၇. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကံ

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ

၃၃၀. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ အဘိညာတာ အဘိညာတာတိ ဧတ္ထ အဘိပုဗ္ဗော ဉာတသဒ္ဒေါ ပါကဋတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပါကဋာ ပါကဋာ’’တိ. ကာဠုဒါယိပ္ပဘူတယောတိ ကာဠုဒါယိအာဒယော. ပရိဝါရေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသ ဒူတာ စ အညေ စ ဗဟူ ဇနာ သကျကုမာရာ နာမာတိ ယောဇနာ. အမှေသူတိ သကျကုလသင်္ခါတေသု အမှေသု၊ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ. ‘‘ကုလတော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကုလာ’’တိ ဧတ္ထ နိဿက္ကတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ဃရာဝါသတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ဃရေ အာဝသန္တာနံ မနုဿာနံ ကိစ္စန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဃရာဝါသေ ယ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ယန္တိ ယံကိဉ္စိ. ဥဒကံ နိန္နေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဥဒကံ နီဟရိတွာ နေတဗ္ဗံ အပနေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဥဒကံ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု သုသံ ဟောတီ’’တိ. သုသန္တိ သုက္ခံ. တိဏာနီတိ သဿဒူသကာနိ တိဏာနိ. ‘‘ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဣမိနာ နိဒ္ဓါပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဓုဓာတုယာ ပပ္ဖေါဋနဓံသနတ္ထေ ဒဿေတိ. ဘုသာတိ သဿနာဠဒဏ္ဍာ၊ တေဟိ မိဿာ ပလာလာ ဘုသိကာ. ဩဖုဏာပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဖုဏဓာတုယာ အဝကိရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပနေတဗ္ဗ’’န္တိ. တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထေန ဥပဇာနာတိ ဧတ္ထ ဃရာဝါသတ္ထေနာတိ ဥပယောဂတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ဥပဇာနာတိ ဥပတျူပသဂ္ဂေါ ဓာတွတ္ထာနုဝတ္တကော၊ ဟိဝိဘတ္တိ စ လောပေါ ဟောတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထံ ဇာနာဟီ’’တိ. အဟန္တိ ဘဒ္ဒိယကုမာရနာမကော အဟံ. တယာတိ အနုရုဒ္ဓကုမာရနာမကေန တယာ. ‘‘သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ. သေသန္တိ ‘‘သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဝစနံ.

၃၃၁. နိပ္ပါတိတာတိ ဧတ္ထ နိက္ခမိတွာ ဂမာပိတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နိက္ခာမိတာ’’တိ. မာနဿိနောတိ ဧတ္ထ မာနံ သယန္တိ နိဿယန္တီတိ မာနဿိနောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာနဿယိနော’’တိ.

၃၃၂. ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါတိ ဧတ္ထ အန္တရသဒ္ဒေါ စိတ္တဝါစကော၊ တောပစ္စယော စ သတ္တမျတ္ထဝါစကောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ စိတ္တေ’’တိ. ကသ္မာ ကောပါ န သန္တီတိ အာဟ ‘‘တတိယမဂ္ဂေန သမူဟတတ္တာ’’တိ. အနာဂါမိမဂ္ဂေန ဒေါသဿ သမူဟတတ္တာ ယဿ ခီဏာသဝဿ စိတ္တေ ကောပါ န သန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣတိ ဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တောတိ ဧတ္ထ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယသ္မာ ပန ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဝိဘဝေါတိ ပါပံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နနု ပါဠိယံ ‘‘ဝိဘဝေါ’’တိ နတ္ထိ၊ ‘‘အဘဝေါ’’တိ ဧဝ အတ္ထိ၊ အထ ကသ္မာ ‘‘ဝိဘဝေါတိ အဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဘဝေါတိ စ အဘဝေါတိ စ အတ္ထတော ဧကမေဝါ’’တိ. ဣမိနာ သဒ္ဒတောယေဝ နာနန္တိ ဒဿေတိ. ယာ ဧသာ ဘဝါဘဝတာ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနေကပ္ပကာရာ’’တိ ဣမိနာ ဣတိသဒ္ဒဿ ပကာရတ္ထံ ဒဿေတိ. စတူဟိပိ မဂ္ဂေဟိ ဝီတိဝတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ ခီဏာသဝဿ.

၃၃၃. အဟိမေခလိကာတိ မေခလာ ဝိယ မေခလိကာ၊ အဟိမေဝ မေခလိကာ အဟိမေခလိကာ. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဟိံ ကဋိယံ ဗန္ဓိတွာ’’တိ.

၃၃၄. သမ္မန္နတီတိ ဧတ္ထ ‘‘သမ္မာနေတီ’’တိ စုရာဒိဂဏိကဓာတုဝသေန ဝတ္တဗ္ဗေ ဒိဝါဒိဂဏိကဓာတုဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမ္မာနေတီ’’တိ. အစိန္တေယျော ဟိ ပါဠိနယော. သမ္မာနေတီတိ သမ္မာနံ ကရောတိ. ယန္တိ ကမ္မံ. သောတိ သတ္ထာ. ဣမိနာ ယံ တုမောတိ ဧတ္ထ တုမောတိ ရုဠှီသဒ္ဒေါ ဣဓ ‘‘သော’’တိ သဗ္ဗနာမသဒ္ဒေန သဒိသတ္ထောတိ ဒဿေတိ.

ပကာသနီယကမ္မာဒိကထာ

၃၃၆. ‘‘ခေဠသဒိသာ’’တိ ဣမိနာ မိစ္ဆာဇီဝေန ဥပ္ပန္နပစ္စယာနံ သဒိသူပစာရေန ခေဠဘာဝံ ဒဿေတိ. တသ္မာ ခေဠာ ဝိယာတိ ခေဠော၊ မိစ္ဆာဇီဝပစ္စယာ၊ ခေဠေ အသတိ ဘက္ခတိ အဇ္ဈောဟရတီတိ ခေဠာသကောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. ဧတရဟိ ပါဠိယံ၊ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ခေဠာပကဿာ’’တိ ဩဋ္ဌဇေန ပဌမက္ခရေန ပါဌော အတ္ထိ.

၃၄၀. ပတ္ထဒ္ဓေနာတိ ဧတ္ထ ဘူသော ထဒ္ဓေါ ပတ္ထဒ္ဓေါ၊ ဗာဠှထဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိစ္စလေနာ’’တိ. ပေါတ္ထကရူပသဒိသေနာတိ ဧတ္ထ ပေါတ္ထကရူပံ နာမ ဝတ္ထဒန္တာဒိမယံ၊ တေန သဒိသော ပေါတ္ထကရူပသဒိသော၊ တေန.

၃၄၂. ရာဇဉာတကာ နာမာတိ ဧတ္ထ ရညာ ဇာနိယန္တိ ‘‘အမှာကံ ဂရူ’’တိ ရာဇဉာတာ၊ တေယေဝ ရာဇဉာတကာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဒတ္ထံ အဓိပ္ပါယေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရာဇာ အမှေ ဇာနာတီ’’တိအာဒိ. ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလောတိ ပဟဋ္ဌော ကဏ္ဏော စ ဝါလော စ ဧတဿာတိ ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလော. ဗန္ဓနိစ္စလေတိ ရဇ္ဇုဝလ္လီဟိ ဗန္ဓော ဝိယ နိစ္စလေ၊ ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလေတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အဘိဓာဝီ’’တိ ပဒေ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ ဒဿေတိ.

ဒုက္ခဉှိ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါတိ ဧတ္ထ ကုဉ္ဇရသဒ္ဒဿ အာမန္တနပဒဘာဝံ အာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘ဘော ကုဉ္ဇရာ’’တိ. နာဂသဒ္ဒဿ အဟိနာဂဟတ္ထိနာဂေသု ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓနာဂ’’န္တိ. အာသဒေါတိ ပဒဿ အာကောဓေန သဒနံ ဥပဂမနံ အာသဒေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဓကစိတ္တေန ဥပဂမနံ နာမာ’’တိ. ဒုက္ခန္တိ ဧတရဟိ စ အာယတိဉ္စ ဒုက္ခကာရဏံ. ဒုက္ခံ ဟီတိ ဟိသဒ္ဒေါ ပဒပူရဏမတ္တံ၊ အထ ဝါ ဒုက္ခမေဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ဗုဒ္ဓနာဂံ ဃာတကဿာ’’တိ ဣမိနာ နာဂံ ဟနတီတိ နာဂဟတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

ပဋိကုဋိယောဝ ဩသက္ကီတိ ဧတ္ထ တထာဂတဿ ပဋိမုခံ ကုဋေန ဂမနမေတဿာတိ ပဋိကုဋိယော၊ ပဋိကုဋိယော ဧဝ ဟုတွာ ဩသက္ကီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တထာဂတာဘိမုခေါယေဝ ပိဋ္ဌိမေဟိ ပါဒေဟိ ဩသက္ကီ’’တိ. ‘‘န ဇာနာတီ’’တိ ဣမိနာ လက္ခ ဒဿနင်္ကေသူတိ ဓာတုပါဌေသု (ပါဏိနီ ၁၅၃၉ သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၈ ဒကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တေသု အတ္ထေသု ဣဓ ဒဿနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. န လက္ခိတဗ္ဗောတိ အညေဟိ သပ္ပုရိသေဟိ န လက္ခိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ဏျပစ္စယော ကတ္တုကမ္မေသု ဟောတိ၊ ယကာရဿ ကကာရံ ကတွာ အလက္ခိကောတိ ဝုတ္တံ.

၃၄၃. ‘‘ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဘောဇန’’န္တိ ဣမိနာ တိကဘောဇနန္တိ ဧတ္ထ ယုပစ္စယဿ ကမ္မတ္ထဘာဝံ ဒဿေတိ. တန္တိ တိကဘောဇနံ. ယထာဓမ္မောတိ ‘‘ဂဏဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါစိ. ၂၀၉) ဝုတ္တာယ မာတိကာဝိဘင်္ဂပါဠိယာ အနုရူပံ. ပဉ္စဝတ္ထုယာစနကထာတိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစနဿ ကထာ. အာယုကပ္ပန္တိ အဝီစိမဟာနိရယေ အာယုကပ္ပံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အဝီစိမဟာနိရယေ အာယုကပ္ပေါ နာမ ဧကော အန္တရကပ္ပေါတိ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာဒီသု (မိ. ပ. ၄.၁.၃၊ ကထာ. အဋ္ဌ. ၆၅၄-၆၅၇၊ ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၁၈၊ သာရတ္ထ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၃.၃၄၃၊ အ. နိ. ဋီ. ၃.၆၆၂) ဝုတ္တော. ‘‘ဧကော အသင်္ချေယျကပ္ပေါ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနာဒီသု (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၀၉၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၂၈၊ ဝိ. ဝိ. ဋီ. ၁.၄၁၀၊ ဝဇိရ. ဋီ. ပါရာဇိကဏ္ဍ ၄၁၀) ဝုတ္တော. သေဋ္ဌံ ပုညန္တိ မဟန္တံ ပုညံ. ဣမိနာ ဗြဟံ ပုညန္တိ ဗြဟသဒ္ဒေါ မဟန္တတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဗြဟ ဝုဒ္ဓိယန္တိ ဓာတုပါဌေသု (ပါဏိနီ ၇၃၅၊ သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ ဟကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တတ္တာ ဗြဟသဒ္ဒေါ မဟန္တဝါစကော ဟောတိ. ဗြဟဓာတုတော အပစ္စယံ ကတွာ ‘‘ဗြဟာ’’တိပိ၊ မပစ္စယံ ကတွာ ‘‘ဗြဟ္မာ’’တိပိ ပါဌော အတ္ထိ. အာယုကပ္ပမေဝါတိ သဂ္ဂေသု အာယုကပ္ပမေဝ.

သံဃဘေဒကထာ

၃၄၄. သောတိ ဒေဝဒတ္တော၊ ဂတော ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထေဝါတိ ဝိဟာရသီမာယမေဝ. အာဝေဏိကန္တိ ဘိက္ခုသင်္ဃတော အာဝေဏိကံ.

၃၄၅. အာဂိလာယတီတိ ဧတ္ထ အာတျူပသဂ္ဂေါ အဘိဘဝနတ္ထော၊ ဂိလေဓာတု ဗာဓနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝေဒနာဘိဘူတာ ဗာဓတီ’’တိ. တန္တိ ပိဋ္ဌိံ. ပရဿ စိတ္တံ အာဒိသိတွာ ဒေသယတိ ဧတာယာတိ အာဒေသနာ၊ သာ ဧဝ ပါဋိဟာရိယံ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ. အနုသာသတိ ဧတာယာတိ အနုသာသနီ၊ ဣမမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝမ္ပိ တေ’’တိအာဒိ.

၃၄၆. မမာနုကြုဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အနုတျူပသဂ္ဂေါ အနုကိရိယတ္ထော ကရဓာတု အန္တပစ္စယော ဂစ္ဆန္တာဒိဂဏောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မမာနုကိရိယံ ကုရုမာနော’’တိ. ‘‘ဒုက္ခိတော’’တိ ဣမိနာ ကပဏောတိ ဧတ္ထ ကပဓာတု ဟိံသနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. မဟာဝရာဟဿာတိ ဝရာဟသဒ္ဒဿ သူကရတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘မဟာနာဂဿာ’’တိ. ‘‘ပထဝိ’’န္တိ ဣမိနာ မဟိံ ဝိကုဗ္ဗတောတိ ဧတ္ထ မဟီသဒ္ဒဿ ဧဝံနာမကံ မဟာနဒိံ ပဋိက္ခိပတိ. ‘‘ပဒါလေန္တဿာ’’တိ ဣမိနာ ကရဓာတုယာ ဝိတျူပသဂ္ဂဝသေန ပဒါလနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဘိသံ ဃသမာနဿာတိ ဧတ္ထ မာနသဒ္ဒေါ ကတွတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဘိသံ ဃသန္တဿာ’’တိ. ဃသန္တဿာတိ ဘက္ခန္တဿ. နဒီနာမကံ တံ ပေါက္ခရဏိန္တိ ယောဇနာ. ဣမိနာ နဒီသု ဇဂ္ဂတောတိ ဧတ္ထ နဒီ နာမ ပေါက္ခရဏီတိ ဒဿေတိ. ဇဂ္ဂတောတိ ဟတ္ထိယူထံ ပါလေန္တဿ.

၃၄၇. ‘‘သုတာတိ သောတာ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယာ ဒွိဓာဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘နိဿန္ဒေဟော’’တိ ဣမိနာ အသန္ဒိဒ္ဓေါတိ ဧတ္ထ ဒိဟဓာတုံ ဒဿေတိ၊ ဒိသဓာတုံ နိဝတ္တေတိ.

၃၅၀. ဗုဒ္ဓသဟဿေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော၊ ပဂေဝ ဧကေန ဗုဒ္ဓေနာတိ ဒဿေတိ.

‘‘သတ္တော’’တိ ဣမိနာ ကောစိသဒ္ဒဿ ပဓာနပဒံ ဒဿေတိ. အဋ္ဌာတိ အာချာတပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဌိတော’’တိ. ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတန္တိ ဧတ္ထ ‘‘မေ’’တိ ပဒံ ဘဂဝန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ’’တိ. တဒေဝါတိ သုတမေဝ. ဣဒန္တိ ‘‘ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတ’’န္တိ ဝစနံ. အနုစိနာတီတိ အနုဝဍ္ဎေတိ. ‘‘ပတွာ’’တိ ဣမိနာ အာသဇ္ဇနန္တိ ဧတ္ထ သဒဓာတုယာ ဂတျတ္ထံ၊ ကိရိယာဝိသေသနဉ္စ ဒဿေတိ. အဝီစိနိရယံ ပတ္တောတိ ဧတ္ထ ဣဒါနိ န ဒေဝဒတ္တော အဝီစိနိရယံ ပတ္တော ဟောတိ၊ အာယတိံ ပန အဝီစိနိရယေ အဝဿမ္ဘာဝိယတ္တာ ‘‘အဝီစိနိရယံ ပတ္တော’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အာသံသာယံ အတီတဝစန’’န္တိ. အာသံသာယန္တိ အဝဿမ္ဘာဝိယတ္ထေ. ဘေသ္မာ ဟိ ဥဒဓီ မဟာတိ ဧတ္ထ ဘေသ္မာသဒ္ဒေါ ဘယာနကပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဘယာနကော’’တိ.

ဥပါလိပဉှာကထာ

၃၅၁. ဧကတောတိ ဧတ္ထ တောပစ္စယဿ သတ္တမျတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓမ္မဝါဒီပက္ခေ’’တိ. ‘‘အနုနယန္တော’’တိ ဣမိနာ အနုဿာဝေတီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အနုနယန္တောတိ ပုနပ္ပုနံ နယန္တော. သာဝနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န တုမှာကံယေဝါ’’တိအာဒိ. အယံ အဓမ္မော ဝါ အယံ အဝိနယော ဝါ ဣဒံ အသတ္ထုသာသနံ ဝါ ယဒိ ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ. ‘‘ဗောဓေတီ’’တိ ဣမိနာ သာဝေတီတိ ဧတ္ထ သုဓာတုယာ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အနုဿာဝေတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အနုဿာဝေတိ၊ သလာကံ ဂါဟေတီ’’တိ ဧတ္ထ အနုဿာဝနကိရိယာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ၊ သလာကဂ္ဂါဟကိရိယာ ပစ္ဆာဘာဂေတိ ဒဿေတိ.

ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန အနုဿာဝနသလာကဂ္ဂါဟမတ္တေန. န ပန သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ၊ အနုဿာဝေတွာ သလာကံ ဂါဟေတွာ အာဝေဏိကံ သံဃကမ္မေ ကတေယေဝ သံဃော ဘိန္နော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧတ္ထ ဌတွာ ကဿစိ စောဒကဿ အနုယောဂေါ သိယာတိ ယောဇနာ. ကိန္တိ သိယာတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဒေဝဒတ္တော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧဝန္တိ ပကတတ္တေ သံဃေ ဘိန္ဒေ သတီတိ အတ္ထော. ကထန္တိ ကေနာကာရေန. ပုန ကထန္တိ ကသ္မာ ကာရဏာ. ရညောတိ အဇာတသတ္တုရညော၊ ကာရိတကမ္မံ. ‘‘ဃာတာပိတတ္တာ’’တိ ဗိမ္ဗိသာရရာဇာနံ ဃာတာပိတတ္တာ. တတ္ထာတိ ‘‘ဘိက္ခု ခေါ ဥပါလီ’’တိအာဒိဝစနေ၊ ဌတွာ ပရိဟာရံ ဝဒါမာတိ ယောဇနာ. ဝိရဒ္ဓတ္တာတိ ဝိရာဓိတတ္တာ. တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တေန ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တေန ဟီတိ ဥယျောဇနတ္ထေ နိပါတော. ဧဝဉှီတိ ဧဝမေဝ. တဿာတိ ဒေဝဒတ္တဿ. ကုမာရော ပနာတိ အဇာတသတ္တုကုမာရော ပန၊ ကတမတ္တေယေဝ န ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ ဒေဝဒတ္တဿ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သံဃဘေဒတော ပုဗ္ဗေ ရုဟိတုပ္ပါဒကမ္မံ ကရောန္တဿာပိ ပစ္ဆာ အဘဗ္ဗဘာဝေါ ရောပိတော၊ တသ္မာ.

ဘေဒကရဝတ္ထူသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဓမ္မာဓမ္မာဒီနံ သုတ္တန္တဝိနယပရိယာယေန ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သုတ္တန္တပရိယာယေနာတိ သုတ္တန္တဒေသနာယ၊ သုတ္တန္တဒေသနာနယတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တထာတိ တတော အညထာ.

တတ္ထာတိ ဒွီသု ဓမ္မာဓမ္မေသု. ဧဝံ အမှာကန္တိ ဧဝံ ကရိယမာနေ အမှာကံ. ဧဝံ သုတ္တန္တပရိယာယေန ဓမ္မာဓမ္မာနံ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိနယပရိယာယေန တေသံ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယပရိယာယေန ပနာ’’တိအာဒိ. ဘူတေန ဝတ္ထုနာ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ ‘‘အဘူတေန ဝတ္ထုနာ’’တိ ဧတ္ထာပိ.

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန ဓမ္မာဓမ္မဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိနယာဝိနယဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သုတ္တန္တနယေန ရာဂါဒယော ဝိနေတီတိ ဝိနယော၊ ဝိနယနယေန ကာယံ ဝါစံ ဝိနေတီတိ ဝိနယောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော.

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန ဝိနယာဝိနယဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဘာသိတာဘာသိတဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ တထာဂတေန ဘာသိတံ လပိတန္တိ ယောဇနာ.

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန ဘာသိတာဘာသိတဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အာစိဏ္ဏာနာစိဏ္ဏဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေန ဒေဝသိက’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ဒေဝသိက’’န္တိ ပဒံ ‘‘သမာပဇ္ဇနံ၊ ဝေါလောကန’’န္တိ တီသုယေဝ ပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ. အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေနာတိ ကာရဏုပ္ပတ္တိဝသေန. ကာရဏဉှိ အရတိ ဖလံ ဧတသ္မာတိ အတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ၊ အတ္ထဿ ဥပ္ပတ္တိ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ သာယေဝ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ တ္ထကာရဿ ဋ္ဌကာရံ ကတွာ၊ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ဝသော အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသော၊ တေန. ဣဒံ ပဒံ ‘‘သုတ္တန္တဒေသနာ ဇာတကကထာ’’တိ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒန္တိ ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနာဒိ. အာစိဏ္ဏန္တိ အာ ဗန္ဓိတံ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝါ ဥပစိတံ ဝဍ္ဎိတံ၊ ပဂုဏံ ဝါ. စာရိယပက္ကမနန္တိ စာရိယတ္ထံ ပက္ကမနံ.

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန အာစိဏ္ဏာနာစိဏ္ဏဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပညတ္တဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ. တံ ဘာသိတာဘာသိတဒုကသဒိသမေဝ. ဧဝံ ဒွိန္နံ သုတ္တန္တဝိနယပရိယာယာနံ ဝသေန ပဉ္စန္နံ ဒုကာနံ ဝိသေသော ဒဿိတော.

အာပတ္တာနာပတ္တိဒုကေ ‘‘န မောစနာဓိပ္ပါယဿာ’’တိ ပါဌဿ အနန္တရေ ပစ္ဆိမဝါကျေ ဌိတော အာဒိသဒ္ဒေါ အာနေတဗ္ဗော. ဣတိ အာဒိနာ နယေနာတိ ဟိ အတ္ထော. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. ဣဒံ ပဒံ ပစ္ဆိမဝါကျေပိ အနုဝတ္တေတဗ္ဗံ.

လဟုကဂရုကဒုကေ ပဉ္စာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယပါဋိဒေသနီယဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတဝသေန ပဉ္စ အာပတ္တိရာသယော. ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိရာသယော.

သာဝသေသာနာဝသေသဒုကေ ဆ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိတော အဝသေသာ ဆ အာပတ္တိရာသယော.

ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လဒုကေ လဟုကဂရုကဒုကသဒိသမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော – ဂရုကာပတ္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လာ နာမ၊ လဟုကာပတ္တိ အဒုဋ္ဌုလ္လာ နာမာတိ ဧဝံ ဝိနယပရိယာယဝသေနေဝ စတုန္နံ ဒုကာနံ ဝိသေသော ဒဿိတော.

ဧတ္ထာတိ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေန္တီ’’တိအာဒိဝစနေ. စတုန္နံ သံဃကမ္မာနန္တိ အပလောကနာဒိဝသေန စတုန္နံ သံဃကမ္မာနံ. ကရောန္တေဟိ ဟေတုဘူတေဟိ၊ ဟေတွတ္ထေ စေတံ ကရဏဝစနံ.

တတ္ထာတိ ‘‘တေ ဣမေဟီ’’တိအာဒိဝစနေ. အပကဿန္တီတိ ဧတ္ထ ကသဓာတုဿ ဂတျတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိသံ အာကဍ္ဎန္တီ’’တိ. ဝိဇဋေန္တီတိ ဝိဇဋံ ကရောန္တိ၊ ဝိသုံ ကရောန္တီတိ အတ္ထော. ဧကမန္တံ ဥဿာဒေန္တီတိ ဧကသ္မိံ အန္တေ ဥဿဒံ ကရောန္တိ. အဝပကဿန္တီတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ ဥပသဂ္ဂါနံ ဝသေန အတိဝိယတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အတိ ဝိယ အာကဍ္ဎန္တီ’’တိ. အတိဝိယတ္ထံ အာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဝိသံသဋ္ဌာဝ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ ကရောန္တီ’’တိ. ယထာတိ ယေနာကာရေန ကရိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဝိသု’’န္တိ ဣမိနာ အာဝေဏိသဒ္ဒေါ ‘‘ဝိသု’’န္တိအတ္ထဝါစကော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကောတိ ဒဿေတိ. ဝတ္ထူသူတိ ဘေဒကရဝတ္ထူသု. ဣမံ ဂဏှထာတိ ဣမံ ဝါဒံ ဂဏှထ. ဝိသုန္တိ အာဝေဏိံ. ဣမသ္မိံ ခန္ဓကေ ဝုတ္တဝစနံ ပရိဝါရပါဠိယာ သံသန္ဒေန္တော အာဟ ‘‘ပရိဝါရေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ပဉ္စဟိ အာကာရေဟီတိ ‘‘ကမ္မေန ဥဒ္ဒေသေန ဝေါဟရန္တော အနုဿာဝနေန သလာကဂ္ဂါဟေနာ’’တိ (ပရိ. ၄၅၈) ဧဝံ ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟိ. တဿာတိ ပရိဝါရေ ဝုတ္တဝစနဿ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ၊ ဝုတ္တေန ဣမိနာ သံဃဘေဒလက္ခဏေနာတိ ယောဇနာ. ‘‘အတ္ထတော နာနာကရဏံ နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ သဒ္ဒတော နာနာကရဏံ အတ္ထီတိ ဒီပေတိ. အဿာတိ သံဃဘေဒလက္ခဏဿ. တံ ပန နာနာကရဏာဘာဝန္တိ ယောဇနာ. တတ္ထေဝါတိ ပရိဝါရေ ဧဝ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ.

ဣတိ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.