၁. အာဟာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁. အာဟရန္တီတိ အာနေန္တိ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ ဥပတ္ထမ္ဘေန္တီတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗတ္တာတိ ပသုတာ. ဘူတာ နာမ ယသ္မာ တတော ပဋ္ဌာယ လောကေ ဇာတဝေါဟာရော ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တော၊ တာဝ သမ္ဘဝေသိနော၊ ဧသ တာဝ ဂဗ္ဘသေယျကေသု ဘူတသမ္ဘဝေသိဝိဘာဂေါ၊ ဣတရေသု ပန ပဌမစိတ္တာဒိဝသေန ဝုတ္တော. သမ္ဘဝ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဂဗ္ဘသေယျကာနံ ဝသေန ပသူတိပရိယာယော၊ ဣတရေသံ ဝသေန ဥပ္ပတ္တိပရိယာယော. ပဌမစိတ္တပဌမဣရိယာပထက္ခဏေသု ဟိ တေ သမ္ဘဝံ ဥပ္ပတ္တိံ ဧသန္တိ ဥပဂစ္ဆန္တိ နာမ၊ န တာဝ ဘူတာ ဥပပတ္တိယာ န သုပ္ပတိဋ္ဌိတတ္တာ၊ ဘူတာ ဧဝ သဗ္ဗသော ဘဝေသနာယ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ. န ပုန ဘဝိဿန္တီတိ အဝဓာရဏေန နိဝတ္တိတမတ္ထံ ဒဿေတိ. ယော စ ‘‘ကာလဃသော ဘူတော’’တိအာဒီသု ဘူတ-သဒ္ဒဿ ခီဏာသဝဝါစိတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဝါ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော ‘‘အဂ္ဂိနာ ဝါ ဥဒကေန ဝါ’’တိအာဒီသု ဝိယ.

ယထာသကံ ပစ္စယဘာဝေန အတ္တဘာဝဿ ပဌပနမေဝေတ္ထ အာဟာရေဟိ ကာတဗ္ဗအနုဂ္ဂဟော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ဝစနဘေဒေါ။ပေ။ ဧကော ယေဝါ’’တိ. သတ္တဿ ဥပ္ပန္နဓမ္မာနန္တိ သတ္တဿ သန္တာနေ ဥပ္ပန္နဓမ္မာနံ. ယထာ ‘‘ဝဿသတံ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဝုတ္တေ အနုပ္ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဌိတိယာတိ အနုပ္ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တိယာတိ အတ္ထော၊ သာ ပန အဝိစ္ဆေဒေါတိ အာဟ ‘‘အဝိစ္ဆေဒါယာ’’တိ. အနုပ္ပဗန္ဓဓမ္မုပ္ပတ္တိယာ သတ္တသန္တာနော အနုဂ္ဂဟိတော နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပါဒါယာ’’တိ. ဧတာနီတိ ဌိတိအနုဂ္ဂဟပဒါနိ. ဥဘယတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ န ယထာသမ္ဗန္ဓတော.

ဝတ္ထုဂတာ ဩဇာ ဝတ္ထု ဝိယ တေန သဒ္ဓိံ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗတံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗကော အာဟာရော’’တိ၊ နိဗ္ဗတ္တိတဩဇံ ပန သန္ဓာယ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဩဇဋ္ဌမကရူပါနိ အာဟရတီ’’တိ ဝက္ခတိ. ဩဠာရိကတာ အပ္ပေါဇတာယ န ဝတ္ထုနော ထူလတာယ ကထိနတာယ ဝါ၊ တသ္မာ ယသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ပရိတ္တာ ဩဇာ ဟောတိ၊ တံ ဩဠာရိကံ. သပ္ပါဒယော ဒုက္ခုပ္ပါဒကတာယ ဩဠာရိကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိသာဏာဒီနံ တိဝဿဆဍ္ဍိတာနံ ပူတိဘူတတ္တာ မုဒုကတာတိ ဝဒန္တိ. တရစ္ဆခေဠတေမိတတာယ ပန တထာဘူတာနံ တေသံ မုဒုကတာ. ဓမ္မသဘာဝေါ ဟေသ. သသာနံ အာဟာရော သုခုမော တရုဏတိဏသဿခါဒနတော. သကုဏာနံ အာဟာရော သုခုမော တိဏဗီဇာဒိခါဒနတော. ပစ္စန္တဝါသီနံ အာဟာရော သုခုမော မာသမုဂ္ဂကုရာဒိဘောဇနတ္တာ. တေသန္တိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ. သုခုမောတွေဝါတိ န ကိဉ္စိ ဥပါဒါယ၊ အထ ခေါ သုခုမောဣစ္စေဝ နိဋ္ဌံ ပတ္တော တတော ပရမသုခုမဿ အဘာဝတော.

ဝတ္ထုဝသေန ပနေတ္ထ အာဟာရဿ ဩဠာရိကသုခုမတာ ဝုတ္တာ၊ သာ စဿ အပ္ပေါဇမဟောဇတာဟိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိမာဟ. ပရိဿယန္တိ ခုဒါဝသေန ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသံ သရီရဒရထံ. ဝိနောဒေတီတိ ဝတ္ထု တဿ ဝိနောဒနမတ္တံ ကရောတိ. န ပန သက္ကောတိ ပါလေတုန္တိ သရီရံ ယာပေတုံ နပ္ပဟောတိ နိရောဇတ္တာ. န သက္ကောတိ ပရိဿယံ ဝိနောဒေတုံ အာမာသယဿ အပူရဏတော.

ဆဗ္ဗိဓောပီတိ ဣမိနာ ကဿစိ ဖဿဿ အနဝသေသိတဗ္ဗတမာဟ. ဒေသနက္ကမေနေဝေတ္ထ ဖဿာဒီနံ ဒုတိယာဒိတာ၊ န အညေန ကာရဏေနာတိ အာဟ ‘‘ဒေသနာနယော ဧဝ စေသာ’’တိအာဒိ. မနသော သဉ္စေတနာ န သတ္တဿာတိ ဒဿနတ္ထံ မနောဂဟဏံ ယထာ ‘‘စိတ္တဿ ဌိတိ၊ စေတောဝိမုတ္တိ စာ’’တိ အာဟ ‘‘မနောသဉ္စေတနာတိ စေတနာဝါ’’တိ. စိတ္တန္တိ ယံ ကိဉ္စိ စိတ္တမေဝ. ဧကရာသိံ ကတွာတိ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ ဝိဘာဂံ အကတွာ၊ သာမညေန ဂဟိတာတိ အတ္ထော. တတ္ထ လဗ္ဘမာနံ ဥပါဒိဏ္ဏကာဒိဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အာဟာရတ္ထံ န သာဓေန္တီတိ တာဒိသဿ အာဟာရဿ အနာဟရဏတော. တဒါပီတိ ဘိဇ္ဇိတွာ ဝိဂတကာလေပိ. ဥပါဒိဏ္ဏကာဟာရောတိ ဝုစ္စန္တီတိ ကေစိ. ဣဒံ ပန အာစရိယာနံ န ရုစ္စတိ တဒါ ဥပါဒိဏ္ဏကရူပဿေဝ အဘာဝတော. ပဋိသန္ဓိစိတ္တေနေဝ သဟဇာတာတိ လက္ခဏဝစနမေတံ၊ သဗ္ဗာယပိ ကမ္မဇရူပပရိယာပန္နာယ ဩဇာယ အတ္ထိဘာဝဿ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိသမ္ဘဝဒဿနတ္ထော. သတ္တမာတိ ဥပ္ပန္နဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သတ္တမဒိဝသာပိ. ရူပသန္တတိံ ပါလေတိ ပဝေဏိဃဋနဝသေန. အယမေဝါတိ ကမ္မဇဩဇာ. ကမ္မဇဩဇံ ပန ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နဩဇာ အကမ္မဇတ္တာ အနုပါဒိဏ္ဏအာဟာရောတွေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. အနုပါဒိဏ္ဏကာ ဖဿာဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. လောကုတ္တရာ ဖဿာဒယော ကထန္တိ အာဟ ‘‘လောကုတ္တရာ ပန ရုဠှီဝသေန ကထိတာ’’တိ. ယသ္မာ တေသံ ကုသလာနံ ဥပေတပရိယာယော နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဝိပါကာနံ ဥပါဒိဏ္ဏပရိယာယော နတ္ထေဝါတိ အနုပါဒိဏ္ဏပရိယာယောပိ ရုဠှီဝသေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ပုဗ္ဗေ ‘‘အာဟာရာတိ ပစ္စယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယဒိ ပစ္စယဋ္ဌော အာဟာရဋ္ဌောတိအာဒိနာ စောဒေတိ၊ အထ ကသ္မာ ဣမေ ဧဝ စတ္တာရော ဝုတ္တာတိ အထ ကသ္မာ စတ္တာရောဝ ဝုတ္တာ. ဣမေ ဧဝ စ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ. ဝိသေသပ္ပစ္စယတ္တာတိ ဧတေန ယထာ အညေ ပစ္စယဓမ္မာ အတ္တနော ပစ္စယုပ္ပန္နဿ ပစ္စယာဝ ဟောန္တိ၊ ဣမေ ပန တထာ စ ဟောတိ အညထာ စာတိ သမာနေပိ ပစ္စယတ္တေ အတိရေကပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘အာဟာရာတိ ဝုတ္တာ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣဒါနိ တံ အတိရေကပစ္စယတံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိသေသပစ္စယော ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝိသေသပ္ပစ္စယော ရူပကာယဿ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဥပထမ္ဘကဘာဝတော. တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ရူပါရူပါနံ ဥပထမ္ဘကတ္တေန ဥပကာရကာ စတ္တာရော အာဟာရာ အာဟာရပစ္စယော’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၆၀၈၊ ပဋ္ဌာ. အဋ္ဌ. ပစ္စယုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ). ဥပထမ္ဘကတ္တဉှိ သတီပိ ဇနကတ္တေ အရူပီနံ အာဟာရာနံ အာဟာရဇရူပသမုဋ္ဌာနကရူပါဟာရဿ စ ဟောတိ၊ အသတိ ပန ဥပထမ္ဘကတ္တေ အာဟာရာနံ ဇနကတ္တံ နတ္ထီတိ ဥပထမ္ဘကတ္တံ ပဓာနံ. ဇနယမာနောပိ ဟိ အာဟာရော အဝိစ္ဆေဒဝသေန ဥပထမ္ဘယမာနော ဧဝ ဇနေတီတိ ဥပထမ္ဘကဘာဝေါ ဧဝ အာဟာရဘာဝေါ. ဝေဒနာယ ဖဿော ဝိသေသပစ္စယော. ‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝစနတော ဝိညာဏဿ မနောသဉ္စေတနာ. ‘‘စေတနာ တိဝိဓံ ဘဝံ ဇနေတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ ပန ဝစနတော နာမရူပဿ ဝိညာဏံ ဝိသေသပစ္စယော. န ဟိ ဩက္ကန္တဝိညာဏာဘာဝေ နာမရူပဿ အတ္ထိ သမ္ဘဝေါ. ယထာဟ ‘‘ဝိညာဏဉ္စ ဟိ၊ အာနန္ဒ၊ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ န ဩက္ကမိဿထ၊ အပိ နု ခေါ နာမရူပံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ သမုစ္စိဿထာ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၁၅). ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သုတ္တေန သာဓေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဧဝံ ယဒိပိ ပစ္စယတ္ထော အာဟာရတ္ထော၊ ဝိသေသပစ္စယတ္တာ ပန ဣမေဝ အာဟာရာတိ ဝုတ္တာတိ တံ နေသံ ဝိသေသပစ္စယတံ အဝိဘာဂတော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိဘာဂတော ဒဿေတုံ ‘‘ကော ပနေတ္ထာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. မုခေ ဌပိတမတ္တော ဧဝ အသင်္ခါဒိတော၊ တတ္တကေနာပိ အဗ္ဘန္တရဿ အာဟာရဿ ပစ္စယော ဟောတိ ဧဝ. တေနာဟ ‘‘အဋ္ဌ ရူပါနိ သမုဋ္ဌာပေတီ’’တိ. သုခဝေဒနာယ ဟိတော သုခဝေဒနီယော. သဗ္ဗထာပီတိ စက္ခုသမ္ဖဿာဒိဝသေန. ယတ္တကာ ဖဿဿ ပကာရဘေဒါ၊ တေသံ ဝသေန သဗ္ဗပ္ပကာရောပိ ဖဿာဟာရော ယထာရဟံ တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတိ၊ အနာဟာရကော နတ္ထိ.

သဗ္ဗထာပီတိ ဣဓာပိ ဖဿာဟာရေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တိသန္တတိဝသေနာတိ ကာယဒသကံ ဘာဝဒသကံ ဝတ္ထုဒသကန္တိ တိဝိဓသန္တတိဝသေန. သဟဇာတာဒိပစ္စယနယေနာတိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝိဓိနာ. ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဉှိ အတ္တနာ သဟဇာတနာမဿ သဟဇာတအညမညဝိပါကိန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယေဟိ ပစ္စယော ဟောန္တောယေဝ အာဟာရပစ္စယတာယ တံ အာဟာရေတိ ဝုတ္တံ၊ သဟဇာတရူပေသု ပန ဝတ္ထုနော သမ္ပယုတ္တပစ္စယံ ဌပေတွာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန၊ သေသရူပါနံ အညမညပစ္စယဉ္စ ဌပေတွာ ဣတရေသံ ပစ္စယာနံ ဝသေန ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တာနီတိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော အနပုံသကာနမ္ပိ နပုံသကေဟိ သဟ ဝစနတော. သာသဝကုသလာကုသလစေတနာဝ ဝုတ္တာ ဝိသေသပစ္စယဘာဝဒဿနံ ဟေတန္တိ၊ တေနာဟ ‘‘အဝိသေသေန ပနာ’’တိအာဒိ. ပဋိသန္ဓိဝိညာဏမေဝ ဝုတ္တန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ယထာ တဿ တဿ ဖလဿ ဝိသေသတော ပစ္စယတာယ ဧတေသံ အာဟာရတ္ထော၊ ဧဝံ အဝိသေသတောပီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိသေသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တံသမ္ပယုတ္တတံသမုဋ္ဌာနဓမ္မာနန္တိ တေဟိ ဖဿာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ တံသမုဋ္ဌာနရူပဓမ္မာနဉ္စ. တတ္ထ သမ္ပယုတ္တဂ္ဂဟဏံ ယထာရဟတော ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ သမုဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏံ ပန အဝိသေသတော.

ဥပတ္ထမ္ဘေန္တော အာဟာရကိစ္စံ သာဓေတီတိ ဥပတ္ထမ္ဘေန္တော ဧဝ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဩဇဋ္ဌမကသမုဋ္ဌာပနေနေဝ ပနဿ ဥပထမ္ဘနကိစ္စသိဒ္ဓိ. ဖုသန္တောယေဝါတိ ဖုသနကိစ္စံ ကရောန္တော ဧဝ. အာယူဟမာနာဝါတိ စေတယမာနာ ဧဝ အဘိသန္ဒဟန္တီ ဧဝ. ဝိဇာနန္တမေဝါတိ ဥပပတ္တိပရိကပ္ပနဝသေန ဝိဇာနန္တမေဝ အာဟာရကိစ္စံ သာဓေတီတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗတ္ထ အာဟာရကိစ္စသာဓနဉ္စ တေသံ ဝေဒနာဒိဥပ္ပတ္တိဟေတုတာယ အတ္တဘာဝဿ ပဝတ္တနမေဝ. ကာယဋ္ဌပနေနာတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ကမ္မဇာဒိရူပံ ကမ္မာဒိနာဝ ပဝတ္တတီတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကမ္မဇနိတောပီ’’တိအာဒိ.

ဥပါဒိဏ္ဏရူပသန္တတိယာ ဥပတ္ထမ္ဘနေနေဝ ဥတုစိတ္တဇရူပသန္တတီနမ္ပိ ဥပတ္ထမ္ဘနသိဒ္ဓိ ဟောတီတိ ‘‘ဒွိန္နံ ရူပသန္တတီန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဥပတ္ထမ္ဘနမေဝ သန္ဓာယ ‘‘အနုပါလကော ဟုတွာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ရူပကာယဿ ဌိတိဟေတုတာ ဟိ ယာပနာ အနုပါလနာ. သုခါဒိဝတ္ထုဘူတန္တိ သုခါဒီနံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘူတံ. အာရမ္မဏမ္ပိ ဟိ ဝသတိ ဧတ္ထ အာရမ္မဏကရဏဝသေန တဒါရမ္မဏာ ဓမ္မာတိ ဝတ္ထူတိ ဝုစ္စတိ. ဖုသန္တောယေဝါတိ ဣဒံ ဖဿဿ ဖုသနသဘာဝတ္တာ ဝုတ္တံ. န ဟိ ဓမ္မာနံ သဘာဝေန ဝိနာ ပဝတ္တိ အတ္ထိ၊ ဝေဒနာပဝတ္တိယာ ဝိနာ သတ္တာနံ သန္ဓာဝနတာ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘သုခါဒိ။ပေ။ ဟောတီ’’တိ. န စေတ္ထ သညီဘဝကထာယံ အသညီဘဝေါ ဒဿေတဗ္ဗော၊ တဿာပိ ဝါ ကာရဏဘူတဝေဒနာပဝတ္တိဝသေနေဝ ဌိတိယာ ဟေတုနော အဗျာပိတတ္တာ၊ တထာ ဟိ ‘‘မနောသဉ္စေတနာ။ပေ။ ဘဝမူလနိပ္ဖါဒနတော သတ္တာနံ ဌိတိယာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တာ. တတော ဧဝ ဝိညာဏံ ဝိဇာနန္တမေဝါတိ ဥပပတ္တိပရိကပ္ပနဝသေန ဝိဇာနန္တမေဝါတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော.

စတ္တာရိ ဘယာနိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ အာဒီနဝဝိဘာဝနတော. နိကန္တီတိ နိကာမနာ၊ ရသတဏှံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. သာ ဟိ ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ ဗလဝတီ၊ တေနေဝေတ္ထ အဝဓာရဏံ ကတံ. ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ၊ နိကန္တိယေဝ ဘယံ မဟာနတ္ထဟေတုတော. ဥပဂမနံ ဝိသယိန္ဒြိယဝိညာဏေသု ဝိသယဝိညာဏေသု စ သင်္ဂတိဝသေန ပဝတ္တိ၊ တံ ဝေဒနာဒိဥပ္ပတ္တိဟေတုတာယ ‘‘ဘယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဝဓာရဏေ ပယောဇနံ ဝုတ္တနယမေဝ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. အာယူဟနံ အဘိသန္ဒဟနံ၊ သံဝိဓာနန္တိပိ ဝဒန္တိ. တံ ဘဝူပပတ္တိဟေတုတာယ ‘‘ဘယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဘိနိပါတော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဘဝူပပတ္တိဟေတုကာနံ သဗ္ဗေသံ အနတ္ထာနံ မူလကာရဏတာယ ‘‘ဘယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ နိကန္တိအာဒီနံ သပ္ပဋိဘယတံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ နိကန္တိံ ကတွာတိ အာလယံ ဇနေတွာ၊ တဏှံ ဥပ္ပါဒေတွာတိ အတ္ထော. သီတာဒီနံ ပုရက္ခတာတိ သီတာဒီနံ ပုရတော ဌိတာ၊ သီတာဒီဟိ ဗာဓိယမာနာတိ အတ္ထော.

ဖဿံ ဥပဂစ္ဆန္တာတိ စက္ခုသမ္ဖဿာဒိဘေဒံ ဖဿံ ပဝတ္တေန္တာ. ဖဿဿာဒိနောတိ ကာယသမ္ဖဿဝသေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗသင်္ခါတဿ အဿာဒနသီလာ. ကာယသမ္ဖဿဝသေန ဟိ သတ္တာနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ပဝတ္တတီတိ ဒဿေတုံ ဖဿာဟာရာဒီနဝဒဿနေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ ဥဒ္ဓဋံ ‘‘ပရေသံ ရက္ခိတဂေါပိတေသူ’’တိအာဒိနာ. ဖဿဿာဒိနောတိ ဝါ ဖဿာဟာရဿာဒိနောတိ အတ္ထော. သတိ ဟိ ဖဿာဟာရေ သတ္တာနံ ဖဿာရမ္မဏေ အဿာဒေါ၊ နာသတိ၊ တေနာဟ ‘‘ဖဿဿာဒမူလက’’န္တိအာဒိ.

ဇာတိနိမိတ္တဿ ဘယဿ အဘိနိပါတသဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ ‘‘တမ္မူလက’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကမ္မာယူဟနနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော. ဘယံ သဗ္ဗန္တိ ပဉ္စဝီသတိ၊ တိဝိဓမဟာဘယံ၊ အညဉ္စ သဗ္ဗဘယံ အာဂတမေဝ ဟောတိ ဘယာဓိဋ္ဌာနဿ အတ္တဘာဝဿ နိပ္ဖါဒနတော.

အဘိနိပတတီတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တတိ. ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟိ သတ္တာနံ တတ္ထ တတ္ထ အင်္ဂါရကာသုသဒိသေ ဘဝေ အဘိနိပါတသဒိသီ. တမ္မူလကတ္တာတိ နာမရူပနိဗ္ဗတ္တိမူလကတ္တာ. သဗ္ဗဘယာနံ အဘိနိပါတောယေဝ ဘယံ ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ကတွာ.

အပ္ပေတိ ဝိယာတိ ဖလဿ အတ္တလာဘဟေတုဘာဝတော ကာရဏံ၊ တံ နိယျာဒေတိ ဝိယ. တန္တိ ဖလံ. တတောတိ ကာရဏတော. ဧတေသန္တိ အာဟာရာနံ. ယထာဝုတ္တေနာတိ ‘‘ဖလံ နိဒေတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန အတ္ထေန. သဗ္ဗပဒေသူတိ ‘‘ဝေဒနာနိရောဓေနာ’’တိအာဒီသု သဗ္ဗေသု ပဒေသု.

ပဋိသန္ဓိံ အာဒိံ ကတွာတိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏံ အာဒိံ ကတွာ. ဥပါဒိဏ္ဏကအာဟာရေ သန္ဓာယ ‘‘အတ္တဘာဝသင်္ခါတာနံ အာဟာရာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေ ဟိ နိပ္ပရိယာယတော တဏှာနိဒါနာ. ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ သတ္တာနံ သတ္တသန္တတိဝသေနာတိ ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ သဘာဝကာနံ စက္ခု သောတံ ဃာနံ ဇိဝှါ ကာယော ဘာဝေါ ဝတ္ထူတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ သန္တတီနံ ဝသေန. သေသာနံ အပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ အန္ဓဗဓိရအဘာဝကာနံ. ဦနဦနသန္တတိဝသေနာတိ စက္ခုနာ၊ သောတေန၊ တဒုဘယေန၊ ဘာဝေန စ ဦနဦနသန္တတိဝသေန. ပဋိသန္ဓိယံ ဇာတာ ပဋိသန္ဓိကာ. ပဌမဘဝင်္ဂစိတ္တက္ခဏာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တဒါရမ္မဏစိတ္တဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

တဏှာယပိ နိဒါနံ ဇာနာတီတိ ယောဇနာ. တဏှာနိဒါနန္တိပိ ပါဌော. ဝဋ္ဋံ ဒဿေတွာတိ သရူပတော နယတော စ သကလမေဝ ဝဋ္ဋံ ဒဿေတွာ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဌာနေ’’တိအာဒိမာဟ. အတီတာဘိမုခံ ဒေသနံ ကတွာတိ ပစ္စုပ္ပန္နဘဝတော ပဋ္ဌာယ အတီတဓမ္မာဘိမုခံ တဗ္ဗိသယံ ဒေသနံ ကတွာ တထာကာရဏေန. အတီတေန ဝဋ္ဋံ ဒဿေတီတိ အတီတဘဝေန ကမ္မကိလေသဝိပါကဝဋ္ဋံ ဒဿေတိ. အတ္တဘာဝေါတိ ပစ္စုပ္ပန္နော အတ္တဘာဝေါ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ‘‘အတီတေန ဝဋ္ဋံ ဒဿေတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ? နာယံ ဒေါသော ‘‘အတီတေနေဝါ’’တိ အနဝဓာရဏတော၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ အတီတာဘိမုခဂ္ဂဟဏံ ဇနကကမ္မံ ဂဟိတံ၊ တဏှာသီသေန နာနန္တရိယဘာဝတော. န ဟိ ကမ္မုနာ ဝိနာ တဏှာ ဘဝနေတ္တိ ယုဇ္ဇတိ.

တံ ကမ္မန္တိ တဏှာသီသေန ဝုတ္တကမ္မံ. ဒဿေတုန္တိ တံ အတီတံ အတ္တဘာဝံ ဒဿေတုံ. တဿတ္တဘာဝဿ ဇနကံ ကမ္မန္တိ တဿ ယထာဝုတ္တဿ အတ္တဘာဝဿ ဇနကံ. တတော ပရမ္ပိ အတ္တဘာဝံ အာယူဟိတံ ကမ္မံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. အဝိဇ္ဇာ စ နာမ တဏှာ ဝိယ ကမ္မတ္တာတိ ကမ္မဿေဝ ဂဟဏံ. ဒွီသု ဌာနေသူတိ အာဟာရဂ္ဂဟဏေန ဝေဒနာဒိဂ္ဂဟဏေနာတိ ဒွီသု ဌာနေသု. အတ္တဘာဝေါတိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကော အတီတကာလိကော စ အတ္တဘာဝေါ. ပုန ဒွီသူတိ တဏှာဂ္ဂဟဏေ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရဂ္ဂဟဏေတိ ဒွီသု ဌာနေသု. တဿ ဇနကန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နဿ စေဝ အတီတဿ စ အတ္တဘာဝဿ ဇနကံ ကမ္မံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ကမ္မဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ယတ္ထ တံ ကမ္မံ အာယူဟိတံ၊ သာ အတီတာ ဇာတိ အတ္ထတော ဒဿိတာ ဟောတိ. တေန သံသာရဝဋ္ဋဿ အနမတဂ္ဂတံ ဒီပေတိ. သင်္ခေပေနာတိ သင်္ခေပေန ဟေတုပဉ္စကဖလပဉ္စကဂ္ဂဟဏမ္ပိ ဟိ သင်္ခေပေါ ဧဝ ဟေတုဖလဘာဝေန သင်္ဂဟေတဗ္ဗဓမ္မာနံ အနေကဝိဓတ္တာ.

ယဒိ အတီတေန ဝဋ္ဋံ ဒဿိတံ၊ ဧဝံ သတိ သပ္ပဒေသာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓမ္မဒေသနာ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘တတြာယ’’န္တိအာဒိမာဟ. တေန ဟိ ယဒိပိ သရူပတော အနာဂတေန ဝဋ္ဋံ ဣဓ န ဒဿိတံ၊ နယတော ပန တဿပိ ဒဿိတတ္တာ နိပ္ပဒေသာ ဧဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒေသနာတိ ဒဿေတိ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥဒကပိဋ္ဌေ နိပန္နန္တိ ဥဒကံ ပရိပ္လဝဝသေန နိပန္နံ. ပရဘာဂန္တိ ပရဥတ္တမင်္ဂဘာဂံ. ဩရတောတိ တတော အပရဘာဂတော ဩလောကေန္တော. အပရိပုဏ္ဏောတိ ဝိကလာဝယဝေါ. ဧဝံသမ္ပဒန္တိအာဒိ ဥပမာယ သံသန္ဒနံ.

ယထာ ဟိ ဂီဝါ သရီရသန္ဓာရကကဏ္ဍရာနံ မူလဋ္ဌာနဘူတာ၊ ဧဝံ အတ္တဘာဝသန္ဓာရကာနံ သင်္ခါရာနံ မူလဘူတာ တဏှာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဂီဝါယ ဒိဋ္ဌကာလော’’တိ. ယထာ ဝေဒနာဒိအနေကာဝယဝသမုဒါယဘူတော အတ္တဘာဝေါ၊ ဧဝံ ဖာသုကပိဋ္ဌိကဏ္ဍကာဒိအနေကာဝယဝသမုဒါယဘူတာ ပိဋ္ဌီတိ ‘‘ပိဋ္ဌိယာ။ပေ။ တဿ ဒိဋ္ဌကာလော’’တိ ဝုတ္တံ. တဏှာသင်္ခါတန္တိ တဏှာယ ကထိတံ. ဣဓ ဒေသနာယ ပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ‘‘နင်္ဂုဋ္ဌမူလဿ ဒိဋ္ဌကာလော ဝိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ပရိယောသာနေ ‘‘နင်္ဂုဋ္ဌမူလံ ပဿေယျာ’’တိ ဥပမာဒဿနံ ကတံ. နယတော ပရိပုဏ္ဏဘာဝဂ္ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါဠိယံ အနာဂတဿာပိ ပစ္စယဝဋ္ဋဿ ဟေတုဝသေန ဖလဝသေန ဝါ ပရိပုဏ္ဏဘာဝဿ မုခမတ္တဒဿနီယတ္တာ အာဒိတော ဖလဟေတုသန္ဓိ၊ မဇ္ဈေ ဟေတုဖလသန္ဓိ၊ အန္တေပိ ဖလဟေတုသန္ဓီတိ ဧဝံ တိသန္ဓိကတ္တာ စတုသင်္ခေပမေဝ ဝဋ္ဋံ ဒဿိတန္တိ.

အာဟာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.