၁၀. ပဌမသံဃဘေဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၀၉. ‘‘ဝဇ္ဇံ န ဖုသေယျာ’’တိ စ ပါဌော.

၄၁၀. တေသံ အနုရူပါဇာနနတော အသဗ္ဗညူ အဿ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသေနာသနိကေန ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၀၄) ဝုတ္တတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တမေဝ. တိကောဋိပရိသုဒ္ဓန္တိ ပရဿ ပါပပသင်္ဂနိဝါရဏတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ န ပဋိစ္စကမ္မနိဝါရဏတ္ထံ ကောဋီဟီတိ အာကာရေဟိ. ပရိသုဒ္ဓန္တိ ဝိမုတ္တံ. ဒသဟိ လေသေဟိ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ သမဏာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ အဿမဏာ ဣမေတိ သာသနဿ ဂရဟဘာဝေါ အာဂစ္ဆေယျ၊ ဂရဟပစ္စယာ လောကော ဝါ အပုညံ အရိယူပဝါဒံ ပသဝေယျ၊ တေဟိ ဝိမုတ္တန္တိ အတ္ထော. ဝါဂုရန္တိ မိဂဇာလံ. အတ္တနော အတ္ထာယ ဝါတိအာဒိနာ ပရေသံ အတ္ထာယ ကတေ ကပ္ပိယဘာဝံ ဒဿေတွာ ဘိက္ခူနဉ္စ အညေသဉ္စ အတ္ထာယ ကတေ တံ ဒဿေတုံ ‘‘မတာနံ ပေတကိစ္စတ္ထာယာ’’တိအာဒိမာဟ.

ယံ ယံ ဟီတိအာဒိ တဿ ကာရဏဿ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ပုန ပဉ္စန္နံ သဟဓမ္မိကာနံ အတ္ထာယ ကတံ န ကပ္ပတီတိ ဝုတ္တန္တိ ကိရ ဓမ္မသိရိတ္ထေရော. ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘ဘိက္ခူနမေဝ သုဒ္ဓါနံ အတ္ထာယ ကတံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ လိခိတံ. အပရေဟိ ပန ‘‘မတာနံ ပေတကိစ္စတ္ထာယာတိအာဒိနာ ဝုတ္တေပိ ကပ္ပတိ၊ ဘိက္ခူနံယေဝ အတ္ထာယာတိ ဣမိနာ ‘ဘိက္ခူနမ္ပိ ဒတွာ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ ကတမ္ပိ ဝုတ္တံ. ပုန ‘ပဉ္စသု ဧကံ ဥဒ္ဒိဿကတံ ဣတရေသံ န ကပ္ပတီ’တိ ဒဿနတ္ထံ ‘ပဉ္စသု ဟိ သဟဓမ္မိကေသူတိအာဒိ ဝုတ္တ’န္တိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. အညတရသ္မိံ ပန ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘အမှာကန္တိ စ ရာဇယုတ္တာဒီနန္တိ စ ဝုတ္တေ ဝဋ္ဋတီတိ ဝတွာ ‘တုမှာက’န္တိ အဝတွာ ‘ပေတကိစ္စတ္ထာယာတိ ဝုတ္တေပိ ဝဋ္ဋတီ’တိ စ ဒဿေတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တာနံ၊ အာဒိသဒ္ဒေန သင်္ဂဟိတာနဉ္စ လက္ခဏံ ဌပေန္တေန ‘ဘိက္ခူနံယေဝါ’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘ဘိက္ခူနံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေ ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယေနာ’တိ ဝုတ္တံ. န ‘တုမှာကံ၊ အမှာကဉ္စာတိ ဝုတ္တေ အနာပတ္တီ’တိ ဒဿနတ္ထံ. ကသ္မာ? မိဿကဝါရဿ အဘာဝါ. လက္ခဏံ နာမ ဝုတ္တာနံ၊ ဝုတ္တသဒိသာနဉ္စ ဟောတိ. ‘သစေ ပေတကိစ္စတ္ထာယာတိ ဝုတ္တဋ္ဌာနေ ဘိက္ခူနံ ဘောဇနံ သန္ဓာယ ကရောန္တီ’တိ ဝဒန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘တသ္မိံ ဝါရေ စ န တုမှာကန္တိ ဝုတ္တေ ဝဋ္ဋတီ’တိ ဝုတ္တတ္တာ. တေနေဝ ဣဓာပိ ‘ပေတကိစ္စတ္ထာယ၊ မင်္ဂလာဒီနံ ဝါ အတ္ထာယ ကတေပိ ဧသေဝ နယော’တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္ထဝသေန ဝုတ္တံ. ‘အဝဓာရဏတ္ထေန မိဿကေ ဝဋ္ဋတီ’တိ စေ? ‘ကပ္ပိယမံသဿ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အာပတ္တိ နတ္ထီ’တိ ဝစနေန အကပ္ပိယပဋိဂ္ဂဟဏေ အာပတ္တီတိ အာပန္နံ၊ ‘တဉ္စ ဂဟေတဗ္ဗံ သိယာ’တိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ သုန္ဒရံ ဝိယ ဒိဿတိ၊ ဝိစာရေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယတ္ထ စာတိ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ကတေပိ. တမတ္ထံ အာဝိ ကာတုံ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ဘိက္ခုနီနံ ဒုက္ကဋံ၊ ဣတရေသံ ဒဏ္ဍကမ္မဝတ္ထူ’’တိ ဝဒန္တိ. ကပ္ပံ နိရယမှီတိ အသင်္ချေယျကပ္ပံ. ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယိကာလေယေဝ သံဃဘေဒေါ ဟောတီတိ. ကပ္ပန္တိ အာယုကပ္ပံ.

၄၁၁. ကုသလန္တိ ခေမံ. အာပတ္တိဘယာ ကတာ လဇ္ဇီဟီတိ ဧတ္ထ အာပတ္တိဘယေန အဝဿံ အာရောစေန္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘လဇ္ဇီ ရက္ခိဿတီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၄၂၊ ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၄၅) ပေါရာဏဝစနဿာနုရူပတော ‘‘အညေဟိ လဇ္ဇီဟီ’’တိ ဝုတ္တံ. အလဇ္ဇိဿပိ အနာရောစေန္တဿ အာပတ္တိယေဝ ‘‘ယေ ပဿန္တိ ယေ သုဏန္တီ’’တိ ဝစနတော.

၄၁၆. အသမနုဘာသန္တဿာတိ ကမ္မကာရကေ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော၊ သမနုဘာသနကမ္မံ အကရိယမာနဿာတိ အတ္ထော. ဩဒိဿ အနုညာတော နာမ ဥမ္မတ္တကခိတ္တစိတ္တဝေဒနဋ္ဋာဒိကော ‘‘အနာပတ္တိ အာဒိကမ္မိကဿာ’’တိ အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒေ အာဂတတ္တာ အတ္ထီတိ စေ? ယမ္ပီတိအာဒိ. သာ ပနေသာ အနာပတ္တိ. သော ဝုစ္စတီတိ တတ္ထ အာဂတောပိ သကမ္မဗျာဝဋောပိ ဧဝံ ဝုစ္စတိ. ဧတေနုပါယေနာတိ အသမနုဘာသန္တဿ စ အာဒိကမ္မိကဿ စ ဝုတ္တတ္ထဝသေန. ဌပေတွာ အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒန္တိ တတ္ထ အာဒိကမ္မိကပဒါဘာဝါ.

တိဝင်္ဂိကန္တိ ဧတ္ထ ဝါစာယ ဧဝ ပဋိနိဿဇ္ဇန္တဿ ဩဋ္ဌစလနာဒိကာယဝိညတ္တိ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဒုဝိဓမ္ပိ ဝိညတ္တိံ ကထေန္တဿ ဟောတိ. ဝစီဘေဒံ ကာတုံ အသက္ကောန္တဿ ကာယဝိကာရံ ကရောန္တဿ အနာပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? တိဝင်္ဂေသု ဧကဿ ပရိဟီနတ္တာ၊ တသ္မာ တိဝင်္ဂဘာဝေါ အာပတ္တိယာ၊ အင်္ဂဟာနိဘာဝေါ အနာပတ္တိယာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ သိယာ – ယဒိ အင်္ဂဟာနိဘာဝေန အနာပတ္တိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ဝိကာရံ အကတွာ စိတ္တေနေဝ ဝိဿဇ္ဇေန္တဿ အနာပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ? တံ န၊ ကသ္မာ? အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ကာယဝိကာရံ ဝါ ဝစီဘေဒံ ဝါ အကရောန္တဿေဝ ပန အာပဇ္ဇနတော အကိရိယ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘စိတ္တံ ဝါ အနုပ္ပါဒေန္တဿ ဝါ’’တိ န ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ စိတ္တဉ္စ နာမ ဝိညတ္တိပဋိဗဒ္ဓံ ဧဝါတိ ဝိသုံ အင်္ဂဘာဝေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ စေ? တံ န၊ ဒွိန္နံယေဝ အကိရိယာတိ၊ တသ္မာ စိတ္တေန ဝိဿဇ္ဇေန္တဿာပိ အာပတ္တိ ဝိယ ဒိဿတိ၊ ဥပပရိက္ခိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ‘‘အကုသလစိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ စေ? ‘‘စိတ္တဗာဟုလ္လတော ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တေပိ ကိရ ဗာဟုလ္လတော ဝဒန္တိ.

ပဌမသံဃဘေဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.