၁၃. ဗိမ္ဗိသာရသမာဂမကထာ

၅၅. လဋ္ဌိသဒ္ဒေါ တရုဏရုက္ခဝါစကော ‘‘အမ္ဗလဋ္ဌိကာယ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂)၊ ဣဓာပိ တရုဏတာလရုက္ခော လဋ္ဌိ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တာလုယျာနေ’’တိ. ဝဋရုက္ခေတိ နိဂြောဓရုက္ခေ. ဧတ္ထ ‘‘ဝဋ’’ဣတိ ဣမိနာ ဝဋရုက္ခော ဗဟုမူလတ္တာ သုဋ္ဌုံ ပတိဋ္ဌာတီတိ အတ္ထေန သုပ္ပတိဋ္ဌော နာမာတိ ဒဿေတိ. ‘‘ရုက္ခေ’’ဣတိ ဣမိနာ စေတိယသဒ္ဒေါ စေတိယရုက္ခေ ဝတ္တတီတိ ဒဿေတိ၊ ဒေဝါလယဉ္စ ထူပဉ္စ နိဝတ္တေတိ. တဿာတိ ဝဋရုက္ခဿ. ဧတန္တိ ‘‘သုပ္ပတိဋ္ဌေ စေတိယေ’’တိ ဧတံ နာမံ. လောကဝေါဟာရဝသေန ဒသသဟဿသင်္ခါတေ သင်္ချာဝိသေသေ နီဟရိတွာ ယုဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ နိယုတန္တိ ဝစနတ္ထေန ဒသသဟဿံ နိယုတံ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကနိယုတံ ဒသသဟဿာနီ’’တိ. ‘‘နဟုတ’’န္တိပိ ပါဌော၊ သော အယုတ္တော နဟုတသင်္ခါတေန သင်္ချာဝိသေသေန မိဿီဘာဝေန ပသင်္ဂတ္တာ. တေသန္တိ ဒွါဒသနိယုတာနံ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ.

‘‘ကိသသရီရတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ကိသော ကော အတ္တာ ဧတေသန္တိ ကိသကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ကကာရော ဟေတ္ထ အတ္တဝါစကော. ‘‘ဩဝါဒကော’’တိ ဣမိနာ ဩဝဒါနောတိ ဧတ္ထ ယုပစ္စယော ကတ္တုတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဂါထာဗန္ဓတ္တာ အကာရဿ ဒီဃော. ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိနာ ကိသကော ဟုတွာ အညေ ဩဝဒါနော ကိသကောဝဒါနောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣဒန္တိ ဣဒံ အတ္ထဇာတံ၊ အယမတ္ထော ဝါ. တွံ ပဟာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ တုဝံ. ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

ကာမိတ္ထိယောတိ ဧကာရလောပဝသေန သန္ဓီတိ အာဟ ‘‘ကာမေ ဣတ္ထိယော စာ’’တိ. ဥပစီသူတိ ဧတ္ထ ကာမခန္ဓကိလေသအဘိသင်္ခါရသင်္ခါတေသု စတူသု ဥပဓီသု ခန္ဓုပဓိ အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓုပဓီသူ’’တိ.

ကောစရဟီတိ ဧတ္ထ ကောသဒ္ဒေါ ‘‘ကော တေ ဗလံ မဟာရာဇာ’’တိအာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၈၈၀) ဝိယ ကွသဒ္ဒတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကွစရဟီ’’တိ. နိပါတောယေဝေသ.

ပဒသဒ္ဒဿ စရဏပဒါဒယော နိဝတ္တေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘နိဗ္ဗာနပဒ’’န္တိ. ‘‘သန္တသဘာဝတာယာ’’တိအာဒိနာ သန္တော သဘာဝေါ ဣမဿ ပဒဿာတိ သန္တံ. နတ္ထိ ဥပဓယော ဧတ္ထာတိ အနုပဓိကံ. နတ္ထိ ကိဉ္စနမေတ္ထာတိ အကိဉ္စနံ. တီသု ဘဝေသု န သဉ္ဇတီတိ အသတ္တံ. အညထာ န ဘဝတီတိ အနညထာဘာဝိ. အညေန ကေနစိ န နေတဗ္ဗန္တိ အနညနေယျန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တေနာတိ ‘‘သန္တ’’န္တိအာဒိပဒေန. မေတိ မမ၊ မနောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ ဒေဝမနုဿလောကေ မေ မနော ရတော နာမာတိ ကိံ ဝက္ခာမိ. ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတီတိ ယောဇနာ.

၅၆. တဉ္စာတိ သာဝကဘာဝဉ္စ.

၅၇. အဿာသကာတိ ဧတ္ထ အာပုဗ္ဗော သာသဓာတု အာပုဗ္ဗ သိသဓာတုနာ သဒိသော၊ ‘‘မေ’’တိ ဆဋ္ဌီယောဂတ္တာ ဏွုပစ္စယော စ ဘာဝတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အာသိသနာ’’တိ. ‘‘ပတ္ထနာ’’တိ ဣမိနာ အာပုဗ္ဗသိသဓာတုယာ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အဿာတိ ဗိမ္ဗိသာရရညော. တတ္ထာတိ ရတနတ္တယေ. နိစ္ဆယဂမနမေဝါတိ ‘‘သရဏ’’ဣတိနိစ္ဆယေန ဇာနနမေဝ ဂတော. အတ္တသန္နိယျာတနန္တိ အတ္တနော အတ္တာနံ ရတနတ္တယေ သန္နိယျာတနံ. ဣမိနာ အတ္တသန္နိယျာတန၊ ပဏိပါတ၊ တပ္ပရာယန၊ သိဿဘာဝူပဂမနသင်္ခါတေသု စတူသု သရဏဂမနေသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၅၀၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၅၆၊ ခု. ပါ. အဋ္ဌ. ၁.သရဏဂမနဂမကဝိဘာဝနာ) အတ္တသန္နိယျာတနသရဏဂမနံ ဒီပေတိ. အယန္တိ ဗိမ္ဗိသာရော ရာဇာ. တန္တိ နိယတသရဏတံ. ပဏိပါတဂမနဉ္စာတိ ဧတ္ထ ပဏီတိ ကရော. ယထာ ဟိ ပါဒပဒသဒ္ဒါ ဒီဃရဿဝသေန ဟုတွာ စရဏံ ဝဒန္တိ၊ ဧဝံ ပါဏိပဏိသဒ္ဒါ ကရံ ဝဒန္တိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပဏီတိ ကရော’’တိ. ပတနံ ပါတော၊ ပဏိနော ပါတော ပဏိပါတော. အတ္ထတော အဉ္ဇလိပဏမနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဿ ဂမနဉ္စ ဂစ္ဆန္တောတိ အတ္ထော. ဣမိနာ ပဏိပါတသရဏဂမနံ ဒီပေတိ. စသဒ္ဒေါ ‘‘ပါကဋ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ ယောဇေတဗ္ဗော. ပါကဋဉ္စ ကရောန္တောတိ ဟိ အတ္ထော.

၅၈. သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏောတိ ဧတ္ထ သိင်္ဂီသင်္ခါတော နိက္ခော သိင်္ဂီနိက္ခော၊ တေန သမာနော ဝဏ္ဏော ဧတဿာတိ သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏနိက္ခေန သမာနဝဏ္ဏော’’တိ. တတ္ထ ‘‘သုဝဏ္ဏ’’ဣတိပဒေန နိက္ခသဒ္ဒဿ သုဝဏ္ဏတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ပဉ္စသုဝဏ္ဏာဒယော အတ္ထေ နိဝတ္တေတိ. ‘‘သမာန’’ဣတိပဒေန သဝဏ္ဏောတိ ဧတ္ထ သကာရော သမာနသဒ္ဒဿေဝ ကာရိယောတိ ဒဿေတိ. သဗ္ဗေသူတိ အခိလေသု စက္ခာဒိဣန္ဒြိယေသု. ဒန္တောတိ ဒမိတော. ဣန္ဒြိယသံဝရောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ဘဂဝတော ဟီ’’တိအာဒိ.

၅၉. ဩဏီတော ပတ္တတော ပါဏိ ယေနာတိ ဩဏီတပတ္တပါဏီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပတ္တတော စာ’’တိအာဒိ. ‘‘အပနီတပါဏိ’’န္တိ ဣမိနာ ဩဏီတသဒ္ဒေါ အပနီတတ္ထော၊ ပါဏိသဒ္ဒေန စ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ‘‘သလ္လက္ခေတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဘဂဝန္တ’’န္တိ ဣမံ ကမ္မံ ‘‘သလ္လက္ခေတွာ’’တိ ပါဌသေသေန ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဧကမန္တန္တိ ဧတ္ထ အန္တသဒ္ဒေါ သမီပဒေသတ္ထော၊ ကောဋိဒေသတ္ထော ဝါ ဟောတိ၊ ဥပယောဂဝစနဉ္စ ဘုမ္မတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကသ္မိံ ပဒေသေ’’တိ. အတ္ထိကပယောဂေ ကရဏဿ သမ္ဘဝတော အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓါဘိဝါဒနဂမနေန ဝါ ဓမ္မဿဝနဂမနေန ဝါ’’တိ. အပ္ပါကိဏ္ဏန္တိ ဧတ္ထ အပ္ပသဒ္ဒေါ ပဋိသေဓတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အနာကိဏ္ဏ’’န္တိ. ‘‘အဗ္ဗောကိဏ္ဏ’’န္တိပိ ပါဌော. အပ္ပနိဂ္ဃေါသန္တိ ဧတ္ထ ‘‘အပ္ပသဒ္ဒ’’န္တိပဒေန ဝစနသဒ္ဒဿ ဂဟိတတ္တာ ဣမိနာ ပါရိသေသနယေန နဂရနိဂ္ဃေါသသဒ္ဒေါယေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘နဂရနိဂ္ဃေါသသဒ္ဒေန အပ္ပနိဂ္ဃေါသ’’န္တိ. တီသု ပါဌေသု ပဌမေန ပါဌေန ဇနဿ ဝါတော ဇနဝါတော၊ တေန ဝိရဟိတံ ဝိဇနဝါတန္တိ ဝိကပ္ပံ ဒဿေတိ. ဒုတိယေန ဇနဿ ဝါဒေါ ဇနဝါဒေါ၊ တေန ဝိရဟိတံ ဝိဇနဝါဒန္တိ ဝိကပ္ပံ ဒဿေတိ. တတိယေန ဇနဿ ပါတော သဉ္စရဏံ ဇနပါတော၊ တေန ဝိရဟိတံ ဝိဇနပါတန္တိ ဝိကပ္ပံ ဒဿေတိ. ရဟဿံ ကရီယတိ ဧတ္ထာတိ ရာဟဿေယျကံ. မနုဿာနံ ရာဟဿေယျကံ မနုဿရာဟဿေယျကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘မနုဿာန’’န္တိအာဒိနာ.