ဧကုတ္တရိကနယော

ဧကုတ္တရိကနယော ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၁. ဧဝံ ခန္ဓကပုစ္ဆာယ ဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ ဧကုတ္တရိကနယဿ တံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အာပတ္တိ။ပေ။ နယေ’’တိ. တတ္ထ ဧကုတ္တရိကနယေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ‘‘ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနီ’’တိ ဣမိနာ သမုဋ္ဌာနာနိ အာပတ္တိံ ကရောန္တီတိ အတ္ထေန အာပတ္တိကရာ နာမာတိ ဒဿေတိ. ဧတေသန္တိ ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ. ဟီတိ ယသ္မာ၊ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သိက္ခာပဒေ စာတိ မာတိကာသိက္ခာပဒေ စ. လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဧတ္ထ အပ္ပသာဝဇ္ဇတ္တာ န လဟုကာ နာမ ဟောတိ၊ လဟုကေန ပန ဝိနယကမ္မေနာတိ အာဟ ‘‘လဟုကေန ဝိနယကမ္မေန ဝိသုဇ္ဈနတော’’တိ. ပဉ္စဝိဓာတိ ထုလ္လစ္စယာဒိဝသေန ပဉ္စပကာရာ. ကေနစီတိ လဟုကေန ဝါ ဂရုကေန ဝါ ကေနစိ အာကာရေန. သံဝိဇ္ဇတိ ဂိဟိဘာဝတော အဝသေသော သမဏဘာဝေါ ဧတိဿာတိ သာဝသေသာ၊ ပဋိပက္ခဝသေန အနဝသေသာ. ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ.

‘‘ကရောန္တီ’’တိ ဣမိနာ အန္တရာယိကာတိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အန္တရာယိကာ အာပတ္တိယော သဗ္ဗထာ အန္တရာယိကာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘အန္တရာယိကံ အာပန္နဿာပီ’’တိအာဒိ. ဒေသေတွာ သုဒ္ဓိပတ္တဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. လောကဝဇ္ဇာတိ လောကေဟိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာတိ ဘဂဝတော ပဏ္ဏတ္တိယာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. ယန္တိ ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကရောန္တောတိ ကိရိယမာနတော. ဧတ္ထ ဟိ မာနသဒ္ဒဿ အန္တာဒေသော. ဣမိနာ ကရဏံ ကိရိယန္တိ ဘာဝတ္ထံ ဒဿေတိ. အာပဇ္ဇတီတိ ပုဂ္ဂလော အာပဇ္ဇတိ. သာ အာပတ္တိ ကိရိယတော သမုဋ္ဌိတာ နာမာတိ ယောဇနာ. ကာ အာပတ္တိ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ပါရာဇိကာပတ္တိ ဝိယာ’’တိ. ဧသေဝ နယော အနန္တရဝါကျေသုပိ.

ပုဗ္ဗာပတ္တီတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ ပဌမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ အာပန္နာပတ္တီ’’တိ. ‘‘အာပန္နာ’’တိ ပဒေန မဇ္ဈေလောပံ ဒဿေတိ. ပစ္ဆာ အာပန္နာပတ္တီတိ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋာပတ္တိ. မူလဝိသုဒ္ဓိယာတိ မူလေ ကာယစိ အာပတ္တိယာ အမိဿတ္တာ ဝိသုဒ္ဓိယာ အာပတ္တိယာ. ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒမ္ပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တဝစနမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေန ပုရိမံ မဟာအဋ္ဌကထာဝစနံ အပေက္ခတိ. ဧကေန ပရိယာယေနာတိ ဧကေန ကာရဏေန.

ယာတိ အာပတ္တိ၊ ဒေသိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အယံ ဒေသိတာ ဂဏနူပိကာ နာမာတိ ယောဇနာ. ယာ ဒေသိတာ ဟောတိ၊ အယံ အဂဏနူပိကာ နာမာတိ ယောဇနာ. သဥဿာဟေနေဝါတိ ပုနပိ အာပဇ္ဇိဿာမီတိ သဟ ဥဿာဟေနေဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ‘‘ဂဏနံ န ဥပေတီ’’တိ ဣမိနာ ဂဏနံ န ဥပဂစ္ဆတီတိ အဂဏနူပိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ပူရဏေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒံ ပါဠိယံ အဋ္ဌဝတ္ထုကပူရဏဝသေန ဘိက္ခုနီနံ အာဂတတ္တာ ဘိက္ခုနိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဘိက္ခူနမ္ပိ ဒုတိယပါရာဇိကဋ္ဌာနေ လဗ္ဘတိယေဝ.

ထုလ္လဝဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ထုလ္လံ ဝဇ္ဇံ ဧတိဿာတိ ထုလ္လဝဇ္ဇာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ထုလ္လဒေါသေ ပညတ္တာ’’တိ. ယာ စ ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေ အာပတ္တိ အတ္ထိ၊ သာ စ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တာတိ ယောဇနာ. ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မာပတ္တီတိ ပဉ္စဟိ အာနန္တရိယကမ္မေဟိ အာပန္နာ ပါရာဇိကာပတ္တိ. သုဒိန္နတ္ထေရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဓနိယတ္ထေရာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အာဒိကမ္မိကောတိ အာဒိကမ္မံ ကရောန္တော၊ တသ္မိံ နိယုတ္တော ဝါ. မက္ကဋိသမဏာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝဇ္ဇိပုတ္တကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယော ကဒါစိ ကရဟစိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သော အဓိစ္စာပတ္တိကော နာမာတိ ယောဇနာ. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော.

‘‘စောဒေတီ’’တိ ဣမိနာ စောဒေတီတိ စောဒကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘စောဒိတော’’တိ ဣမိနာ စောဒိတဗ္ဗောတိ စုဒိတော၊ သောယေဝ စုဒိတကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဉ္စဒသသူတိ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တေသု ပဉ္စဒသဓမ္မေသု. တေနာတိ အဓမ္မစောဒကေန၊ စောဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၀၁) ဝုတ္တေ သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စ အတိဋ္ဌန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကောယေဝ နာမ၊ သော ပန ဓမ္မစောဒကေန စောဒိတေယေဝ ကုပ္ပန္တော အဓမ္မစုဒိတကော နာမ၊ အဓမ္မစောဒကေန စောဒိတေ ပန ကုပ္ပန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကော နာမ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဣဓ န ဝုတ္တော. ‘‘သမန္နာဂတော’’တိ ဣမိနာ နိယတာ ဧတဿ သန္တီတိ နိယတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

အာပဇ္ဇိတုံ ဘဗ္ဗာတိ ဘဗ္ဗာပတ္တိကာ. ကေနစိ ကမ္မေန အကတောပိ အနုက္ခိတ္တကောယေဝ နာမ၊ သော ပန ဥက္ခိတ္တကောတိ သင်္ကာဘာဝတော ဣဓ န ဝုတ္တော. အယန္တိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတော ဘိက္ခု. ဟီတိ ယသ္မာ၊ န ကောပေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. လိင်္ဂဒဏ္ဍကမ္မသံဝါသနာသနာဟီတိ လိင်္ဂနာသနေန စ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနေန စ သံဝါသနာသနေန စ. ယေနာတိ ဘိက္ခုနာ. သောတိ နာနာသံဝါသကော. ဒွိန္နံ နာနာသံဝါသကာနံ ဝိသေသော ဟေဋ္ဌာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၂၈) ဝုတ္တောယေဝ. ဌပနံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကိံ ဌပနံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ပါတိမောက္ခဋ္ဌပန’’န္တိ.

ဣတိ ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၂. ဒုကေသု အစိတ္တကာ အာပတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘူတာရောစနာပတ္တီတိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ. အဘူတာရောစနာပတ္တီတိ ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယာပတ္တိ. ပဒသောဓမ္မာဒိကာတိအာဒိသဒ္ဒေန ဥတ္တရိဆပဉ္စဝါစာ သင်္ဂဟိတာ. မဉ္စပီဌာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန ဘိသိအာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အနာပုစ္ဆာဂမနာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန အနုဒ္ဓရိတွာ ဂမနံ သင်္ဂဏှာတိ. သပုဂ္ဂလောတိ သော အတ္တသင်္ခါတော ပုဂ္ဂလော သပုဂ္ဂလော. ပရပုဂ္ဂလောတိ ပရော ပုဂ္ဂလော ပရပုဂ္ဂလော. ဂရုကန္တိ သံဃာဒိသေသံ. လဟုကန္တိ ပါစိတ္တိယံ. ပုန ဂရုကန္တိ ပါရာဇိကံ. ပုန လဟုကန္တိ ပါစိတ္တိယမေဝ.

အင်္ဂုလိမတ္တမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပီတိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. တန္တိ မဉ္စပီဌံ. ဂမိယော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘အာဒိယန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိအာဒိနာ အတ္ထာပတ္တိ အာဒိယန္တော အာပဇ္ဇတီတိ ပါဠိယံ အာဒိယန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာနယံ ဒဿေတိ. ဧဝဉှိ သတိ ‘‘အာပဇ္ဇတီ’’တိ အာချာတပဒံ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ကိရိယန္တရံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တာ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ အာဒိယန္တော ပုဂ္ဂလော ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော အညေသုပိ. မူဂဗ္ဗတာဒီနီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. ပါရိဝါသိကာဒယော အာပဇ္ဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတာ ဝါ ပုဂ္ဂလာတိ ယောဇနာ. အသမာဒိယန္တာ အာပဇ္ဇန္တီတိ အသမာဒိယန္တာ ဟုတွာ အာပဇ္ဇန္တိ. တေတိ ပုဂ္ဂလေ. ကရောန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ကရောန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဒေန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိအာဒီသုပိ.

ဧကရတ္တဆာရတ္တသတ္တာဟဒသာဟမာသာတိက္ကမေသူတိ ‘‘ဧကရတ္တမ္ပိ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသေယျာ’’တိ (ပါရာ. ၄၇၅-၄၇၆) စ ‘‘ဆာရတ္တပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၅၃) စ ‘‘သတ္တာဟပရမံ သန္နိဓိကာရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၂၂-၆၂၃) စ ‘‘ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၄၆၂-၄၆၃) စ ‘‘မာသပရမံ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၄၉၉-၅၀၀) စ ဝုတ္တကာလာတိက္ကမေသု.

ဣမံ ပန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ယသ္မိံ ပက္ခေ နိသိန္နောတိ ယသ္မိံ ပက္ခေ သယံ နိသိန္နော. တေသန္တိ အတ္တနော ပက္ခေ နိသိန္နာနံ၊ နာနာသံဝါသကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယေသန္တိ သကပက္ခေ နိသိန္နာနံ. ကမ္မံ ကောပေတီတိ နာနာသံဝါသကတ္တာ ကမ္မံ ကောပေတိ. ဣတရေသန္တိ ပရပက္ခေ နိသိန္နာနံ. ဟတ္ထပါသံ အနာဂတတ္တာ ကမ္မံ ကောပေတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယေသံ ဟီ’’တိအာဒိ. ယေသန္တိ သကပက္ခေ ဝါ ပရပက္ခေ ဝါ နိသိန္နာနံ ယေသံ ဘိက္ခူနံ. သောတိ ဘိက္ခု. အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတောတိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝတော. ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ အာပတ္တိယောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ကမ္မေန ဝါ သလာကဂ္ဂါဟေန ဝါတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဒေသော ကမ္မေ လက္ခဏဟာရနယေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ၊ ဝေါဟာရာနုဿာဝနာ သလာကဂ္ဂါဟေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဒ္ဒေသော စေဝ။ပေ။ ဧက’’န္တိ. ပုဗ္ဗဘာဂါတိ သံဃဘေဒဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ. ပမာဏန္တိ သံဃဘေဒဿ ကာရဏံ.

အဒ္ဓါနဟီနော နာမာတိ ဧတ္ထ အဒ္ဓါနသဒ္ဒေါ ကာလပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဦနဝီသတိဝဿော’’တိ. ထေယျသံဝါသကာဒယောတိအာဒိသဒ္ဒေန တိတ္ထိယပက္ကန္တကဘိက္ခုနီဒူသကပဉ္စာနန္တရိယာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ. အဋ္ဌ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလာ ကရဏဒုက္ကဋကာ နာမ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကရဏံ၊ ကမ္မံ၊ ဒုဋ္ဌု ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဒုက္ကဋံ၊ ကမ္မမေဝ. ကရဏံ ဒုက္ကဋမေတဿာတိ ကရဏဒုက္ကဋကော. ဝိသေသနပရနိပါတော ‘‘အဂျာဟိတော’’တိအာဒီသု ဝိယ. တဒေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋကိရိယာ’’တိအာဒိ. နော စ ယာစတီတိ ဧတ္ထ ယာစဓာတုယာ ပဓာနကမ္မံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ၊ ‘‘သံဃ’’န္တိ အပဓာနကမ္မမာနေတဗ္ဗံ. တေပိဋကောတိ တိပိဋကံ ဝါစုဂ္ဂတဝသေန ဓာရကော. အာဏာယပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘မတေနပီ’’တိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ယာစန္တဿေဝါတိ နိဿယံ အာစရိယံ ယာစန္တဿေဝ. ယံ ဝတ္ထုံ အဇ္ဈာစရန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တံ ဝတ္ထု သာတိသာရံ နာမာတိ ယောဇနာ.

ဥပဃာတိကာတိ ဧတ္ထ ဥပဟနန္တီတိ ဥပဃာတာ၊ တေယေဝ ဥပဃာတိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပဃာတာ’’တိ. တတ္ထာတိ ဒွီသု ဥပဃာတိကေသု. ဒွေ ဝေနယိကာတိ ဧတ္ထ ဝိနယေန သိဒ္ဓါ ဝေနယိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယသိဒ္ဓါ’’တိ. ‘‘ဒွေ အတ္ထာ’’တိ ဣမိနာ ဏိကသဒ္ဒဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပညတ္တာနုလောမံ နာမ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပစ္စယဃာတောတိ ပစ္စယဿ ဃာတော. ဣမိနာ သေတုဃာတောတိ ဧတ္ထ သေတုသဒ္ဒေါ ပစ္စယဝါစကောတိ ဒဿေတိ. စိတ္တဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ကာယဝါစာနန္တိ ဒဿေတိ. ဣတိပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဒုတိယတ္ထသမ္ပိဏ္ဍနော. ‘‘ပမာဏေနာ’’တိ ဣမိနာ မတ္တကာရိတာတိ ဧတ္ထ မတ္တသဒ္ဒေါ ပမာဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ကာရိတာတိ တဒ္ဓိတဘာဝံ ကိတဘာဝေန ဒဿေတိ သဘာဂတ္တာ. ကာယဒွါရိကန္တိ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တံ အာပတ္တိံ. ဣမိနာ အာပဇ္ဇတီတိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ. ကာယေနေဝ ဝုဋ္ဌာတီတိ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ဒါနတ္တာ ကာယေနေဝ ဝုဋ္ဌာတိ. သီသမက္ခနာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပါဒမက္ခနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

တန္တိ ဘာရံ. ‘‘နိတ္ထရိတုံ ဝီရိယံ အာရဘတီ’’တိ ဣမိနာ ဝဟနာကာရံ ဒဿေတိ. ထေရော သမာနောတိ ယောဇနာ. နဝဟနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနုဇာနာမီ’’တိအာဒိ. ‘‘ကုက္ကုစ္စာယိတွာ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ကုက္ကုစ္စသဒ္ဒဿ နာမဓာတုံ ဒဿေတိ. ‘‘ဒိဝါ စ ရတ္တော စာ’’တိ ဣမိနာ အဘိဏှံ အာသဝဝဍ္ဎနံ ဒဿေတိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု တေသု ဝိဘင်္ဂက္ခန္ဓကေသု.

ဣတိ ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော တိကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၃. တိကေသု ဘဂဝတိ တိဋ္ဌန္တေ ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဒေသု. ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တိကေသု၊ ဝိတ္ထာရော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. လောဟိတုပ္ပါဒါပတ္တီတိ အနုလောမပါရာဇိကာပတ္တိ. ‘‘အာဝုသောဝါဒေနာ’’တိ ‘‘အာဝုသော’’တိ ဝေါဟာရေန. ဝေါတိ တုမှေဟိ.

ကာလေတိ ပုရေဘတ္တကာလေ. ဝိကာလေတိ ပစ္ဆာဘတ္တကာလေ. အဝသေသံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒသဝဿောမှီတိ အဟံ ဒသဝဿော အမှိ. နဝေါတိ ပဉ္စဝဿအပရိပုဏ္ဏော. မဇ္ဈိမောတိ ပဉ္စဝဿတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒသဝဿအပရိပုဏ္ဏော. ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတီတိ ကုသလစိတ္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ. အဗျာကတစိတ္တောတိ သုပန္တဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယန္တိ အာပတ္တိံ. သဗ္ဗန္တိ အာပတ္တိံ၊ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုက္ခဝေဒနာသမင်္ဂီ ဟုတွာ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. ယန္တိ အာပတ္တိံ.

တယော ပဋိက္ခေပါတိ ဧတ္ထ ပဋိက္ခေပဿ သာမိကံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော’’တိ. ကိလေသသလ္လေခနကပဋိပတ္တိယာတိ ကိလေသံ သလ္လိခတိ တနုံ ကရောတီတိ ကိလေသသလ္လေခနကာ၊ သာယေဝ ပဋိပတ္တိ ကိလေသသလ္လေခနကပဋိပတ္တိ၊ တာယ.

ပရိသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော ဗာလောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော ပဏ္ဍိတော စာတိ သမ္ဗန္ဓော. အဝသေသံ အာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ. ကာဠေတိ ကာဠပက္ခေ. ဇုဏှေတိ ဇုဏှပက္ခေ.

ကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာတိ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာ. ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သုဝုတ္တကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စာတုမာသ’’န္တိအာဒိ. ဟီတိ ယသ္မာ၊ ပရိယေသန္တော စ နိဝါသေန္တော စ ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ.

ဝတ္ထုန္တိ မေထုနဓမ္မာဒိဝတ္ထုံ.

ပဋိစ္ဆာဒေတိ ဧတာယာတိ ပဋိစ္ဆာဒီတိ ကရဏတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတိ. ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ’’တိအာဒိ. ဧတဒေဝါတိ ပရိကမ္မမေဝ. ဥဘယတ္ထာတိ ဥဘယေသု ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိဥဒကပဋိစ္ဆာဒီသု. သဗ္ဗန္တိ အခိလံ ပရိကမ္မာဒိံ. နိယျန္တီတိ နိလီယိတွာ ယန္တိ. ဣမိနာ ဝဟန္တီတိ ဧတ္ထ ဝဟဓာတု ဂတျတ္ထောတိ ဒဿေတိ. အဗ္ဘမဟိကာဓူမရဇရာဟုဝိမုတ္တန္တိ အဗ္ဘေန စ မဟိကာယ စ ဓူမေန စ ရဇေန စ ရာဟုနာ စ ဝိမုတ္တံ. တေသူတိ အဗ္ဘာဒီသု. တထာတိ ယထာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဝိရောစတိ၊ တထာ သူရိယမဏ္ဍလံ.

ကရဏီယေန ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ကပ္ပေန္တောတိ ကရောန္တော. အာဂန္တုကော အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အနဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အနဇ္ဈေသိတော ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တိဏဝတ္ထာရကသမထေ ကာယေန ဝုဋ္ဌာတိ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ဒါနတ္တာ.

အာဂါဠှာယ စေတေယျာတိ အာဂါဠှသဒ္ဒေါ ဒဠှပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဒဠှဘာဝါယာ’’တိ. အာ ဘုသော ဂါဟိယတေ အာဂါဠှော၊ ဂါဠှော ဗာဠှော ဒဠှောတိ အတ္ထတော ဧကံ. စေတေယျာတိ ပကပ္ပေယျ. န ပူရယတောတိ န ပူရယန္တဿ. အလဇ္ဇီ စ ဟောတိ ဗာလော စ အပကတတ္တော စာတိ ဧတ္ထ ဗာလမတ္တအပကတတ္တမတ္တေန ကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ၊ အာပတ္တိဝသေနေဝ ပန ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗာလော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဗာလော န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အယန္တိ ဗာလော. ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန အဇာနနမတ္တေန. ဗာလဘာဝမူလကံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိရာသယော. တေသန္တိ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ၊ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ကာယိကော ဒဝေါ နာမာတိ ကာယိကော ပရိဟာသော နာမ. မုခါလမ္ဗရကရဏာဒိဘေဒေါတိ မုခေန အာလမ္ဗရနာမကတူရိယကိစ္စဿ ကရဏာဒိဘေဒေါ. ဒွီဟိပိ ဒွါရေဟီတိ ကာယဝစီဝသေန ဒွီဟိပိ ဒွါရေဟိ. ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမောတိ ကာယဒွါရေ ပညတ္တဿ ကာယသံသဂ္ဂါဒိသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော. ဝစီဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမောတိ ဝစီဒွါရေ ပညတ္တဿ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာဒိသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော. ကာယိကေန ဥပဃာတိကေနာတိ ဧတ္ထ ဥပဃာတိကံ နာမ အသိက္ခနန္တိ အာဟ ‘‘အသိက္ခနေနာ’’တိ. ကသ္မာ အသိက္ခနံ ဥပဃာတံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော. တန္တိ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒံ. နန္တိ ဧဝမေဝ. ဟိ ယသ္မာ ဥပဃာတေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝေဇ္ဇကမ္မေန သမန္နာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. သာသနဥဂ္ဂဟဏအာရောစနာဒိနာ ဝါစသိကေန မိစ္ဆာဇီဝေနာတိ ယောဇနာ.

‘‘မာ ဘဏ္ဍနံ ကရီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘မာ’’တိ ပဋိသေဓဿ ‘‘ကရီ’’တိ ပါဌသေသေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ. န ဝေါဟရိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝိပုဗ္ဗအဝပုဗ္ဗ-ဟရဓာတု ကထနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘န ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. ဟီတိ သစ္စံ. ဗီဇနဂ္ဂါဟာဒိကေတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဓမ္မဇ္ဈေသနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဩကာသကမ္မံ ကာရေန္တဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဩကာသ’’န္တိ စ ‘‘ဩကာသကမ္မ’’န္တိ စ သဒိသန္တိ အာဟ ‘‘ဩကာသံ ကာရေန္တဿာ’’တိ. န အာဒါတဗ္ဗန္တိ န ဂဏှိတဗ္ဗံ. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိ.

ယန္တိ ဝိနယံ. သောတိ ဘိက္ခု. သောတိ ဝိနယော. တဿာတိ ဘိက္ခုဿ. ဣဒန္တိ ကမ္မံ. အညံ ပုစ္ဆာတိ မယာ အညံ ဘိက္ခုံ ပုစ္ဆာဟီတိ ယောဇနာ. ဣတီတိ ဧဝံ. သောတိ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု. အဿာတိ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ. န သာကစ္ဆိတဗ္ဗောတိ န သဟ ကထေတဗ္ဗော.

‘‘လဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ ဣဒမပ္ပဟာယာတိ ဧတ္ထ ဣဒံသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ‘‘အဝိဇဟိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဟာဓာတု တွာပစ္စယောတိ ဒဿေတိ. သုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစာရိန္တိ ဧတ္ထ သဗ္ဗထာ ကိလေသသုဒ္ဓေါ ခီဏာသဝေါဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ခီဏာသဝံ ဘိက္ခု’’န္တိ. ‘‘ပါတဗျဘာဝ’’န္တိ ဣမိနာ ပါတဗျတန္တိ ဧတ္ထ တာပစ္စယော ဘာဝတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဋိသေဝန’’န္တိ ဣမိနာ ပါတဗျသဒ္ဒေါ ယထာကာမပရိဘုဉ္ဇနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဂတိဝိသောဓနန္တိ ဒုဂ္ဂတိတော သုဂတိယာ ဝိသုဇ္ဈနံ. ‘‘အကုသလာနိ စေဝ မူလာနိ စာ’’တိ ဣမိနာ အကုသလသဒ္ဒဿ စ မူလသဒ္ဒဿ စ တုလျာဓိကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ. တသ္မာ အကုသလသင်္ခါတာနိ မူလာနိ အကုသလမူလာနီတိ တုလျာဓိကရဏသမာသော ကာတဗ္ဗော. ဒုစ္စရိတာနီတိ ဧတ္ထ ဒုသဒ္ဒဿ ဒုဋ္ဌုဝိရူပတ္ထဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုဋ္ဌု စရိတာနိ၊ ဝိရူပါနိ ဝါ စရိတာနီ’’တိ. ဝိရူပါနီတိ ဝိကာရသဘာဝါနိ. ‘‘ကရဏဘူတေနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကတ္တုဘူတေနာ’’တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ခန္ဓကေ.

ဣတိ တိကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၄. စတုက္ကေသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တိဏဝတ္ထာရကသမထဋ္ဌာနန္တိ တိဏဝတ္ထာရကသမထေန အဓိကရဏဝူပသမိတဋ္ဌာနံ. ပရဿ ကမ္မဝါစာယာတိ ပရဿ ကရဏဘူတာယ ကမ္မဝါစာယ. တတောတိ စတုက္ကတော. ပရေသူတိ အညေသု စတုက္ကေသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တမေဝါတိ ကာယဒွါရိကမေဝ. ပုန တမေဝါတိ ဝစီဒွါရိကမေဝ. အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိဉ္စ သဟာဂါရသေယျာပတ္တိဉ္စာတိ ယောဇနာ. ဇဂ္ဂန္တောတိ ဇာဂရန္တော.

အစိတ္တကော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ‘‘အစိတ္တကော ဘိက္ခု အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝါ ‘‘အစိတ္တကော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. သဘာဂန္တိ ဝတ္ထုသဘာဂံ. တဉ္စာတိ အညတရံ တဉ္စ အာပတ္တိံ. ဣတီတိ ဧဝံ.

ကမ္မေနာတိ သမနုဘာသနကမ္မေန. ကမ္မေန ဝုဋ္ဌာတီတိ ကမ္မေန ဧဝ ဝုဋ္ဌာတိ.

သောတိ ဂိဟိပရိက္ခာရော၊ အာဟဋော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဝါပုရဏန္တိ ကုဉ္စိကံ. အန္တောတိ ဘဏ္ဍာဂါရဿ အန္တော.

သမ္မုခါ ဝုဋ္ဌာတီတိ သမ္မုခါ ဧဝ ဝုဋ္ဌာတိ.

သယိတာယ ဧဝ ဘိက္ခုနိယာတိ ယောဇနာ. ဣဒန္တိ သဟာဂါရသေယျာပတ္တိံ၊ ပဋိစ္စာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတန္တိ ‘‘လိင်္ဂပါတုဘာဝေနာ’’တိ ဝစနံ၊ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘိန္နမ္ပီတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမ္ပိ. လိင်္ဂပဋိလာဘေနာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂပဋိလာဘေန. ပဌမန္တိ အာဒိကပ္ပကာလေ. ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ပုရေ ဥပ္ပန္နံ ပုရိမန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘သေဋ္ဌဘာဝေနာ’’တိ ဣမိနာ ပုရဘာဝေန သေဋ္ဌဘာဝေန ဥပ္ပန္နံ ပုရိမန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ပုရိသလိင်္ဂ’’န္တိ ဣမိနာ ဣမပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပုရိသကုတ္တပုရိသာကာရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပုရိသနိမိတ္တာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယာနိ ဆစတ္တာလီသ သိက္ခာပဒါနီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဒုတိယစတုက္ကေပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေဟီတိ တိံသာဓိကေဟိ သတသိက္ခာပဒေဟိ.

မဟာပဒေသာတိ ဝိနယေ (မဟာဝ. ၃၀၅) အာဂတာ မဟာပဒေသာ. ကသ္မာ မဟာပဒေသာ ‘‘သာမုက္ကံသာ’’တိ ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ ‘‘တေ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တေတိ စတ္တာရော မဟာပဒေသာ၊ ဝုစ္စန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘သယ’’န္တိ ဣမိနာ သာမုက္ကံသာတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒဿ သယမတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဥက္ခိပိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဥက္ကံသသဒ္ဒေါ ဥက္ခိပနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဌပိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ သယံ ဥက္ကံသိတွာ ဌပိတာ သာမုက္ကံသာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အဇ္ဈောဟရဏီယပရိဘောဂါ’’တိ ဣမိနာ ဗာဟိရပရိဘောဂံ နိဝတ္တေတိ. ဥဒကံ ပနာတိ ကေနစိ အသံသဂ္ဂံ ပသန္နောဒကံ ပန. ကာလေတိ သပ္ပဒဋ္ဌကာလေ. ‘‘ပဉ္စ ဝါ ဒသ ဝါ သီလာနီ’’တိ ဣမိနာ ပဉ္စ ဝါ ဒသ ဝါ သီလာနိ ဥပါသကသီလန္တိ ဒဿေတိ.

တတ္ထ စာတိ ဝိဟာရေ စ. ဥဘောပီတိ အာဂန္တုကာဝါသိကဝသေန ဥဘောပိ. အသာဓာရဏန္တိ ဒွီဟိ အသာဓာရဏံ. အာပတ္တိန္တိ ဘိက္ခုနီဟိယေဝ သာဓာရဏံ အာပတ္တိံ. ဂမိယစတုက္ကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အာဂန္တုကစတုက္ကံ အပေက္ခတိ. ဝတ္ထုနာနတ္တတာဝါတိ မေထုနာဒိဝတ္ထုနာနတ္တတာ ဧဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. သာတိ အာပတ္တိ. တထာတိ ယထာ ကာယသံသဂ္ဂေ၊ တထာ လသုဏခါဒနေတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ. စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနီတိ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခေ အာဂတာနိ. ဝိသုံ အာပဇ္ဇန္တေသုပိ ဧသေဝ နယောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပုရိမစတုက္ကေတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ. ယော ပဌမော ပဉှောတိ ယောဇနာ. ဣဓာတိ ဝတ္ထုသဘာဂတာဒိစတုက္ကေ. ယော စာတိ ယော စ ပဉှော. တတ္ထာတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ. တတိယစတုတ္ထေသု ပဉှေသူတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ကတ္တဗ္ဗ’’ဣတိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ.

ဂရုကန္တိ ပါရာဇိကံ. လဟုကန္တိ ထုလ္လစ္စယံ ဝါ ဒုက္ကဋံ ဝါ.

အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ပဋိပါဋိယာ နိသီဒိတဗ္ဗတော ဝုတ္တံ ‘‘နဝမဘိက္ခုနိတော’’တိ. ပစ္စုဋ္ဌာနာရဟာတိ ပဋိမုခံ ဥပဋ္ဌာတုံ အရဟာ. အဝိသေသေန စာတိ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝါ ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိ ဝါ ဝိသေသ၊ မကတွာ သာမညေန စ. ‘‘အာသနာရဟစတုက္ကဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ပဌမပဒ’’န္တိ ပဒေ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော.

အသာဓာရဏန္တိ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏံ. ဝိကာလေ ကပ္ပတီတိ တဒဟုဝိကာလေ ကပ္ပတိ. ကာလာတီတန္တိ ကာလယာမသတ္တဟာတီတံ. ယာဝကာလိကာဒိတ္တယဉ္စ အကပ္ပိယမံသဉ္စ ဥဂ္ဂဟိတကဉ္စ အပဋိဂ္ဂဟိတကဉ္စာတိ ယောဇနာ.

ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနဉ္စ ဓုဝနှာနဉ္စ စမ္မတ္ထရဏဉ္စ ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနဓုဝနှာနစမ္မတ္ထရဏာနိ. ဣမာနိ စတ္တာရီတိ ပဉ္စဝဂ္ဂေန ဂဏေန ဥပသမ္ပဒဒါနာဒီနိ. ဣဓာတိ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု. ဣဓာတိ မဇ္ဈိမေသု. ဣဒန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝတ္ထု. ဒီပေတုမ္ပီတိ ဒီပနမ္ပိ. တုံပစ္စယော ဟိ ကတွတ္ထဇောတကော. ဧသေဝ နယော ဒီပေတုံ ပနာတိ ဧတ္ထာပိ. သေသံ အနုညာတကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘယတ္ထပီတိ ပစ္စန္တိမမဇ္ဈိမဝသေန ဥဘယတ္ထာပိ.

ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိအက္ခာနံ ဧကံ ကတွာ ‘‘စတ္တာရော’’တိ ဝုတ္တံ. စတ္တာရော ပုဗ္ဗကိစ္စာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော၊ ‘‘စတ္တာရိ ပုဗ္ဗကိစ္စာနီ’’တိ ဟိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ဣမာနိ စတ္တာရီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ အာဂတာ သမ္မုတိယောတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု စတုက္ကေသု.

ဣတိ စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၅. ပဉ္စကေသု ‘‘ပဉ္စ ပုဂ္ဂလာ နိယတာ’’တိ ဧတံ အာနန္တရိယာနမေဝ ဂဟဏန္တိ ယောဇနာ. ပဉ္စ ဆေဒန ကာ အာပတ္တိယော နာမ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယာ ဝိကပ္ပနာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ. ဥဿင်္ကိတောတိ ဥဋ္ဌဟိတွာ သင်္ကိတော. ပရိသင်္ကိတောတိ ပုနပ္ပုနံ သင်္ကိတော. အကုပ္ပေါ အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော ဓမ္မော ဣမဿာတိ အကုပ္ပဓမ္မော၊ ခီဏာသဝေါ. ခီဏာသဝေါ သမာနောပိ ဥဿင်္ကိတော စေဝ ပရိသင်္ကိတော စာတိ ယောဇနာ. ပရိဟရိတဗ္ဗာတိ အပနေတဗ္ဗာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဧတေသူတိ အဂေါစရေသု. ထူပစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ထူပံ ပရိက္ခိပိတွာ ကတံ စီဝရံ ထူပစီဝရန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝမ္မိက’’န္တိအာဒိ. ဝမ္မိကော ဟိ ထူပယတိ ဥဒ္ဓံ အာရောဟတီတိ ထူပေါတိ ဝုစ္စတိ. နှာနဋ္ဌာနေတိ သဗ္ဗေသံ နှာနဋ္ဌာနေ. တဉှိ ဥဒကေန ကာယံ အဘိသိဉ္စတိ ဧတ္ထာတိ အဘိသေကန္တိ ဝုစ္စတိ. အဘိသေကေ ဆဍ္ဍိတံ အာဘိသေကိကံ၊ စီဝရံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆဍ္ဍိတစီဝရ’’န္တိ. ဘတပဋိယာဘတန္တိ ဧတ္ထ ဘရဓာတုယာ ပေါသနတ္ထံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဓာရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုသာနံ နေတွာ ပုန အာနီတက’’န္တိ. တတ္ထ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဣမိနာ ကမ္မံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ပုနာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ သုသာနံ ဘတံ ဟုတွာ ဂေဟံ ပဋိအာဘရိတဗ္ဗန္တိ ဘတပဋိယာဘတန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ယကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ပါဠိယံ၊ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ဂတပဋိယာဂတ’’န္တိ ကဏ္ဌဇတတိယက္ခရေန ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အသုန္ဒရော.

ကာယော ပဌမံ၊ ဝါစာ ဒုတိယံ၊ ကာယဝါစာ တတိယံ၊ ဣဒံ သန္ဓာယ ‘‘တတိယေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထေဝါတိ အန္တရပေယျာလေ ဧဝ.

အဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ အကာရဿ နကာရိယဘာဝဉ္စ တပစ္စယဿ ကမ္မဝါစကဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညေန န ဒိန္န’’န္တိ. တတ္ထ ‘‘အညေနာ’’တိ ဣမိနာ တပစ္စယဿ ကမ္မဝါစကဘာဝံ ဒဿေတိ၊ နကာရေန အကာရဿ ကာရိယံ ဒဿေတိ. ကေန ကာရဏေန အဝိဒိတန္တိ အာဟ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာမီတိ စေတနာယ အဘာဝေနာ’’တိ. အဝိဒိတန္တိ အပါကဋံ. နဋသမဇ္ဇာဒိဒါနန္တိ နဋသမဇ္ဇာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ဒါနံ. ဥသဘဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဥသဘဿ ဝိဿဇ္ဇနံ. ဣဒံ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝုတ္တံ. သဗ္ဗာသမ္ပိ ပန မနုဿာမနုဿာနံ ဣတ္ထီနံ မေထုနရတိဝသေန ပုရိသာနံ ဒါနမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣတ္ထိဒါနန္တိ ဧတ္ထာပိ ယာသံ ကာသဉ္စိ ဣတ္ထီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ ပုရိသာနံ ဒါနံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ပဋိဘာနစိတ္တကမ္မဒါနန္တိ မေထုနသေဝနပဋိဘာနစိတ္တကမ္မဒါနံ. လောကဿာတိ လောကေန. ကထေတုကမျတာတိ ကထေတုကာမတာ. ‘‘န သုပ္ပဋိဝိနောဒယာ’’တိ ဣမိနာ ဒုက္ခေန ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗာတိ ဒုပ္ပဋိဝိနောဒယာ၊ ပဋိဝိနောဒေတုံ န သုကရာတိ ဒဿေတိ. ဥပါယေနာတိ ယုတ္တိယာ.

ဖုဿဒေဝတ္ထေရော အဋ္ဌာသိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကံသန္တိ ဘုမ္မတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ဧကသ္မိံ အံသေတိ ဟိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓါရမ္မဏန္တိ ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏံ. မာရောတိ ဒေဝပုတ္တမာရော၊ ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂေါမယန္တိ ဂေါမီဠှံ. ဇရဂ္ဂဝေါတိ ဇရဂေါဏော. တာဒိသမေဝါတိ ဂေါမယဝိပ္ပကိရဏသဘာဝမေဝ. ဝိပ္ပကာရန္တိ ဝိသေသပကာရေန ကရဏံ. ဝင်္ကပါဒန္တိ ကုဋိလပါဒံ. ပရိကသန္တောတိ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝိလေခန္တော. ဝိဂစ္ဆပုရိသောတိ ဝိကာရံ၊ ဝိရူပံ ဝါ ဂတပုရိသော. ‘‘ဝိဘစ္ဆပုရိသော’’တိပိ ပါဌော၊ ဝိသေသေန သောဘဏံ ဘက္ခပုရိသောတိ အတ္ထော. အယမေဝ ပါဌော အဘိဓာနာဒီသု (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၀၂ ဂါထာယံ) ဒိဿတိ. သမန္တာတိ ကဋအန္ဓကာရဝိဟာရဿ သမန္တတော. မာရော သိယာ နု ခေါတိ ယောဇနာ. န အသက္ခိံ ဣတိ အာဟာတိ ယောဇနာ. ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗောတိ ပုဗ္ဗေ ဒိဋ္ဌော. မဟာနုဘာဝေါတိ ဒေဝိဒ္ဓိယာ မဟာနုဘာဝေါ. ဣင်္ဃာတိ ဥယျောဇနတ္ထေ နိပါတော၊ ဥယျောဇေမီတိ အတ္ထော. အတ္တဘာဝန္တိ တဝ အတ္တဘာဝံ. တာဒိသံ ရူပန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အတ္တဘာဝသဒိသံ ရူပံ. တံသရိက္ခကန္တိ တေန ရူပေန သဒိသံ. ပတိရူပမေဝ သဒိသဋ္ဌေန ပတိရူပကံ၊ န ဧကံသသဒိသံ ရူပံ ကိဉ္စိ သဒိသရူပန္တိ အတ္ထော. သကတ္တဘာဝန္တိ သဿ ဧသော သကော၊ သောယေဝ အတ္တဘာဝေါ သကတ္တဘာဝေါ၊ တံ. အယန္တိ မာရော. ကထန္တိ ကေန ကာရဏေန ဘဂဝါ န သောဘတိ နု ခေါ၊ သောဘတိယေဝါတိ အတ္ထော. တဒေဝ သမတ္ထေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသော ဝီတရာဂဒေါသမောဟော’’တိ. ဝဉ္စိတောမှီတိ အဟံ ဝဉ္စိတော အမှိ. ကိံ အတ္ထီတိ ကိံ နာမ အတ္ထိ၊ မမ ဝဉ္စနစိတ္တံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော. ဒဟရဘိက္ခု ပဋိလဘတီတိအာဒိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

ဒဟရဘိက္ခု အဋ္ဌာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ကာရဆဍ္ဍနိံ ပစ္ဆိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ကာရံ ဆဍ္ဍေတိ ဣမာယာတိ သင်္ကာရဆဍ္ဍနီ. တိဿဒတ္တတ္ထေရော နာမ ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. နာဝါတောတိ ပေါတတော. ပဉှာသဟဿန္တိ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနေသု ပုစ္ဆာသဟဿံ. ပုစ္ဆီတိ ဒဟရံ ပုစ္ဆိ. ပရိစ္ဆိန္ဒီတိ တသ္မိံ ဒိဝသေ ကာတဗ္ဗဝတ္တံ နိဋ္ဌပေသီတိ အတ္ထော. ယောနကဝိသယတောတိ ယောနကလောကတော. အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရီတိ စေတိယင်္ဂဏံ ဒိသွာ စိတ္တဿ ပသီဒနတော ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရိ.

ဧကော ဘိက္ခု ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒေဝတာ ပုပ္ဖဟတ္ထာ အဋ္ဌံသူတိ မနုဿဝေသံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကတရဂါမဝါသိကာတ္ထာ’’တိ. တုမှေ ကတရသ္မိံ ဂါမေ ဝသနသီလာ အတ္ထ ဘဝထာတိ ယောဇနာ. ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ ဌာနေ. ဌိတာမှာတိ မယံ ဌိတာ အမှာတိ ယောဇနာ.

အယံ ကထာတိ အယံ ဝက္ခမာနကထာ. ကိံ အမစ္စပုတ္တော ပါသာဒိကော နု ခေါတိ ယောဇနာ. နေတိ အမစ္စပုတ္တအဘယတ္ထေရေ. ဉာတကာ အဂမံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ထေရမာတာပိ ပဟိဏီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပိသဒ္ဒေန ဉာတကေ အပေက္ခတိ. ပဟိဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုတ္တော မေ’’တိအာဒိ. အမစ္စပုတ္တော အာရူဠှောတိ သမ္ဗန္ဓော. အဘယတ္ထေရော အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. တေနာတိ အမစ္စပုတ္တေန. ယုဂဂ္ဂါဟန္တိ ယုဂဿ ဂါဟံ. ‘‘မဟလ္လကတ္ထေရဿ သမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနေ ကစဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ’’တိ ဝစနံ အာဝိ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အတီတတ္တဘာဝေ ကိရာ’’တိအာဒိ. အမစ္စပုတ္တော ဆဍ္ဍေသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

တန္တိ သမ္မဇ္ဇနဝတ္တံ. တတြာတိ ‘‘သတ္ထုသာသနံ ကတံ ဟောတီ’’တိဝစနေ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နိသီဒိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဂဝါ ပစ္စာဂဉ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဒါနီတိ ပါဒဿ အက္ကမနဋ္ဌာနာနိ၊ ပါဒစေတိယာနီတိ အတ္ထော. ထေရော နိသီဒီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌာယ ‘‘ပါဒစေတိယံ ဝန္ဒိတွာ’’တိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော. မေ နိသိန္နဘာဝံ မေ သတ္ထာ အညာသိ ဝတာတိ ယောဇနာ. မေသဒ္ဒေါ ဟိ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခော. စောဒနန္တိ ဒေါသာရောပနံ. ကာရေဿာမီတိ ဒသဗလံ ကာရေဿာမိ. ဘဂဝါ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂတောသီတိ တွံ ဂတော အသိ၊ ဝိစရန္တဿ တုယှံ န ပတိရူပန္တိ ယောဇနာ. တတောတိ စောဒနကာလတော.

ဧတ္တကော ဝိနိစ္ဆယော ဥပလဗ္ဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘာသပရိယန္တန္တိ ဝစနပရိစ္ဆေဒံ. အယန္တိ ကထာ. ဧတ္တကံ ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဂယှူပဂန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝံ ဥပဂမနံ၊ ဂဏှိတုံ ခမနီယန္တိ အတ္ထော. တာနီတိ ဒွေ မူလာနိ. ပုန တာနီတိ သမုဒယဘူတာနိ ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနိ. ဝတ္ထုန္တိ မေထုနာဒိဝတ္ထုံ. ဣတိပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဌမနယံ အပေက္ခတိ. ဧတ္ထ ပဌမနယေ မူလေန သမုဒယဿ ပါယတော အဘေဒေါ ဟောတိ၊ ပစ္ဆိမနယေ ပန သဗ္ဗထာ ဘေဒေါ ဟောတိ. တသ္မာ ပစ္ဆိမနယောယေဝ ယုတ္တတရောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဝူပသမ္မတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ပဒဿ သမုစ္ဆေဒနိရောဓံ ဒဿေတိ. ဝုဋ္ဌာနေနာတိ ပရိဝါသာဒိဝိနယကမ္မေန.

တေတ္တိံသမူလာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဒွါဒသ မူလာနီ’’တိအာဒိ. ဧကံ မူလန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တာနီတိ တေတ္တိံသ မူလာနိ. ပရတောတိ ပရသ္မိံ. ‘‘အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနီ’’တိအာဒိနာ အဓိကရဏာနံ သမုဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. စတ္တာရိ သံဃကိစ္စာနိ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. ဣဒန္တိ ဝတ္ထု. သတ္တန္နံ နိဒါနန္တိ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ပညတ္တိဋ္ဌာနသင်္ခါတံ နိဒါနံ. ဧတ္ထာတိ ဌာနေ. ပညတ္တိံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အနုပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ ပဌမပညတ္တိ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ပဌမပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ. အနုပညတ္တီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ နဥပစ္ဆိန္နတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ. ပစ္ဆာတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ ပဌမပညတ္တိတော ပစ္ဆာ ပညတ္တတ္တာ. အနုသန္ဓိဝစနပထန္တိ ဧတ္ထ အနုသန္ဓီနံ ဝသေန ဝစနပထန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကထာနုသန္ဓိဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထု’’န္တိ. ဉတ္တိကိစ္စန္တိ ဉတ္တိယာ ကိစ္စံ. ဣမိနာ ဉတ္တိယာတိ ဧတ္ထ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနံ. ကရဓာတုသမ္ဗန္ဓေ ကရဏဝစနမ္ပိ ယုဇ္ဇတေဝ. ကရဏန္တိ ဧတ္ထ စ ယုပစ္စယဿ ကမ္မတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ. န ကေဝလံ ဉတ္တိကမ္မေ ဧဝ ဉတ္တိကိစ္စံ န ဇာနာတိ၊ အထ ခေါ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသုပိ န ဇာနာတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသူ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗေ ဌပေတဗ္ဗာတိ ဉတ္တိ နာမ ကမ္မဝါစာယ ပုဗ္ဗေ ဌပေတဗ္ဗာတိ န ဇာနာတိ. ဣမိနာ နပုဗ္ဗကုသလဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ပစ္ဆာ’’တိ ဣမိနာ နအပရကုသလဘာဝံ ဒဿေတိ. ပိသဒ္ဒေန ပဌမနယံ အပေက္ခတိ. ‘‘ကာလံ န ဇာနာတီ’’တိ ဣမိနာ အကာလညူတိ ပဒဿ ဝိဂ္ဂဟဝါကျံ ဒဿေတိ. ကာလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနဇ္ဈိဋ္ဌော’’တိအာဒိ.

‘‘ဓုတင်္ဂေ အာနိသံသံ အဇာနိတွာ’’တိ ဣမိနာ မန္ဒမောမူဟာနံ ဖလံ ဒဿေတိ. ပါပိစ္ဆောတိ ဧတ္ထ ပါပိစ္ဆော နာမ ပစ္စယလာဘဿ ပတ္ထနာတိ အာဟ ‘‘ပစ္စယလာဘံ ပတ္ထယမာနော’’တိ. ကာယဝိဝေကော စ စိတ္တဝိဝေကော စ ဥပဓိဝိဝေကော စ ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကံ၊ သမာဟာရဒွန္ဒော၊ ပုဗ္ဗပဒေသု ဥတ္တရပဒလောပေါ. ဧတဿာတိ အာရညိကဿ. ဣမိနာ ဣမာယ အတ္ထော ဣဒမတ္ထော၊ သော ဧတဿတ္ထီတိ ဣဒမတ္ထီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အပ္ပိစ္ဆညေဝါတိအာဒီသု ဧဝသဒ္ဒါနံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န အညံ ကိဉ္စိ လောကာမိသ’’န္တိ.

နဝဝိဓန္တိ ဒိဝသဝသေန တိဝိဓံ၊ တထာ ကတ္တဗ္ဗာကာရဝသေန၊ တထာ ကာရကဝသေနာတိ နဝဝိဓံ ဥပေါသထံ.

ကာယဒုစ္စရိတာဒိ ယသ္မာ န ပသာဒံ သံဝတ္တေတိ၊ န ပသာဒါယ ဝါ သံဝတ္တတိ၊ တသ္မာ အပါသာဒိကန္တိ ဝုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပါသာဒိကန္တိ ကာယဒုစ္စရိတာဒိ အကုသလ’’န္တိ. ဝေလံ အတိက္ကမ္မာတိ ဘောဇနာဒိကာလံ အတိက္ကမိတွာ. ဣမိနာ အတိဝေလန္တိ ဧတ္ထ အတိသဒ္ဒဿ အတိက္ကမနတ္ထဉ္စ ‘‘အတိဝေလ’’န္တိ ပဒဿ ‘‘ဝိဟရတော’’တိ ပဒေ ကိရိယဝိသေသနဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ. အပ္ပံ ကာလန္တိ ယောဇနာ. အဝတရဏံ ဩတာရောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩတရဏ’’န္တိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဉ္စကေသု.

ဣတိ ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ဆက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၆. ဆက္ကေသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဣတီတိ ဧဝံ. ဣမာ ဆ သာမီစိယောတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ ဆသု အာကာရေသု. သတိသမ္မောသေနာတိ သတိယာ ဝိပ္ပဝါသေန.

တတ္ထာတိ စုဒ္ဒသသု ပရမေသု. တတောတိ ဆက္ကတော. ဧကံ အပနေတွာတိ ယံကိဉ္စိ ဧကံ အပနေတွာ. သေသေသူတိ ဆဟိ ပရမေဟိ သေသေသု အဋ္ဌသု ပရမေသု. အညာနိပိ ဆက္ကာနီတိ ပဌမဆက္ကတော အညာနိပိ အဋ္ဌ ဆက္ကာနိ.

ဆ အာပတ္တိယောတိ တီဏိ ဆက္ကာနီတိ ‘‘ဆ အာပတ္တိယော’’တိ ဝုတ္တာနိ တီဏိ ဆက္ကာနီတိ ယောဇနာ. ဝုတ္တဒွယံ ဧကံ ကတွာ. နှာနေတိ နှာနသိက္ခာပဒေ. ဆက္ကဒွယန္တိ အာဒါယသမာဒါယဝသေန ဆက္ကဒွယံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဆက္ကေသု.

ဣတိ ဆက္ကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော သတ္တကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၇. သတ္တကေသု ဆသု သာမီစီသု ပက္ခိပိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထေဝါတိ သမထက္ခန္ဓကေ ဧဝ.

စမ္ပေယျကေတိ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ. ‘‘အသဒ္ဓမ္မာ’’တိ ပဒဿ ဘေဒနိဿိတတုလျနိဿိတသမာသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသတံ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘အသတံ ဓမ္မာ’’တိ ဣမိနာ ဘေဒနိဿိတသမာသံ ဒဿေတိ၊ ‘‘အသန္တော ဝါ ဓမ္မာ’’တိ ဣမိနာ တုလျနိဿိတသမာသံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု သတ္တကေသု. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဣတိ သတ္တကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော အဋ္ဌကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၈. အဋ္ဌကေသု အဋ္ဌာနိသံသာဒီနံ ဒေသနာကာရဒေသနဋ္ဌာနာနိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န မယ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘န မယံ။ပေ။ ကရိဿာမာ’’တိ ဣမိနာ ဒေသနာကာရံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ’’တိ ဣမိနာ ဒေသနဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. တမ္ပီတိ ဒုတိယအဋ္ဌကမ္ပိ.

တေရသကေ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကုလာနိ ဒူသေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒူသေတီ’’တိ ကိရိယာပဒဿ ကရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုပ္ဖေန ဝါ’’တိအာဒိ. ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ ဒူသေတီတိ ယောဇနာ. ‘‘လာဘေနာ’’တိအာဒိနာ ‘‘အဋ္ဌဟိ အသဒ္ဓမ္မေဟီ’’တိ ဧတ္ထ အသဒ္ဓမ္မသရူပံ ဒဿေတိ. သာရာဂေါတိ သံရာဂေါ၊ ဘုသံ ရဇ္ဇနန္တိ အတ္ထော. ပဋိဝိရောဓောတိ ဒေါသော. သော ဟိ ယသ္မာ အလာဘာဒီသု ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ ပဋိဝိရောဓောတိ ဝုစ္စတိ. ပါဠိယန္တိ ဝိနယပါဠိယံ.

ပါဏန္တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာယော ဒွါဒသက္ခရေန ဗန္ဓိတာ. ပဌမဂါထာယ တတိယပါဒေ စရိယသဒ္ဒေန ယုတ္တတ္တာ ဧကက္ခရော အဓိကော. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ပါဏံ န ဟနေ န ဃာတေယျ၊ အာဒိန္နဉ္စ န အာဒိယေ န ဂဏှေယျ၊ မုသာ ဝိတထဝစနံ န ဘာသေ န ကထေယျ၊ မဇ္ဇပေါ မဇ္ဇပါနံ န စ သိယာ၊ အဗြဟ္မစရိယာ မေထုနာ ဝိရမေယျ၊ ရတ္တိံ ဝိကာလဘောဇနံ န ဘုဉ္ဇေယျ.

မာလံ န ဓာရေ န ဓာရေယျ၊ ဂန္ဓဉ္စ န အာစရေ၊ သန္ထတေ မဉ္စေ စ ဆမာယဉ္စ သယေထ. ဧတဉှိ ဥပေါသထံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ ဥပေါသထံ ဣတိ ဒုက္ခန္တဂုနာ ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတန္တိ အာဟု ပဏ္ဍိတာတိ.

သံဃဘေဒကေတိ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ. တာသံယေဝါတိ ဘိက္ခုနီနမေဝ. ‘‘ဥပါသိကာ အဋ္ဌ ဝရာနိ ယာစတီ’’တိ ဧဝံ သာမညဝစနဿာပိ အတ္ထပကရဏာဒိနာ ဝိသေသဝိသယော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိသာခါ’’တိ. သာ ဟိ ဝိဝိဓာ ပုတ္တနတ္တုသင်္ခါတာ သာခါ ဧတိဿာတ္ထီတိ ဝိသာခါတိ ဝုစ္စတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အဋ္ဌကေသု. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဣတိ အဋ္ဌကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော နဝကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၉. နဝကေသု အစရီတိအာဒီနီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘စရတိ၊ စရိဿတီ’’တိအာဒီနိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၀၊ အဋ္ဌ. နိ. ၉.၂၉-၃၀) သင်္ဂဏှာတိ. တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ ဧတ္ထ တန္တိ အနတ္ထစရဏံ၊ ကောပကရဏံ ဝါ. ကုတောတိ ကေန ကာရဏေန. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ အနတ္ထစရကပုဂ္ဂလေ. လဗ္ဘာတိ လဒ္ဓါ၊ သက္ကာ လဒ္ဓုံ န လဗ္ဘာ ဧဝါတိ အတ္ထော. နဝန္နံ ဝါ ဘိက္ခူနံ ကာရဏာတိ ယောဇနာ. တဏှန္တိ ဒွီသု ဧသနတဏှာဧသိတတဏှာသု ဧသနတဏှံ. ပဋိစ္စာတိ အာရဗ္ဘ. ပရိယေသနာတိ ပုနပ္ပုနံ ဧသနာ. လာဘောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏလာဘော. ဝိနိစ္ဆယောတိ ဉာဏတဏှာဒိဋ္ဌိဝိတက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓော ဝိနိစ္ဆယော. စတုဗ္ဗိဓော ဟိ ဓမ္မော ‘‘ဧတ္တကံ မယှံ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒိနာ ဝိနိစ္ဆိနတိ အနေနာတိ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝုစ္စတိ. ဆန္ဒရာဂေါတိ ဗလဝရာဂေါ. အဇ္ဈောသာနန္တိ ‘‘အဟံ မမ’’န္တိ ဗလဝသန္နိဋ္ဌာနံ၊ ပရိဂ္ဂဟောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟဏံ. မစ္ဆရိယန္တိ ပရေသံ သာဓာရဏဘာဝဿ အသဟနတာ. အာရက္ခာတိ ဒွါရပိဒဟနမဉ္ဇူသဂေါပနာဒိဝသေန အာဘုသော ရက္ခနံ. အာရက္ခာဓိကရဏန္တိ အာရက္ခကာရဏာ၊ ဟေတွတ္ထေ စေတံ ပစ္စတ္တဝစနံ. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီသု ပရနိသေဓနတ္ထံ ဒဏ္ဍဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. တထာ ဧကတောဓာရာဒိနော သတ္ထဿ အာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ. ကလဟောတိ ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ. ဝိဂ္ဂဟောတိ ဝိရုဒ္ဓဝသေန ဂဟဏံ. ဝိဝါဒေါတိ ဝိရုဒ္ဓဝသေန ဝဒနံ. ‘‘တုဝံ တုဝ’’န္တိ အနာဒရဝသေန ဝဒနံ တုဝံတုဝံ ဝါဒေါ၊ ပေသုညဝသေန ဝဒနံ ပေသုညဝါဒေါ၊ မုသာဝသေန ဝဒနံ မုသာဝါဒေါ၊ ဒဏ္ဍာဒါနဉ္စ သတ္ထာဒါနဉ္စ ကလဟော စ ဝိဂ္ဂဟော စ ဝိဝါဒေါ စ တုဝံတုဝံဝါဒေါ စ ပေသုညဝါဒေါ စ မုသာဝါဒေါ စ ဒဏ္ဍာဒါန။ပေ။ မုသာဝါဒါ. မုသာဝါဒါတိ ဧတ္ထ ဝါဒသဒ္ဒေါ ‘‘တုဝံ တုဝ’’န္တိ စ ‘‘ပေသုည’’န္တိ စ ဧတ္ထာပိ ယောဇေတဗ္ဗော. ‘‘အဟံ သေယျောဟမသ္မီ’’တိ ပဝတ္တမာနာဒယောတိ ယောဇနာ. အဓိဋ္ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗာနီတိ အဓိဋ္ဌာနဝိကပ္ပနံ ဧကတော န ကာတဗ္ဗံ၊ အဓိဋ္ဌိတေ န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. ပရိဏတံ လာဘံ ပရိဏာမေတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတေသံယေဝ ဒါနာနန္တိ ဧတေသံယေဝ အဓမ္မိကာနံ ဒါနာနံ. သံဃဿ နိန္နန္တိ သံဃဿ နတံ၊ နာမိတံ ဝါ လာဘန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သံဃဿ နမတိ၊ နာမိယတီတိ ဝါ နိန္နံ. တေသံယေဝါတိ တေသံယေဝ တိဏ္ဏံ ဓမ္မိကဒါနာနံ. တယော တယော ဒါနပဋိဂ္ဂဟပရိဘောဂေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ နဝကော ဂဟေတဗ္ဗော. တတ္ထေဝါတိ သမထက္ခန္ဓကေ ဧဝ. ဩဝါဒဝဂ္ဂဿာတိ ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ္ဂဿ. တတ္ထေဝါတိ ဩဝါဒဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ ဧဝ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု နဝကေသု.

ဣတိ နဝကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃၀. ဒသကေသု အဋ္ဌာနေ ဝါ ပနာတိ အကာရဏေ ဝါ ပန. တတ္ထာတိ နဝကေသု. ‘‘နတ္ထိ ဒိန္နန္တိအာဒိဝသေနာ’’တိ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ နတ္ထိ ဟုတ’’န္တိအာဒယော (ဓ. သ. ၁၂၂၁၊ မ. နိ. ၉၄.၂၂၅၊ ၃.၉၁၊ ၁၁၆၊ သံ. နိ. ၃.၂၁၀၊ အ. နိ. ၁၀.၁၇၆) နဝ နတ္ထိကာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ. ‘‘သဿတော လောကောတိ အာဒိဝသေနာ’’တိအာဒိသဒ္ဒေန (ဒီ. နိ. ၁.၃၁၊ မ. နိ. ၁.၂၆၉) ‘‘အသဿတော လောကော’’တိအာဒယော (မ. နိ. ၁.၂၆၉) နဝ အန္တဂ္ဂါဟိကေ သင်္ဂဏှာတိ. ဝိပရီတာ သမ္မတ္တာတိ ဒသဟိ မိစ္ဆတ္တေဟိ ဝိပရီတာ ဒသ သမ္မတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ သမ္မာဉာဏံ သမ္မာဝိမုတ္တီတိ.

ဒသ အာဒီနဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥန္ဒူရက္ခာယိတန္တိ မူသိကေန ခါဒိတံ. ဧတ္ထ ဟိ ခေဓာတု ခါဒနတ္ထော ဟောတိ. အဂ္ဂိဒဍ္ဎန္တိ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎံ. ဧတေသူတိ ဧတေသု ဒသသု ပံသုကူလေသု. ဥဒကသာဋိကံ ဝါ သံကစ္စိကံ ဝါတိ ဘိက္ခုနီနံ ဥဒကသာဋိကံ ဝါ သံကစ္စိကံ ဝါ. ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော.

ပဏ္ဏသန္ထာရော တိဏသန္ထာရေန သင်္ဂဟိတော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဒသကေသု.

ဣတိ ဒသကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ဧကာဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃၁. ဧကာဒသကေသု တိဏပါဒုကာတိ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇေဟိ အဝသေသာ တိဏမယပါဒုကာ. ကဋ္ဌပါဒုကသင်္ဂဟမေဝါတိ ကဋ္ဌပါဒုကေ သင်္ဂဟံ ဧဝ. တမ္ဗလောဟမယေန ဝါ ဒါရုမယေန ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော. ‘‘နသိ အနိမိတ္တာ’’တိအာဒယော ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၂၃) နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. တေ သဗ္ဗေတိ သဗ္ဗေ တေ ဂဏ္ဌိကဝိဓာ. နဂ္ဂေနာတိ အစေလကေန. တေ သဗ္ဗေတိ သဗ္ဗေ တေ အဝန္ဒိယပုဂ္ဂလာ. ပုဗ္ဗေတိ ဒသကေ. ကမ္မဝဂ္ဂေတိ အဝသာနေ ကမ္မဝဂ္ဂေ.

သော ဘိက္ခု ယံ န နိဂစ္ဆေယျ၊ ဧတံ န နိဂတံ အဋ္ဌာနံ အနဝကာသောတိ ယောဇနာ. ဧဝဉှိ သတိ ယံသဒ္ဒေါ ကိရိယာပရာမသနော ဟောတိ၊ အထ ဝါ ယံ ယေန ကာရဏေန န နိဂစ္ဆေယျ၊ ဧတံ ကာရဏံ အဋ္ဌာနန္တိ ယောဇနာ. အနဓိဂတံ သမာဓိန္တိ ယောဇနာ. သဒ္ဓမ္မာဿာတိ သဒ္ဓမ္မာ အဿ. အဿ အက္ကောသကပရိဘာသကဿ ဘိက္ခုဿ သဒ္ဓမ္မာ န ဝေါဒါယန္တိ န ပရိယောဒပေန္တီတိ အတ္ထော. ရောဂါတင်္ကန္တိ ရောဂသင်္ခါတံ အာတင်္ကံ. နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီတိ နိရယမှိ ဥပပဇ္ဇတိ. ‘‘ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတ္ထ ဥပဣတိ ကမ္မပ္ပဝစနီယဥပသဂ္ဂေန ယုတ္တတ္တာ ‘‘နိရယ’’န္တိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ အင်္ဂုတ္တရပါဠိယံ (အ. နိ. ၁၁.၆).

အာသေဝိတာယာတိ ဧတ္ထ အာတျူပသဂ္ဂေါ အာဒိကမ္မတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သေဝိတာယာ’’တိ. ‘‘နိပ္ဖါဒိတာယာ’’တိဣမိနာ ဘာဝိတာယာတိ ဧတ္ထ ဘူသဒ္ဒေါ သတ္တတ္ထောတိ ဒဿေတိ၊ ‘‘ဝဍ္ဎိတာယာ’’တိ ဣမိနာ ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဗဟုလီကတာယာတိ ဧတ္ထ ဗဟုလံ နာမ အတ္ထတော ပုနပ္ပုနန္တိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကတာယာ’’တိ. သုယုတ္တယာနသဒိသာယာတိ သုဋ္ဌု ယုတ္တေန ယာနေန သဒိသာယ. ဣမိနာ ယာနီကတာယာတိ ဧတ္ထ န ယံကိဉ္စိ ယာနံ ဝိယ ကတံ ဟောတိ၊ အထ ခေါ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ အာရောဟနီယတ္တာ သုယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ယထာ ကရိယမာနေ ပတိဋ္ဌာ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဝတ္ထုကတာယာတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထုသဒ္ဒေါ ပတိဋ္ဌတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဝသတိ ပတိဋ္ဌဟတိ ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထူတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. အနုဋ္ဌိတာယာတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ နဥပစ္ဆိန္နတ္ထော၊ ဌာဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇနတ္ထောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနု အနု ပဝတ္တိတာယာ’’တိ. ‘‘သမန္တတော’’တိ ဣမိနာ ပရိစိတာယာတိ ဧတ္ထ ပရိသဒ္ဒေါ သမန္တတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘အဘိဝဍ္ဎိတာယာ’’တိ ဣမိနာ စိဓာတု ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. သမာရဒ္ဓါယာတိ ပရိပုဏ္ဏံ အာရာဓိတာယ. ရာဓဓာတု ဟိ သာဓနတ္ထော ဟောတိ. ‘‘ဝသီဘာဝံ ဥပနီတာယာ’’တိ ဣမိနာ တဒတ္ထံ အဓိပ္ပါယေန ဒဿေတိ. ‘‘န ပါပကံ သုပိနံ ပဿတီ’’တိ ဝစနဿ အတ္ထာပတ္တိနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘဒြကံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဝုဒ္ဓိကာရဏဘူတန္တိ ဝုဒ္ဓိယာ ကာရဏဘူတံ သုပိနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒေဝတာ ရက္ခန္တီတိ ဧတ္ထ သာမညတော ဝုတ္တေပိ အာရက္ခဒေဝတာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘အာရက္ခဒေဝတာ’’တိ. အာရက္ခဒေဝတာ နာမ ဘုမ္မဒေဝါဒယော. ခိပ္ပန္တိ ဘာဝနပုံသကံ. ဣမိနာ တုဝဋံ စိတ္တန္တိ ဧတ္ထ တုဝဋသဒ္ဒေါ ခိပ္ပပရိယာယောတိ ဒဿေတိ. ဥတ္တရိမပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥတ္တရိ’’န္တိ ပဒဿ အဝဓိပေက္ခတ္တာ တဿ အဝဓိ စ ဥတ္တရိသဒ္ဒဿ ဣဓ အရဟတ္တဝါစကဘာဝဉ္စ ဝိဓဓာတုယာ သစ္ဆိကရဏတ္ထဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မေတ္တာဈာနတော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘မေတ္တာဈာနတော’’တိ ဣမိနာ အဝဓိံ ဒဿေတိ၊ ‘‘အရဟတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဥတ္တရိ’’န္တိ ပဒဿ သရူပတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ‘‘အသစ္ဆိကရောန္တော’’တိ ဣမိနာ ဝိဓဓာတုယာ သစ္ဆိကရဏတ္ထံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဧကာဒသကေသု.

ဣတိ ဧကာဒသကဝါရဝဏ္ဏနာပရိယောသာနာယ

ဧကုတ္တရိကဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ.