အပရဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကံ

(၁) ကာယိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၄၇၄. ဆ အာပတ္တိယော ကာယိကာတိ ဧတ္ထ ဆ အာပတ္တိယော နာမ ကာတိ အာဟ ‘‘အန္တရပေယျာလေ’’တိအာဒိ. အန္တရပေယျာလေ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ကာယဒွါရေ သမုဋ္ဌိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ကာယေ သမုဋ္ဌန္တီတိ ကာယိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တသ္မိံယေဝ အန္တရပေယျာလေ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယာ’’တိအာဒိနာ ဆာဒေန္တဿ တိဿောတိ ဧတ္ထ တိဏ္ဏံ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိနာ ပဉ္စ သံသဂ္ဂပစ္စယာတိ ဧတ္ထ ပဉ္စန္နံ သရူပံ ဒဿေတိ.

‘‘ဧကရတ္တ’’ဣတိအာဒိနာ အရုဏုဂ္ဂေ တိဿောတိ ဧတ္ထ တိဏ္ဏံ သရူပံ ဒဿေတိ. ဒွေ ယာဝတတိယကာတိ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗေန ‘‘ဧကာဒသ ယာဝတတိယကာ နာမာ’’တိ သံဝဏ္ဏနာယ ဝိရုဒ္ဓဘာဝံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ပညတ္တိဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ. ‘‘ဣမသ္မိံ သာသနေ’’တိ ဣမိနာ ဧတ္ထသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ဧကေန သဗ္ဗသင်္ဂဟောတိ ဧတ္ထ ဧကော နာမ ကော၊ သဗ္ဗာနိ နာမ ကာနီတိ အာဟ ‘‘ယဿ သိယာ’’တိအာဒိ. ‘‘နိဒါနုဒ္ဒေသေနာ’’တိ ဣမိနာ ဧကဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘သိက္ခာပဒါနဉ္စ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနဉ္စာ’’တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ သဗ္ဗသရူပံ ဒဿေတိ. သင်္ဂဟ သဒ္ဒေန ကမ္မဆဋ္ဌီသမာသော.

‘‘ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယာ’’တိအာဒိနာ ဒွေ ဒုဋ္ဌုလ္လစ္ဆာဒနာတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ သရူပံ ဒဿေတိ.

‘‘ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိနာ ဂါမန္တရေ စတဿောတိ ဧတ္ထ စတဿန္နံ သရူပံ ဒဿေတိ. ပုန ‘‘ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိနာ စေတဿာ နဒိပါရပစ္စယာတိ ဧတ္ထ စတဿန္နမေဝ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘စီဝရဒါနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယဘာဝေန သဒိသတ္တာ သင်္ချာဝိသေသော န ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ.

(၂) ဒေသနာဂါမိနိယာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၇၅. ဧကေတ္ထာတိ ဧတ္ထသဒ္ဒေါ သာသနဝိသယော.

ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ နတ္ထီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဗဟုသိက္ခာပဒါနိ ပန ပဂေဝါတိ စ အာပတ္တိ ပန ပဂေဝါတိ စ အာပတ္တီပိ နတ္ထီတိ စ အတ္ထံ ဒဿေတိ.

‘‘သကလေပိ ဝိနယေ’’တိ ဣမိနာ ဒွေတ္ထာတိ ပါဌေ ဧတ္ထသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ဥဘိန္နန္တိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ. အညထာ ပန ကိတ္တကာ ပဌမာပတ္တိကာတိ အာဟ ‘‘ဣတရထာ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဣတရထာတိ ပညတ္တိတော အညေန ပကာရေန. ကမ္မဉ္စာတိ ကမ္မဉတ္တိ စ. ကမ္မပါဒိကာ စာတိ ကမ္မပါဒဉတ္တိ စ. နဝသု ဌာနေသူတိ ဩသာရဏာဒီသု နဝသု ဌာနေသု. ဒွီသူတိ ဉတ္တိဒုတိယ၊ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသု.

ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယ ပါရာဇိကံ၊ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာယ ပါရာဇိကံ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကာယ ပါရာဇိကန္တိ ဣတိ ဣမေ တယောတိ ယောဇနာ. ကာရဏဘူတေနာတိ ဟေတုဘူတေန၊ ‘‘ကရဏဘူတေနာ’’တိပိ ပါဌော၊ သာဓကတမသတ္တိဘူတေနာတိ အတ္ထော.

တေသန္တိ အဒ္ဓါနဟီနာဒီနံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘တယော ပုဂ္ဂလာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ’’တိ ပါဌေ၊ ဧတေသု အင်္ဂဟီနာဒီသု ဝါ. ယောတိ ပုဂ္ဂလော. အပရိပူရော န ယာစတီတိ သမ္ဗန္ဓော. မာတုဃာတကာဒယော ကရဏဒုက္ကဋကာ စာတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တေသု ဉတ္တိကပ္ပနာဒီသု. ဉတ္တိကပ္ပနာတိ ဉတ္တိဝိဓိ. ဝိပ္ပကတပစ္စတ္တန္တိ ဝိပ္ပကတံ ပစ္စတ္တံ. အတီတကရဏန္တိ အတီတဿ ကရဏံ. ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ဝတ္ထုသမ္ပန္နံ ဟီ’’တိအာဒိ. တယော ကမ္မာန သင်္ဂဟာတိ ဧတ္ထ ဆန္ဒဘေဒရက္ခနတ္ထာယ နကာရေ နိဂ္ဂဟိတလောပေါ. နာသိတကာတိ နာသေတဗ္ဗာ ပုဂ္ဂလာ၊ နာသိတဗ္ဗာတိ နာသိတာ၊ နာသိတာ ဧဝ နာသိတကာ. တိဏ္ဏံ ဇနာနန္တိ တိဏ္ဏံ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဇနာနံ ဧကူပဇ္ဈာယေန နာနာစရိယေန ဟုတွာတိ ယောဇနာ. ဧကာနုဿာဝနာတိ ဧကတော အနုဿာဝနာ.

ပါဒေါ နာမ ကဟာပဏဿ စတုတ္ထဘာဂေါ. မာသကော နာမ ပါဒဿ ပဉ္စမဘာဂေါ. ပါရာဇိကန္တိ ဝနပ္ပတိံ ဆိန္ဒန္တဿ ဒုတိယပါရာဇိကံ (ပါရာ. ၁၁၀). အနောဒိဿာတိ ‘‘မနုဿော မရတူ’’တိအာဒိနာ န ဥဒ္ဒိသိတွာ. တေနာတိ ဝိသေန.

ဘိက္ခုနောဝါဒကဝဂ္ဂသ္မိန္တိ သာမညာဓာရော. ဒသသု သိက္ခာပဒေသူတိ ဝိသေသာဓာရော. ပဌမသိက္ခာပဒမှိယေဝါတိ ဒသသု သိက္ခာပဒေသု ပဌမသိက္ခာပဒမှိယေဝ. ဥပသမ္ပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အာပတ္တိ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘စီဝရေနာ’’တိ ပဒဿ သမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ.

‘‘စတဿော ဧဝါ’’တိ ဣမိနာ တတ္တိကာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. တာ စတဿော ပရိမာဏာ ယာသံ အာပတ္တီနန္တိ တတ္တိကာ. နိပန္နဿာပိ တတ္တိကာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သာတိ ဘိက္ခုနီ.

(၃) ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ

၄၇၆. ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနီတိ သဗ္ဗိအာဒီနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ. ဣမံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပစ္ဆာ အာပန္နောတိ ယောဇနာ.

ဧကံ ကဗဠန္တိ ဧကံ အာလောပံ၊ တုမှမူလေတိ တုမှံ သန္တိကေ.

ယထာဝတ္ထုကန္တိ ဝတ္ထုအနုလောမံ၊ အာပတ္တိယော ဒေသိတာဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ.

ကောကာလိကာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန ကဋမောဒကတိဿကာဒယော (ပါရာ. ၄၁၇) သင်္ဂဏှာတိ. ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ပါစိတ္တိယဉ္စ စဏ္ဍကာဠိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ပါစိတ္တိယဉ္စာတိ ယောဇနာ. ပယုတ္တဝါစာပစ္စယာတိ ဝိညတ္တိနိမိတ္တာဒီဟိ ပကာရေန ယုတ္တာယ ဝါစာယ ပစ္စယာ. အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာတိ ပါရာဇိကဿ အာပဇ္ဇနံ. အထဝါ ပါရာဇိကဿာတိ အဿ ဘိက္ခုဿ ပါရာဇိကာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဝါ ပါရာဇိကာ အာပတ္တိ အဿ ဘဝတီတိ ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဣတီတိ ဣမာ ဆ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ.

ဘောဇနံ ဂဟေတွာ အဇ္ဈောဟရမာနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တထေဝါတိ ယထာ ခါဒနေ၊ တထေဝ မံသံ လသုဏံ အဇ္ဈောဟရမာနာတိ ယောဇနာ. ‘‘ပဏီတဘောဇနာနီ’’တိ စ ‘‘အကပ္ပိယမံသ’’န္တိ စ ပဒါနိ ‘‘အဇ္ဈောဟရမာနာ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗာနိ.

ပဉ္စ ဌာနာနီတိ ပဉ္စ အာပတ္တိသင်္ခါတာနိ ဌာနာနိ. တတ္ထာတိ ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု. ဒွိန္နန္တိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ. တေသန္တိ သိက္ခမာနာဒီနံ. ပဉ္စန္နမေဝါတိ သဟဓမ္မိကာနံယေဝ. ဝိနိစ္ဆယဝေါဟာရောတိ ဝိနိစ္ဆယဝစနံ. ဣမိနာ စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ ပဋိက္ခိပတိ. အဍ္ဍကမ္မံ နာမာတိ အဘိယုဉ္ဇန္တာနံ ကမ္မံ နာမ.

‘‘သဟဓမ္မိကာန’’န္တိ ဣမိနာ ပဉ္ဇန္နံ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဧတ္ထ ပဉ္စသရူပံ ဒဿေတိ. သောဘဏဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ကတဝီတိက္ကမော ဟီ’’တိအာဒိ. အဗ္ဘုဏှသီလောတိ အဘိနဝုပ္ပန္နသီလော. အဗ္ဘုဏှသီလော နာမ အတ္ထတော ပါကတိကသီလောတိ အာဟ ‘‘ပါကတိကော’’တိ၊ ပကတိသီလေန နိယုတ္တောတိ အတ္ထော.

‘‘ကာယဒွါရသမ္ဘဝါ’’တိ ဣမိနာ ကာယိကာတိ ပဒဿ တဒ္ဓိတဘာဝံ ဒဿေတိ. မုခံ ဩလောကေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

စတုန္နံ ဒေသနာယ စာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒေသနာယာ’’တိ ပဒံ အာဒိပဒလောပန္တိ အာဟ ‘‘အစ္စယဒေသနာယာ’’တိ. သာတိ အစ္စယဒေသနာ. အဘိနိလီယိတွာ ဓနုနာ မာရေန္တီတိ အဘိမာရာ.

ဆေဇ္ဇံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဆေဇ္ဇံ နာမ ပါရာဇိကာပဇ္ဇနမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဝိယ ပါရာဇိကံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. ဣမာ ပန အာပတ္တိယောတိ ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယာပတ္တိယော.

(၄) အဝန္ဒနီယပုဂ္ဂလာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၇၇. တေသန္တိ ဒသန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ. ‘‘သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သာမီစေနာတိ ဧတ္ထ သဟတ္ထေ ကရဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ. သာမီစေနာတိ စ သာမီစိနာ ကတ္တဗ္ဗံ သာမီစံ ကမ္မံ၊ တေန သာမီစေန. ဒသ စီဝရဓာရဏာတိ ပဒဿ သမာသဘာဝံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဒသ ဒိဝသာနိ အတိရေကစီဝရဿ ဓာရဏာ’’တိ.

ကတိသတန္တိအာဒီသု ဒွီသု ဂါထာပါဒေသု စတူသု ဝိဘတျန္တပဒေသု ပုရိမံ ပုရိမေန၊ ပစ္ဆိမဉ္စ ပစ္ဆိမေန ယထာက္ကမံ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကတိသတံ အာပတ္တိယော ရတ္တိသတံ ဆာဒယိတွာနာ’’တိ. ပစ္ဆိမဂါထာယ ပုဗ္ဗဍ္ဎေပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ဟီတိ အယံ ဧဝ ဝက္ခမာနော. ဧတ္ထာတိ ဂါထာယံ. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ပဋိစ္ဆာဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတီတိ အယံ သင်္ခေပတ္ထော.

ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေသု စတူသု စတုက္ကေသု ဓမ္မေန သမဂ္ဂံ အပနေတွာ ဒွါဒသ ကမ္မဒေါသာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓမ္မေန ဝဂ္ဂကမ္မံ၊ အဓမ္မေန သမဂ္ဂကမ္မန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဧတ္ထာတိ ဆသု ကမ္မေသု. ဧတဒေဝါတိ ဓမ္မေန သမဂ္ဂကမ္မမေဝ.

ယံ ဒေသိတာတိ ဧတ္ထ ယံသဒ္ဒေါ ဝစနဝိပလ္လာသောတိ အာဟ ‘‘ယာနိ ဒေသိတာနီ’’တိ. ‘‘ဒေသိတာနီ’’တိ ဣမိနာ ဒေသိတာတိ ဧတ္ထ နိကာရဿ အာကာရာဒေသဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ပရိယန္တပရိစ္ဆေဒဘာဝရဟိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ နတ္ထိ အန္တံ ပရိယန္တမေတဿာတိ အနန္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တန္တိ နိဗ္ဗာနံ၊ ဇိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကေန ကံ ကိန္တိ ကတွာ ဇိတန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ ကိလေသဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ’’တိ. ကေန ကံ ကိန္တိ ကတွာ ကိံ ဇိတံ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ရညာ သပတ္တဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ ရဇ္ဇံ ဝိယာ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ရညာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကေနာ’’တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ‘‘သပတ္တဂဏ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘က’’န္တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ‘‘အဘိမဒ္ဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကိန္တိ ကတွာ’’တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ‘‘ရဇ္ဇ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ကိ’’န္တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သပတ္တဂဏန္တိ ဝေရိဂဏံ. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ရညာ သပတ္တဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ ရဇ္ဇံ ရာဇဘာဝံ ဇိတံ ဝိယ၊ ဘဂဝတာ ကိလေသဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ နိဗ္ဗာနံ ဇိတန္တိ. သွေဝါတိ ဘဂဝါ ဧဝ. ‘‘နိဗ္ဗိကာရတာယာ’’တိ ဣမိနာ တာဒိသဒ္ဒေါ နိဗ္ဗိကာရတ္ထဝါစကော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဝိဝေကပဉ္စက’’န္တိ ဣမိနာ ကာယစိတ္တဥပဓိဝသေန ဝိဝေကတ္တယမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗံ ဝိဝေကဘာဝေန သမာနတ္တာ. တေန ဘဂဝတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ယာနိ သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနီ’’တိ ဣမိနာ ဧကေတ္ထာတိ ဧတ္ထ ဧကသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသု. ဧတ္ထ ပနာတိ သမထေသု ပန. ဟီတိ သစ္စံ. တဿာတိ သမ္မုခါဝိနယဿ. အဋ္ဌကထာသူတိ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု. မယံ ပနာတိ သင်္ဂဟကာရကာ အမှေ ပန၊ ဗုဒ္ဓဃောသနာမကာ မယံ ပနာတိ အတ္ထော၊ ရောစယာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကဿ ကိမတ္ထံ ဂဟေတွာ ရောစေသီတိ အာဟ ‘‘ဝိနာတိ နိပါတဿ ပဋိသေဓနမတ္ထမတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဝိနာတိ နိပါတဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘အတ္ထမတ္တ’’န္တိ ပဒေ ဝါစကသမ္ဗန္ဓော. အတ္တနော သာဓျဝစနံ ဗုဒ္ဓဝစနသင်္ခါတေန သာဓကဝစနေန သာဓေန္တော အာဟ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ.

အဋ္ဌာရသ အဋ္ဌကာနီတိ အဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒ၊ ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒ၊ ဝေမတိကဘေဒေသု တီသု ဧကမေကံ မူလံ ကတွာ တယော တယော မူလိံ ကတွာ နဝ ဟောန္တိ၊ တေသု ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒေသု ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒံ အပနေတွာ အဋ္ဌ ဟောန္တိ၊ တာနိ အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူသု ယောဇေတွာ အဋ္ဌာရသ အဋ္ဌကာနိ ဟောန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဆဦနဒိယဍ္ဎသတန္တိ စတုစတ္တာလီသာဓိကံ သတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဧကေကဝတ္ထုသ္မိန္တိ အဋ္ဌာရသသု ဘေဒကရဝတ္ထူသု ဧကေကသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ.

ဣတိ ဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.