၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၀၉. ဒုတိယေ ပဟီနလာဘသက္ကာရဿ ဟေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သော ကိရာ’’တိအာဒိ. သောတိ ဒေဝဒတ္တော. ‘‘အဟောသီ’’တိ စ ‘‘ပါကဋော ဇာတော’’တိ စ ယောဇေတဗ္ဗော. အဇာတသတ္တုနာတိ အဇာတဿေယေဝ ပိတုရာဇဿ သတ္တုဘာဝတော အဇာတသတ္တုနာ၊ ‘‘မာရာပေတွာ’’တိပဒေ ကာရိတကမ္မံ. ရာဇာနန္တိ ဗိမ္ဗိသာရရာဇံ၊ ‘‘မာရာပေတွာ’’တိပဒေ ဓာတုကမ္မံ. အဘိမာရေတိ အဘိနိလီယိတွာ ဘဂဝတော မာရဏတ္ထာယ ပေသိတေ ဓနုဓရေ. ဂူဠှပဋိစ္ဆန္နောတိ ဂုဟိတော ဟုတွာ ပဋိစ္ဆန္နော. ပရိကထာယာတိ ပရိဂုဟနာယ ကထာယ. ‘‘ရာဇာနမ္ပီ’’တိပဒံ ‘‘မာရာပေသီ’’တိပဒေ ဓာတုကမ္မံ. ပဝိဇ္ဈီတိ ပဝဋ္ဋေသိ. တတောတိ တတော ဝုတ္တတော ပရံ ဥဋ္ဌဟိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. နဂရေ နိဝသန္တီတိ နာဂရာ. ရာဇာတိ အဇာတသတ္တုရာဇာ. သာသနကဏ္ဋကန္တိသာသနဿ ကဏ္ဋကသဒိသတ္တာ သာသနကဏ္ဋကံ. တတောတိ နီဟရတော. ဥပဋ္ဌာနမ္ပီတိ ဥပဋ္ဌာနမ္ပိ၊ ဥပဋ္ဌာနတ္ထာယပိ ဝါ. အညေပီတိ ရာဇတော အညေပိ. အဿာတိ ဒေဝဒတ္တဿ. ကိဉ္စိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ‘‘ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကိဉ္စိ ဝါ အဘိဝါဒနာဒိ ‘‘ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇနဿ ဟေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာ မေ’’တိအာဒိ. ပေါသေန္တော ဟုတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၁၁. ဘတ္တံ အနဓိဝါသေန္တာနံ ကသ္မာ စီဝရံ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ဘတ္တံ အဂဏှန္တာန’’န္တိအာဒိ.

၂၁၂. စီဝရကာရကေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန ကသ္မာ နိမန္တေန္တီတိ အာဟ ‘‘ဂါမေ’’တိအာဒိ.

၂၁၅. နာနာဝေရဇ္ဇကေတိ ဧတ္ထ ရညော ဣဒံ ရဇ္ဇံ၊ ဝိသဒိသံ ရဇ္ဇံ ဝိရဇ္ဇံ၊ နာနပ္ပကာရံ ဝိရဇ္ဇံ နာနာဝိရဇ္ဇံ. နာနာဝိရဇ္ဇေဟိ အာဂတာ နာနာဝေရဇ္ဇကာ. မဇ္ဈေ ဝုဒ္ဓိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နာနာဝိဓေဟိ အညရဇ္ဇေဟိ အာဂတေ’’တိ. အညရဇ္ဇေဟီတိ ရာဇဂဟတော အညေဟိ ရဇ္ဇေဟိ. ရဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ရဉ္ဇန္တိ ဝုတ္တေ နိဂ္ဂဟိတဿ အနာသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘နာနာဝေရဉ္ဇကေဣတိပိ ပါဌော’’တိ.

၂၁၈. ဂဏဘောဇနေတိ ဂဏဿ ဘောဇနံ ဂဏဘောဇနံ၊ ဂဏဘောဇနဿ ဘောဇနံ ဂဏဘောဇနံ၊ တသ္မိံ ဂဏဘောဇနေ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော. ‘‘ရတ္တူပရတော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ မ. နိ. ၁.၂၉၃) ဝိယ ဧကဿ ဘောဇနသဒ္ဒဿ လောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နနု ဥပေါသထေ ဝိယ ဒွေ တယော ဂဏော နာမာတိ အာဟ ‘‘ဣဓ ဂဏော နာမ စတ္တာရော’’တိအာဒိ. တေန ဒွေ တယော ဂဏော နာမ န ဟောန္တိ၊ စတ္တာရော ပန အာဒိံ ကတွာ တဒုတ္တရိ ဂဏော နာမာတိ ဒဿေတိ. တံ ပနေတန္တိ ဧတ္ထ ဧတသဒ္ဒေါ ဝစနာလင်္ကာရော ဒွီသု သဗ္ဗနာမေသု ပုဗ္ဗဿေဝ ယေဘုယျေန ပဓာနတ္တာ. ပသဝတီတိ ဝဍ္ဎတိ၊ ဇာယတီတိ အတ္ထော. ဝေဝစနေန ဝါတိ ‘‘ဘတ္တေန နိမန္တေမိ၊ ဘောဇနေန နိမန္တေမီ’’တိ ပရိယာယေန ဝါ. ဘာသန္တရေန ဝါတိ မူလဘာသာတော အညာယ ဘာသာယ ဝါ. ဧကတော နိမန္တိတာ ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ပမာဏန္တိ ကာရဏံ. ‘‘စတ္တာရော’’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသံ ကတွာ ‘‘ဝိဟာရေ’’တိပဒေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဌိတေသုယေဝါတိ ပဒံ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယော. ဧကော နိမန္တိတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဝိညာပေယျုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဋေက္ကန္တိ ပတိဧကဿ ဘာဝေါ ပါဋေက္ကံ၊ ဝိသုန္တိ အတ္ထော. ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဝိညာပေယျုန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဆဝိသင်္ခါတတော ဗာဟိရစမ္မတော အဗ္ဘန္တရစမ္မဿ ထူလတ္တာ ‘‘မဟာစမ္မဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဖာလံ ဧတေသံ ပါဒါနံ သဉ္ဇာတန္တိ ဖာလိတာ၊ ဥပ္ပါဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဟဋမတ္တေ သတီတိ ယောဇနာ. လေသေန ကပ္ပန္တိ ပဝတ္တံ စိတ္တံ လေသကပ္ပိယံ.

သုတ္တဉ္စာတိ သူစိပါသပဝေသနသုတ္တဉ္စ. နနု ဝိသုံ စီဝရဒါနသမယော ဝိယ စီဝရကာရသမယောပိ အတ္ထိ၊ ကသ္မာ ‘‘ယဒါ တဒါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိသုံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဝိသုံ စီဝရဒါနသမယော ဝိယ စီဝရကာရသမယော နာမ ယသ္မာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘ယဒါ တဒါ’’တိ မယာ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ကရောတိ၊ တေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. သူစိဝေဌနကောတိ သိဗ္ဗနတ္ထာယ ဒွေ ပိလောတိကခဏ္ဍေ သမ္ဗန္ဓိတွာ သူစိယာ ဝိဇ္ဈနကော. ဝိစာရေတီတိ ပဉ္စခဏ္ဍသတ္တခဏ္ဍာဒိဝသေန သံဝိဒဟတိ. ဆိန္ဒတီတိ သတ္ထကေန ဝါ ဟတ္ထေန ဝါ ဆိန္ဒတိ. မောဃသုတ္တန္တိ မုယှနံ မောဃော၊ အတ္ထတော ဂဟေတဗ္ဗဆဋ္ဋေတဗ္ဗဋ္ဌာနေ မုယှနစိတ္တံ၊ တဿ ဆိန္ဒနံ သုတ္တန္တိ မောဃသုတ္တံ. အာဂန္တုကပဋ္ဋန္တိ ဒုပဋ္ဋစီဝရေ မူလပဋ္ဋဿ ဥပရိ ဌပိတပဋ္ဋံ. ပစ္စာဂတန္တိ ပဋ္ဋစီဝရာဒီသု လဗ္ဘတိ. ဗန္ဓတီတိ မူလပဋ္ဋေန အာဂန္တုကပဋ္ဋံ. ဗန္ဓတိ. အနုဝါတန္တိ စီဝရံ အနုပရိယာယိတွာ ဝီယတိ ဗန္ဓီယတီတိ အနုဝါတံ၊ တံ ဆိန္ဒတိ. ဃဋ္ဋေတီတိ ဒွေ အနုဝါတန္တေ အညမညံ သမ္ဗဇ္ဈတိ. အာရောပေတီတိ စီဝရဿ ဥပရိ အာရောပေတိ. တတ္ထာတိ စီဝရေ. သုတ္တံ ကရောတီတိ သူစိပါသပဝေသနသုတ္တံ ဝဋ္ဋေတိ. ဝလေတီတိ ဝဋ္ဋိတွာ သုတ္တဝေဌနဒဏ္ဍကေ အာဝဋ္ဋေတိ. ပိပ္ဖလိကန္တိ သတ္ထကံ. တဉှိ ပိယမ္ပိ ဖာလေတီတိ ပိပ္ဖလိ၊ သာယေဝ ပိပ္ဖလိကန္တိ ကတွာ ပိပ္ဖလိကန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တံ နိသေတိ နိသာနံ ကရောတီတိ အတ္ထော. ယော ပန ကထေတိ၊ ဧတံ ဌပေတွာတိ ယောဇနာ.

အဒ္ဓါနမဂ္ဂဿ ဒွိဂါဝုတတ္တာ ‘‘အဒ္ဓယောဇနဗ္ဘန္တရေ ဂါဝုတေ’’တိ ဝုတ္တံ. အဘိရူဠှေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ကာလေ. ‘‘သန္နိပတန္တီ’’တိ ဗဟုကတ္တုဝသေန ဝုတ္တံ. အကုသလံ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ ပရိဗ္ဗာဇကော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇဝေသံ ဝါ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝဇတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ပရိဗ္ဗာဇကော. ဝိနာ ဘာဝပစ္စယေန ဘာဝတ္ထဿ ဉာတဗ္ဗတော ပရိဗ္ဗာဇကဘာဝေါ ပရိဗ္ဗာဇကော၊ တံ သမာပန္နောတိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော. အထ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇကေသု သမာပန္နော ပရိယာပန္နောတိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော. ‘‘ဧတေသ’’န္တိပဒံ ‘‘ယေန ကေနစီ’’တိပဒေ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယော.

၂၂၀. ယေပိ ဘိက္ခူ ဘုဉ္ဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ‘‘ဒွေ တယော ဧကတော’’တိဝစနေ. အနိမန္တိတော စတုတ္ထော ယဿ စတုက္ကဿာတိ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ၊ အနိမန္တိတေန ဝါ စတုတ္ထံ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ. ဧသေဝ နယော အညေသုပိ စတုတ္ထေသု. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. နိမန္တေတီတိ အကပ္ပိယနိမန္တနေန နိမန္တေတိ. တေသူတိ စတူသု ဘိက္ခူသု. သောတိ ဥပါသကော. အညန္တိ နာဂတဘိက္ခုတော အညံ၊ နိမန္တိတဘိက္ခုတော ဝါ. တင်္ခဏပ္ပတ္တန္တိ တသ္မိံ ပုစ္ဆနကထနက္ခဏေ ပတ္တံ. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဌာနေ၊ ဂေဟေ ဝါ. တေဟီတိ ကရဏဘူတေဟိ ဘိက္ခူဟိ.

သောတိ ပိဏ္ဍပါတိကော. အနာဂစ္ဆန္တမ္ပီတိ သယံ န အာဂစ္ဆန္တမ္ပိ. လစ္ဆထာတိ လဘိဿထ.

သောပီတိ သာမဏေရောပိ၊ န ပိဏ္ဍပါတိကောယေဝါတိ အတ္ထော.

တတ္ထာတိ ဂိလာနစတုတ္ထေ၊ တေသု စတူသု ဝါ. ဂိလာနော ဣတရေသံ ပန ဂဏပူရကော ဟောတီတိ ယောဇနာ.

ဂဏပူရကတ္တာတိ သမယလဒ္ဓဿ ဂဏပူရကတ္တာ. စတုက္ကာနီတိ စီဝရဒါနစတုတ္ထံ စီဝရကာရစတုတ္ထံ အဒ္ဓါနဂမနစတုတ္ထံ နာဝါဘိရုဟနစတုတ္ထံ မဟာသမယစတုတ္ထံ၊ သမဏဘတ္တစတုတ္ထန္တိ ဆ စတုက္ကာနိ. ပုရိမေဟိ မိဿေတွာ ဧကာဒသ စတုက္ကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧကော ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသူတိ တီသု ဘိက္ခူသု၊ ဂတေသု ဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ. ဘုတွာ အာဂန္တွာ ဌိတေသုပိ အနာပတ္တိယေဝ. ကသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ၊ နနု စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဧကတော ဂဏှန္တီတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဘောဇနာနံယေဝါတိ န ယာဂုခဇ္ဇကဖလာဖလာဒီနံ. တာနိ စာတိ ယေဟိ ဘောဇနေဟိ ဝိသင်္ကေတံ နတ္ထိ၊ တာနိ စ ဘောဇနာနိ. တေဟီတိ စတူဟိ ဘိက္ခူဟိ. တာနီတိ ယာဂုအာဒီနိ. ဣတီတိ တသ္မာ အနာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ.

ကောစိ ပေသိတော အပဏ္ဍိတမနုဿော ဝဒတီတိ ယောဇနာ. ကတ္တုကာမေန ပေသိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘတ္တံ ဂဏှထာတိ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ ‘‘ဩဒနံ ဂဏှထ၊ ဘောဇနံ ဂဏှထ၊ အန္နံ ဂဏှထ၊ ကုရံ ဂဏှထာ’’တိ ဝစနာနိပိ သင်္ဂဏှာတိ. နိမန္တနံ သာဒိယန္တီတိ နေမန္တနိကာ. ပိဏ္ဍပါတေ ဓုတင်္ဂေ နိယုတ္တာတိ ပိဏ္ဍပါတိကာ. ပုနဒိဝသေ ဘန္တေတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. ဟရိတွာတိ အပနေတွာ. တတောတိ တတော ဝဒနတော ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိက္ခေပန္တိ ဝိဝိဓံ ခေပံ. တေတိ အသုကာ စ အသုကာ စ ဂါမိကာ. ဘန္တေတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. သောပီတိ အပဏ္ဍိတမနုဿောပိ၊ န ဂါမိကာယေဝါတိ အတ္ထော. ကသ္မာ န လဘာမိ ဘန္တေတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ‘‘ကထံ နိမန္တေသုံ ဘန္တေ’’တိ ဧတ္ထာပိ. တတောတိ တသ္မာ ကာရဏာ. ဧသာတိ ဧသော ဂါမော. တန္တိ ဘူမတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ၊ တသ္မိံ ဂါမေ စရထာတိ ဟိ အတ္ထော. ကိံ ဧတေနာတိ ဧတေန ပုစ္ဆနေန ကိံ ပယောဇနံ. ဧတ္ထာတိ ပုစ္ဆနေ. မာ ပမဇ္ဇိတ္ထာတိ ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုတိယဒိဝသေတိ နိမန္တနဒိဝသတော ဒုတိယဒိဝသေ. ဓုရဂါမေတိ ပဓာနဂါမေ၊ အန္တိကဂါမေ ဝါ. ဘာဝေါ နာမ ကိရိယတ္တာ ဧကောယေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ကတ္တာရံ ဝါ ကမ္မံ ဝါ သမ္ဗန္ဓံ ဝါ အပေက္ခိတွာ ဗဟုဝစနေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘န ဒုဗ္ဗစေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. တေသူတိ ဂါမိကေသု ဘောဇေန္တေသူတိ သမ္ဗန္ဓော. အသနသာလာယန္တိ ဘောဇနသာလာယံ. သာ ဟိ အသတိ ဘုဉ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ အသနာ၊ သလန္တိ ပဝိသန္တိ အဿန္တိ သာလာ၊ အသနာ စ သာ သာလာစေတိ အသနသာလာတိ အတ္ထေန ‘‘အသနသာလာ’’တိ ဝုစ္စတိ.

အထ ပနာတိ တတော အညထာ ပန. အပါဒါနတ္ထော ဟိ အထသဒ္ဒေါ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ အန္တရဝီထိအာဒီသူတိ အတ္ထော. ပဋိကစ္စေဝါတိ ပဌမံ ကတွာ ဧဝ. ဘိက္ခူသု ဂါမတော အနိက္ခန္တေသု ပဂေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ပဟိဏတ္တာ န ဝဋ္ဋတိ. ယေ ပန မနုဿာ ဘောဇေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. နိဝတ္တထာတိ ဝုတ္တပဒေတိ ‘‘နိဝတ္တထာ’’တိ ဝုတ္တေ ကိရိယာပဒေ. ယဿကဿစိ ဟောတီတိ ယဿ ကဿစိ အတ္ထာယ ဟောတီတိ ယောဇနာ. နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ အဝုတ္တတ္တာ နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သမ္ဗန္ဓံ ကတွာတိ ‘‘နိဝတ္တထ ဘန္တေ’’တိ ဘန္တေသဒ္ဒေန အဗျဝဟိတံ ကတွာ. နိသီဒထ ဘန္တေ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာတိ ဘန္တေသဒ္ဒေန ဗျဝဟိတံ ကတွာ ဝုတ္တေ ‘‘နိသီဒထာ’’တိပဒေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အထ ဘန္တေသဒ္ဒေန ဗျဝဟိတံ အကတွာ ‘‘နိသီဒထ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ သမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ဝုတ္တေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣစ္စေတံ နယံ အတိဒိသတိ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိဣမိနာတိ. ဒုတိယံ.