၉. ဒုတိယဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၉၁. ဝေဠုဝနေယေဝါတိ ဣဒံ တေဟိ ဝုတ္တဝေလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ အာဝုသော သုတေန အဝေါစုမှာ’’တိ ‘‘အမှေဟိ သာ ဥဿာဟိတာ ကုပိတေဟိ အနတ္တမနေဟီ’’တိအာဒိဝစနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အညဘာဂဿ ဣဒန္တိ မနုဿဘိက္ခုဘာဝတော အညဘာဂဿ တိရစ္ဆာနဆဂလကဘာဂဿ ဣဒံ ဆဂလကဇာတံ အဓိကရဏံ. အညဘာဂေါ ဝါ အဿ အတ္ထီတိ သော တိရစ္ဆာနဆဂလကဘာဝသင်္ခါတော အညဘာဂေါ အဿ ဆဂလကဿ အတ္ထီတိ သွာယံ ဆဂလကော အညဘာဂိယံ အဓိကရဏံ နာမ.

တတ္ထ ပဋိမာယ သရီရံ၊ သိလာပုတ္တကဿ သရီရန္တိ နိဒဿနံ၊ ပဌမံ ပနေတ္ထ နိဗ္ဗစနံ ဇာတိပဒတ္ထောတိဝါဒီနံ မတေန ဝုတ္တံ. သာ ဟိ သာမိဘာဝေန၊ နိစ္စဘာဝေန စ ပဓာနတ္တာ သတ္တိသဘာဝေ ဌိတာ. တဗ္ဗိပရီတကတ္တာ ဗျတ္တာကတိ ဇာတိယော တု ပဒတ္ထော ဣတိ ဣမဿ သုတ္တဿ ဝသေန ဒုတိယံ နိဗ္ဗစနံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နာမကရဏသညာယ အာဓာရောတိ ဧတ္ထ နာမမေဝ နာမကရဏံ. နာမံ ကရောန္တာနံ သညာ နာမကရဏသညာ၊ တဿာ. မနုဿဇာတိကော ဆဂလကဇာတိအာဓာရော နာမ. န ဟိ တံ နာမံ ကစ္ဆပလောမံ ဝိယ အနာဓာရန္တိ အဓိပ္ပါယော. တံ ပန ဆဂလကဿ ဒဗ္ဗောတိ ဒိန္နနာမံ ‘‘ဒေသော’’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ ထေရံ အမူလကေနာတိအာဒိနာ အညမ္ပိ ဝတ္ထုံ ထေရဿ လိဿတိ သိလိဿတိ ဝေါဟာရမတ္တေနေဝ၊ န အတ္ထတော၊ ဤသကံ အလ္လီယတီတိ လေသောတိ အဓိပ္ပါယော. ယသ္မာ ဒေသလေသာ အတ္ထတော နိန္နာနာကရဏာ၊ တသ္မာ ‘‘ကဉ္စိဒေသံ လေသမတ္တံ ဥပါဒါယာ’’တိ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘ဒသ လေသာ ဇာတိလေသော’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ နိဒါနေ၊ ဧဝံ သိက္ခာပဒပညတ္တိယမ္ပိ မာတိကာယမ္ပိ အယမေဝတ္ထော. ယသ္မာ အညဘာဂိယဿ အဓိကရဏဿာတိ ဆဂလကဿ. ကဉ္စိဒေသံ လေသမတ္တံ ဥပါဒါယာတိ ဒဗ္ဗောတိ နာမံ ဥပါဒါယာတိ အယမတ္ထော အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေနေဝ အာဝိဘူတော၊ တသ္မာ န ဝိဘတ္တော. ကိဉ္စ ဘိယျော အနိယမတ္တာ. န ဟိ မေတ္တိယဘူမဇကာနံ ဝိယ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဆဂလကမေဝ အညဘာဂိယံ အဓိကရဏံ ဟောတိ. အညံ ဂေါမဟိံ သာဒိကမ္ပိ ဟောတိ၊ န စ မေတ္တိယဘူမဇကာ ဝိယ သဗ္ဗေပိ နာမလေသမတ္တမေဝ ဥပါဒိယန္တိ. အညမ္ပိ ဇာတိလေသာဒိံ ဥပါဒိယန္တိ၊ တသ္မာ အနိယမတ္တာ စ ယထာဝုတ္တနယေန န ဝိဘတ္တံ. ကိဉ္စ ဘိယျော တထာ ဝုတ္တေ ဆဂလကဿေဝ အညဘာဂိယတာ သမ္ဘဝတိ၊ န အညဿ၊ ယေန သောဝ ဒဿိတော. လေသော စ နာမ လေသောဝ၊ န ဇာတိအာဒိ၊ ယေန သောဝ ဒဿိတောတိ ဧဝံ မိစ္ဆာဂါဟပ္ပသင်္ဂတော စ တထာ န ဝိဘတ္တော.

၃၉၃. အညဘာဂိယဿာတိ စုဒိတကတော အညဿ. အဓိကရဏဿာတိ မနုဿဿ ဝါ အမနုဿဿ ဝါ တိရစ္ဆာနဂတဿ ဝါတိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ ဝုတ္တေ မနုဿာဒီနံယေဝ ဇာတိလေသာဒယော ဝုတ္တာ ဟောန္တိ၊ အညထာ စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ တေ အာပဇ္ဇန္တိ ‘‘အဓိကရဏဿ ကဉ္စိ ဒေသံ လေသမတ္တ’’န္တိ သာမိဝစနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာတိ စေ? န၊ နာမဿ ဝိယ ဇာတိအာဒီနံ မနုဿာဒီနံ အာဓာရဘာဝနိယမသမ္ဘဝတော၊ အဓိကရဏဘာဝါနိယမတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နိယမေ စ သတိ ဇာတိယာ အာဓာရော ဇာတိ၊ လိင်္ဂဿ စ လိင်္ဂံ၊ အာပတ္တိယာ စ အာပန္နော အာဓာရော၊ ဝိရုဒ္ဓါနမ္ပိ အသမာဒိန္နာနမ္ပိ ပတ္တစီဝရာနံ သာမိကော အာဓာရော၊ ယေန အဓိကရဏသင်္ချံ ဂစ္ဆေယျာတိ အာပဇ္ဇတီတိ အဓိကရဏဿာတိ ပဒံ အဘာဇေတဗ္ဗမေဝ ဘဝေယျာတိ န ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ သိယာ၊ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ‘‘အဓိကရဏန္တိ ဝစနသာမညတော’’တိအာဒိ သဗ္ဗံ ဝတ္တဗ္ဗံ. အပါကဋာ ဣတော အညတြ ဒဿိတဋ္ဌာနာဘာဝတော. ဇာနိတဗ္ဗာ စ ဝိနယဓရေဟိ ယသ္မာ အညထာ ပရိဝါရေ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဘဇတီ’’တိအာဒိနာ နယေန အနာဂတဋ္ဌာနေ ‘‘ကသ္မာ’’တိ ဝုတ္တေ ကာရဏံ န ပညာယေယျ၊ တသ္မာ တေသံ တဗ္ဘာဂိယတာ စ အညဘာဂိယတာ စ ဇာနိတဗ္ဗာ ဝိနယဓရေဟိ. တာသု ဟိ ဝိညာတာသု ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဘဇတိ. ကသ္မာ? တဗ္ဘာဂိယတ္တာ. ဣတရံ န ဘဇတိ အညဘာဂိယတ္တာတိ သုခကာရဏတော ပညာယန္တိ၊ တသ္မာ ဝစနသာမညတော လဒ္ဓံ အဓိကရဏံ နိဿာယာတိအာဒိ. တတ္ထ ယသ္မာ အာပတ္တညဘာဂိယံ မဟာဝိသယံ၊ ဣတရေဟိ အသဒိသနိဒ္ဒေသဉ္စ၊ တသ္မာ တံ အဓိကရဏပရိယာပန္နမ္ပိ သမာနံ ဝိသုံ ဝုတ္တံ ‘‘အာပတ္တညဘာဂိယံ ဝါ ဟောတီ’’တိ. အဓိကရဏပရိယာပန္နတ္တာ စ ‘‘အဓိကရဏညဘာဂိယံ ဝါ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထာပိ မဟာဝိသယတ္တာ၊ မာတိကာယံ အာဂတတ္တာ စ ပဌမံ အညဘာဂိယတာ ဝုတ္တာ၊ ပစ္ဆာ တဗ္ဘာဂိယတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယသ္မာ အဓိကရဏညဘာဂိယဝစနေန အတ္ထာပတ္တိနယေန သိဒ္ဓံ. အဓိကရဏံ တဗ္ဘာဂိယံ၊ တသ္မာ ‘‘အဓိကရဏံ တဗ္ဘာဂိယံ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ဥဒ္ဒေသံ အကတွာ ‘‘ကထံ အဓိကရဏံ အဓိကရဏဿ တဗ္ဘာဂိယံ ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆာပုဗ္ဗင်္ဂမနိဒ္ဒေသော ကတော. တတ္ထာပိ အာပတ္တာဓိကရဏဿ အညဘာဂိယတာ ကိဉ္စာပိ ပါရာဇိကေန အနုဒ္ဓံသိဘာဓိကာရတ္တာ ပါရာဇိကာနံယေဝ ဝသေန ဝုတ္တာ၊ အထ ခေါ သေသာပတ္တိက္ခန္ဓဝသေနာပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယာ စ သာ စောဒနာ ‘‘အသုကော နာမ ဘိက္ခု သံဃာဒိသေသံ အဇ္ဈာပဇ္ဇန္တော ဒိဋ္ဌော ဟောတီ’’တိအာဒိကာ၊ တတ္ထ ‘‘သံဃာဒိသေသေ ထုလ္လစ္စယဒိဋ္ဌိ ဟောတိ၊ ဒုဗ္ဘာသိတေ သံဃာဒိသေသဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိကာ ဝိနယေ အပကတညုတာယ၊ တံတံဝတ္ထုသရိက္ခတာယ ဝါ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဗ္ဗတ္ထာပိ ‘‘ပါရာဇိကဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ န ဝုတ္တံ. တထာသညိနော အနာပတ္တိတော. ‘‘တဗ္ဘာဂိယဝိစာရဏာယ’’န္တိ တဗ္ဘာဂိယပဒနိဒ္ဒေသေ အညဘာဂိယတာယပိ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ဝုတ္တံ.

ဝတ္ထုသဘာဂတာယာတိ အနုဝါဒဝတ္ထုသဘာဂတာယာတိ အတ္ထော. အညထာ ‘‘စတဿော ဝိပတ္တိယော’’တိ ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈေယျ. သဘာဝသရိက္ခာသရိက္ခတော စာတိ သဘာဝေန သဒိသာသဒိသတော. တတ္ထ ဈာနာဒိဝတ္ထုဝိသဘာဂတာယပိ သဘာဝသရိက္ခတာယ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပါရာဇိကာပတ္တိ တဿေဝ တဗ္ဘာဂိယာဝ ဟောတိ. တထာ ဝတ္ထုဝသေန အနုဝါဒါဓိကရဏံ၊ ကိစ္စာဓိကရဏဉ္စ ပါဋေက္ကံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဝုတ္တညဘာဂိယံ န ဇာတံ၊ တသ္မာ တဒညဘာဂိယတာယ ဝိဒိတာယ တဗ္ဘာဂိယတာ ပါရိယေသယုတ္တိယာ အဝုတ္တာပိ သိဇ္ဈတီတိ ကတွာ ‘‘အညဘာဂိယမေဝ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌ’’န္တိပိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ. ဧကံသေန တဗ္ဘာဂိယံ န ဟောတီတိ သရိက္ခဝသေန အရဟတ္တံ အာပတ္တိ အနာပတ္တီတိ ဝိဝါဒသဗ္ဘာဝတော အဗျာကတဘာဝေန ဝိဝါဒါဓိကရဏဿပိ အညဘာဂိယံ သိယာ၊ ပါဠိယံ အာပတ္တာဓိကရဏဿ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ အာဒိတော ပဋ္ဌာယာတိ ‘‘အညဘာဂိယဿ အဓိကရဏဿာ’’တိ ဣတော ပဋ္ဌာယ. ‘‘မေထုနရာဂေန မနုဿဝိဂ္ဂဟော ဒေါသေနာတိအာဒိနာ သရိက္ခတော စာ’’တိ လိခိတံ. တံ ဝတ္ထုဝိသဘာဂတာယ ဧဝ သိဒ္ဓံ. အယံ ပန ဝတ္ထုသဘာဂတာယပိ သတိ အာပတ္တိသဘာဂတာ သရိက္ခတောတိ နော တက္ကောတိ စ၊ ဧကသ္မိမ္ပိ ဟိ ဝတ္ထုသ္မိံ အာပတ္တိဘေဒေါ ဟောတီတိ အာစရိယော. ပရတော ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ကိစ္စမေဝ ကိစ္စာဓိကရဏ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ သံဃကမ္မာနမေတံ အဓိဝစနံ. ကမ္မလက္ခဏန္တိ ကမ္မာနံ သဘာဝံ. တံ နိဿာယာတိ ပုဗ္ဗေဝ ဟိ သံဝိဓာယ သံဃော ကမ္မံ ကရောတိ. အထ ဝါ ပုရိမံ ပုရိမန္တိ ပရိဝါသဥက္ခေပနိယာဒီနိ သံဃကမ္မာနိ နိဿာယ အဗ္ဘာနဩသာရဏာဒိ ဥပ္ပန္နန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ကိဉ္စာပိ သံဃကမ္မမေဝ ကိစ္စာဓိကရဏံ၊ တထာပိ သေသဝိသေသော လဗ္ဘတီတိ ဒဿေတိ.

၃၉၄. အတ္ထတော ဧကံ၊ တသ္မာ ဒေသဿ အတ္ထမဝတွာ ‘‘လေသော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ ကိရ.

၃၉၅. သဝတ္ထုကံ ကတွာတိ ပုဂ္ဂလဿ ဥပရိ အာရောပေတွာ ခတ္တိယာဒိဘာဝေန ဧကဇာတိကောပိ ဒီဃရဿကာဠကောဒါတာဒီနံ ဒိဋ္ဌသုတပရိသင်္ကိတာနံ ဝသေန အညဘာဂိယတာ၊ ဒီဃံ ခတ္တိယံ အဇ္ဈာစရန္တံ ဒိသွာ ရဿာဒိခတ္တိယပညတ္တိယာ အာဓာရဘာဝတော ဇာတိလေသေန စောဒေတိ၊ ဧကံ ဝါ ခတ္တိယံ အဇ္ဈာစရန္တံ ဒိသွာ တတော ဝိသိဋ္ဌညဘာဂဘူတံ ခတ္တိယံ ဇာတိလေသံ ဂဟေတွာ ‘‘ခတ္တိယော ဒိဋ္ဌော တွံ ခတ္တိယောသီ’’တိ စောဒေတိ ဒိဋ္ဌာဒိအညဘာဂေန. ဧတ္ထ စ ‘‘ဒီဃာဒယော၊ ဒိဋ္ဌာဒယော စ ဇာတိနာမာဒီနံ ဝတ္ထုဘူတတ္တာ အဓိကရဏ’’န္တိ လိခိတံ. တံ ‘‘အဓိကရဏဘာဝါနိယမတော’’တိ ဝုတ္တဒေါသံ နာတိက္ကမတိ၊ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ခတ္တိယဇာတိပညတ္တိယာ အာဓာရဝသေန အဓိကရဏတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. တမ္ပိ နာမဂေါတ္တတော အညိဿာ နာမဂေါတ္တပညတ္တိယာ နာမ ကဿစိ အဘာဝတော န သဗ္ဗသာဓာရဏံ၊ တသ္မာ ‘‘အဓိကရဏဿာ’’တိ ပဒုဒ္ဓါရဏံ အဓိကရဏစတုက္ကဒဿနတ္ထံ၊ တံ သမာနဝစနဒဿနတ္ထန္တိ နော တက္ကောတိ. တတ္ထ ဒီဃာဒိနော ဝါ ဒိဋ္ဌာဒိနော ဝါတိ ဧတ္ထ ဒီဃာဒိတာ၊ ဒိဋ္ဌာဒိတာ စ အညဘာဂေါ၊ ယော စုဒိတကော ဣတရဿ ဝိသေသော ယတော အညောတိ ဝုစ္စတိ.

၃၉၉. လဟုကံ အာပတ္တိန္တိ ပါရာဇိကတော လဟုကာပတ္တိ သံဃာဒိသေသာဒိ. တေနေဝ အန္တေ တံ ဒဿေန္တေန ‘‘ဘိက္ခု သံဃာဒိသေသံ အဇ္ဈာပဇ္ဇန္တော ဒိဋ္ဌော ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အာပတ္တိလေသောပိ ကိမတ္ထံ ဇာတိလေသာဒယော ဝိယ န ဝိတ္ထာရိတောတိ စေ? တထာ အသမ္ဘဝတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၄၀၀. သာဋကပတ္တော သရီရဋ္ဌပတ္တော. အာပတ္တိယာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ အညဘာဂိယံ သံဃာဒိသေသာဒိ၊ အဓိကရဏဉ္စ အာပတ္တိပညတ္တိယာ. ‘‘လေသော နာမ အာပတ္တိဘာဂေါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အာပတ္တိဘာဝလေသော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ တသ္မာ ပါရာဇိကာပတ္တိတော အညဘာဂိယဿ အာပတ္တိပညတ္တိယာ အာဓာရဏဋ္ဌေန ‘‘အဓိကရဏ’’န္တိ သင်္ချံ ဂတဿ သံဃာဒိသေသာဒိနော အာပတ္တိနိကာယဿ အာပတ္တိဘာဝလေသံ ဂဟေတွာ စောဒနာ အာပတ္တိလေသစောဒနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၄၀၈. အနာပတ္တိ တထာသညီ စောဒေတိ ဝါ စောဒါပေတိ ဝါတိ အာပတ္တညဘာဂိယစောဒနာယမေဝ၊ န အညတ္ထ. ဧတ္တာဝတာ ပဌမဒုဋ္ဌဒေါသေ ဝုတ္တဝိစရဏာယ သံသန္ဒိတံ ဟောတိ၊ တံ ဣဓ ကထံ ပညာယတီတိ စေ? ကင်္ခါဝိတရဏိယာ ဝစနတော. ဝုတ္တဉှိ ‘‘တတ္ထ ဣဓ စ အာပတ္တညဘာဂိယစောဒနာယ တထာသညိနောပိ အနာပတ္တီ’’တိ.

အညာဘာဂိယသိက္ခံ ယော၊ နေဝ သိက္ခတိ ယုတ္တိတော. ဂစ္ဆေ ဝိနယဝိညူဟိ၊ အညဘာဂိယတဉ္စ

သောတိ.

ဒုတိယဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.