၅. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကံ
ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာ
၂၄၃. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ မုဋ္ဌိကမလ္လာတိ မုဋ္ဌိကေန မထန္တိ အညမညံ ဟိံသန္တီတိ မုဋ္ဌိကမလ္လာ. ဣမိနာ ပါဠိယံ ပဒဿ ဟေဋ္ဌုပရိယံ ဒဿေတိ. ဂါမမုဒဝါတိ ဧတ္ထ ဆဝိရာဂမဏ္ဍနာနုယုတ္တေန မုဒေါ မောဒနံ ဧတေသမတ္ထီတိ မုဒဝါ၊ ဂါမေ ဝသန္တာ မုဒဝါ ဂါမမုဒဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆဝိရာဂမဏ္ဍနာနုယုတ္တာ နာဂရိကမနုဿာ’’တိ. ‘‘ဝဏ္ဏဝါ အဟေသု’’န္တိအာဒီသု (ပါရာ. ၁၉၃၊ ပါစိ. ၆၇) ဝိယ ဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ထမ္ဘေတိ ဧတ္ထ န ယတ္ထ ကတ္ထစိ ထမ္ဘော ဟောတိ၊ အထ ခေါ နှာနတိတ္ထေ နိခဏိတွာ ဌပိတထမ္ဘောယေဝါတိ အာဟ ‘‘နှာနတိတ္ထေ နိခဏိတွာ ဌပိတတ္ထမ္ဘေ’’တိ.
ဣဋ္ဌကာသိလာဒါရုကုဋ္ဋာနန္တိ ဣဋ္ဌကာကုဋ္ဋသိလာကုဋ္ဋဒါရုကုဋ္ဋာနံ. အဋ္ဌပဒါကာရေနာတိ အဋ္ဌပဒဖလကာကာရေန. ရာဇိယောတိ လေခါယော. တတ္ထာတိ အဋ္ဋာနေ၊ အာကိရိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကောတိ ဂန္ဓဗ္ဗာနံ ဝီဏာဟတ္ထော ဝိယာတိ ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကော. ဒါရူဟိ ကတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒါရုမယဟတ္ထေနာ’’တိ. တေနာတိ ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထေန၊ ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကုရုဝိန္ဒကပါသာဏစုဏ္ဏာနီတိ ဧဝံနာမကဿ ပါသာဏဿ စုဏ္ဏာနိ. တန္တိ ကတဂုဠိကကလာပကံ၊ ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိဂ္ဂယှာတိ အညမညဿ သရီရေ ဒဠှံ ဂဟေတွာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညမညံ သရီရေန သရီရ’’န္တိ. မကရဒန္တကေတိ မကရနာမကဿ မစ္ဆဿ ဒန္တသဒိသေ ဒန္တေ. မလ္လကမူလသဏ္ဌာနေနာတိ ခေဠပဋိဂ္ဂဟပါဒသဏ္ဌာနေန. ဂိလာနဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အဂိလာနဿ ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ.
၂၄၄. ဒန္တေတိ မကရဒန္တေ. အကတံ မလ္လကံ အကတမလ္လကံ. ကပါလခဏ္ဍံ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. ကာသဖုလ္လဝိရဟိတတ္တာ ဝတ္ထဝဋ္ဋိ ဥက္ကာသိကာ နာမ. နတ္ထိ ကာသံ ဖုလ္လမေတိဿာတိ ဥက္ကာသာ၊ သာ ဧဝ ဥက္ကာသိကာ. ယဿ ကဿစီတိ ဂိလာနာဂိလာနဿ ဝါ ဇရာဒုဗ္ဗလတရုဏဗလဝဿ ဝါ. ပိဋ္ဌိန္တိ ပိဋ္ဌိယံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ပါဏိတလဿ ပုထုဋ္ဌာနံ ပုထုပါဏိ၊ တေန ကတံ ပုထုပါဏိကံ၊ ဟတ္ထပရိကမ္မံ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟတ္ထပရိကမ္မံ ဝုစ္စတီ’’တိ. သဗ္ဗေသန္တိ နှာယန္တာနံ ဝါ အနှာယန္တာနံ ဝါ သဗ္ဗေသံ.
၂၄၅. ကဏ္ဏတောတိ ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒတော. မုတ္တောလမ္ဗကာဒိဝလ္လိသဒိသတ္တာ ဝလ္လိကာ နာမ. ပလမ္ဗကသုတ္တန္တိ ပရိမုဉ္စိတွာ လမ္ဗိယတိ အနေနာတိ ပလမ္ဗကံ၊ တမေဝ သုတ္တံ ပလမ္ဗကသုတ္တံ. ဝလယန္တိ နိယုရံ.
၂၄၆. ဒွီဟိ မာသေဟိ နိယုတ္တံ ဒုမာသိကံ. ဒွေ အင်္ဂုလာနိ ဧတဿာတိ ဒုဝင်္ဂုလံ၊ ကေသော. ဥဘယေနပီတိ ဒုမာသိကဒုဝင်္ဂုလသင်္ခါတေန ဥဘယေနပိ. အယမ္ပိ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါဝ ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ. တတောတိ ဒုမာသိကဒုဝင်္ဂုလတော.
ဩသဏ္ဌေန္တီတိ ဧတ္ထ ဩလိခိတွာ သမံ ပတိဋ္ဌာပေန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩလိခိတွာ သန္နိသီဒါပေန္တီ’’တိ. ဒန္တမယာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန အဋ္ဌိမယာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ဟတ္ထဖဏေနာတိ ဟတ္ထသင်္ခါတေန ဖဏေန. စိက္ခလ္လေနာတိ စိက္ခလ္လသဒိသေန နိယျာသေန. ဥဒကတေလေနာတိ ဧတ္ထ ဥဒကဉ္စ တေလဉ္စာတိ စ ဥဒကသင်္ခါတေန တေလေနာတိ စ အတ္ထံ နိဝတ္တေန္တော အာဟ ‘‘ဥဒကမိဿကေန တေလေနာ’’တိ. ဣမိနာ ဥဒကေန မိဿကံ တေလံ ဥဒကတေလန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဥဋ္ဌလောမေတိ ဥဋ္ဌိတလောမေ. ဟတ္ထံ တေမေတွာတိ ဟတ္ထံ ဥဒကတေလေန တေမေတွာ. ဥဏှာဘိတတ္တရဇောကိဏ္ဏသိရာနမ္ပီတိ ဥဏှေန အဘိတတ္တော စ ရဇေဟိ ဩကိဏ္ဏသိရော စ ဥဏှာဘိတတ္တရဇောကိဏ္ဏသိရာ၊ အထ ဝါ ဥဏှေန အဘိတတ္တော သိရော ဧတေသန္တိ ဥဏှာဘိတတ္တသိရာ၊ ရဇေဟိ ဩကိဏ္ဏော သိရော ဧတေသန္တိ ရဇောကိဏ္ဏသိရာ၊ ဥဏှာဘိတတ္တသိရာ စ ရဇောကိဏ္ဏသိရာ စ ဥဏှာဘိတတ္တရဇောကိဏ္ဏသိရာ၊ ပုဗ္ဗပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေါ၊ တေသမ္ပိ. အလ္လဟတ္ထေနာတိ အဒ္ဒဟတ္ထေန၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော.
၂၄၇. ယေသု ကံသပတ္တာဒီသု မုခနိမိတ္တံ ပညာယတိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ကံသပတ္တာဒီနိပီတိ ယောဇနာ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ အာဒါသေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. သဉ္ဆဝိ နု ခေါတိ သဉ္ဇာတာ ဆဝိ နု ခေါ၊ အဟံ ဇိဏ္ဏော အမှိ နု ခေါ၊ နောတိ ယောဇနာ.
မုခံ အာလိမ္ပန္တီတိ ဧတ္ထ ကေဟိ အာလိမ္ပန္တီတိ အာဟ ‘‘ဝိပ္ပသန္နဆဝိရာဂကရေဟိ မုခလေပနေဟီ’’တိ. ‘‘မနောသိလာယာ’’တိ ဣမိနာ မနောသိလာ ဧဝ မနောသိလိကာတိ ဒဿေတိ. တာနီတိ လဉ္ဆနာနိ. ဟရိတာလာဒီဟိပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ မနောသိလိကာယ ဧဝ၊ အထ ခေါ ဟရိတာလာဒီဟိပီတိ ဒဿေတိ.
၂၄၈. န ဘိက္ခဝေ နစ္စံ ဝါတိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. နိစ္စာပေန္တဿ ဝါတိ ပရေဟိ နစ္စာပေန္တဿ ဝါ. သာဓုဂီတန္တိ သုန္ဒရံ အနိစ္စတာဒိပဋိသံယုတ္တံ ဂီတံ၊ သဇ္ဇနာနံ ဝါ. ဒန္တဂီတမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယန္တိ ဂီတံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ဂါယနတော ပုဗ္ဗဘာဂေ. ဂါယာပေန္တဿာပီတိ ပရေဟိ ဝါ ဂါယာပေန္တဿာပိ. ယံ ပနာတိ ကိရိယာပရာမသနံ. ယံ ပဟရတိ၊ တတ္ထ ပဟရဏေ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗန္တိ အခိလံ နစ္စဂီတဝါဒိတံ. ပဿတောတိ ပဿန္တဿ စ သုဏန္တဿ စ. သဝနမ္ပိ ဟိ ဧကသေသေန ဝါ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဝါ ပဿနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. ဝိဟာရတောတိ အနစ္စအဂီတအဝါဒိတဋ္ဌာနဝိဟာရတော. ဝိဟာရန္တိ နစ္စဂီတဝါဒိတဋ္ဌာနဝိဟာရံ. အသနသာလာယာတိ ဂါမေ ဌိတာယ အသနသာလာယ.
၂၄၉. သရကိရိယန္တိ သရဿ ကိရိယံ. ဣမိနာ သရကုတ္တိန္တိ ဧတ္ထ သရဿ ကရဏံ သရကုတ္တီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အလဒ္ဓံ သမာဓိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပစ္ဆိမာ ဇနတာတိ ဧတ္ထ သမူဟိံ အဝယဝံ ဝိနာ သမူဟဿ အဝယဝိနော အဘာဝါ တာပစ္စယော သွတ္ထောပိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပစ္ဆိမော ဇနော’’တိ. တံ တံ ဝတ္တန္တိ သုတ္တန္တဝတ္တာဒိံ တံ တံ ဝတ္တံ. အက္ခရာနိ ဝိနာသေတွာတိ အညထာ ဝတ္တဗ္ဗာနိ အက္ခရာနိ အညထာ ဝဒနေန စ ဒီဃာဒီနိ ရဿာဒိဝဒနေန စ ဝိနာသေတွာ. ဓမ္မေ ပနာတိ ဧတ္ထ သဒ္ဒေါ ပန ဝိသေသဇောတကော. ဂီတတော ဝိသေသောဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဟိ အတ္ထော. သုတ္တန္တဝတ္တန္တိ သုတ္တန္တဿ ဥစ္စာရဏံ ဝတ္တံ. ဧသေဝ နယော ‘‘ဇာတကဝတ္တံ ဂါထာဝတ္တ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ. တန္တိ ဝတ္တံ. ယဒိ ပန တံ ဝိနာသေတွာ အတိဒီဃံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ သတိ ယထာ သုတ္တန္တဝတ္တာဒီနိ ဟောန္တိ၊ တထာ ကထံ ဒဿေတဗ္ဗာနီတိ အာဟ ‘‘စတုရဿေန ဝတ္တေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ စတုရဿေန ဝတ္တေနာတိ ပရိပုဏ္ဏေန ဥစ္စာရဏဝတ္တေန. ပရိမဏ္ဍလာနီတိ သမန္တတော မဏ္ဍလာနိ ဗိမ္ဗာနိ ပုဏ္ဏာနီတိ အတ္ထော. ‘‘သရေန ဘဏိတ’’န္တိ ဣမိနာ သရဘညန္တိ ဧတ္ထ သရေန ဘဏိတဗ္ဗန္တိ သရဘညန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သရဘညေ ကိရ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. တရင်္ဂဝတ္ထာဒီနံ ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ (ဝဇိရ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၂၄၉၊ သာရတ္ထ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၃.၂၄၉၊ ဝိ. ဝိ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၂.၂၄၈-၉) ဧတရဟိ နတ္ထိ. ဒွတ္တိံသဝတ္တာနီတိ စ သင်္ချာမတ္တမေဝ အတ္ထိ၊ န သင်္ချေယျံ. တသ္မာ ဋီကာသု (သာရတ္ထ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၃.၂၄၉၊ ဝဇိရ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ. ၂၄၉) ‘‘တရင်္ဂဝတ္တာဒီနံ ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ နဋ္ဌပယောဂါနီ’’တိ ဝုတ္တံ. အတ္ထီတိ သံဝိဇ္ဇန္တိ. အယဉှိ အတ္ထိသဒ္ဒေါ နိပါတော. တေသူတိ ဒွတ္တိံသဝတ္တေသု. ယန္တိ ဝတ္တံ. ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ နဋ္ဌပယောဂါနိပိ တေသံ သဗ္ဗေသံ သာမညလက္ခဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗေသ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ သဗ္ဗေသန္တိ ဒွတ္တိံသဝတ္တာနံ၊ လက္ခဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဝိနာသေတွာ’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ဝိကာရံ အကတွာ’’တိ. တတ္ထ ဝိကာရကရဏံ နာမ ယတ္တကာဟိ မတ္တာဟိ အက္ခရံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ၊ တတော အဓိကမတ္တာယုတ္တံ ကတွာ ကထနံ၊ တထာ အကတွာ သမဏသာရုပ္ပေန စတုရဿေန နယေန ပဝတ္တနံယေဝ လက္ခဏန္တိ အတ္ထော.
ဗာဟိရလောမိံ ဥဏ္ဏိန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဗာဟိရလောမိ’’န္တိ ပဒံ ဘာဝနပုံသကန္တိ အာဟ ‘‘ဥဏ္ဏလောမာနိ ဗဟိ ကတွာ’’တိ. ‘‘ဥဏ္ဏပါဝါရ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဏ္ဏီတိ ဧတ္ထ ဥတ္တရပဒလောပံ ဒဿေတိ. အထ ဝါ ပါဝါရပဒေန ဥဏ္ဏာ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဥဏ္ဏီတိ ကတွာ တဒ္ဓိတပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘တထာ ဓာရေန္တဿ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝစနဿ အတ္ထာပတ္တိနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘လောမာနိ အန္တော ကတွာ ပါရုပိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.
၂၅၁. အင်္ဂဇာတံ ဆိန္ဒန္တဿေဝါတိ အင်္ဂဇာတမေဝ ဆိန္ဒန္တဿာတိ ယောဇနာ. အထ ဝါ အင်္ဂဇာတံ ဆိန္ဒန္တဿ ထုလ္လစ္စယမေဝါတိ ယောဇနာ. အဟိကီဋဒဋ္ဌာဒီသု နိမိတ္တဘူတေသု ဆိန္ဒန္တဿာတိ ယောဇနာ.
၂၅၂. ဥပ္ပန္နာ ဟောတီတိ ပဋိလာဘဝသေန ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ. ဥပ္ပန္နဘာဝံ ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘သော’’တိအာဒိ. တတ္ထ သောတိ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ၊ ကီဠတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ သေဋ္ဌိဿ. ဣဒံ ပဒံ ‘‘ဇာလေ’’တိ ပဒေ သာမျတ္ထဆဋ္ဌီ၊ ‘‘ဥပ္ပန္နာ ဟောတီ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ. တန္တိ စန္ဒနဂဏ္ဌိံ. အဿာတိ သေဋ္ဌိဿ. ဣဒံ ပဒံ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ပဒေ သာမျတ္ထဆဋ္ဌီ၊ ‘‘အဒံသူ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ. ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓီတိ ဝိဝိဓံ၊ ဝိကာရံ ဝါ ကုဗ္ဗနဝသေန ပဝတ္တာ ဣဒ္ဓိ (ပဋိ. မ. ၃.၁၂-၁၆၊ ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၆၉-၃၇၃). အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓီတိ အဓိဋ္ဌာနဝသေန ပဝတ္တာ ဣဒ္ဓိ (ပဋိ. မ. ၃.၁၂-၁၆၊ ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၆၉-၃၇၃).
ဂိဟီ ဥပနာမေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဗျဉ္ဇနံ ကတွာတိ ဗျဉ္ဇနံ ပက္ခိပနံ ကတွာ. တန္တိ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋိကာဒိံ. အာမသိတုမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ပဋိဂ္ဂဏှိတုန္တိ ဒဿေတိ. သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ ပနသဒ္ဒတ္ထော. သံဃိကပရိဘောဂေန ပနာတိ ဟိ အတ္ထော. ဂိဟိဝိကဋာနိ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. ဂိဟိဝိကဋာနိ ဘာဇနာနိပိ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဟိ အတ္ထော. ကံသလောဟဝဋ္ဋလောဟာနံ သဘာဂတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ကံသ။ပေ။ သင်္ဂဟိတော’’တိ.
၂၅၃. ‘‘လိခိတု’’န္တိ ဧတံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ပကတိမဏ္ဍလန္တိ ဧတ္ထ ကိံ မကရဒန္တမတ္တမ္ပိ အစ္ဆိန္နမဏ္ဍလန္တိ အာဟ ‘‘မကရဒန္တစ္ဆိန္နကမဏ္ဍလမေဝါ’’တိ.
၂၅၄. ပဟရိတွာတိ အာဝဋ္ဋနတော အညမညံ ပဟရိတွာ. တယော ပတ္တေ ဥပရုပရိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘူမိအာဓာရကော နာမ ဘူမိယာ အာသန္နော ဒန္တာဒီဟိ ကတော ဝလယာဓာရကော. ဒါရုအာဓာရကော နာမ ဧကဒါရုနာ ကတော အာဓာရကော. ဒဏ္ဍာဓာရကော နာမ စတုဒဏ္ဍတော ပဋ္ဌာယ ဗဟူဟိ ဒဏ္ဍေဟိ ကတော အာဓာရကော. တတ္ထာတိ ဘမကောဋိသဒိသဒါရု အာဓာရကတိဒဏ္ဍကာဓာရေသု. ဂဟေတွာ ဧဝါတိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဧဝ၊ ဧကမေဝ ဌပေတဗ္ဗံ ဣတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ.
တတ္ထေဝါတိ မိဍ္ဎန္တေယေဝ. ဝိတ္ထိဏ္ဏာယာတိ ဝိတ္ထာရာယ. ဗာဟိရပဿေတိ ကုဋ္ဋဿ ဗာဟိရပဿေ. ကတာယာတိ ကုဋ္ဋဿ ထိရဘာဝတ္ထံ ကတာယ. ဧတ္ထာတိ ပရိဘဏ္ဍန္တေ.
ယံ ဝတ္ထံ ပတ္ထရိတွာ ပတ္တော ဌပိယတီတိ ဝတ္ထံ စောဠကံ နာမာတိ ယောဇနာ. တသ္မိံ ပနာတိ စောဠကေ ပန. ယတ္ထာတိ ယဿံ ဝါလိကာယံ. န ဒုဿတီတိ ပတ္တော န ဒုဿတိ. ပတ္တမာဠကန္တိ ပတ္တဿ ဌပနတ္ထာယ ကတံ အဋ္ဋံ. ဘဏ္ဍကုက္ခဠိကာတိ ပတ္တာဒိဘဏ္ဍကာနံ ပက္ခိပနာ ဥက္ခဠိကာ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ဘိတ္တိခီလာဒိကေ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ. လဂ္ဂေန္တဿာတိ ပတ္တံ ထဝိကာယ လဂ္ဂေန္တဿ. နိသီဒနသယနတ္ထံ ဝါ ကတံ ဟောတူတိ ယောဇနာ. အညေနာတိ ပတ္တတော အညေန. အဋ္ဋကဆန္နေနာတိ အဋ္ဋပတိရူပေန၊ အဋ္ဋကသဒိသေနာတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ အဋ္ဋကဆန္နေန ဌပိတေ မဉ္စပီဌေ. အံသေ ဗဒ္ဓိယတိ အနေနာတိ အံသဗဒ္ဓေါ၊ သောယေဝ အံသဗဒ္ဓကော၊ တေန လဂ္ဂေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဆတ္တေ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘတ္တေန ပူရော ဘတ္တပူရော၊ ပတ္တော. ဗန္ဓိတွာ ဌပိတေ ဆတ္တေ ဝါ အဋ္ဋကံ ကတွာ ဌပိတေ ဆတ္တေ ဝါတိ ယောဇနာ. ယော ကောစိ ဘတ္တပူရောပိ တုစ္ဆပတ္တောပီတိ သမ္ဗန္ဓော.
၂၅၅. ယဿာတိ ဘိက္ခုနော. ဟတ္ထေ ပတ္တော အတ္ထိ၊ သော ဧဝ ဘိက္ခု ပတ္တဟတ္ထော န ဟောတိ၊ အပိစ ခေါ ပန ဟတ္ထေ ဝါ ပိဋ္ဌိပါဒေ ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သရီရာဝယဝေ ပတ္တသ္မိံ သတီတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော အနန္တရဝါကျေပိ. ဣမေဟိ ဝါကျေဟိ ‘‘ပတ္တဟတ္ထော’’တိ စ ‘‘ကဝါဋံ ပဏာမေတု’’န္တိ စ ဥပလက္ခဏမတ္တမေဝါတိ ဒဿေတိ. သူစိံ ဝါ အဝါပုရိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကုဉ္စိကာယ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ ‘‘သရီရာဝယဝေနာ’’တိ ပဒံ အပေက္ခတိ.
လာဗုကဋာဟန္တိ လမ္ဗတီတိ လာဗု၊ လာဗုယာ ကဋာဟံ လာဗုကဋာဟံ. ‘‘တာဝကာလိက’’န္တိ ဣမိနာ ဧကဝါရမေဝ တေန အာမိသံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဃဋိကပါလန္တိ ဘာဇနကပါလံ. အဘုံ မေတိ အဝဍ္ဎိ မယှံ၊ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ အတ္ထော. ‘‘အဘု မေ’’တိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၄၉၊ မ. နိ. ဋီ. ၂.၁၄၉) ဝတ္တဗ္ဗေ နိဂ္ဂဟိတာဂမဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဥတြာသဝစနန္တိ ဥတြာသေန ဝစနကာရဏံ ပဒံ. ဒိန္နကမေဝါတိ ပရေဟိ ဒိန္နကမေဝ အာမိသန္တိ သမ္ဗန္ဓော.
စမ္ဗေတွာတိ မုခေန စမ္ဗေတွာ. အပဝိဒ္ဓါမိသာနီတိ ဆဍ္ဍိတာနိ အာမိသာနိ. ဧတေသူတိ စလကာဒီသု. အနုစ္ဆိဋ္ဌံ သုဒ္ဓပတ္တန္တိ နတ္ထိ ဥစ္ဆိဋ္ဌော ဧတ္ထာတိ အနုစ္ဆိဋ္ဌော၊ သုဒ္ဓပတ္တော၊ တံ. ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေနာတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌော ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌော၊ သောယေဝ ဟတ္ထော ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထော၊ တေန. ဝါမဟတ္ထေန အာသိဉ္စိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ သုဒ္ဓပတ္တေ. ဧတ္တာဝတာပီတိ ဧတ္တကေန ဧကဥဒကဂေဏ္ဍုသဂဟဏမတ္တေနာပိ. သောတိ သုဒ္ဓပတ္တော. ဟတ္ထံ ပနာတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထမ္ပိ. ပနသဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. ယံ အဋ္ဌိံ ဝါ ယံ စလကံ ဝါတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ မစ္ဆမံသဖလာဒီသု. တန္တိ အဋ္ဌိစလကံ. ယံ ပနာတိ အဋ္ဌိစလကာဒိံ ပန၊ ပဋိခါဒိတုကာမောတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ပုန ခါဒိတုကာမောတိ အတ္ထော. တတ္ထေဝါတိ ပတ္တေ ဧဝ. ကတွာတိ ဌပနံ ကတွာ. ယံ ကိဉ္စိ အဋ္ဌိကဏ္ဋကာဒိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.
၂၅၆. သတ္ထကဝေဌနကန္တိ သတ္ထကဿ ဝေဌနကရဏံ. ပိပ္ဖလိကံ ဝါ ဒဏ္ဍသတ္ထကံ နာမာတိ ယောဇနာ. ပိပ္ဖါလေတိ ဧတာယာတိ ပိပ္ဖလိ၊ သာယေဝ ပိပ္ဖလိကံ. အညမ္ပီတိ ပိပ္ဖလိကတော အညမ္ပိ. ယံကိဉ္စိ ဒဏ္ဍံ ယောဇေတွာ ကတသတ္ထကံ ဝါ ဒဏ္ဍသတ္ထကံ နာမာတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ဒဏ္ဍေန ယောဇိတံ သတ္ထကံ ဒဏ္ဍသတ္ထကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.
မလဂ္ဂဟိတာတိ အယမလဂ္ဂဟိတာ. ကိဏ္ဏေနာတိ မဒိရာဒိဗီဇေန ကိဏ္ဏေန. တေနာတိ ပါသာဏစုဏ္ဏသင်္ခါတေန သရိတကေန. မက္ခေတုန္တိ သူစိံ မက္ခေတုံ. မက္ခိတမဓုသိတ္ထကံ တံ သရိတကံ ပရိဘိဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. မဓုသိတ္ထကပိလောတိကန္တိ မဓုသိတ္ထကေန မက္ခိတံ ပိလောတိကံ. တတ္ထာတိ နိဿေဏိယံ. ယာယ ရဇ္ဇုယာ ကထိနေ ဗန္ဓန္တိ၊ သာ ရဇ္ဇု ကထိနရဇ္ဇု နာမာတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ ဒီဃဿ ဘိက္ခုနော ပမာဏေန ကတေ ကထိနေ. ဒဏ္ဍကေတိ ကထိနဒဏ္ဍကမှိ. တဿာတိ ဒီဃဿ ဘိက္ခုနော ပမာဏေန ကတဿ ကထိနဿ. ဣတရဿ ဘိက္ခုနောတိ ဒီဃဘိက္ခုတော ဣတရဿ ရဿဘိက္ခုနော.
ဒဏ္ဍကထိနပမာဏေန ကတဿ ကဋသာရကဿာတိ ယောဇနာ. ‘‘ဒုဂုဏကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပိဒလကန္တိ ဒုဂုဏကရဏသင်္ခါတဿ ကိရိယာဝိသေသဿ နာမန္တိ ဒဿေတိ. ဝိနန္ဓနရဇ္ဇုန္တိ ဝိသေသေန နဟိယတိ ဗန္ဓိယတိ ဧတာယာတိ ဝိနန္ဓနာ၊ သာယေဝ ရဇ္ဇု ဝိနန္ဓနရဇ္ဇု၊ တမေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိနန္ဓိတုံ ရဇ္ဇု’’န္တိ. ဝိနန္ဓနသုတ္တကန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တေန သုတ္တကေနာတိ ဝိနန္ဓနသုတ္တကေန. တတ္ထာတိ ခုဒ္ဒကနိဿေဏိယံ ကာစိ သုတ္တန္တရိကာယောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပမာဏသညာကရဏန္တိ သုတ္တန္တရိကပမာဏဿ သညာကရဏံ. ကာဠသုတ္တေန သညာကရဏံ ဝိယ ဟလိဒ္ဒိသုတ္တေန သညာကရဏန္တိ ယောဇနာ. အင်္ဂုလိယာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တီတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှန္တီ’’တိ ပဒဿ ‘‘အင်္ဂုလိယာ’’တိ ကရဏဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ကမ္မဿ အဝုတ္တတ္တာ တဿ ကမ္မံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သူစိမုခ’’န္တိ. အင်္ဂုလိကောသကန္တိ အင်္ဂုလိကဉ္စုကံ.
၂၅၇. ပါတိစင်္ကောဋကာဒိန္တိ ဧတ္ထ ပါတိ နာမ ပဋိဂ္ဂဟသဏ္ဌာနေန ကတော သူစိအာဒိဘဏ္ဍဋ္ဌပနော ဘာဇနဝိသေသော. အာကိရိတွာတိ ပက္ခိပိတွာ. ဩဓုနိတွာတိ ပပ္ဖေါဋေတွာ. ဃနဒဏ္ဍကန္တိ နိရန္တရဒဏ္ဍကံ. အန္တောကတွာတိ ကထိနဿ အန္တောကတွာ.
၂၅၈. ဝိနန္ဓိတွာတိ စောဠကေန ဝိနန္ဓိတွာ.
၂၅၉. အပရိဿာဝနကဿေဝ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ. ယော ပန ယာစတီတိ သမ္ဗန္ဓော. မဇ္ဈေဒဏ္ဍကေတိ ဒဏ္ဍကဿ မဇ္ဈေ. ဥဒကန္တိ အကပ္ပိယဥဒကံ. တန္တိ ဥဒကံ. ယန္တိ ပရိဿာဝနံ. ဥဒကံ ပရိသုဒ္ဓံ ဟုတွာ သဝတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတိ အနေနာတိ ပရိဿာဝနံ. ယံ ဥဒကေ ဩတ္ထရိတွာ ဃဋေန ဥဒကံ ဂဏှန္တိ၊ တံ ဩတ္ထရကံ နာမာတိ ယောဇနာ. တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တံ ဟီ’’တိအာဒိ. တန္တိ ပရိဿာဝနံ၊ ဗန္ဓိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသူတိ စတူသု ခါဏုကေသု. သဗ္ဗပရိယန္တေတိ သဗ္ဗပရိဿာဝနဿ ပရိယန္တေ မောစေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဩတ္ထရိတွာတိ ဩဂါဟေတွာ. စီဝရကုဋိကာတိ စီဝရေန ကတာ ကုဋိကာ၊ သာ မကသာနံ ပရိတ္တာဏတ္ထံ ကတတ္တာ မကသကုဋိကာတိ ဝုစ္စတိ.
၂၆၀. သေမှာဒိဒေါသုဿန္နကာယာတိ သေမှာဒိဒေါသေဟိ ဥဿန္နကာယာ. အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘောတိ ကဝါဋတ္ထမ္ဘော. ယတ္ထာတိ အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘေ. တတ္ထာတိ ဒွါရဗာဟာယ. တတ္ထာတိ အဂ္ဂဠပါသကေ. ဓူမော နိက္ခမတိ ဧတေနာတိ ဓူမနေတ္တော၊ ဆိဒ္ဒေါ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဓူမနိက္ခမနဆိဒ္ဒ’’န္တိ. ‘‘ဂန္ဓေဟီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝါသေတု’’န္တိ ပဒဿ ကရဏံ ဒဿေတိ. ‘‘ဥဒကဋ္ဌပနဋ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ ဥဒကဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ ဥဒကဿ ဌပနံ ဌာနံ ဥဒကဋ္ဌာနန္တိ မဇ္ဈေပဒလောပသမာသံ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ ဥဒကဋ္ဌာနေ. ကောဋ္ဌကောတိ ဧတ္ထ န ယတ္ထ ကတ္ထစိ၊ ယဿ ကဿစိ ဝါ ကောဋ္ဌကော ဟောတိ၊ အပိ စ ခေါ ပန ဒွါရေ ဧဝ၊ ဒွါရဿေဝ ဝါ ကောဋ္ဌကောတိ အာဟ ‘‘ဒွါရကောဋ္ဌကော’’တိ.
၂၆၁. ပရိကမ္မန္တိ ပိဋ္ဌိအာဒိပရိကမ္မံ. ပဋိစ္ဆာဒိယတိ ဣမာယာတိ ပဋိစ္ဆာဒိ၊ ဝတ္ထမေဝ ပဋိစ္ဆာဒိ ဝတ္ထပဋိစ္ဆာဒိ. ဥဒကံ န ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပါနောဒကံ နိဝတ္တေန္တော အာဟ ‘‘နှာနောဒကံ န ဟောတီ’’တိ.
၂၆၂. ပဏ္ဏိကာနံ တုလံ ဝိယ ဥဒကဥဗ္ဗာဟနကတုလန္တိ ယောဇနာ. ဒီဃဝရတ္တာဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန ရဇ္ဇု အာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အရဟတ္ထဃဋိယန္တံ နာမ စက္ကသဏ္ဌာနံ အနေကာရံ အရေ အရေ ဃဋာနိ ဗန္ဓိတွာ ဧကေန ဝါ ဒွီဟိ ဝါ ပရိဗ္ဘမိယမာနံ ယန္တံ. အရသင်္ခါတေသု ဟတ္ထေသု ဃဋာ ဗန္ဓိတဗ္ဗာ ဧတ္ထာတိ အရဟတ္ထဃဋိ၊ တမေဝ ယန္တံ အရဟတ္ထဃဋိယန္တံ. စမ္မဘာဇနန္တိ စမ္မမယံ ဘာဇနံ. အပရိက္ခိတ္တာ ဟောတီတိ စန္ဒနိကာ အပါကာရာ ဟောတိ. ဥဒကပုဉ္ဇနံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တသ္မိန္တိ ဥဒကပုဉ္ဇနေ. ‘‘ဥဒကပုဉ္ဇနီ’’တိပိ ပါဌော. ဧဝံ သတိ တာယ ဥဒကပုဉ္ဇနိယာတိ အတ္ထော. ပစ္စုဒ္ဓရိတုန္တိ အပနေတုံ.
၂၆၃. အာ သမန္တတော ဝိဒ္ဓံ ပက္ခပါသကမေတ္ထာတိ အာဝိဒ္ဓပက္ခပါသကံ. မဏ္ဍလေတိ ကဏ္ဏိကမဏ္ဍလမှိ. ကတံ ကူဋဉ္စ ဆဒနဉ္စ ဧတ္ထာတိ ကတကူဋစ္ဆဒနံ၊ ဇန္တာဃရံ၊ တဿ. ဧတန္တိ ‘‘နိလ္လေခဇန္တာဃရ’’န္တိ ဧတံ နာမံ. ‘‘စတ္တာရော မာသေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘စတုမာသ’’န္တိ ဒိဂုသမာသဿ ဝါကျံ ဒဿေတိ.
၂၆၄. နမတကန္တိ ဧတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနမတကတော (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၅၆) ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဠကလောမေဟီ’’တိအာဒိ. အဝါယိမန္တိ ဝါယိတွာ န ကတံ. စမ္မခဏ္ဍပရိဟာရေနာတိ စမ္မခဏ္ဍံ ဝိယ အဓိဋ္ဌာနဝိကပ္ပနအပနယနေန၊ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ပေဠာယာတိ အဋ္ဌံသာဒိအာကာရေန ကတာယ မဉ္ဇူသာယ. ဧတန္တိ ‘‘အာသိတ္တကူပဓာန’’န္တိ ဧတံ နာမံ. ဒါရုမယာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န တမ္ဗလောဟရဇတမယာ ဧဝါတိ ဒဿေတိ. ဧတ္ထေဝါတိ မဠောရိကာယမေဝ. အာဓာရကသင်္ခေပဂမနတောတိ အာဓာရကေ သင်္ခေပံ ဂမနတော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ပုဗ္ဗေ ပတ္တရက္ခနတ္ထံ အာဓာရကော အနုညာတော၊ ဣဒါနိ ဘုဉ္ဇနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧကော ဘိက္ခု ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသကန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဖလပူဝေဟိ သေသကံ. တသ္မိံ ခဏေတိ တသ္မိံ ဘုဉ္ဇနက္ခဏေ.
၂၆၅. ဧကေကေနပိ အင်္ဂေနာတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော၊ တတော ပန အဓိကေဟိ အင်္ဂေဟိ ပဂေဝါတိ ဟိ အတ္ထော. သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ နိက္ကုဇ္ဇိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ ဥပါသကဿ. န ဂဟေတဗ္ဗောတိ သံဃေန န ဂဟေတဗ္ဗော. အသုကဿ ဥပါသကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥက္ကုဇ္ဇနကာလေတိ ပတ္တဿ ဥက္ကုဇ္ဇနကာလေ. ယာစာပေတွာတိ ပတ္တနိကုဇ္ဇိတေန ဥပါသကေန ယာစာပေတွာ. ဟတ္ထပါသန္တိ သံဃဿ ဟတ္ထပါသံ.
၂၆၈. ပုရက္ခတွာတိ ဧတ္ထ ပုရသဒ္ဒဿ အဂ္ဂတ္ထဘာဝဉ္စ ကရသဒ္ဒဿ ခါဒေသဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဂ္ဂတော ကတွာ’’တိ. သောတိ ဗောဓိရာဇကုမာရော၊ သန္ထရီတိ သမ္ဗန္ဓော. လစ္ဆာမီတိ လဘိဿာမိ၊ ဧသ ဗောဓိရာဇကုမာရော ပုတ္တလာဘာယ အဘဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. အက္ကမနေ ဒေါသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဒီ’’တိအာဒိ. ပစ္ဆာတိ အက္ကမနတော ပစ္ဆာ. အယန္တိ ဘဂဝါ. ဣဒန္တိ ကာရဏံ. တာဝါတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိတော၊ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ ဝါ ပဌမံ. ပရိဘဝတောတိ ဂိဟီနံ ပရိဘဝတော.
မင်္ဂလတ္ထာယာတိ အရောဂါဒိကဿ မင်္ဂလဿ အတ္ထာယ. ဓောတပါဒကန္တိ ဧတ္ထ ဓောတေဟိ ပါဒေဟိ အက္ကမနဋ္ဌာနေ အတ္ထရိတံ ဓောတပါဒကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓောတပါဒကံ နာမာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ပစ္စတ္ထရဏံ အတ္ထတ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဓောတပါဒက’’န္တိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ အတ္ထရိတတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေတိ.
၂၆၉. ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရန္တိ ပဒုမကဏ္ဏိကသဏ္ဌာနံ. ကတံ ပါဒဃံသနံ ကတကံ နာမာတိ ယောဇနာ. တန္တိ ကတကံ၊ ပဋိက္ခိတ္တမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ပေါတ္ထကေသု တံသဒ္ဒေါ ဂလိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဗာဟုလ္လိကာနုယောဂတ္တာတိ ပစ္စယဗဟုလဘာဝါယ အနုယောဂတ္တာ. ပါသာဏဖေဏကောပီတိ ပါသာဏအဗ္ဗုဒမ္ပိ. ဗီဇနီတိ စတုရဿဗီဇနီ. တန္တိ ဝိဓူပနံ၊ ကတံ ဟောတူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဓာပိ တံသဒ္ဒေါ ဂလိတော. ဝေဠုဒန္တဝိလီဝေဟိ ဝါ မောရပိဉ္ဆေဟိ ဝါ စမ္မဝိကတီဟိ ဝါ ကတံ ဟောတူတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗံ ဝိဓူပနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဠိယံ တာလဝဏ္ဋန္တိ သဟ ဝဏ္ဋေန ကတံ တာလံ တာလဝဏ္ဋံ၊ တာလသဒ္ဒေန တံမယာ မဏ္ဍလဗီဇနီ ဂဟေတဗ္ဗာ ဝိကာရီဝိကာရဘာဝေန သမ္ဗန္ဓတ္တာ. မကသဗီဇနီတိ မကသာနံ ပလာယနကဗီဇနီ၊ ဒန္တမယဝိသာဏမယဒဏ္ဍကာပိ မကသဗီဇနီ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဝါကမယဗီဇနိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘သင်္ဂဟိတာ’’တိ ပဒေ အာဓာရော၊ ကရဏံ ဝါ.
၂၇၀. ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ စက္ခုံ ဝါ ဒုဗ္ဗလံ ဟောတီတိ ယောဇနာ. အညောတိ ကာယဍာဟာဒီဟိ အာဗာဓေဟိ အညော၊ ကောစိ အာဗာဓော ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဝဿေ ပနာ’’တိ ပဒံ ‘‘စီဝရဂုတ္တတ္ထ’’န္တိ ပဒေ ဧဝ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. စီဝရဂုတ္တတ္ထန္တိ စီဝရဿ ဝဿတေမနတော ဂုတ္တတ္ထံ၊ ဝါဠမိဂစောရဘယေသု သန္တေသူတိ သမ္ဗန္ဓော. တာလပဏ္ဏာဒိနာ ဧကေန ပဏ္ဏေန ကတံ ဆတ္တံ ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သဗ္ဗေသု ဧဝ ဂါမာရညေသု.
‘‘အသိ အဿာ’’တိ ဣမိနာ အသိဿာတိ ပဒဿ အနဝကာသဝိဓိံ ဒဿေတိ. အသီတိ ခဂ္ဂေါ. အဿာတိ စောရဿ၊ အသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိဇ္ဇောတလတီတိ ဧတ္ထ အလပစ္စယော ရူပသိဒ္ဓိမတ္တောဝါတိ အာဟ ‘‘ဝိဇ္ဇောတတီ’’တိ. ‘‘စတုဟတ္ထောယေဝါ’’တိ ဣမိနာ ပမာဏယုတ္တောတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. တတောတိ စတုဟတ္ထတော. သဗ္ဗေသန္တိ ဂိလာနာဂိလာနာနံ. ‘‘သက္ကာ ပနာ’’တိ ပဒံ ‘‘န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဒေ ကတ္တာ၊ ‘‘ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ပဒေ ကမ္မံ. သမ္မန္နိတွာဝ ဒါတဗ္ဗာ၊ န ဝိနာ သမ္မုတိယာတိ အဓိပ္ပါယော.
၂၇၃. အာဂတန္တိ ဥဒရိယတော နိက္ခမိတွာ အာဂတံ. ဥဂ္ဂါရန္တိ ဂလတော ဥဂ္ဂါရံ ဘောဇနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သန္ဓာရေတွာတိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ. အသန္ဓာရိတမေဝ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.
ယန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ၊ ပတိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ၊ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒန္တိ ဝစနံ.
၂၇၄. ကုဗ္ဗံ ကရိဿာမီတိ ဧတ္ထ ကရိယတိ ဥစ္စာရိယတီတိ ကုဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တေ သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘သဒ္ဒံ ကရိဿာမီ’’တိ. သဒ္ဒန္တိ ‘‘အယံ မံ ဘိက္ခု ဝိပ္ပကရောတီ’’တိ ဥစ္စာသဒ္ဒံ. နခါဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန မုခကုဋ္ဋေ သင်္ဂဏှာတိ. အနုရက္ခနတ္ထန္တိ အနုဒယေန ပါလနတ္ထံ. နခစ္ဆေဒနန္တိ နခံ ဆိန္ဒတိ အနေနာတိ နခစ္ဆေဒနံ၊ သတ္ထကာဒိ. ဝီသတိမဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဝီသတိယာ နခါနံ မဋ္ဌံ ဝီသတိမဋ္ဌန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝီသတိပိ နခေ’’တိအာဒိ. လိခိတမဋ္ဌေတိ လိခိတေ ဟုတွာ မဋ္ဌေ. ကာရာပေန္တီတိ နဟာပိတေ ကာရာပေန္တိ. နခတောတိ နခတော ဝါ နခန္တရတော ဝါ. အပကဍ္ဎိတုန္တိ ကဍ္ဎိတွာ အပနေတုံ.
၂၇၅. ခုရကောသကန္တိ ခုရဿ ဌပနကံ. ကတ္တရိယာတိ ကန္တိယတိ ဆိန္ဒိယတိ ဣမာယာတိ ကတ္တရိ၊ အယောမယော ဧကော ဥပကရဏဝိသေသော၊ တာယ. ‘‘ဆေဒါပေန္တီ’’တိ ဣမိနာ ကပ္ပါပေန္တီတိ ဧတ္ထ ကပ္ပသဒ္ဒဿ ဝိဓျတ္ထံ အဓိပ္ပါယေန ဒဿေတိ. မဿုံ ဝဍ္ဎာပေန္တီတိ ဧတ္ထ မဿုံ ဝဍ္ဎေတွာ ရုဟာပေန္တီတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘မဿုံ ဒီဃံ ကာရာပေန္တီ’’တိ. ဧဠကမဿူတိ ဧဠကဿ ဝိယ မဿူတိ ဧဠကမဿု. ‘‘ဂေါလောမိက’’န္တိ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘စတုကောဏ’’န္တိ ဣမိနာ စတုရဿန္တိ ဧတ္ထ အံသသဒ္ဒေါ ကောဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ. စတုရဿန္တိ ဧတ္ထ ဟိ ‘‘စတုရံသ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိဂ္ဂဟိတဿ လောပံ ကတွာ ပရဿ သကာရဿ ဒွေဘာဝံ ကတွာ ‘‘စတုရဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. လောမသံဟရဏန္တိ လောမာနံ အပနယနံ. လောမရာဇိဋ္ဌပနန္တိ လောမလေခါဌပနံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု၊ မဿုကပ္ပနာဒီသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂဏ္ဍဝဏရုဓိအာဗာဓပစ္စယာတိ ဂဏ္ဍော စ ဝဏော စ ရုဓိ စ ဂဏ္ဍဝဏရုဓယော၊ တေယေဝ အာဗာဓာ ဂဏ္ဍဝဏရုဓိအာဗာဓာ၊ တေသံ ပစ္စယာ. ဝဏောတိ မဟန္တော ဝဏော. ရုဓီတိ ခုဒ္ဒကော ဝဏော. သက္ခရာဒီဟီတိ သက္ခရမဓုသိတ္ထကေဟိ. သဏ္ဍာသောတိ သုဋ္ဌု လောမံ ဍံသတီတိ သဏ္ဍာသော. ယန္တိ လောမံ၊ ဌိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကတ္ထ ဌိတန္တိ အာဟ ‘‘ဘမုကာယ ဝါ’’တိအာဒိ. ကိံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ အာဟ – ‘‘ဥဂ္ဂန္တွာ ဝိဘစ္ဆံ ဌိတ’’န္တိ၊ ဝိဘစ္ဆံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ ယောဇနာ. ဝိသေသေန သောဘဏံ ဘက္ခတီတိ ဝိဘစ္ဆော၊ အသောဘဏော. ‘‘ဝိဂစ္ဆ’’န္တိပိ ပါဌော၊ ဝိရူပံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂမယတီတိ ဝါ ဝိဂစ္ဆော. တတ္ထ ပုရိမပါဌောယေဝ မူလပါဌောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ. ပလိတံ ဝါ အပလိတံ ဝါ တာဒိသံ လောမန္တိ ယောဇနာ.
၂၇၇. ကံသပတ္ထရိကာတိ ဧတ္ထ ကံသအာပဏေ ပတ္ထရန္တိ ပသာရေန္တီတိ ကံသပတ္ထရိကာတိ ဝုတ္တေ ကံသဘဏ္ဍဝါဏိဇာ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ကံသဘဏ္ဍဝါဏိဇာ’’တိ. ဝါသိဒဏ္ဍာဒီနံ အပါတနတ္ထံ ဗန္ဓတိ အနေန လောဟေနာတိ ဗန္ဓနံ၊ တမေဝ မတ္တံ အပ္ပန္တိ ဗန္ဓနမတ္တံ.
၂၇၈. နိက္ခမန္တေနာတိ အာရာမတော နိက္ခမန္တေန. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. ‘‘သရိတွာ’’တိ ဣမိနာ အသရိတွာ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဗဟုရဇ္ဇုကန္တိ ဗဟူ ရဇ္ဇုယော ဧတဿာတိ ဗဟုရဇ္ဇုကံ. ဣမိနာ ကလာပေန ဗဟုရဇ္ဇူနံ သမူဟေန ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကလာပုကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ဣကာရဿုကာရော. ဒေဍ္ဍုဘကန္တိ ဧတ္ထ ဒေဍ္ဍုဘသဒ္ဒေန တဿ သီသံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဧကဒေသူပစာရေန၊ ဒေဍ္ဍုဘံ ဝိယာတိ ဒေဍ္ဍုဘကံ၊ သဒိသတ္ထေ ကပစ္စယော ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒကသပ္ပသီသသဒိသ’’န္တိ. ‘‘မုရဇဝဋ္ဋိသဏ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ မုရဇသဒ္ဒေန မုရဇဝဋ္ဋိ ဂဟေတဗ္ဗာ တဿ ဝိကာရတ္တာ၊ တေန သဒိသံ မုရဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝေဌေတွာတိ ဗဟုရဇ္ဇုကေ ဧကတော ဝေဌေတွာ. မဒ္ဒဝီဏသဒ္ဒေါ ပါမင်္ဂပရိယာယော. မဒ္ဒဝီဏံ ဝိယာတိ မဒ္ဒဝီဏံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပါမင်္ဂသဏ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘ပဂေဝ ဗဟူနီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧကမ္ပီ’’တိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ သမ္ဘာဝနတ္ထံ ဒဿေတိ. မစ္ဆကဏ္ဋကဝါယိမာတိ မစ္ဆကဏ္ဋကံ ဝိယ ဒဿေတွာ ဝါယိမာ. ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒိဘေဒါတိ ဝါရဏအစ္ဆိကာဒိဘေဒါ. ဝါရဏော ဟိ ကုံ ဘူမိံ ဇရာပေတီတိ ကုဉ္ဇရောတိ (ဝိ. ဝ. အဋ္ဌ. ၃၁၊ အ. နိ. ဋီ. ၁.၁.၂) စ ကုဉ္ဇေ နိကုဉ္ဇေ ရမတီတိ ကုဉ္ဇရောတိ စ ဝုစ္စတိ. တဿ အစ္ဆိ ဝိယာတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကံ၊ တံ အာဒိ ယေသံ တာနီတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒီနိ၊ တေသံ ဘေဒါတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒိဘေဒါ. အာဒိသဒ္ဒေန ဂေါဏစ္ဆိကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘ကုဉ္စိကာကောသကသဏ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ သူကရဿ အန္တံ ဝိယ သူကရန္တကန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. သူကရဿ ဟိ အန္တံ ကုဉ္စိကာကောသကံ ဝိယ မဇ္ဈေ သုသိရော ဟောတိ. သူကရန္တကံ အနုလောမေတီတိ သူကရန္တကေန အနုလောမေတိ. ဒသာသုယေဝါတိ ကာယဗန္ဓနဿ အန္တေသုယေဝ. ဧတ္ထာတိ ဒသာသု. ‘‘စတုန္နံ ဥပရိ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ မုရဇဒသာ တတော ဥပရိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဝေဌေတွာတိ ရဇ္ဇုံ ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ. မုဒ္ဒိကသဏ္ဌာနေနာတိ ဝရကသီသသဏ္ဌာနေန. ဧဝံ သိဗ္ဗိတာတိ ဧဝံ သိဗ္ဗိယမာနာ. ဟီတိ ဖလဇောတကော. ပါသန္တောတိ ပါသကောဋိ.
၂၈၀. ဩလမ္ဗကံ ကတွာ နိဝတ္ထံ ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ နာမာတိ ယောဇနာ. စောဠိကဣတ္ထီနန္တိ စောဠရဋ္ဌေ နိဝါသီနံ ဣတ္ထီနံ. ဟတ္ထိယာ သောဏ္ဍော ဝိယ ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ နိဝတ္ထံ. မစ္ဆဝါလံ ဝိယာတိ မစ္ဆဝါလကံ. စတ္တာရော ကဏ္ဏာ ဧတဿ နိဝတ္ထဿာတိ စတုကဏ္ဏကံ. တာလဝဏ္ဋံ ဝိယာတိ တာလဝဏ္ဋကံ. သတံ ဝလိနော ဧတဿ နိဝတ္ထဿာတိ သတဝလိကံ. ‘‘အနေကက္ခတ္တု’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘သတဝလိက’’န္တိ ဧတ္ထ သတသဒ္ဒဿ အနေကတ္ထဝါစကတံ ဒဿေတိ. ‘‘ဝါမဒက္ခိဏပဿေသု ဝါ’’တိ ဣမိနာ ပုရိမနိဝတ္ထံ ကဋိတော ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာ နိဝတ္ထံ နာမာတိ ဒဿေတိ.
သံဝလ္လိတွာ နိဝတ္ထံ သံဝလ္လိယံ. မလ္လော စ ကမ္မကာရော စ မလ္လကမ္မကာရာ၊ တေ အာဒယော ယေသံ တေတိ မလ္လကမ္မကာရာဒယော. အာဒိသဒ္ဒေန ဓုတ္တာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယမ္ပိ နိဝတ္ထံ နိဝါသေန္တိ၊ သဗ္ဗံ တံ နိဝတ္ထံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ဧကံ ဝါ ကောဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကောဏေတိ အန္တရဝါသကဿ ကောဏေ. ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ကောဏေ ဥက္ခိပိတွာ အန္တရဝါသကဿ ဥပရိ လဂ္ဂေန္တီ’’တိ အတ္ထံ အတိဒိသတိ. အန္တောကာသာဝဿ ဒဿေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒွေ နိဝါသေန္တေန အဂိလာနေနာတိ ယောဇနာ. သဂုဏန္တိ အန္တောကာသာဝေန ဗဟိကာသာဝံ သမာနဂုဏံ ကတွာ. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. ယဉ္စာတိ ယံ နိဝတ္ထဉ္စ. ဣဓာတိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ. ယဉ္စ သေခိယဝဏ္ဏနာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၇၆ အာဒယော) ပဋိက္ခိတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗံ တံ နိဝတ္ထန္တိ ယောဇနာ. နိဗ္ဗိကာရံ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘော ကဏ္ဏေတိ ဟေဋ္ဌာ ဌိတေ ဥဘော ကဏ္ဏေ ဥပရိ စ ဌိတေ ဥဘော ကဏ္ဏေ. တန္တိ ပရိမဏ္ဍလပါရုပနံ.
တတ္ထာတိ ‘‘ဂိဟိပါရုတ’’န္တိ ဝစနေ ယံကိဉ္စိ အညထာပါရုတံ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဂိဟိပါရုတံ နာမ၊ တသ္မာ၊ ပရိမဏ္ဍလံ ပါရုပိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ယထာ ပါရုပန္တိ၊ ယထာ စ ဌပေန္တီ’’တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တဿေဝါတိ ဒီဃသာဋကဿေဝ. တဿေဝါတိ သာဋကဿေဝ. ပါဠိကာရကောတိ ပါဠိံ ဂဏှန္တံ ဝါ ဝါစေန္တံ ဝါ ကာရကော. တထာတိ ယထာ ပါရုပန္တိ၊ တထာ.
၂၈၁. ကုဟိဉ္စိ ဌာနံ ဂစ္ဆတော ရညောတိ ယောဇနာ. ‘‘ပရိက္ခာရဘဏ္ဍဝဟနမနုဿာ’’တိ ဣမိနာ တေ မနုဿာ မုဏ္ဍံ သီသံ စောဠကေန ဝေဌေန္တီတိ မုဏ္ဍဝေဌိနော နာမာတိ ဒဿေတိ. အဓိပ္ပါယောတိ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ မနုဿာနမဓိပ္ပါယော. အန္တရာကာဇန္တိ ဧတ္ထ အန္တရာသဒ္ဒေါ မဇ္ဈတ္ထဝါစကောတိ အာဟ ‘‘မဇ္ဈေ’’တိ. ‘‘လဂ္ဂေတွာ’’တိအာဒိနာ ကာဇဿ အန္တရေ လဂ္ဂေတွာ ဝဟိတဗ္ဗံ အန္တရာကာဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.
၂၈၂. ‘‘စက္ခူနံ ဟိတ’’န္တိ ဣမိနာ အစက္ခုဿန္တိ ဧတ္ထ ဿပစ္စယော စက္ခုသဒ္ဒတော ဟိတတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ပမာဏင်္ဂုလေနာတိ ဝဍ္ဎကီနံ ပမာဏယုတ္တေန အင်္ဂုလေန.
၂၈၃. ‘‘တိဏဝနာဒီသူ’’တိ ဣမိနာ ဒါယံ အာလိမ္ပေန္တီတိ ဧတ္ထ ဒါယသဒ္ဒေါ ဝနဝါစကောတိ ဒဿေတိ. ‘‘အဂ္ဂိံ ဒေန္တီ’’တိ ဣမိနာ အာပုဗ္ဗော လိပိဓာတု ဥပသဂ္ဂဝသေန အဂ္ဂိဒါနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ပရိတ္တန္တိ ဧတ္ထ သမန္တတော တာယတိ အနေနာတိ ပရိတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပ္ပဟရိတကရဏေန ဝါ ပရိခါခဏေန ဝါ ပရိတ္တာဏ’’န္တိ. ဧတ္ထာတိ ပရိတ္တကရဏေ. ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ သယံ ဒါတုံ လဗ္ဘတိ. ဟရိတုန္တိ အပနေတုံ. ပတ္တံ ဝါ အပတ္တံ ဝါ အဂ္ဂိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တထာတိ အဂ္ဂိဒါနာဒိနာ အာကာရေန. ဥဒကေန နိဗ္ဗာပေန္တေန ဘိက္ခုနာတိ သမ္ဗန္ဓော.
၂၈၄. သတိ ကရဏီယေတိ ဧတ္ထ ကရဏီယသဒ္ဒေါ ကိစ္စပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သုက္ခကဋ္ဌာဒိဂ္ဂဟဏကိစ္စေ’’တိ. ‘‘သုက္ခကဋ္ဌာဒိဂ္ဂဟဏ’’ ဣတိ ပဒေန ကိစ္စသရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘ပုရိသပ္ပမာဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပေါရိသိယန္တိ ဧတ္ထ ဏိယပစ္စယော ပမာဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ပုရိသပ္ပမာဏံ နာမ ဥပရိ ဗာဟုဒွယတတဿ ပုရိသဿ ပမာဏံ. ဒိသွာ ဝါ ဟုတွာ ဝါ ဒိသွာတိ ယောဇနာ. အတိဥစ္စမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော. နီစံ ပန ရုက္ခံ ပဂေဝါတိ ဟိ အတ္ထော.
၂၈၅. ကလျာဏဝါက္ကရဏာတိ ဧတ္ထ ကရိယတိ ဥစ္စာရိယတီတိ ကရဏော၊ သဒ္ဒေါ၊ ဝါစာယေဝ ကရဏော ဝါက္ကရဏော၊ ကလျာဏော ဝါက္ကရဏော ဧတေသန္တိ ကလျာဏဝါက္ကရဏာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဓုရသဒ္ဒါ’’တိ. ဝေဒံ ဝိယာတိ သုတိံ ဝိယ. ဝါစနာမဂ္ဂန္တိ ဝါစနာယ ဥပါယံ. သကာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသင်္ခါတဿ သဿ အတ္တနော ဧသာ သကာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာ’’တိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဟိ မာဂဓနိရုတ္တိယာ ဧဝ ဓမ္မော ဘာသိတော၊ တသ္မာ သာ မာဂဓနိရုတ္တိ သကာ နာမာတိ ဝုစ္စတိ. နိရုတ္တီတိ အတ္ထံ နီဟရိတွာ ဝုစ္စတေ ဣမာယ သဒ္ဒပညတ္တိယာတိ နိရုတ္တိ၊ ဝစဓာတုဿ ဝကာရဿ ဥကာရော၊ သဗ္ဗဝေါဟာရော လဗ္ဘတိ. ဣဓ ပန ‘‘သကာယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ မာဂဓဝေါဟာရော ဧဝ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မာဂဓဝေါဟာရော’’တိ. ‘‘သဘာဝနိရုတ္တီ’’တိပိ ပါဌော. ဧဝဉှိ သတိ သဗ္ဗသတ္တာနံ သဘာဝေန ပဝတ္တာ မူလဘာသာဘူတာ မာဂဓနိရုတ္တိယေဝ.
၂၈၆. လောကာယတံ နာမ တိတ္ထိယသတ္ထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာဝ ကာရဏေနာတိ ‘‘သေတော ကာကော၊ ကသ္မာ? အဋ္ဌီနံ သေတတ္တာ. ရတ္တော ဗကော၊ ကသ္မာ? လောဟိတဿ ရတ္တတ္တာ’’ ဣတိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂၃၊ သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၁၀၈၀၊ အ. နိ. ၁၀.၆၉-၇၀) ဣမိနာ ဧဝ ကာရဏေန.
၂၈၈. အန္တရာ အဟောသီတိ ဧတ္ထ အန္တရသဒ္ဒေါ ဗျဝဓာနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အန္တရိတာ အဟောသိ ပဋိစ္ဆန္နာ’’တိ. တေန သဒ္ဒေန ဓမ္မကထာ ဗျဝဓာနာ အဟောသီတိ အတ္ထော.
၂၈၉. အာဗာဓပ္ပစ္စယာတိ ဧတ္ထ အာဗာဓဿ ဘေသဇ္ဇသင်္ခါတော ပစ္စယော အာဗာဓပစ္စယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿာ’’တိအာဒိ. ဣမိနာ အာဗာဓောယေဝ ပစ္စယော အာဗာဓပစ္စယောတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ.
၂၉၃. ဒုက္ကဋဝတ္ထု နာမ အကပ္ပိယဝေါဟာရာဒိနာ မာလာဝစ္ဆရောပနာဒိ၊ ပါစိတ္တိယဝတ္ထု နာမ မာလာဝစ္ဆရောပနာဒိအတ္ထာယ ပထဝီခဏနာဒိ. ပဟရဏီတိ ပဟရတိ ဣမာယာတိ ပဟရဏီ. ဧတန္တိ ‘‘ပဟရဏီ’’တိ ဧတံ နာမံ. ယဿ ကဿစိ အာဝုဓသင်္ခါတဿ လောဟဘဏ္ဍဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ အာဝုဓသင်္ခါတံ လောဟဘဏ္ဍံ. ဝုတ္တမေဝါတိ ‘‘ကတကံ နာမ ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရ’’န္တိအာဒိနာ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၆၉) ဝုတ္တမေဝ. ဓနိယဿေဝါတိ ဓနိယဿ ဧဝ. အညေသဉှိ ကတာယ သဗ္ဗမတ္တိကာမယကုဋိယာ အပါကဋတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဓနိယဿေဝါ’’တိ. အထ ဝါ ဓနိယဿ သဗ္ဗမတ္တိကာမယကုဋိ ဣဝါတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ.
ဣတိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.