတကာရဏံ ဘဉ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ နနု ပုန စောဒေတုံ န လဘတီတိ ဧကေ. အာဂမနဿ သာတ္ထကံ န ဟောတိ၊ စီဝရံ န လဘိဿတိ ပဋိသန္ထာရဿ ကတတ္တာတိ ဧကေ. စောဒနာလက္ခဏံ န ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တန္တိ ဧကေ. ‘‘ဌတွာ စောဒေမီ’’တိ အာဂတော တံ ဌာနံ ဘဉ္ဇတိ၊ ကရောတိ စေကံ၊ တီဏိပိ စေ ကရောတိ၊ ဧကမေဝ၊ ဧကဝစနတ္တာတိ ဧကေ. တီဏိ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတီတိ ဧကေ. ဥပတိဿတ္ထေရော ‘‘န စောဒနာဒိံ ဘဉ္ဇတိ၊ စောဒေတုကာမော အကတ္တဗ္ဗံ အကာသိ၊ တေန ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒတိ. ဓမ္မသိရိတ္ထေရော ပန ‘‘အာသနေ စေ နိသီဒတိ၊ ဧကာယ နိသဇ္ဇာယ ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတိ. အာမိသံ စေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ ဧကေန ပဋိဂ္ဂဟေန ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတိ. ဓမ္မံ စေ ဘာသတိ၊ ဓမ္မဒေသနသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒါယ ဧကာယ ဝါစာယ ဒွေ ဌာနာနိ ဘဉ္ဇတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒတိ. ‘‘ယတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တေ အတ္တနော ဧဝ သန္တိကံ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဝိယ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗျဉ္ဇနံ ပန န သမေတီ’’တိ. ဥပါသကေဟိ အာဏတ္တာ တံ. မူလံ အသာဒိယန္တေနာတိ မူလဿ အကပ္ပိယဘာဝေ သတိ အသာဒိယန္တေန. တဉ္စ ခေါ စိတ္တေန၊ န မုခေန. သစေ ဧဝံ ဝုတ္တေ အကပ္ပိယံ ဒဿေတီတိ ကတွာ စိတ္တေန အကပ္ပိယံ ဣစ္ဆန္တောဝ မုခေန ကပ္ပိယံ နိဒ္ဒိသတိ ‘‘စီဝရံ မေ ဒေထာ’’တိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. ပဋိလာဘေ ရူပိယပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ.

တတြာယံ ဝိစာရဏာ – စိတ္တေန သာဒိယန္တောပိ မုခေန ကပ္ပိယဝေါဟာရေန စေ ဝေါဟရတိ ‘‘ကဟာပဏာရဟေန၊ ပါဒါရဟေန ဝါ ကပ္ပိယဘဏ္ဍေန ဣဒဉ္စိဒဉ္စ အာဟရာ’’တိ. ကိဉ္စာပိ ရူပိယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. ကသ္မာ? ကဉ္စိ သဿုဋ္ဌာနကံ ဘူမိပဒေသံ သန္ဓာယ ‘‘သီမံ ဒေမာတိ ဝဒန္တိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနတော၊ ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပဋိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနတော စ. အနုဂဏ္ဌိပဒေ ပန ဝုတ္တံ ‘‘သံဃံ သန္ဓာယ ‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’တိ ဒိန္နံ ဂရုဘဏ္ဍံ န ဟောတိ၊ ဒက္ခိဏောဒကံ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ၊ ‘သာဓူ’တိ စ ဝတ္တုံ၊ အနုမောဒေတုဉ္စ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? သံဃဿ ‘ဝိဟာရော’တိ နာမာဘာဝတော၊ ခေတ္တဿေဝ ‘သီမာ’တိ နာမဘာဝတော စ၊ စိတ္တေန အာရမ္မဏံ ကတံ အပ္ပမာဏံ၊ ကပ္ပိယဝေါဟာရောဝ ပမာဏံ. ကပ္ပိယမေဝါစိက္ခိတတ္တာ ‘န တွေဝါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကေနစိ ပရိယာယေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိတဗ္ဗံ ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမီ’တိ (မဟာဝ. ၂၉၉) ဝစနေနပိ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ကပ္ပိယဝစနပစ္စယာ ဒါယကော သယမေဝ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ဇာနိဿတီတိ အဓိပ္ပါယတော ဒါယကေန ဧတဿ အဓိပ္ပါယံ ဉတွာ ကပ္ပိယကာရကဿ ဟတ္ထေ ဌပိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တကမေဝ ဟောတီ’’တိ. ဣဒံ သဗ္ဗမယုတ္တံ၊ ကသ္မာ? သီမာဝိဟာရဝစနဿ ဒါယကဝစနတ္တာ. ဣဓ စ ဘိက္ခုနော ဝစနံ ပမာဏံ. တေနေဝါဟ ‘‘အထာပိ ‘မမ တဠာကံ ဝါ ပေါက္ခရဏိံ ဝါ သံဃဿ ဒမ္မီ’တိ ဝုတ္တေ ‘သာဓု၊ ဥပါသက၊ သံဃော ပါနီယံ ပိဝိဿတီ’တိအာဒီနိ ဝတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝါ’’တိ. အညထာ ခေတ္တံ သန္ဓာယ ဘိက္ခုနော ခေတ္တပဋိဗဒ္ဓဝစနာနိ သီမာဝစနေန ကပ္ပန္တီတိ အာပဇ္ဇတိ. အဝိဟာရဿ စ ဘိက္ခုဿ ရူပိယံ ဒဿေတွာ ‘‘ဣဒံ ဝိဟာရဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ အတ္တနော အတ္ထာယ ဒိယျမာနံ ဇာနန္တေနာပိ တံ အပ္ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ. တထာ ကဟာပဏာရဟာဒိနော အကပ္ပိယဘဏ္ဍဘာဝံ၊ ကဟာပဏာဒိဘာဝမေဝ ဝါ ဇာနန္တမေဝ သန္ဓာယ တထာဝေါဟရန္တဿ စ အနာပတ္တီတိ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘န တွေဝါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကေနစိ ပရိယာယေနာ’’တိ နိပ္ပဒေသတော ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ လေသံ ဩဍ္ဍေတုန္တိ နော တက္ကော၊ ဝိစာရေတွာ ပန ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘နော စေ ဣစ္ဆတိ၊ န ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော ယထာဝုတ္တသာမိစိယာ အကရဏေ အနာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဒဿေတိ.

‘‘အညာတကအပ္ပဝါရိတေသု ဝိယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော ယထာဝုတ္တသာမိစိမ္ပိ န ကတွာ စေ နိပ္ဖါဒေတိ၊ အညာတကဝိညတ္တိသိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ကပ္ပိယကာရကာ သယမေဝ စောဒေတွာ ဒေန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘သယံ ကရဏမေဝ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ စ ဝဒန္တိ. ပိဏ္ဍပါတာဒီနံ ။ပေ။ ဧသေဝ နယောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န သုန္ဒရံ၊ ဒဒန္တေသုပီတိ အပိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟိတတ္တာ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယမေဝ. ဇာတရူပရဇတံ ‘‘သံဃေ သာဒိတေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ စ ဝိကပ္ပေန္တိ. တံ ဝိသေသေတွာ နဝုတ္တတ္တာ ပါစိတ္တိယမေဝါတိ ဒဿေတိ. ‘‘နိဿဂ္ဂိယမေဝါတိ ယေဝါပနကသိက္ခာပဒေသု သိယာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ‘‘ယဿ ကဿစိ ဟိ အညဿ။ပေ။ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝစနတော အပဗ္ဗဇိတာနံ အန္တမသော မာတာပိတူနမ္ပိ အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဒဿေတိ.

သဗ္ဗတ္ထ သမ္ပဋိစ္ဆနံ နာမ ‘‘ဥဂ္ဂဏှေယျ ဝါ ဥဂ္ဂဏှာပေယျဝါ ဥပနိက္ခိတ္တံ ဝါ သာဒိယေယျာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တလက္ခဏမေဝ. ဧဝံ သန္တေပိ ကတ္ထစိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ကတ္ထစိ န ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ကတ္ထစိ ပဋိက္ခိတ္တံ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ အပ္ပဋိက္ခိတ္တံ ကိဉ္စိ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ပနာ’’တိ ဝိတ္ထာရော အာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ‘‘စေတိယဿ။ပေ။ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနတော အပ္ပဋိက္ခိတ္တံ ဝိဟာရဿ ဒိန္နံ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. တထာ ထေရဿ ‘‘မာတုယာ ဒေမာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေပိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယမေဝ. သာပတ္တိကော ဟောတီတိ ဧတ္ထ ကာယ အာပတ္တိယာ သာပတ္တိကော ဟောတီတိ? ဒုက္ကဋာပတ္တိယာတိ ဧကေ. န ယာယ ကာယစိ၊ ကေဝလံ အဋ္ဌာနေ စောဒေတီတိ ကတွာ ‘‘သာပတ္တိကော’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ကထန္တိ? ‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ပဏာမေတဗ္ဗော။ပေ။ ပဏာမေန္တော အနတိသာရော’’တိ (မဟာဝ. ၆၈) ဧတ္ထ န သမ္မာဝတ္တန္တံယေဝ အပဏာမေန္တဿ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ယထာဟ – ‘‘န စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသမ္မာဝတ္တန္တော န ပဏာမေတဗ္ဗော၊ ယော န ပဏာမေယျ၊ အာပတ္တိဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၆၈)၊ တသ္မာ အဓိမတ္တပေမာဒိအဘာဝေပိ အပဏာမေန္တဿ အနာပတ္တိ ဒိဿတိ. အပိစ ‘‘သာတိသာရော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဋ္ဌကထာယ ‘‘သာတိသာရော ဟောတီတိ သဒေါသော ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၆၈) ဝုတ္တတ္တာ န ယုတ္တန္တိ စေ? န၊ တဒနန္တရမေဝ တံမိစ္ဆာဂါဟနိဝတ္တနတ္ထံ၊ တသ္မာ ‘‘န သမ္မာဝတ္တန္တော ပဏာမေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အနာပတ္တိကာ ကတာတိ. ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဟောတီတိ အာစရိယော၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ‘‘ကပ္ပိယဘဏ္ဍမ္ပိ အကပ္ပိယမေဝါတိ တဠာကတော နိပ္ဖန္နဓညေန ပရိဝတ္တေတွာ လဒ္ဓံ ဂေါရသမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ကပ္ပိယဝေါဟာရေပိ ဝိဓာနံ ဝက္ခာမ၊ သေယျထိဒံ – ‘‘ဥဒကဝသေနာ’’တိအာဒိ. ဒုဗ္ဗိနိဗ္ဘောဂံ ဟောတီတိ ဣဒံ ပရတော ‘‘တဿေဝ အကပ္ပိယံ. ကသ္မာ? ဓညဿ ဝိစာရိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ အသဒိသံ၊ တသ္မာ သုဝုတ္တံ. ဣဒဉှိ ဘိက္ခုဿ ပယောဂဝသေန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဥပ္ပန္နေန မိဿန္တိ. အကတပုဗ္ဗံ နဝသဿံ နာမ. ခလေ ဝါ ဌတွာ ရက္ခတီတိ ‘‘ဣဒံ ဝါ ဧတ္တကံ ဝါ မာ ဂဏှ၊ ဣဒံ ဂဟေတုံ လဗ္ဘတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဣတော အပနေဟိ၊ ဣဓ ပုဉ္ဇံ ကရောဟီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဝါ ပယောဂေန စေ ရက္ခတိ၊ တံ အကပ္ပိယံ. ‘‘သစေ ‘မယိဌိတေ ရက္ခိတံ ဟောတီ’တိ ရက္ခတိ၊ ဂဏှန္တေ ဝါ ပဿိတွာ ‘ကိံ ကရောထာ’တိ၊ ဘဏတိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ယုတ္တံ. ရူပိယပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒေ ‘‘ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ ရက္ခန္တေန ဝသိတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. တဿေဝ တံ အကပ္ပိယံ. ကသ္မာ? အပုဗ္ဗဿ အနုပ္ပါဒိတတ္တာ. ဟေဋ္ဌာ ‘‘သဿံ ကတွာ အာဟရထာ’’တိ ဝတ္တုံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ. ပဏ္ဏေပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘ပကတိယာ သယမေဝ ကရောန္တာနံ ဥဿာဟဇနနတော’’တိ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ? ‘‘ကဟာပဏာနံ ဝိစာရိတတ္တာ’’တိ ဝစနတော၊ ပဂေဝ ဥဋ္ဌာပိတတ္တာတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. သစေ ဒါယကာ ဝါ သံဃဿ ဂါမခေတ္တာရာမာဒိံ ကေဏိယာ ဂဟိတမနုဿာ ဝါ တတ္ထ ကုဋုမ္ဗိနော ‘‘ဣမေ သံဃဿ ကဟာပဏာ အာဟဋာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. ကပ္ပိယကာရကာဝ စေ ဝဒန္တိ၊ ‘‘သံဃဿ ကဟာပဏာ န ကပ္ပန္တိ၊ သပ္ပိအာဒီနိ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ‘‘သံဃဿ ကပ္ပိယကာရကေ ဝါ ဂုတ္တဋ္ဌာနံ ဝါ အာစိက္ခထာ’’တိ ဝတွာ တေဟိ သမ္ပာဒိတံ ကေနစိ အကတ္တဗ္ဗတာယ ‘‘ဣမိနာ သပ္ပိံ အာဟရာဟီ’’တိ ဝိစာရေတိ နိဋ္ဌာပေတွာ ဣတရေသံ ကပ္ပိယံ ပရတော ပတ္တစတုက္ကေ စတုတ္ထပတ္တော ဝိယ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘‘ဣမေ ကဟာပဏေ ဂဟေတွာ ဣမံ ဒေဟီ’တိ ကဟာပဏေ ဒါပေတွာ ဂဟိတော၊ အယံ ပတ္တော ဧတဿေဝ ဘိက္ခုနော န ဝဋ္ဋတိ၊ ဒုဗ္ဗိစာရိတတ္တာ၊ အညေသံ ပန ဝဋ္ဋတိ၊ မူလဿ အသမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ သဗ္ဗေသံ အကပ္ပိယံ. ကသ္မာ? ကဟာပဏာနံ ဝိစာရိတတ္တာတိ. ဣဒံ ဒုဝုတ္တန္တိ စေ? န၊ မူလဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဣမဿ ဝုတ္တတ္တာ ပတ္တစတုက္ကေ ဒုတိယတတိယပတ္တာ ဝိယ၊ တေနေဝ ဝုတ္တံ သယံကာရိဝါရေ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗ’န္တိ. တတော ပရံ မူလံ သမ္ပဋိစ္ဆတိ နာမ.

မဟာဝိသယသိက္ခတ္တာ၊ ရာဇသိက္ခာပဒံ ဣဒံ၊

ရညော ဝိယ ဒုဝိညေယျံ၊ စိတ္တာဓိပ္ပါယတောပိ ဝါ.

ရာဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော စီဝရဝဂ္ဂေါ ပဌမော.