၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ

၁. အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒ-အတ္ထယောဇနာ

၂၀၃. ဘောဇနဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အာဝသထေ ပညတ္တော ပိဏ္ဍော အာဝသထပိဏ္ဍောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမန္တာ’’တိအာဒိ. ပရိက္ခိတ္တန္တိ ပရိဝုတံ အာဝသထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဒ္ဓံ ပထံ ဂစ္ဆန္တီတိ အဒ္ဓိကာ. ဂိလာယန္တိ ရုဇန္တီတိ ဂိလာနာ. ဂဗ္ဘော ကုစ္ဆိဋ္ဌသတ္တော ဧတာသန္တိ ဂဗ္ဘိနိယော. မလံ ပဗ္ဗာဇေန္တီတိ ပဗ္ဗဇိတာ၊ တေသံ ယထာနုရူပန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပညတ္တာနိ မဉ္စပီဌာနိ ဧတ္ထာတိ ပညတ္တမဉ္စပီဌော၊ တံ. အနေကဂဗ္ဘပရိစ္ဆေဒံ အနေကပမုခပရိစ္ဆေဒံ အာဝသထံ ကတွာတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ အာဝသထေ. တေသံ တေသန္တိ အဒ္ဓိကာဒီနံ. ဟိယျောသဒ္ဒဿ အတီတာနန္တရာဟဿ စ အနာဂတာနန္တရာဟဿ စ ဝါစကတ္တာ ဣဓ အနာဂတာနန္တရာဟဝါစကောတိ အာဟ ‘‘သွေပီ’’တိ. ကုဟိံ ဂတာ ဣတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. ‘‘ကုက္ကုစ္စာယန္တော’’တိပဒဿ နာမဓာတုံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တော’’တိ.

၂၀၆. ‘‘အဒ္ဓယောဇနံ ဝါ ယောဇနံ ဝါ’’တိဣမိနာ ‘‘ပက္ကမိတု’’န္တိပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ. ‘‘ဂန္တု’’န္တိဣမိနာ ကမုသဒ္ဒဿ ပဒဝိက္ခေပတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အနောဒိဿာ’’တိပဒဿ တွာပစ္စယန္တဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘အနုဒ္ဒိသိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပါသံ ဍေတီတိ ပါသဏ္ဍော၊ သတ္တာနံ စိတ္တေသု ဒိဋ္ဌိပါသံ ခိပတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ တဏှာပါသံ၊ ဒိဋ္ဌိပါသဉ္စ ဍေတိ ဥဍ္ဍေတီတိ ပါသဏ္ဍော၊ တံ ပါသဏ္ဍံ. ယာဝတတ္ထော ပညတ္တော ဟောတီတိ ယာဝတာ အတ္ထော ဟောတိ၊ တာဝတာ ပညတ္တော ဟောတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ယာဝဒတ္ထော’’တိပိ ပါဌော၊ အယမေဝတ္ထော. ဒကာရော ပဒသန္ဓိကရော. သကိံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧကဒိဝသံ သကိံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ.

ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. ဧကကုလေန ဝါ ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ ဧကတော ဟုတွာ ပညတ္တတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. နာနာကုလေဟိ ပညတ္တံ ပိဏ္ဍန္တိ ယောဇနာ. ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ နာနာကုလာနိ ဧကတော အဟုတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ ပညတ္တတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ယောပိ ပိဏ္ဍော ဆိဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာတိ အသဒ္ဓိယာဒိပါပစိတ္တတ္တာ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ.

၂၀၈. အနုဝသိတွာတိ ပုနပ္ပုနံ ဝသိတွာ. အန္တရာမဂ္ဂေ ဂစ္ဆန္တတ္တာ ‘‘ဂစ္ဆန္တော ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဣဒံ တာဝ ယုတ္တံ ဟောတု၊ ဂတဋ္ဌာနေ ပန ဂမိတတ္တာ ကထံ? ပစ္စုပ္ပန္နသမီပေါပိ အတီတော တေန သင်္ဂဟိတတ္တာ ယုတ္တံ. ‘‘ကုတော နု တွံ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆသီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၃၀) ဝိယ. တံသမီပေါပိ ဟိ တာဒိသော. နာနာဋ္ဌာနေသု နာနာကုလာနံ သန္တကေ ပကတိယာ အနာပတ္တိဘာဝတော နာနာဋ္ဌာနေသု ဧကကုလဿေဝ သန္တကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အနာပတ္တီ’’တိ. အာရဒ္ဓဿ ဝိစ္ဆေဒတ္တာ ‘‘ပုန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဩဒိဿာ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တေပိ ဘိက္ခူယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခူနံယေဝါ’’တိ. ပဌမံ.

၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၀၉. ဒုတိယေ ပဟီနလာဘသက္ကာရဿ ဟေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သော ကိရာ’’တိအာဒိ. သောတိ ဒေဝဒတ္တော. ‘‘အဟောသီ’’တိ စ ‘‘ပါကဋော ဇာတော’’တိ စ ယောဇေတဗ္ဗော. အဇာတသတ္တုနာတိ အဇာတဿေယေဝ ပိတုရာဇဿ သတ္တုဘာဝတော အဇာတသတ္တုနာ၊ ‘‘မာရာပေတွာ’’တိပဒေ ကာရိတကမ္မံ. ရာဇာနန္တိ ဗိမ္ဗိသာရရာဇံ၊ ‘‘မာရာပေတွာ’’တိပဒေ ဓာတုကမ္မံ. အဘိမာရေတိ အဘိနိလီယိတွာ ဘဂဝတော မာရဏတ္ထာယ ပေသိတေ ဓနုဓရေ. ဂူဠှပဋိစ္ဆန္နောတိ ဂုဟိတော ဟုတွာ ပဋိစ္ဆန္နော. ပရိကထာယာတိ ပရိဂုဟနာယ ကထာယ. ‘‘ရာဇာနမ္ပီ’’တိပဒံ ‘‘မာရာပေသီ’’တိပဒေ ဓာတုကမ္မံ. ပဝိဇ္ဈီတိ ပဝဋ္ဋေသိ. တတောတိ တတော ဝုတ္တတော ပရံ ဥဋ္ဌဟိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. နဂရေ နိဝသန္တီတိ နာဂရာ. ရာဇာတိ အဇာတသတ္တုရာဇာ. သာသနကဏ္ဋကန္တိသာသနဿ ကဏ္ဋကသဒိသတ္တာ သာသနကဏ္ဋကံ. တတောတိ နီဟရတော. ဥပဋ္ဌာနမ္ပီတိ ဥပဋ္ဌာနမ္ပိ၊ ဥပဋ္ဌာနတ္ထာယပိ ဝါ. အညေပီတိ ရာဇတော အညေပိ. အဿာတိ ဒေဝဒတ္တဿ. ကိဉ္စိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ‘‘ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကိဉ္စိ ဝါ အဘိဝါဒနာဒိ ‘‘ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇနဿ ဟေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာ မေ’’တိအာဒိ. ပေါသေန္တော ဟုတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၁၁. ဘတ္တံ အနဓိဝါသေန္တာနံ ကသ္မာ စီဝရံ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ဘတ္တံ အဂဏှန္တာန’’န္တိအာဒိ.

၂၁၂. စီဝရကာရကေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန ကသ္မာ နိမန္တေန္တီတိ အာဟ ‘‘ဂါမေ’’တိအာဒိ.

၂၁၅. နာနာဝေရဇ္ဇကေတိ ဧတ္ထ ရညော ဣဒံ ရဇ္ဇံ၊ ဝိသဒိသံ ရဇ္ဇံ ဝိရဇ္ဇံ၊ နာနပ္ပကာရံ ဝိရဇ္ဇံ နာနာဝိရဇ္ဇံ. နာနာဝိရဇ္ဇေဟိ အာဂတာ နာနာဝေရဇ္ဇကာ. မဇ္ဈေ ဝုဒ္ဓိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နာနာဝိဓေဟိ အညရဇ္ဇေဟိ အာဂတေ’’တိ. အညရဇ္ဇေဟီတိ ရာဇဂဟတော အညေဟိ ရဇ္ဇေဟိ. ရဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ရဉ္ဇန္တိ ဝုတ္တေ နိဂ္ဂဟိတဿ အနာသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘နာနာဝေရဉ္ဇကေဣတိပိ ပါဌော’’တိ.

၂၁၈. ဂဏဘောဇနေတိ ဂဏဿ ဘောဇနံ ဂဏဘောဇနံ၊ ဂဏဘောဇနဿ ဘောဇနံ ဂဏဘောဇနံ၊ တသ္မိံ ဂဏဘောဇနေ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော. ‘‘ရတ္တူပရတော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ မ. နိ. ၁.၂၉၃) ဝိယ ဧကဿ ဘောဇနသဒ္ဒဿ လောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နနု ဥပေါသထေ ဝိယ ဒွေ တယော ဂဏော နာမာတိ အာဟ ‘‘ဣဓ ဂဏော နာမ စတ္တာရော’’တိအာဒိ. တေန ဒွေ တယော ဂဏော နာမ န ဟောန္တိ၊ စတ္တာရော ပန အာဒိံ ကတွာ တဒုတ္တရိ ဂဏော နာမာတိ ဒဿေတိ. တံ ပနေတန္တိ ဧတ္ထ ဧတသဒ္ဒေါ ဝစနာလင်္ကာရော ဒွီသု သဗ္ဗနာမေသု ပုဗ္ဗဿေဝ ယေဘုယျေန ပဓာနတ္တာ. ပသဝတီတိ ဝဍ္ဎတိ၊ ဇာယတီတိ အတ္ထော. ဝေဝစနေန ဝါတိ ‘‘ဘတ္တေန နိမန္တေမိ၊ ဘောဇနေန နိမန္တေမီ’’တိ ပရိယာယေန ဝါ. ဘာသန္တရေန ဝါတိ မူလဘာသာတော အညာယ ဘာသာယ ဝါ. ဧကတော နိမန္တိတာ ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ပမာဏန္တိ ကာရဏံ. ‘‘စတ္တာရော’’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသံ ကတွာ ‘‘ဝိဟာရေ’’တိပဒေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဌိတေသုယေဝါတိ ပဒံ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယော. ဧကော နိမန္တိတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဝိညာပေယျုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဋေက္ကန္တိ ပတိဧကဿ ဘာဝေါ ပါဋေက္ကံ၊ ဝိသုန္တိ အတ္ထော. ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဝိညာပေယျုန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဆဝိသင်္ခါတတော ဗာဟိရစမ္မတော အဗ္ဘန္တရစမ္မဿ ထူလတ္တာ ‘‘မဟာစမ္မဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဖာလံ ဧတေသံ ပါဒါနံ သဉ္ဇာတန္တိ ဖာလိတာ၊ ဥပ္ပါဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဟဋမတ္တေ သတီတိ ယောဇနာ. လေသေန ကပ္ပန္တိ ပဝတ္တံ စိတ္တံ လေသကပ္ပိယံ.

သုတ္တဉ္စာတိ သူစိပါသပဝေသနသုတ္တဉ္စ. နနု ဝိသုံ စီဝရဒါနသမယော ဝိယ စီဝရကာရသမယောပိ အတ္ထိ၊ ကသ္မာ ‘‘ယဒါ တဒါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိသုံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဝိသုံ စီဝရဒါနသမယော ဝိယ စီဝရကာရသမယော နာမ ယသ္မာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘ယဒါ တဒါ’’တိ မယာ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ကရောတိ၊ တေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. သူစိဝေဌနကောတိ သိဗ္ဗနတ္ထာယ ဒွေ ပိလောတိကခဏ္ဍေ သမ္ဗန္ဓိတွာ သူစိယာ ဝိဇ္ဈနကော. ဝိစာရေတီတိ ပဉ္စခဏ္ဍသတ္တခဏ္ဍာဒိဝသေန သံဝိဒဟတိ. ဆိန္ဒတီတိ သတ္ထကေန ဝါ ဟတ္ထေန ဝါ ဆိန္ဒတိ. မောဃသုတ္တန္တိ မုယှနံ မောဃော၊ အတ္ထတော ဂဟေတဗ္ဗဆဋ္ဋေတဗ္ဗဋ္ဌာနေ မုယှနစိတ္တံ၊ တဿ ဆိန္ဒနံ သုတ္တန္တိ မောဃသုတ္တံ. အာဂန္တုကပဋ္ဋန္တိ ဒုပဋ္ဋစီဝရေ မူလပဋ္ဋဿ ဥပရိ ဌပိတပဋ္ဋံ. ပစ္စာဂတန္တိ ပဋ္ဋစီဝရာဒီသု လဗ္ဘတိ. ဗန္ဓတီတိ မူလပဋ္ဋေန အာဂန္တုကပဋ္ဋံ. ဗန္ဓတိ. အနုဝါတန္တိ စီဝရံ အနုပရိယာယိတွာ ဝီယတိ ဗန္ဓီယတီတိ အနုဝါတံ၊ တံ ဆိန္ဒတိ. ဃဋ္ဋေတီတိ ဒွေ အနုဝါတန္တေ အညမညံ သမ္ဗဇ္ဈတိ. အာရောပေတီတိ စီဝရဿ ဥပရိ အာရောပေတိ. တတ္ထာတိ စီဝရေ. သုတ္တံ ကရောတီတိ သူစိပါသပဝေသနသုတ္တံ ဝဋ္ဋေတိ. ဝလေတီတိ ဝဋ္ဋိတွာ သုတ္တဝေဌနဒဏ္ဍကေ အာဝဋ္ဋေတိ. ပိပ္ဖလိကန္တိ သတ္ထကံ. တဉှိ ပိယမ္ပိ ဖာလေတီတိ ပိပ္ဖလိ၊ သာယေဝ ပိပ္ဖလိကန္တိ ကတွာ ပိပ္ဖလိကန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တံ နိသေတိ နိသာနံ ကရောတီတိ အတ္ထော. ယော ပန ကထေတိ၊ ဧတံ ဌပေတွာတိ ယောဇနာ.

အဒ္ဓါနမဂ္ဂဿ ဒွိဂါဝုတတ္တာ ‘‘အဒ္ဓယောဇနဗ္ဘန္တရေ ဂါဝုတေ’’တိ ဝုတ္တံ. အဘိရူဠှေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ကာလေ. ‘‘သန္နိပတန္တီ’’တိ ဗဟုကတ္တုဝသေန ဝုတ္တံ. အကုသလံ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ ပရိဗ္ဗာဇကော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇဝေသံ ဝါ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝဇတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ပရိဗ္ဗာဇကော. ဝိနာ ဘာဝပစ္စယေန ဘာဝတ္ထဿ ဉာတဗ္ဗတော ပရိဗ္ဗာဇကဘာဝေါ ပရိဗ္ဗာဇကော၊ တံ သမာပန္နောတိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော. အထ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇကေသု သမာပန္နော ပရိယာပန္နောတိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော. ‘‘ဧတေသ’’န္တိပဒံ ‘‘ယေန ကေနစီ’’တိပဒေ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယော.

၂၂၀. ယေပိ ဘိက္ခူ ဘုဉ္ဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ‘‘ဒွေ တယော ဧကတော’’တိဝစနေ. အနိမန္တိတော စတုတ္ထော ယဿ စတုက္ကဿာတိ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ၊ အနိမန္တိတေန ဝါ စတုတ္ထံ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ. ဧသေဝ နယော အညေသုပိ စတုတ္ထေသု. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. နိမန္တေတီတိ အကပ္ပိယနိမန္တနေန နိမန္တေတိ. တေသူတိ စတူသု ဘိက္ခူသု. သောတိ ဥပါသကော. အညန္တိ နာဂတဘိက္ခုတော အညံ၊ နိမန္တိတဘိက္ခုတော ဝါ. တင်္ခဏပ္ပတ္တန္တိ တသ္မိံ ပုစ္ဆနကထနက္ခဏေ ပတ္တံ. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဌာနေ၊ ဂေဟေ ဝါ. တေဟီတိ ကရဏဘူတေဟိ ဘိက္ခူဟိ.

သောတိ ပိဏ္ဍပါတိကော. အနာဂစ္ဆန္တမ္ပီတိ သယံ န အာဂစ္ဆန္တမ္ပိ. လစ္ဆထာတိ လဘိဿထ.

သောပီတိ သာမဏေရောပိ၊ န ပိဏ္ဍပါတိကောယေဝါတိ အတ္ထော.

တတ္ထာတိ ဂိလာနစတုတ္ထေ၊ တေသု စတူသု ဝါ. ဂိလာနော ဣတရေသံ ပန ဂဏပူရကော ဟောတီတိ ယောဇနာ.

ဂဏပူရကတ္တာတိ သမယလဒ္ဓဿ ဂဏပူရကတ္တာ. စတုက္ကာနီတိ စီဝရဒါနစတုတ္ထံ စီဝရကာရစတုတ္ထံ အဒ္ဓါနဂမနစတုတ္ထံ နာဝါဘိရုဟနစတုတ္ထံ မဟာသမယစတုတ္ထံ၊ သမဏဘတ္တစတုတ္ထန္တိ ဆ စတုက္ကာနိ. ပုရိမေဟိ မိဿေတွာ ဧကာဒသ စတုက္ကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧကော ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသူတိ တီသု ဘိက္ခူသု၊ ဂတေသု ဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ. ဘုတွာ အာဂန္တွာ ဌိတေသုပိ အနာပတ္တိယေဝ. ကသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ၊ နနု စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဧကတော ဂဏှန္တီတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဘောဇနာနံယေဝါတိ န ယာဂုခဇ္ဇကဖလာဖလာဒီနံ. တာနိ စာတိ ယေဟိ ဘောဇနေဟိ ဝိသင်္ကေတံ နတ္ထိ၊ တာနိ စ ဘောဇနာနိ. တေဟီတိ စတူဟိ ဘိက္ခူဟိ. တာနီတိ ယာဂုအာဒီနိ. ဣတီတိ တသ္မာ အနာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ.

ကောစိ ပေသိတော အပဏ္ဍိတမနုဿော ဝဒတီတိ ယောဇနာ. ကတ္တုကာမေန ပေသိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘတ္တံ ဂဏှထာတိ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ ‘‘ဩဒနံ ဂဏှထ၊ ဘောဇနံ ဂဏှထ၊ အန္နံ ဂဏှထ၊ ကုရံ ဂဏှထာ’’တိ ဝစနာနိပိ သင်္ဂဏှာတိ. နိမန္တနံ သာဒိယန္တီတိ နေမန္တနိကာ. ပိဏ္ဍပါတေ ဓုတင်္ဂေ နိယုတ္တာတိ ပိဏ္ဍပါတိကာ. ပုနဒိဝသေ ဘန္တေတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. ဟရိတွာတိ အပနေတွာ. တတောတိ တတော ဝဒနတော ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိက္ခေပန္တိ ဝိဝိဓံ ခေပံ. တေတိ အသုကာ စ အသုကာ စ ဂါမိကာ. ဘန္တေတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. သောပီတိ အပဏ္ဍိတမနုဿောပိ၊ န ဂါမိကာယေဝါတိ အတ္ထော. ကသ္မာ န လဘာမိ ဘန္တေတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ‘‘ကထံ နိမန္တေသုံ ဘန္တေ’’တိ ဧတ္ထာပိ. တတောတိ တသ္မာ ကာရဏာ. ဧသာတိ ဧသော ဂါမော. တန္တိ ဘူမတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ၊ တသ္မိံ ဂါမေ စရထာတိ ဟိ အတ္ထော. ကိံ ဧတေနာတိ ဧတေန ပုစ္ဆနေန ကိံ ပယောဇနံ. ဧတ္ထာတိ ပုစ္ဆနေ. မာ ပမဇ္ဇိတ္ထာတိ ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုတိယဒိဝသေတိ နိမန္တနဒိဝသတော ဒုတိယဒိဝသေ. ဓုရဂါမေတိ ပဓာနဂါမေ၊ အန္တိကဂါမေ ဝါ. ဘာဝေါ နာမ ကိရိယတ္တာ ဧကောယေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ကတ္တာရံ ဝါ ကမ္မံ ဝါ သမ္ဗန္ဓံ ဝါ အပေက္ခိတွာ ဗဟုဝစနေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘န ဒုဗ္ဗစေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. တေသူတိ ဂါမိကေသု ဘောဇေန္တေသူတိ သမ္ဗန္ဓော. အသနသာလာယန္တိ ဘောဇနသာလာယံ. သာ ဟိ အသတိ ဘုဉ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ အသနာ၊ သလန္တိ ပဝိသန္တိ အဿန္တိ သာလာ၊ အသနာ စ သာ သာလာစေတိ အသနသာလာတိ အတ္ထေန ‘‘အသနသာလာ’’တိ ဝုစ္စတိ.

အထ ပနာတိ တတော အညထာ ပန. အပါဒါနတ္ထော ဟိ အထသဒ္ဒေါ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ အန္တရဝီထိအာဒီသူတိ အတ္ထော. ပဋိကစ္စေဝါတိ ပဌမံ ကတွာ ဧဝ. ဘိက္ခူသု ဂါမတော အနိက္ခန္တေသု ပဂေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ပဟိဏတ္တာ န ဝဋ္ဋတိ. ယေ ပန မနုဿာ ဘောဇေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. နိဝတ္တထာတိ ဝုတ္တပဒေတိ ‘‘နိဝတ္တထာ’’တိ ဝုတ္တေ ကိရိယာပဒေ. ယဿကဿစိ ဟောတီတိ ယဿ ကဿစိ အတ္ထာယ ဟောတီတိ ယောဇနာ. နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ အဝုတ္တတ္တာ နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သမ္ဗန္ဓံ ကတွာတိ ‘‘နိဝတ္တထ ဘန္တေ’’တိ ဘန္တေသဒ္ဒေန အဗျဝဟိတံ ကတွာ. နိသီဒထ ဘန္တေ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာတိ ဘန္တေသဒ္ဒေန ဗျဝဟိတံ ကတွာ ဝုတ္တေ ‘‘နိသီဒထာ’’တိပဒေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အထ ဘန္တေသဒ္ဒေန ဗျဝဟိတံ အကတွာ ‘‘နိသီဒထ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ သမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ဝုတ္တေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣစ္စေတံ နယံ အတိဒိသတိ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိဣမိနာတိ. ဒုတိယံ.

၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၂၁. တတိယေ ‘‘န ခေါ။ပေ။ ကရောန္တီ’’တိပါဌဿ အတ္ထသမ္ဗန္ဓံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယေန နိယာမေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ယေန နိယာမေနာ’’တိဣမိနာ ‘‘ယထယိမေ မနုဿာ’’တိ ဧတ္ထ ယထာသဒ္ဒဿ ယံသဒ္ဒတ္ထဘာဝံ ဒဿေတိ. တေနာတိ တေန နိယာမေန. ဣမိနာ ယထာသဒ္ဒဿ နိယမနိဒ္ဒိဋ္ဌဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ဉာယတီ’’တိဣမိနာ ကိရိယာပါဌသေသံ ဒဿေတိ. ‘‘သာသနံ ဝါ ဒါနံ ဝါ’’တိပဒေဟိ ဣဒံသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေ သံဃေတိ သမ္ပဒါနတ္ထေ စေတာနိ ဘုမ္မဝစနာနိ၊ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဒါနံ ဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ပရိတ္တ’’န္တိဣမိနာ ဩရကသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘လာမက’’န္တိဣမိနာ ပရိတ္တသဒ္ဒဿ ပရိဝါရတ္ထံ နိဝတ္တေတိ. ကိရော ဧဝ ပတိဘာဝေ နိယုတ္တော ကိရပတိကောတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကိရပတိကောတိ ဧတ္ထာ’’တိ အာဒိ. သောတိ ကိရပတိကော. ကမ္မံ ကာရေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပစာရဝသေနာတိ ဝေါဟာရဝသေန၊ ဥပလက္ခဏဝသေန၊ ပဓာနဝသေန ဝါတိ အတ္ထော. န ကေဝလံ ဗဒရာယေဝ၊ အညေပိ ပန ဗဟူ ခါဒနီယဘောဇနီယာ ပဋိယတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ဗဒရေန မိဿော ဗဒရမိဿော၊ ဗဒရသာဠဝေါတိ အာဟ ‘‘ဗဒရသာဠဝေနာ’’တိ. ဗဒရစုဏ္ဏေန မိဿော မဓုသက္ခရာဒိ ‘‘ဗဒရသာဠဝေါ’’တိ ဝုစ္စတိ.

၂၂၂. ဥဒ္ဓံ သူရော ဥဂ္ဂတော အသ္မိံ ကာလေတိ ဥဿူရောတိ ဝုတ္တေ အတိဒိဝါကာလောတိ အာဟ ‘‘အတိဒိဝါ’’တိ.

၂၂၆. အယံ ဘတ္တဝိကပ္ပနာ နာမ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသူတိ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယော၊ ဣတ္ထန္နာမဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယဒိ ပန သမ္မုခါပိ ဝိကပ္ပိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တဒါ အတ္တနာ သဟ ဌိတဿ ဘဂဝတော ကသ္မာ န ဝိကပ္ပေတီတိ အာဟ ‘‘သာ စာယ’’န္တိအာဒိ. သာ အယံ ဝိကပ္ပနာ သင်္ဂဟိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကသ္မာ ဘဂဝတော ဝိကပ္ပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတိ ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. သံဃေန ကတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၂၉. ‘‘ဒွေ တယော နိမန္တနေ’’တိပဒါနိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသာနီတိ အာဟ ‘‘ဒွေ တီဏိ နိမန္တနာနီ’’တိ. နိမန္တိတဗ္ဗော ဧတေဟီတိ နိမန္တနာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒွေ တီဏိ ကုလာနိ အာကိရန္တီတိ ယောဇနာ. သူပဗျဉ္ဇနန္တိ သူပေါ စ ဗျဉ္ဇနဉ္စ သူပဗျဉ္ဇနံ. အနာပတ္တိ ဧကတော မိဿိတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. မူလနိမန္တနန္တိ ပဌမနိမန္တနံ ဘောဇနံ. အန္တောတိ ဟေဋ္ဌာ. ဧကမ္ပိ ကဗဠန္တိ ဧကမ္ပိ အာလောပံ. ယထာ တထာ ဝါတိ ယေန ဝါ တေန ဝါ အာကာရေန. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဘောဇနေ. ရသံ ဝါတိ ခီရတော အညံ ရသံ ဝါ. ယေန ခီရရသေန အဇ္ဈောတ္ထတံ ဘတ္တံ ဧကရသံ ဟောတိ၊ တံ ခီရံ ဝါ တံ ရသံ ဝါ အာကိရန္တီတိ ယောဇနာ. ယံသဒ္ဒေါ ဟိ ဥတ္တရဝါကျေ ဌိတော ပုဗ္ဗဝါကျေ တံသဒ္ဒံ အဝဂမယတိ. ခီရေန သံသဋ္ဌံ ဘတ္တံ ခီရဘတ္တံ. ဧဝံ ရသဘတ္တံ. အညေပီတိ ခီရဘတ္တရသဘတ္တဒါယကတော အညေပိ. အနာပတ္တိ ဘတ္တေန အမိဿိတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဘုဉ္ဇန္တေနာ’’တိပဒံ ‘‘ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိပဒေ ဘာဝကတ္တာ. သပ္ပိပါယာသေပီတိ သပ္ပိနာ စ ပါယာသေန စ ကတေ ဘတ္တေပိ.

တဿာတိ မဟာဥပါသကဿ. အာပတ္တီတိ စ ဝဋ္ဋတီတိ စ ဒွိန္နံ အဋ္ဌကထာဝါဒါနံ ယုတ္တဘာဝံ မဟာပစ္စရိဝါဒေန ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘မဟာပစ္စရိယ’’န္တိအာဒိ. ဒွေ အဋ္ဌကထာဝါဒါ ဟိ သန္ဓာယဘာသိတမတ္တမေဝ ဝိသေသာ၊ အတ္ထတော ပန ဧကာ. မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကောဝါတိ ကုမ္ဘိယာ ဧကောဝ. ပရမ္ပရဘောဇနန္တိ ပရဿ ပရဿ ဘောဇနံ. နိမန္တိတမှာတိ အဟံ နိမန္တိတော အမှိ နနူတိ အတ္ထော. အာပုစ္ဆိတွာပီတိ မဟာဥပါသကံ အာပုစ္ဆိတွာပိ.

သောတိ အနုမောဒကော ဘိက္ခု. တန္တိ ဘိက္ခုံ. အညောတိ အညတရော. ကိန္တိ ကသ္မာ. နိမန္တိတတ္တာတိ နိမန္တိတဘာဝတော.

သကလေန ဂါမေန နိမန္တိတောပိ ဧကတော ဟုတွာဝ နိမန္တိတဿ ကပ္ပတိ၊ န ဝိသုံ ဝိသုန္တိ အာဟ ‘‘ဧကတော ဟုတွာ’’တိ. ပူဂေပီတိ သမာဒပေတွာ ပုညံ ကရောန္တာနံ သမူဟေပိ. ‘‘နိမန္တိယမာနော’’တိပဒဿ နိမန္တနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှာ’’တိ. ယဒဂ္ဂေနာတိ ယံ အဂ္ဂေန ယေန ကောဋ္ဌာသေနာတိ အတ္ထော. ဒွီသု ထေရဝါဒေသု မဟာသုမတ္ထေရဝါဒေါဝ ယုတ္တောတိ သော ပစ္ဆာ ဝုတ္တောတိ. တတိယံ.

၄. ကာဏမာတာသိက္ခာပဒံ

၂၃၀. စတုတ္ထေ ‘‘နကုလမာတာတိ’’အာဒီသု (အ. နိ. ၁.၂၆၆၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၆၆) နကုလဿ ဘဂဝတော မာတာ နကုလမာတာတိ စ နကုလဉ္စ ဘဂဝတော တံ မာတာ စာတိ နကုလမာတာတိ စ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ၊ ‘‘ဥတ္တရမာတာတိ’’အာဒီသု ဥတ္တရာယ မာတာ ဥတ္တရမာတာတိ အတ္ထောယေဝ သမ္ဘဝတိ. တေသု ‘‘ဥတ္တရမာတာ’’တိပဒဿေဝ ‘‘ကာဏမာတာ’’တိပဒဿ ကာဏာယ မာတာ ကာဏမာတာတိ အတ္ထောယေဝ သမ္ဘဝတီတိ အာဟ ‘‘ကာဏာယ မာတာ’’တိ. တဿာ ဓီတုယာ ‘‘ကာဏာ’’တိနာမေန ဝိဿုတဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သာ ကိရာ’’တိအာဒိ. သာတိ ဒါရိကာ ဝိဿုတာ အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဿာတိ မဟာဥပါသိကာယ. ယေ ယေတိ ပုရိသာ. ‘‘ရာဂေန ကာဏာ ဟောန္တီ’’တိဣမိနာ ကဏန္တိ နိမိလန္တိ ရာဂေန ပုရိသာ ဧတာယာတိ ကာဏာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. တဿာတိ ကာဏာယ. အာဂတန္တိ ဧတ္ထ ဘာဝတ္ထေ တောတိ အာဟ ‘‘အာဂမန’’န္တိ. အဓိပ္ပါယောတိ ‘‘ကိသ္မိံ ဝိယာ’’တိပဒဿ၊ ကာဏမာတာယ ဝါ အဓိပ္ပါယော. ရိတ္တာတိ တုစ္ဆာ၊ သုညာတိ အတ္ထော. ‘‘အသ္မိံ ဂမနေ’’တိဣမိနာ ဗာဟိရတ္ထသမာသံ ဒဿေတိ. ‘‘အရိယသာဝိကာ’’တိအာဒိနာ အရိယာနံ ဘိက္ခူဟိ အပဋိဝိဘတ္တဘောဂံ ဒဿေတိ. န ကေဝလံ ကိဉ္စိ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ၊ အထ ခေါ သဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗံ ပရိက္ခယံ အဂမာသီ’’တိ. ကာဏာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ မာတာယေဝ မဂ္ဂဖလဘာဂိနီ အဟောသိ၊ အထ ခေါ ကာဏာပိ သောတာပန္နာ အဟောသီတိ ဒဿေတိ. သောပိ ပုရိသောတိ ကာဏာယ ပတိဘူတော သောပိ ပုရိသော. ပကတိဋ္ဌာနေယေဝါတိ ဇေဋ္ဌကပဇာပတိဋ္ဌာနေယေဝ.

၂၃၁. ဣမသ္မိံ ပန ဝတ္ထုသ္မိန္တိ ဣမသ္မိံ ပူဝဝတ္ထုသ္မိံ. ဧတန္တိ ပါထေယျဝတ္ထုံ. အရိယသာဝကတ္တာတိ အရိယဘူတဿ သာဝကဿ ဘာဝတော၊ အရိယဿ ဝါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာဝကဘာဝတော.

၂၃၃. ပဟေဏကပဏ္ဏာကာရသဒ္ဒါနံ အညမညဝေဝစနတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ပဟေဏကတ္ထာယာတိ ပဏ္ဏာကာရတ္ထာယာ’’တိ. ဣဓာတိ ‘‘ပူဝေဟိ ဝါ’’တိပဒေ၊ သိက္ခာပဒေ ဝါ. ဗဒ္ဓသတ္တူတိ မဓုသက္ခရာဒီဟိ မိဿေတွာ ဗဒ္ဓသတ္တု. ထူပီကတန္တိ ထူပီကတံ ကတွာ.

‘‘ဒွတ္တိပတ္တပူရေ’’တိပဒဿ ဝိသေသနုတ္တရဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ပူရေ ပတ္တေ’’တိ. ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ပတ္တာတိ ဒွတ္တိပတ္တာ၊ ဝါသဒ္ဒတ္ထေ သင်္ချောဘယဗာဟိရတ္ထသမာသော၊ တိသဒ္ဒပရတ္တာ ဒွိဿ စ အကာရော ဟောတိ၊ ဒွတ္တိပတ္တာ စ တေ ပူရာ စာတိ ဒွတ္တိပတ္တပူရာ၊ တေ ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ဂဟေတွာတိ ယောဇနာ. ‘‘အာစိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တဝစနဿ အာစိက္ခနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတြ မယာ’’တိအာဒိ. တေနာပီတိ ဒုတိယေနာပိ. ပဌမဘိက္ခု ဧကံ ဂဟေတွာ ဒုတိယဘိက္ခုဿ အာရောစနဉ္စ ဒုတိယဘိက္ခု ဧကံ ဂဟေတွာ တတိယဘိက္ခုဿ အာရောစနဉ္စ အတိဒိသန္တော အာဟ ‘‘ယေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယေနာတိ ပဌမဘိက္ခုနာ. ပဋိက္ကမန္တိ ဘုဉ္ဇီတွာ ဧတ္ထာတိ ပဋိက္ကမနန္တိ ဝုတ္တေ အသနသာလာဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘အသနသာလ’’န္တိ. ယတ္ထာတိ ယဿံ အသနသာလာယံ. မုခေါလောကနံ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘အတ္တနော’’တိအာဒိ. အညတ္ထာတိ ပဋိက္ကမနတော အညတ္ထ. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ.

‘‘သံဝိဘဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တဝစနဿ သံဝိဘဇနာကာရံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သစေ တယော’’တိအာဒိ. ယထာမိတ္တန္တိ ယဿ ယဿ မိတ္တဿ. အကာမာတိ န ကာမေန. ကာရဏတ္ထေ စေတံ နိဿက္ကဝစနံ.

၂၃၅. အန္တရာမဂ္ဂေတိ မဂ္ဂဿ အန္တရော အန္တရာမဂ္ဂေါ၊ သုခုစ္စာရဏတ္ထံ မဇ္ဈေ ဒီဃော၊ တသ္မိံ. ဗဟုမ္ပိ ဒေန္တာနံ ဧတေသံ ဉာတကပဝါရိတာနံ ဗဟုမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿာတိ ယောဇနာ. အဋ္ဌကထာသု ပန ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဋ္ဌကထာနံ ဝစနံ ပါဠိယာ န သမေတီတိ. စတုတ္ထံ.

၅. ပဌမပဝါရဏသိက္ခာပဒံ

၂၃၆. ပဉ္စမေ ပဝါရိတာတိ ဧတ္ထ ဝဿံဝုတ္ထပဝါရဏာ၊ ပစ္စယပဝါရဏာ၊ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာ၊ ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာ စာတိ စတုဗ္ဗိဓာသု ပဝါရဏာသု ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာ စ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာ စာတိ ဒွေ ပဝါရဏာ အဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗြာဟ္မဏေနာ’’တိအာဒိ. ဗြာဟ္မဏေန ပဝါရိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. သယန္တိ တတိယန္တနိပါတော ‘‘ပဝါရိတာ’’တိပဒေန သမ္ဗန္ဓော. စသဒ္ဒေါ အညတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗော ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာယ စ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာယ စာတိ. ပဋိမုခံ အတ္တနော ဂေဟံ ဝိသန္တိ ပဝိသန္တီတိ ပဋိဝိဿကာတိ ဝုတ္တေ အာသန္နဂေဟဝါသိကာ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘သာမန္တဃရဝါသိကေ’’တိ.

၂၃၇. ဥဒ္ဓင်္ဂမော ရဝေါ ဩရဝေါ၊ သောယေဝ သဒ္ဒေါ ဩရဝသဒ္ဒေါ၊ ကာကာနံ ဩရဝသဒ္ဒေါ ကကောရဝသဒ္ဒေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာကာန’’န္တိအာဒိ.

၂၃၉. တဝန္တုပစ္စယဿ အတီတတ္ထဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘တတ္ထ စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ ‘‘ဘုတ္တဝါ’’တိပဒေ. ယသ္မာ ယေန ဘိက္ခုနာ အဇ္ဈောဟရိတံ ဟောတိ၊ တသ္မာ သော ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ. သင်္ခါဒိတွာတိ ဒန္တေဟိ စုဏ္ဏံ ကတွာ. တေနာတိ တေန ဟေတုနာ. အဿာတိ ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိပဒဿ. ပဝါရေတိ ပဋိက္ခိပတီတိ ပဝါရိတော ဘိက္ခူတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကတပဝါရဏော’’တိ. သောပိ စာတိ သော ပဋိက္ခေပေါ စ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဿာတိ ‘‘ပဝါရိတော’’တိပဒဿ. တတ္ထာတိ ‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိအာဒိဝစနေ. ယသ္မာ ဘုတ္တာဝီတိပိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ န ပဿာမာတိ ယောဇနာ. ‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိ ပဒဘာဇနိယာ ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိ မာတိကာပဒဿ အသံသန္ဒနဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘အသနံ ပညာယတီတိ ဣမိနာ’’တိအာဒိ. ယဉ္စာတိ ယဉ္စ ဘောဇနံ. ဒိရတ္တာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ပဉ္စာဒိဝစနံ သင်္ဂဏှာတိ. ဧတန္တိ ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိပဒံ.

‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိအာဒီသု ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပညာယတီ’’တိ ဧတ္ထ ဉာဓာတုယာ ခါယနတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဒိဿတီ’’တိ. ‘‘ဟတ္ထပါသေ’’တိပဒဿ ဒွါဒသဟတ္ထပ္ပမာဏော ဟတ္ထပါသော နာဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏေ’’တိ. ဝါစာယ အဘိဟရဏံ နာဓိပ္ပေတံ. တေနာဟ ‘‘ကာယေနာ’’တိ. အဘိဟရတီတိ အဘိမုခံ ဟရတိ. တန္တိ ဘောဇနံ. ဧတန္တိ ပဉ္စင်္ဂဘာဝံ၊ ‘‘ပဉ္စဟိ။ပေ။ ပညာယတီ’’တိ ဝစနံ ဝါ.

တတြာတိ ‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိအာဒိဝစနေ. အသ္နာတီတိ ကီယာဒိဂဏတ္တာ၊ တဿ စ ဧကက္ခရဓာတုတ္တာ သကာရနကာရာနံ သံယောဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တန္တိ ဘောဇနံ. ဥန္ဒတိ ပသဝတိ ဘုဉ္ဇန္တာနံ အာယုဗလံ ဇနေတီတိ ဩဒနော. ယဝါဒယော ပူတိံ ကတွာ ကတတ္တာ ကုစ္ဆိတေန မသီယတိ အာမသီယတီတိ ကုမာသော. သစတိ သမဝါယော ဟုတွာ ဘဝတီတိ သတ္တု. ဗျဉ္ဇနတ္ထာယ မာရေတဗ္ဗောတိ မစ္ဆော. မာနီယတိ ဘုဉ္ဇန္တေဟီတိ မံသံ. တတ္ထာတိ ဩဒနာဒီသု ပဉ္စသု ဘောဇနေသု. သာရော အဿတ္ထိ အညေသံ ဓညာနန္တိ သာလီ. ဝဟတိ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဇီဝိတန္တိ ဝီဟိ. ယဝတိ အမိဿိတောပိ မိဿိတော ဝိယ ဘဝတီတိ ယဝေါ. ဂုဓတိ ပရိဝေဌတိ မိလက္ခဘောဇနတ္တာတိ ဂေါဓုမော. သောဘနသီသတ္တာ ကမနီယဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ကင်္ဂု. မဟန္တသီသတ္တာ၊ မဓုရရသနာဠတ္တာ စ ဝရီယတိ ပတ္ထီယတိ ဇနေဟီတိ ဝရကော. ကောရံ ရုဓိရံ ဒူသတိ ဘုဉ္ဇန္တာနန္တိ ကုဒြူသကော. နိဗ္ဗတ္တော ဩဒနော နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ သတ္တသု ဓညေသု. သာလီတီတိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ နာမပရိယာယော. သာလီ နာမာတိ အတ္ထော. ဧသေဝ နယော ‘‘ဝီဟီတီ’’တိအာဒီသုပိ.

ဧတ္ထာတိ တိဏဓညဇာတီသု. နီဝါရော သာလိယာ အနုလောမော၊ ဝရကစောရကော ဝရကဿ အနုလောမော. အမ္ဗိလပါယာသာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ခီရဘတ္တာဒယော သင်္ဂဏှန္တိ. ဩဓီတိ အဝဓိ၊ မရိယာဒေါတိ အတ္ထော. သော ဟိ အဝဟီယတိ စဇီယတိ အသ္မာတိ ဩဓီတိ ဝုစ္စတိ.

ယောပိ ပါယာသော ဝါ ယာပိ အမ္ဗိလယာဂု ဝါ ဩဓိံ န ဒဿေတိ၊ သော ပဝါရဏံ န ဇနေတီတိ ယောဇနာ. ပယေန ခီရေန ကတတ္တာ ပါယာသော. ပါတဗ္ဗဿ၊ အသိတဗ္ဗဿ စာတိ ဒွိန္နံ ဗျုပ္ပတ္တိနိမိတ္တာနံ သမ္ဘဝတော ဝါ ပါယာသောတိ ဝုစ္စတိ. ဥဒ္ဓနတောတိ စုလ္လိတော. သာ ဟိ ဥပရိ ဓီယန္တိ ဌပိယန္တိ ထာလျာဒယော ဧတ္ထာတိ ဥဒ္ဓနန္တိ ဝုစ္စတိ. အာဝဇ္ဇိတွာတိ ပရိဏာမေတွာ. ဃနဘာဝန္တိ ကထိနဘာဝံ. ဧတ္ထာပိ ဝါကျေ ‘‘ယော သော’’တိ ပဒါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ပုဗ္ဗေတိ အဗ္ဘုဏှကာလေ. နိမန္တနေတိ နိမန္တနဋ္ဌာနေ. ဘတ္တေ အာကိရိတွာ ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယာပနံ ဂစ္ဆတိ ဣမာယာတိ ယာဂု. ကိဉ္စာပိ တနုကာ ဟောတိ၊ တထာပီတိ ယောဇနာ. ဥဒကာဒီသူတိအာဒိသဒ္ဒေန ကိဉ္ဇိကခီရာဒယော သင်္ဂယှန္တိ. ယာဂုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ကသ္မာ? ဥဒကာဒီနံ ပက္ကုထိတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. တသ္မိံ ဝါတိ သဘတ္တေ၊ ပက္ကုထိတဥဒကာဒိကေ ဝါ. အညသ္မိံ ဝါတိ ပက္ကုထိတဥဒကာဒိတော အညသ္မိံ ဥဒကာဒိကေ ဝါ. ယတ္ထ ယသ္မိံ ဥဒကာဒိကေ ပက္ခိပန္တိ၊ တံ ပဝါရဏံ ဇနေတီတိ ယောဇနာ.

သုဒ္ဓရသကောတိ မစ္ဆမံသခဏ္ဍနှာရူဟိ အမိဿော သုဒ္ဓေါ မစ္ဆာဒိရသကော. ရသကယာဂူတိ ရသကဘူတာ ဒြဝဘူတာ ယာဂု. ဃနယာဂူတိ ကထိနယာဂု. ဧတ္ထာတိ ဃနယာဂုယံ. ပုပ္ဖိအတ္ထာယာတိ ပုပ္ဖံ ဖုလ္လံ ဣမဿ ခဇ္ဇကဿာတိ ပုပ္ဖီ၊ ပုပ္ဖိနော အတ္ထော ပယောဇနံ ပုပ္ဖိအတ္ထော၊ တဒတ္ထာယ ကတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တေ တဏ္ဍုလေတိ တေ သေဒိတတဏ္ဍုလေ. အစုဏ္ဏတ္တာ နေဝ သတ္တုသင်္ချံ၊ အပက္ကတ္တာ န ဘတ္တသင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ. တေဟီတိ သေဒိတတဏ္ဍုလေဟိ. တေ တဏ္ဍုလေ ပစန္တိ၊ ကရောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ယဝေဟီ’’တိ ဗဟုဝစနေန သတ္တ ဓညာနိပိ ဂဟိတာနိ. ဧသ နယော သာလိဝီဟိယဝေဟီတိ ဧတ္ထာပိ. ထုသေတိ ဓညတစေ. ပလာပေတွာတိ ပဋိက္ကမာပေတွာ. တန္တိ စုဏ္ဏံ ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ခရပါကဘဇ္ဇိတာနန္တိ ခရော ပါကော ခရပါကော၊ ခရပါကေန ဘဇ္ဇိတာ ခရပါကဘဇ္ဇိတာ၊ တေသံ. န ပဝါရေန္တိ အသတ္တုသင်္ဂဟတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ကုဏ္ဍကမ္ပီတိ ကဏမ္ပိ. ပဝါရေတိ သတ္တုသင်္ဂဟတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. တေဟီတိ လာဇေဟိ. သုဒ္ဓခဇ္ဇကန္တိ ပိဋ္ဌေဟိ အမိဿိတံ သုဒ္ဓံ ဖလာဖလာဒိခဇ္ဇကံ. ယာဂုံ ပိဝန္တဿ ဒေန္တီတိ ယောဇနာ. တာနီတိ ဒွေ မစ္ဆမံသခဏ္ဍာနိ. န ပဝါရေတိ ဒွိန္နံ မစ္ဆမံသခဏ္ဍာနံ အခါဒိတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. တတောတိ ဒွေမစ္ဆမံသခဏ္ဍတော နီဟရိတွာ ဧကန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ တေသု ဝါ. သောတိ ခါဒကော ဘိက္ခု. အညန္တိ ဒွီဟိ မစ္ဆမံသခဏ္ဍေဟိ အညံ ပဝါရဏပဟောနကံ ဘောဇနံ.

အဝတ္ထုတာယာတိ ပဝါရဏာယ အဝတ္ထုဘာဝတော. တံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယံ ဟီ’’တိ. ဟိသဒ္ဒေါ ဝိတ္ထာရဇောတကော. ယန္တိ မံသံ. ဣဒံ ပနာတိ ဣဒံ မံသံ ပန. ပဋိက္ခိတ္တမံသံ ကပ္ပိယဘာဝတော အပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တမ္ပိ မံသဘာဝံ န ဇဟာတိ. နနု ခါဒိတမံသံ ပန အကပ္ပိယဘာဝတော ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ ခါဒိယမာနမ္ပိ မံသဘာဝံ ဇဟာတီတိ အာဟ ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိ. ကုလဒူသကကမ္မဉ္စ ဝေဇ္ဇကမ္မဉ္စ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနဉ္စ သာဒိတရူပိယဉ္စ ကုလ။ပေ။ ရူပိယာနိ၊ တာနိ အာဒီနိ ယေသံ ကုဟနာဒီနန္တိ ကုလ။ပေ။ ရူပိယာဒယော၊ တေဟိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဝါရေသု.

ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနနိဒဿနံ. တန္တိ ဘောဇနံ. ယထာတိ ယေနာကာရေန. ယေန အဇ္ဈောဟဋံ ဟောတိ၊ သော ပဋိက္ခိပတိ ပဝါရေတီတိ ယောဇနာ. ကတ္ထစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ ပတ္တာဒိကေ. တသ္မိံ စေ အန္တရေတိ တသ္မိံ ခဏေ စေ. အညတြာတိ အညသ္မိံ ဌာနေ. ပတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနဘောဇနံ အနဇ္ဈောဟရိတုကာမော ဟောတိ ယထာ၊ ဧဝန္တိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဒေသု. တတ္ထာတိ ကုရုန္ဒီယံ. အာနိသဒဿာတိ အာဂမ္မ နိသီဒတိ ဧတေနာတိ အာနိသဒေါ၊ တဿ ပစ္ဆိမန္တတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဏှိအန္တတောတိ ပသတိ ဌိတကာလေ ဝါ ဂမနကာလေ ဝါ ဘူမိံ ဖုသတီတိ ပဏှီ၊ တဿ အန္တတော. ‘‘ဒါယကဿာ’’တိပဒံ ‘‘ပသာရိတဟတ္ထ’’န္တိ ပဒေန စ ‘‘အင်္ဂ’’န္တိ ပဒေန စ အဝယဝီသမ္ဗန္ဓော. ဟတ္ထပါသောတိ ဟတ္ထဿ ပါသော သမီပေါ ဟတ္ထပါသော၊ ဟတ္ထော ပသတိ ဖုသတိ အသ္မိံ ဌာနေတိ ဝါ ဟတ္ထပါသော၊ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထော ပဒေသော. တသ္မိန္တိ ဟတ္ထပါသေ.

ဥပနာမေတီတိ သမီပံ နာမေတိ. အနန္တရနိသိန္နောပီတိ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ အနန္တရေ ဌာနေ နိသိန္နောပိ ဘိက္ခု ဝဒတီတိ ယောဇနာ. ဘတ္တပစ္ဆိန္တိ ဘတ္တေန ပက္ခိတ္တံ ပစ္ဆိံ. ဤသကန္တိ ဘာဝနပုံသကံ. ဥဒ္ဓရိတွာ ဝါ အပနာမေတွာ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဒူရေတိ နဝါသနေ. ဣတောတိ ပတ္တတော. ဂတော ဒူတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပရိဝေသနာယာတိ ပရိဝေသနတ္ထာယ၊ ဘတ္တဂ္ဂေ ဝါ. တတြာတိ အသ္မိံ ပရိဝေသနေ. တန္တိ ဘတ္တပစ္ဆိံ. ဖုဋ္ဌမတ္တာဝါတိ ဖုသိယမတ္တာဝ. ကဋစ္ဆုနာ ဥဒ္ဓဋဘတ္တေ ပန ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တဿာတိ ပရိဝေသကဿ. အဘိဟဋေ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာတိ အဘိဟဋဿ ဘတ္တဿ ပဋိက္ခိတ္တဘာဝတော.

‘‘ကာယေန ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ ဟောတီ’’တိ သင်္ခေပေန ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ တေသု ကာယဝါစာပဋိက္ခေပေသု. မစ္ဆိကဗီဇနိန္တိ မက္ခိကာနံ ဥတ္တာသနိံ ဗီဇနိံ. ခကာရဿ ဟိ ဆကာရံ ကတွာ ‘‘မစ္ဆိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ ‘‘သစ္ဆိကတွာ’’တိအာဒီသု ဝိယ (အ. နိ. ၃.၁၀၃). ဧတ္ထ ဟိ ‘‘သက္ခိကတွာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ခကာရဿ ဆကာရော ဟောတိ.

ဧကော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အပနေတွာတိ ပတ္တတော အပနေတွာ. ဧတ္ထာတိ ဝစနေ. ကထန္တိ ကေနာကာရေန ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဝဒန္တဿ နာမာတိ ဧတ္ထ နာမသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော ‘‘အတ္ထီ’’တိပဒေန ယောဇေတဗ္ဗော. အတ္ထိ နာမာတိ အတ္ထော. ဣတောပီတိ ပတ္တတောပိ. တတြာပီတိ တသ္မိံ ဝစနေပိ.

သမံသကန္တိ မံသေန သဟ ပဝတ္တံ. ရသန္တိ ဒြဝံ. တန္တိ ဝစနံ. ပဋိက္ခိပတော ဟောတိ. ကသ္မာ? မစ္ဆော စ ရသော စ မစ္ဆေန မိဿော ရသော စာတိ အတ္ထဿ သမ္ဘဝတော. ဣဒန္တိ ဝတ္ထုံ. မံသံ ဝိသုံ ကတွာတိ ‘‘မံသဿ ရသံ မံသရသ’’န္တိ မံသပဒတ္ထဿ ပဓာနဘာဝံ အကတွာ၊ ရသပဒတ္ထဿေဝ ပဓာနဘာဝံ ကတွာတိ အတ္ထော.

အာပုစ္ဆန္တန္တိ ‘‘မံသရသံ ဂဏှထာ’’တိ အာပုစ္ဆန္တံ. တန္တိ မံသံ. ကရမ္ဗကောတိ မိဿကာဓိဝစနမေတံ. ယဉှိ အညေန အညေန မိဿေတွာ ကရောန္တိ၊ သော ‘‘ကရမ္ဗကော’’တိ ဝုစ္စတိ. အယံ ပနေတ္ထ ဝစနတ္ထော – ကရောတိ သမူဟံ အဝယဝိန္တိ ကရော၊ ကရီယတိ ဝါ သမူဟေန အဝယဝိနာတိ ကရော၊ အဝယဝေါ၊ တံ ဝကတိ အာဒဒါတီတိ ကရမ္ဗကော၊ သမူဟော. ‘‘ကဒမ္ဗကော’’တိပိ ပါဌော၊ သောပိ ယုတ္တောယေဝ အနုမတတ္တာ ပဏ္ဍိတေဟိ. အဘိဓာနေပိ ဧဝမေဝ အတ္ထီ. အတ္ထော ပန အညထာ စိန္တေတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ ဝါ အတ္ထေ ရကာရဿ ဒကာရော ကာတဗ္ဗော. မံသေန မိဿော၊ လက္ခိတော ဝါ ကရမ္ဗကော မံသကရမ္ဗကော. န ပဝါရေတီတိ ယေသံ ကေသဉ္စိ မိဿကတ္တာ န ပဝါရေတိ. ပဝါရေတီတိ မံသေန မိဿိတတ္တာ ပဝါရေတိ.

ယော ပန ပဋိက္ခိပတိ၊ သော ပဝါရိတောဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ. နိမန္တနေတိ နိမန္တနဋ္ဌာနေ. ဟီတိ သစ္စံ. တတ္ထာတိ ကုရုန္ဒိယံ. ယေနာတိ ယေန ဘတ္တေန. ဧတ္ထာတိ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိအာဒိဝစနေ. အဓိပ္ပါယောတိ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ အဓိပ္ပါယော. ဧတ္ထာတိ ‘‘ယာဂုမိဿကံ ဂဏှထာ’’တိအာဒိဝစနေ. ဒုဒ္ဒသန္တိ ဒုက္ကရံ ဒဿနံ. ဣဒဉ္စာတိ ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိဝစနဉ္စ. န သမာနေတဗ္ဗန္တိ သမံ န အာနေတဗ္ဗံ၊ သမာနံ ဝါ န ကာတဗ္ဗံ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဣဒံ ပနာတိ မိဿကံ ပန. ဧတ္ထာတိ မိဿကေ. ဝိသုံ ကတွာတိ ရသခီရသပ္ပီနိ အာဝေဏိံ ကတွာ. တန္တိ ရသာဒိံ.

ကဒ္ဒီယတိ မဒ္ဒီယတီတိ ကဒ္ဒမော. ဥန္ဒတိ ပသဝတိ ဝဍ္ဎတီတိ ဥဒကံ. ဥန္ဒတိ ဝါ က္လေဒနံ ကရောတီတိ ဥဒကံ၊ နိလီနေ သတ္တေ ဂုပတိ ရက္ခတီတိ ဂုမ္ဗော၊ ဂုဟတိ သံဝရတီတိ ဝါ ဂုမ္ဗော. အနုပရိယာယန္တေနာတိ အနုက္ကမေန ပရိဝတ္တိတွာ အာယန္တေန. တန္တိ နာဝံ ဝါ သေတုံ ဝါ. မဇ္ဈနှိကန္တိ အဟဿ မဇ္ဈံ မဇ္ဈနှံ၊ အဟသဒ္ဒဿ နှာဒေသော၊ မဇ္ဈနှံ ဧဝ မဇ္ဈနှိကံ. ပေါတ္ထကေသု ပန မဇ္ဈန္တိကန္တိ ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အပါဌောယေဝ. ယော ဌိတော ပဝါရေတိ၊ တေန ဌိတေနေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. အာနိသဒန္တိ ပီဌေ ဖုဋ္ဌအာနိသဒမံသံ. အစာလေတွာတိ အစာဝေတွာ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဥပရိ စ ပဿေသု စ အမောစေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနေ ဝိယ ဌာနာစာဝနံ န ဝေဒိတဗ္ဗံ. သံသရိတုန္တိ သံသဗ္ဗိတုံ. နန္တိ ဘိက္ခုံ.

အတိရေကံ ရိစတိ ဂစ္ဆတီတိ အတိရိတ္တံ၊ န အတိရိတ္တံ အနတိရိတ္တန္တိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န အတိရိတ္တ’’န္တိ. ‘‘အဓိက’’န္တိဣမိနာ အတိရိတ္တသဒ္ဒဿ အတိသုညတ္ထံ နိဝတ္တေတိ. အဓိ ဟုတွာ ဧတိ ပဝတ္တတီတိ အဓိကံ. တံ ပနာတိ အနတိရိတ္တံ ပန ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ‘‘အကပ္ပိယကတ’’န္တိအာဒိဝစနေ. ဝိတ္ထာရော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ အတိရိတ္တံ ကာတဗ္ဗေသု ဝတ္ထူသု. ယံ ဖလံ ဝါ ယံ ကန္ဒမူလာဒိ ဝါ အကတန္တိ ယောဇနာ. အကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါတိ ကုလဒူသကကမ္မာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တံ အကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယောတိ ဝိနယဓရော ဘိက္ခု. တေန ကတန္တိ ယောဇနာ. ‘‘ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အာသနာ ဝုဋ္ဌိတေန ကတ’’န္တိဝစနတော ဘုတ္တာဝိနာ အပဝါရိတေန အာသနာ ဝုဋ္ဌိတေန ကတ္တဗ္ဗန္တိ သိဒ္ဓံ. တသ္မာ ပါတော အဒ္ဓါနံ ဂစ္ဆန္တေသု ဒွီသု ဧကော ပဝါရိတော၊ တဿ ဣတရော ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ လဒ္ဓံ ဘိက္ခံ အတ္တနာ အဘုတွာပိ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ ကာတုံ လဘတိ ဧဝ. ယန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ. ‘‘တဒုဘယမ္ပီ’’တိဣမိနာ အတိရိတ္တဉ္စ အတိရိတ္တဉ္စ အတိရိတ္တံ၊ န အတိရိတ္တံ အနတိရိတ္တန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ.

တဿေဝါတိ အနတိရိတ္တဿေဝ. ဧတ္ထာတိ အနတိရိတ္တေ၊ ‘‘ကပ္ပိယကတ’’န္တိ အာဒီသု သတ္တသု ဝိနယကမ္မာကာရေသု ဝါ. အနန္တရေတိ ဝိနယဓရဿ အနန္တရေ အာသနေ. ပတ္တတော နီဟရိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထေဝါတိ ဘုဉ္ဇနဋ္ဌာနေယေဝ. တဿာတိ နိသိန္နဿ. တေနာတိ ဘတ္တံ အာနေန္တေန ဘိက္ခုနာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ‘‘နိသိန္နေန ဘိက္ခုနာ’’တိ ကာရိတကမ္မံ အာနေတဗ္ဗံ. ကသ္မာ ‘‘ဟတ္ထံ ဓောဝိတွာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ပုစ္ဆန္တော အာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိ. ဟီတိ ကာရဏံ. ယသ္မာ အကပ္ပိယံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဟတ္ထံ ဓောဝိတွာတိ မယာ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. တဿာတိ ဘတ္တံ အာနေန္တဿ. ယေနာတိ ဝိနယဓရေန. ပုန ယေနာတိ ဧဝမေဝ. ယဉ္စာတိ ခါဒနီယဘောဇနီယဉ္စ. ယေန ဝိနယဓရေန ပဌမံ အကတံ၊ တေနေဝ ကတ္တဗ္ဗံ. ယဉ္စ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ပဌမံ အကတံ၊ တညေဝ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထာတိ ပဌမဘာဇနေ. ဟီတိ သစ္စံ. ပဌမဘာဇနံ သုဒ္ဓံ ဓောဝိတွာ ကတမ္ပိ နိဒ္ဒေါသမေဝ. တေန ဘိက္ခုနာတိ ပဝါရိတေန ဘိက္ခုနာ.

ကုဏ္ဍေပီတိ ဥက္ခလိယမ္ပိ. သာ ဟိ ကုဍတိ ဩဒနာဒိံ ဒါဟံ ကရောတီတိ ကုဏ္ဍောတိ ဝုစ္စတိ. တန္တိ အတိရိတ္တကတံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ. ယေန ပနာတိ ဝိနယဓရေန ပန. ဘိက္ခုံ နိသီဒါပေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. မင်္ဂလနိမန္တနေတိ မင်္ဂလတ္ထာယ နိမန္တနဋ္ဌာနေ. တတ္ထာတိ မင်္ဂလနိမန္တနေ. ကရောန္တေနာတိ ကရောန္တေန ဝိနယဓရေန.

ဂိလာနေန ဘုဉ္ဇိတာဝသေသမေဝ န ကေဝလံ ဂိလာနာတိရိတ္တံ နာမ၊ ဂိလာနံ ပန ဥဒ္ဒိဿ အာဘတံ ဂိလာနာတိရိတ္တမေဝ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. ယံကိဉ္စိ ဂိလာနန္တိ ဥပသမ္ပန္နံ ဝါ အနုပသမ္ပန္နံ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဂိလာနံ. ယံ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ၊ တံ အသံသဋ္ဌဝသေန ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. အနာဟာရတ္ထာယာတိ ပိပါသစ္ဆေဒနအာဗာဓဝူပသမတ္ထာယ.

၂၄၁. သတိ ပစ္စယေတိ ဧတ္ထ ပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတုံ ‘‘ပိပါသာယ သတီ’’တိ စ ‘‘အာဗာဓေ သတီ’’တိ စ ဝုတ္တံ. တေန တေနာတိ သတ္တာဟကာလိကေန စ ယာဝဇီဝိကေန စ. တဿာတိ အာဗာဓဿ. ဣဒံ ပဒံ ‘‘ဥပသမနတ္ထ’’န္တိ ဧတ္ထ သမုဓာတုယာ သမ္ဗန္ဓေ သမ္ဗန္ဓော၊ ယုပစ္စယေန သမ္ဗန္ဓေ ကမ္မန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယပဝါရဏသိက္ခာပဒံ

၂၄၂. ဆဋ္ဌေ န အာစရိတဗ္ဗောတိ အနာစာရောတိ ဝုတ္တေ ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမောတိ အာဟ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမ’’န္တိ. ‘‘ကရောတီ’’တိဣမိနာ ‘‘အတ္တာနမာစရတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ စရသဒ္ဒေါ ကရသဒ္ဒတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဥပနန္ဓီတိ ဧတ္ထ ဥပသဒ္ဒေါ ဥပနာဟတ္ထော၊ နဟဓာတု ဗန္ဓနတ္ထောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပနာဟ’’န္တိအာဒိ. ဇနိတော ဥပနာဟော ယေနာတိ ဇနိတဥပနာဟော. ဣမိနာ ‘‘ဥပနန္ဓော’’တိ ပဒဿ ဥပနဟတီတိ ဥပနန္ဓောတိ ကတ္ထုတ္ထံ ဒဿေတိ.

၂၄၃. အဘိဟဋ္ဌုန္တိ ဧတ္ထ တုံပစ္စယော တွာပစ္စယတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အဘိဟရိတွာ’’တိ. ပဒဘာဇနေ ပန ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သာဓာရဏမေဝ အတ္ထန္တိ ယောဇနာ. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. တီဟာကာရေဟီတိ သာမံ ဇာနနေန စ အညေသမာရောစနေန စ တဿာရောစနေန စာတိ တီဟိ ကာရဏေဟိ. အာသာဒီယတေ မင်္ကုံ ကရီယတေ အာသာဒနံ၊ တံ အပေက္ခော အာသာဒနာပေက္ခောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာသာဒန’’န္တိအာဒိ.

ယဿ အတ္ထာယ အဘိဟဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတရဿာတိ အဘိဟာရကတော အညဿ ဘုတ္တဿာတိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၄၇. သတ္တမေ ဂိရိမှီတိ ပဗ္ဗတမှိ. သော ဟိ ဟိမဝမနာဒိဝသေန ဇလံ၊ သာရဘူတာနိ စ ဘေသဇ္ဇာဒိဝတ္ထူနိ ဂိရတိ နိဂ္ဂိရတီတိ ဂိရီတိ ဝုစ္စတိ. အဂ္ဂသမဇ္ဇောတိ ဥတ္တမသမဇ္ဇော. ဣမေဟိ ပဒေဟိ အဂ္ဂေါ သမဇ္ဇော အဂ္ဂသမဇ္ဇော၊ ဂိရိမှိ ပဝတ္တော အဂ္ဂသမဇ္ဇော ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇောတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. သမဇ္ဇောတိ စ သဘာ. သာ ဟိ သမာဂမံ အဇန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ဇနာ ဧတ္ထာတိ သမဇ္ဇောတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဂိရိဿ ဝါ’’တိအာဒိနာ ဂိရိဿ အဂ္ဂေါ ကောဋိ ဂိရဂ္ဂေါ၊ တသ္မိံ ပဝတ္တော သမဇ္ဇော ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇောတိ အတ္ထော ဒဿိတော. သောတိ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇော. ဘဝိဿတိ ကိရာတိ ယောဇနာ. ဘူမိဘာဂေတိ အဝယဝိအာဓာရော၊ သန္နိပတတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နဋဉ္စ နာဋကဉ္စ နဋနာဋကာနိ. ‘‘နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတဉ္စာ’’တိ ဣဒံ တယံ ‘‘နာဋက’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တေသန္တိ နဋနာဋကာနံ. ဒဿနတ္ထန္တိ ဒဿနာယ စ သဝနာယ စ. သဝနမ္ပိ ဟိ ဒဿနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေတိ ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒဿ တာဝ အပညတ္တတ္တာ. တေတိ သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ. တတ္ထာတိ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇံ. အထာတိ တသ္မိံ ကာလေ. နေသန္တိ သတ္တရသဝဂ္ဂိယာနံ အဒံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိလိမ္ပေတွာတိ ဝိလေပနေဟိ ဝိဝိဓာကာရေန လိမ္ပေတွာ.

၂၄၉. ‘‘ဝိကာလေ’’တိ သာမညေန ဝုတ္တေပိ ဝိသေသကာလောဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ကာလော’’တိအာဒိ. သော စာတိ ဘောဇနကာလော စ. မဇ္ဈနှိကော ဟောတီတိ ယောဇနာ. တေနေဝါတိ ဘောဇနကာလဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ ဧဝ. အဿာတိ ‘‘ဝိကာလေ’’တိပဒဿ. ‘‘ဝိကာလော နာမ။ပေ။ အရုဏုဂ္ဂမနာ’’တိ ပဒဘာဇနေန အရုဏုဂ္ဂမနတော ယာဝ မဇ္ဈနှိကာ ကာလော နာမာတိ အတ္ထော နယေန ဒဿိတော ဟောတိ. တတောတိ ဌိတမဇ္ဈနှိကတော. သူရိယဿ အတိသီဃတ္တာ ဝေဂေန ဌိတမဇ္ဈနှိကံ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ အာဟ ‘‘ကုက္ကုစ္စကေန ပန န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. ကာလတ္ထမ္ဘောတိ ကာလဿ ဇာနနတ္ထာယ ထူဏော. ကာလန္တရေတိ ကာလဿ အဗ္ဘန္တရေ.

အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမာတိ ဧတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ယန္တိ ခါဒနီယံ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝနမူလာဒိပဘေဒံ ယမ္ပိ ခါဒနီယံ အတ္ထိ၊ တမ္ပိ အာမိသဂတိကံ ဟောတီတိ ယောဇနာ. သေယျထိဒန္တိ ပုစ္ဆာဝါစကနိပါတသမုဒါယော. ဣဒံ ခါဒနီယံ သေယျထာ ကတမန္တိ အတ္ထော. ဣဒမ္ပီတိ ဣဒံ ဒွါဒသဝိဓမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေန န ပူဝါဒိယေဝါတိ ဒဿေတိ.

တတ္ထာတိ ဒွါဒသသု ခါဒနီယေသု၊ အာဓာရေ ဘုမ္မံ. မူလတိ ပတိဋ္ဌာတိ ဧတ္ထ၊ ဧတေနာတိ ဝါ မူလံ. ခါဒိတဗ္ဗန္တိ ခါဒနီယံ. မူလမေဝ ခါဒနီယံ မူလခါဒနီယံ၊ တသ္မိံ ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. မူလကမူလာဒီနိ လောကသင်္ကေတော ပဒေသတောယေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တံ တဉှိ နာမံ အဇာနန္တာနံ အတိသမ္မူဠှကာရဏတ္တာ သဟ ပရိယာယန္တရေန ဝစနတ္ထံ ဝက္ခာမ. သူပဿ ဟိတံ သူပေယျံ၊ သူပေယျံ ပဏ္ဏံ ဧတေသန္တိ သူပေယျပဏ္ဏာ၊ တေသံ မူလာနိ သူပေယျပဏ္ဏမူလာနိ. အာမီယတိ အန္တော ပဝေသီယတီတိ အာမိသော၊ အာကာရော အန္တောကရဏတ္ထော၊ အာမိသဿ ဂတိ ဝိယ ဂတိ ဧတေသန္တိ အာမိသဂတိကာနိ . ဧတ္ထာတိ မူလေသု. ဇရဍ္ဎန္တိ ဇရဘူတံ ဥပဍ္ဎံ. အညမ္ပီတိ ဝဇကလိမူလတော အညမ္ပိ.

ယာနိ ပန မူလာနိ ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ ယာဝဇီဝိကာနီတိ ယောဇနာ. ပါဠိယံ ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. ခါဒနီယတ္ထန္တိ ခါဒနီယဿ၊ ခါဒနီယေ ဝါ ဝိဇ္ဇမာနံ၊ ခါဒနီယေန ဝါ ကာတဗ္ဗံ ကိစ္စံ၊ ပယောဇနံ ဝါတိ ခါဒနီယတ္ထံ. ‘‘ခါဒနီယေ’’တိဣမိနာ ‘‘တတ္ထ ဝုတ္တာဘိဓမ္မတ္ထာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ခါဒနီယတ္ထပဒဿ ဥတ္တရပဒတ္ထပဓာနဘာဝံ ဒဿေတိ. တတ္ထ ခါဒနီယဿ၊ ခါဒနီယေ ဝါ ဝိဇ္ဇမာနံ၊ ခါဒနီယေန ဝါ ကာတဗ္ဗံ ကိစ္စံ နာမ ဇိဃစ္ဆာဟရဏမေဝ. ယဉှိ ပူဝါဒိခါဒနီယံ ခါဒိတွာ ဇိဃစ္ဆာဟရဏံ ဟောတိ၊ တဿ ကိစ္စံ ကိစ္စံ နာမာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တံ ကိစ္စံ၊ ပယောဇနံ ဝါ နေဝ ဖရန္တိ၊ နေဝ နိပ္ဖါဒေန္တိ. ဧသေဝ နယော ‘‘န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တီ’’တိဧတ္ထာပိ.

တေသန္တိ မူလာနံ အန္တော၊ လက္ခဏန္တိ ဝါ သမ္ဗန္ဓော. ဧကသ္မိံ ဇနပဒေ ခါဒနီယတ္ထဘောဇနီယတ္ထေသု ဖရမာနေသု အညေသုပိ ဇနပဒေသု ဖရန္တိယေဝါတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘တေသု တေသု ဇနပဒေသူ’’တိ ဝိစ္ဆာပဒံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ဗဟူသု ဇနပဒေသု ပထဝီရသအာပေါရသသမ္ပတ္တိဝသေန ခါဒနီယတ္ထဘောဇနီယတ္ထံ ဖရမာနမ္ပိ ဧကသ္မိံ ဇနပဒေ ပထဝီရသအာပေါရသဝိပတ္တိဝသေန အဖရမာနံ ဘဝေယျ၊ ဝိကာရဝသေန ပန တတ္ထ ပဝတ္တတ္တာ တံ ဇနပဒံ ပမာဏံ န ကာတဗ္ဗံ၊ ဂဟေတဗ္ဗမေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပကတိအာဟာရဝသေနာတိ အညေဟိ ယာဝကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိကေဟိ အမိဿိတံ အတ္တနော ပကတိယာဝ အာဟာရကိစ္စကရဏဝသေန. ‘‘မနုဿာန’’န္တိဣမိနာ အညေသံ တိရစ္ဆာနာဒီနံ ခါဒနီယတ္ထဘောဇနီယတ္ထံ ဖရမာနမ္ပိ န ပမာဏန္တိ ဒဿေတိ. တန္တိ မူလံ. ဟီတိ သစ္စံ. နာမသညာသူတိ နာမသင်္ခါတာသု သညာသု.

ယထာ မူလေ လက္ခဏံ ဒဿိတံ၊ ဧဝံ ကန္ဒာဒီသုပိ ယံ လက္ခဏံ ဒဿိတန္တိ ယောဇနာ. န ကေဝလံ ပါဠိယံ အာဂတာနံ ဟလိဒ္ဒါဒီနံ မူလံယေဝ ယာဝဇီဝိကံ ဟောတိ၊ အထ ခေါ တစာဒယောပီတိ အာဟ ‘‘ယဉ္စေတ’’န္တိအာဒိ. ယံ ဧတံ အဋ္ဌဝိဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧဝံ မူလခါဒနီယေ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကန္ဒခါဒနီယေ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကန္ဒခါဒနီယေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ကန္ဒခါဒနီယေတိ ကံ သုခံ ဒဒါတီတိ ကန္ဒော၊ ပဒုမာဒိကန္ဒော၊ သုခဿ အဒါယကာ ပန ကန္ဒာ ရုဠှီဝသေန ကန္ဒာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ကန္ဒော ဧဝ ခါဒနီယံ ကန္ဒခါဒနီယံ၊ တသ္မိံ ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော ဥပရိပိ. ယန္တိ ကန္ဒံ. ဣမိနာ တံသဒ္ဒါနပေက္ခော ယံသဒ္ဒေါပိ အတ္ထီတိ ဉာပေတိ. တတ္ထာတိ ကန္ဒခါဒနီယေ. တရုဏော၊ သုခခါဒနီယောတိ ဝိသေသနပဒါနိ ယထာဝစနံ ဥပရိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧဝမာဒယော ဖရဏကကန္ဒာ ယာဝကာလိကာတိ သမ္ဗန္ဓော.

အဓောတောတိ ဝိသရသော ဥဒကေန အဓူနိတော. တေတိ ကန္ဒာ သင်္ဂဟိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

မူလေ အလတိ ပဝတ္တတီတိ မုဠာလော၊ ဥဒကတော ဝါ ဥဒ္ဓဋမတ္တေ မိလတိ နိမိလတီတိ မုဠာလံ. ဧဝမာဒိ ဖရဏကမုဠာလံ ယာဝကာလိကန္တိ ယောဇနာ. တံ သဗ္ဗမ္ပီတိ သဗ္ဗမ္ပိ တံ မုဠာလံ သင်္ဂဟိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

မသတိ ဝိဇ္ဈတီတိ မတ္ထကော. ဧဝမာဒိ မတ္ထကော ယာဝကာလိကောတိ ယောဇနာ. ဇရဍ္ဎဗုန္ဒောတိ ဇရဘူတအဍ္ဎသင်္ခါတော ပါဒေါ.

ခနီယတိ အဝဒါရီယတီတိ ခန္ဓော၊ ခါယတီတိ ဝါ ခန္ဓော. ‘‘အန္တောပထဝီဂတော’’တိပဒံ ‘‘သာလကလျာဏိခန္ဓော’’တိပဒေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ န အညေဟိ. ဧဝမာဒိ ခန္ဓော ယာဝကာလိကောတိ ယောဇနာ. အဝသေသာတိ တီဟိ ဒဏ္ဍကာဒီဟိ အဝသေသာ.

တစတိ သံဝရတိ ပဋိစ္ဆာဒေတီတိ တစော. သရသောတိ ဧတ္ထ ဧဝကာရော ယောဇေတဗ္ဗော၊ သရသော ဧဝါတိ အတ္ထော. တေသံ သင်္ဂဟောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ. ဧတန္တိ ကသာဝဘေသဇ္ဇံ၊ ‘‘အနုဇာနာမိ ။ပေ။ ဘောဇနီယတ္ထ’’န္တိ ဝစနံ ဝါ. ဧတ္ထာတိ ကသာဝဘေသဇ္ဇေ. ဧတေသမ္ပီတိ မတ္ထကခန္ဓတ္တစာနမ္ပိ.

ပတတီတိ ပတ္တံ. ဧတေသန္တိ မူလကာဒီနံ. ဧဝရူပါနိ ပတ္တာနိ စ ဧကံသေန ယာဝကာလိကာနီတိ ယောဇနာ. ယာ လောဏီ အာရောဟတိ၊ တဿာ လောဏိယာ ပတ္တံ ယာဝဇီဝိကန္တိ ယောဇနာ. ဒီပဝါသိနောတိ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပဝါသိနော၊ ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ဝါ. ယာနိ ဝါ ဖရန္တီတိ ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသန္တိ နိမ္ဗာဒီနံ. ဣဒံ ပဒံ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခကံ၊ တသ္မာ ဒွိန္နံ မဇ္ဈေ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဏ္ဏာနံ အန္တော နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပုပ္ဖတိ ဝိကသတီတိ ပုပ္ဖံ. ဧဝမာဒိ ပုပ္ဖံ ယာဝကာလိကန္တိ ယောဇနာ. တဿာတိ ပုပ္ဖဿ. အဿာတိ ဧဝမေဝ.

ဖလတီတိ ဖလံ. ယာနီတိ ဖလာနိ. ဖရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. နေသန္တိ ဖလာနံ ပရိယန္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယာနိ ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ ယာဝဇီဝိကာနီတိ ယောဇနာ. တေသမ္ပီတိ ဖလာနမ္ပိ ပရိယန္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

အသီယတိ ခိပီယတိ၊ ဆဍ္ဍီယတီတိ ဝါ အဋ္ဌိ. ဧဝမာဒီနိ ဖရဏကာနိ အဋ္ဌီနိ ယာဝကာလိကာနီတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ အဋ္ဌီနံ.

ပိသီယတိ စုဏ္ဏံ ကရီယတီတိ ပိဋ္ဌံ. ဧဝမာဒီနိ ဖရဏကာနိ ပိဋ္ဌာနိ ယာဝကာလိကာနီတိ ယောဇနာ. အဓောတကန္တိ ဥဒကေန အဓူနိတံ. တေသန္တိ ပိဋ္ဌာနံ.

နိရန္တရံ အသတိ သမ္ဗဇ္ဈတီတိ နိယျာသော. သေသာတိ ဥစ္ဆုနိယျာသတော သေသာ. ပါဠိယံ ဝုတ္တနိယျာသာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ နိယျာသခါဒနီယေ. သင်္ဂဟိတာနံ နိယျာသာနံ ပရိယန္တန္တိ ယောဇနာ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ.

ဝုတ္တမေဝါတိ ဟေဋ္ဌာ ပဌမပဝါရဏသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တမေဝါတိ. သတ္တမံ.

၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒံ

၂၅၂. အဋ္ဌမေ အဗ္ဘန္တရေ ဇာတော အဗ္ဘန္တရော. မဟာထေရောတိ မဟန္တေဟိ ထိရဂုဏေဟိ ယုတ္တော. ဣမိနာ ‘‘ဗေလဋ္ဌော’’တိ သညာနာမဿ သညိနာမိံ ဒဿေတိ. ပဓာနဃရေတိ သမထဝိပဿနာနံ ပဒဟနဋ္ဌာနဃရသင်္ခါတေ ဧကသ္မိံ အာဝါသေ. သုက္ခကုရန္တိ ဧတ္ထ သောသနကုရတ္တာ န သုက္ခကုရံ ဟောတိ၊ ကေဝလံ ပန အသူပဗျဉ္ဇနတ္တာတိ အာဟ ‘‘အသူပဗျဉ္ဇနံ ဩဒန’’န္တိ. သောသနကုရမ္ပိ ယုတ္တမေဝ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဥဒကေန တေမေတွာ’’တိ. ‘‘ဩဒန’’န္တိဣမိနာ ကုရသဒ္ဒဿ ဩဒနပရိယာယတံ ဒဿေတိ. ဩဒနဉှိ ကရောတိ အာယုဝဏ္ဏာဒယောတိ ‘‘ကုရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. သောတိ ဗေလဋ္ဌသီသော. တဉ္စ ခေါတိ တဉ္စ သုက္ခကုရံ အာဟရတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပစ္စယဂိဒ္ဓတာယာတိ ပိဏ္ဍပါတပစ္စယေ လုဒ္ဓတာယ. ထေရော ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. မနုဿာနံ ဧကာဟာရဿ သတ္တာဟမတ္တဋ္ဌိတတ္တာ ‘‘သတ္တာဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတောတိ ဘုဉ္ဇနတော ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. စတ္တာရိပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေန အဓိကာနိပိ သတ္တာဟာနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ.

၂၅၃. ဣတီတိ ဣဒံ တယံ. ‘‘သန္နိဓိ ကာရော အဿာ’’တိ သမာသော ဝိသေသနပရနိပါတဝသေန ဂဟေတဗ္ဗော. ‘‘သန္နိဓိကိရိယန္တိ အတ္ထော’’တိ ဣမိနာ ကရီယတီတိ ကာရောတိ ကမ္မတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧကရတ္တန္တိ အန္တိမပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝုတ္တံ တဒဓိကာနမ္ပိ အဓိပ္ပေတတ္တာ. အဿာတိ ‘‘သန္နိဓိကာရက’’န္တိ ပဒဿ.

သန္နိဓိကာရကဿ သတ္တာဟကာလိကဿ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယာပတ္တိယာ ပစ္စယတ္တာ သန္နိဓိကာရကံ ယာမကာလိကံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ အသမာနမ္ပိ သုဒ္ဓပါစိတ္တိယာပတ္တိယာ ပစ္စယော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယာမကာလိကံ ဝါ’’တိ. ပဋိဂ္ဂဟဏေတိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ စ ဂဟဏေ စ. အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ စ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဂဟဏေ စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယံ ပတ္တံ အင်္ဂုလိယာ ဃံသန္တဿ လေခါ ပညာယတိ၊ သော ပတ္တော ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတိ သစေတိ ယောဇနာ ဥတ္တရဝါကျေ ယံသဒ္ဒံ ဒိသွာ ပုဗ္ဗဝါကျေ တံသဒ္ဒဿ ဂမနီယတ္တာ. ဂဏ္ဌိကပတ္တဿာတိ ဗန္ဓနပတ္တဿ. သောတိ သ္နေဟော. ပဂ္ဃရတိ သန္ဒိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တာဒိသေတိ ဒုဒ္ဓေါတေ၊ ဂဏ္ဌိကေ ဝါ. တတ္ထာတိ ဓောဝိတပတ္တေ အာသိဉ္စိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ. အဗ္ဗောဟာရိကာတိ န ဝေါဟရိတဗ္ဗာ၊ ဝေါဟရိတုံ န ယုတ္တာတိ အတ္ထော. ယန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ပရိစ္စဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တတောတိ အပရိစ္စတ္တခါဒနီယဘောဇနီယတော နီဟရိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

အကပ္ပိယမံသေသူတိ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယော. သတိ ပစ္စယေတိ ပိပါသသင်္ခါတေ ပစ္စယေ သတိ. အနတိရိတ္တကတန္တိ အတိရိတ္တေန အကတံ သန္နိဓိကာရကံ ခါဒနီယဘောဇနီယန္တိ ယောဇနာ. ဧကမေဝ ပါစိတ္တိယန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိကပ္ပဒွယေတိ သာမိသနိရာမိသသင်္ခါတေ ဝိကပ္ပဒွယေ. သဗ္ဗဝိကပ္ပေသူတိ ဝိကာလသန္နိဓိအကပ္ပိယမံသယာမကာလိကပစ္စယသင်္ခါတေသု သဗ္ဗေသု ဝိကပ္ပေသု.

၂၅၅. အာမိသသံသဋ္ဌန္တိ အာမိသေန သံသဋ္ဌံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ.

၂၅၆. စတုဗ္ဗိဓကာလိကဿ သရူပဉ္စ ဝစနတ္ထဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ခါဒနီယဘောဇနီယ’’န္တိဣမိနာ ယာဝကာလိကဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘ယာဝ။ပေ။ ကာလိက’’န္တိဣမိနာ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘သဒ္ဓိံ။ပေ။ ပါန’’န္တိဣမိနာ ယာမကာလိကဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘ယာဝ။ပေ။ ကာလိက’’န္တိဣမိနာ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘သဗ္ဗိအာဒိ ပဉ္စဝိဓံ ဘေသဇ္ဇ’’န္တိဣမိနာ သတ္တာဟကာလိကဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘သတ္တာဟံ။ပေ။ ကာလိက’’န္တိဣမိနာ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဌပေတွာ။ပေ။ သဗ္ဗမ္ပီ’’တိဣမိနာ ယာဝဇီဝိကဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘ယာဝ။ပေ။ ဇီဝိက’’န္တိဣမိနာ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗဝစနတ္ထော လဟုကမတ္တမေဝ၊ ဂရုကော ပနေဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော – ယာဝ ယတ္တကော မဇ္ဈနှိကော ကာလော ယာဝကာလော၊ သော အဿတ္ထီ၊ တံ ဝါ ကာလံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယာဝကာလိကံ. ယာမော ကာလော ယာမကာလော၊ သော အဿတ္ထိ၊ တံ ဝါ ကာလံ ပရိဘုဉ္ဇီတဗ္ဗန္တိ ယာမကာလိကံ. သတ္တာဟော ကာလော သတ္တာဟကာလော၊ သော အဿတ္ထိ၊ တံ ဝါ ကာလံ နိဒဟိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သတ္တာဟကာလိကံ. ယာဝ ယတ္တကော ဇီဝေါ ယာဝဇီဝေါ၊ သော အဿတ္ထိ၊ ယာဝဇီဝံ ဝါ ပရိဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယာဝဇီဝိကန္တိ.

တတ္ထာတိ စတုဗ္ဗိဓေသု ကာလိကေသု. သတက္ခတ္တုန္တိ အနေကဝါရံ. ယာဝ ကာလော နာတိက္ကမတိ၊ တာဝ ဘုဉ္ဇန္တဿာတိ ယောဇနာ. အဟောရတ္တံ ဘုဉ္ဇန္တဿာတိ သမ္ဗန္ဓောတိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၅၇. နဝမေ ပကဋ္ဌဘာဝံ နီတန္တိ ပဏီတန္တိ ဝုတ္တေ ပဏီတသဒ္ဒေါ ဥတ္တမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တမဘောဇနာနီ’’တိ. သမ္ပန္နော နာမ န မဓုရဂုဏော၊ အထ ခေါ မဓုရဂုဏယုတ္တံ ဘောဇနမေဝါတိ အာဟ ‘‘သမ္ပတ္တိယုတ္တ’’န္တိ. ကဿာတိ ကရဏတ္ထေ စေတံ သာမိဝစနံ၊ ကေနာတိ ဟိ အတ္ထော. ‘‘သုရသ’’န္တိဣမိနာ သာဒီယတိ အဿာဒီယတီတိ သာဒူတိ ဝစနတ္ထဿ သရူပံ ဒဿေတိ.

၂၅၉. ‘‘ယော ပန။ပေ။ ဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ ဧတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. သုဒ္ဓါနီတိ ဩဒနေန အသံသဋ္ဌာနိ. ဩဒနသံသဋ္ဌာနိ သဗ္ဗိအာဒီနီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. ဟီတိ သစ္စံ. ‘‘ပဏီတသံသဋ္ဌာနီ’’တိဣမိနာ ပဏီတေဟိ သဗ္ဗိအာဒီဟိ သံသဋ္ဌာနိ ဘောဇနာနိ ပဏီတဘောဇနာနီတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘သတ္တဓညနိဗ္ဗတ္တာနီ’’တိ ဣမိနာ ဘောဇနာနံ သရူပံ ဒဿေတိ.

‘‘သဗ္ဗိနာ ဘတ္တ’’န္တိအာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဝိကပ္ပါနံ မဇ္ဈေ တီသုပိ ဝိကပ္ပေသု ‘‘ဘတ္တ’’န္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝါကျံ ကတွာ ဝိညာပနေ အာပတ္တိံ ဒဿေတွာ သမာသံ ကတွာ ဝိညာပနေ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗိဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိအာဒိ.

ဣတောတိ ဂါဝိတော လဒ္ဓေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိသင်္ကေတန္တိ သင်္ကေတတော ဉာပိတတော ဝိဂတံ ဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. ဟီတိ သစ္စံ. ဣမိနာ ဝိသင်္ကေတဿ ဂုဏဒေါသံ ဒဿေတိ.

ကပ္ပိယသဗ္ဗိနာ ဒေဟီတိ ကပ္ပိယသဗ္ဗိနာ သံသဋ္ဌံ ဘတ္တံ ဒေဟီတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. ယေန ယေနာတိ ယေန ယေန သဗ္ဗိအာဒိနာ. တသ္မိံ တဿာတိ ဧတ္ထာပိ ဝိစ္ဆာဝသေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပါဠိယံ အာဂတသဗ္ဗိ နာမ ဂေါသဗ္ဗိ၊ အဇိကာသဗ္ဗိ၊ မဟိံသသဗ္ဗိ၊ ယေသံ မံသံ ကပ္ပတိ၊ တေသံ သဗ္ဗိ စ. နဝနီတံ နာမ ဧဝမေဝ. တေလံ နာမ တိလတေလံ၊ သာသပတေလံ၊ မဓုကတေလံ၊ ဧရဏ္ဍတေလံ၊ ဝသာတေလဉ္စ. မဓု နာမ မက္ခိကာမဓု. ဖာဏိတံ နာမ ဥစ္ဆုမှာ နိဗ္ဗတ္တံ. မစ္ဆော နာမ ဥဒကစရော. ပါဠိအနာဂတော မစ္ဆော နာမ နတ္ထိ. မံသံ နာမ ယေသံ မံသံ ကပ္ပတိ၊ တေသံ မံသံ. ခီရဒဓီနိ သဗ္ဗိသဒိသာနေဝ. ဝုတ္တံ ယထာ ဧဝံ ‘‘နဝနီတဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိအာဒီသုပိ သူပေါဒနဝိညတ္တိဒုက္ကဋမေဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ. သော စာတိ သော စတ္ထော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ အတ္ထေ. ကိံ ပယောဇနံ. နတ္ထေဝ ပယောဇနန္တိ အဓိပ္ပါယော.

ပဋိလဒ္ဓံ ဘောဇနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကရသန္တိ ဧကကိစ္စံ. တတောတိ နဝပဏီတဘောဇနတော နီဟရိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

သဗ္ဗာနီတိ နဝ ပါစိတ္တိယာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

၂၆၁. ဥဘယေသမ္ပီတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမ္ပိ. သဗ္ဗီတိ စေတ္ထ ယော နံ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တဿ ဗလာယုဝဍ္ဎနတ္ထံ သဗ္ဗတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ သဗ္ဗိ၊ ဃတံ. တတိယက္ခရေနေဝ သဇ္ဈာယိတဗ္ဗံ လိခိတဗ္ဗဉ္စ. ကသ္မာ? တတိယက္ခရဋ္ဌာနေယေဝ သဗ္ဗ ဂတိယန္တိ ဂတိအတ္ထဿ သဗ္ဗဓာတုဿ ဓာတုပါဌေသု အာဂတတ္တာတိ. နဝမံ.

၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒံ

၂၆၃. ဒသမေ ဒန္တကဋ္ဌန္တိ ဒန္တပေါနံ. တဉှိ ဒန္တော ကသီယတိ ဝိလေခီယတိ အနေနာတိ ‘‘ဒန္တကဋ္ဌ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘သဗ္ဗ’’န္တိ အာဒိနာ သဗ္ဗမေဝ ပံသုကူလံ သဗ္ဗပံသုကူလံ၊ တမဿတ္ထီတိ ‘‘သဗ္ဗပံသုကူလိကော’’တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. သောတိ ဘိက္ခု ပရိဘုဉ္ဇတိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. သုသာနေတိ အာဠဟနေ. တဉှိ ဆဝါနံ သယနဋ္ဌာနတ္တာ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ နိရုတ္တိနယေန. တတ္ထာတိ သုသာနေ. ပုန တတ္ထာတိ ဧဝမေဝ. အယျသရူပဉ္စ ဝေါသာဋိတကသရူပဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘အယျဝေါသာဋိတကာနီတိ ဧတ္ထာ’’တိ. တတ္ထ ‘‘အယျာ။ပေ။ ပိတာမဟာ’’တိဣမိနာ အယျသရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘ဝေါ။ပေ။ ဘောဇနီယာနီ’’တိဣမိနာ ဝေါသာဋိတကသရူပံ. အယျသင်္ခါတာနံ ပိတိပိတာမဟာနံ အတ္ထာယ၊ တေ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ဆဍ္ဍိတာနိ ဝေါသာဋိတကသင်္ခတာနိ ခါဒနီယဘောဇနီယာနိ အယျဝေါသာဋိတကာနီတိ ဝိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗော. မနုဿာ ဌပေန္တိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ. တေသန္တိ ဉာတကာနံ. ပိဏ္ဍံ ပိဏ္ဍံ ကတွာတိ သင်္ဃာဋံ သင်္ဃာဋံ ကတွာ. အညန္တိ ဝုတ္တခါဒနီယဘောဇနီယတော အညံ. ဥမ္မာရေပီတိ သုသာနဿ ဣန္ဒခီလေပိ. သော ဟိ ဥဒ္ဓဋော ကိလေသမာရော ဧတ္ထာတိ ‘‘ဥမ္မာရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဗောဓိသတ္တော ဟိ အဘိနိက္ခမနကာလေ ပုတ္တံ စုမ္ဗိဿာမီတိ ဩဝရကဿ ဣန္ဒခီလေ ဌတွာ ပဿန္တော မာတရံ ပုတ္တဿ နလာဋေ ဟတ္ထံ ဌပေတွာ သယန္တိံ ဒိသွာ ‘‘သစေ မေ ပုတ္တံ ဂဏှေယျံ၊ မာတာ တဿ ပဗုဇ္ဈေယျ၊ ပဗုဇ္ဈမာနာယ အန္တရာယော ဘဝေယျာ’’တိ အဘိနိက္ခမနန္တရာယဘယေန ပုတ္တဒါရေ ပရိစ္စဇိတွာ ဣန္ဒခီလတော နိဝတ္တိတွာ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိ. တသ္မာ ဗောဓိသတ္တဿ ဌတွာ ပုတ္တဒါရေသု အပေက္ခာသင်္ခါတဿ မာရဿ ဥဒ္ဓဋဋ္ဌာနတ္တာ သော ဣန္ဒခီလော နိပ္ပရိယာယေန ‘‘ဥမ္မာရော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ အညေ ပန ရူဠှီဝသေန. ထိရောတိ ထဒ္ဓေါ. ဃနဗဒ္ဓေါတိ ဃနေန ဗဒ္ဓေါ. ကထိနေန မံသေန အာဗဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ဝဌတိ ထူလော ဘဝတီတိ ဝဌော၊ မုဒ္ဓဇဒုတိယောယံ၊ သော အဿတ္ထီတိ ဝဌရောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဌရောတိ ထူလော’’တိ. ‘‘သလ္လက္ခေမာ’’တိဣမိနာ ‘‘မညေ’’တိ ဧတ္ထ မနဓာတု သလ္လက္ခဏတ္ထော၊ မကာရဿေကာရောတိ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. တေသန္တိ မနုဿာနံ.

၂၆၄. သမ္မာတိ အဝိပရီတံ. အသလ္လက္ခေတွာတိ အာဟာရသဒ္ဒဿ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒီသု နိရူဠှဘာဝံ အမညိတွာ. ဘဂဝါ ပန ဌပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယထာဥပ္ပန္နဿာတိ ယေနာကာရေန ဥပ္ပန္နဿ. ပိတာ ပုတ္တသင်္ခါတေ ဒါရကေ သညာပေန္တော ဝိယ ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ သညာပေန္တောတိ ယောဇနာ.

၂၆၅. ဧတဒေဝါတိ တိဏ္ဏမာကာရာနမညတရဝသေန အဒိန္နမေဝ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ. မာတိကာယံ ‘‘ဒိန္န’’န္တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနံ နတ္ထိ၊ အထ ကသ္မာ ပဒဘာဇနေယေဝ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဒိန္နန္တိ ဣဒ’’န္တိအာဒိ. ‘‘ဒိန္န’’န္တိ ဣဒံ ဥဒ္ဓဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဿာတိ ‘‘ဒိန္န’’န္တိ ပဒဿ. နိဒ္ဒေသေ စ ‘‘ကာယေန။ပေ။ ဒေန္တေ’’တိ ဥဒ္ဓဋန္တိ ယောဇနာ. ဧဝန္တိ ဣမေဟိ တီဟာကာရေဟိ ဒဒမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝန္တိ ဣမေဟိ ဒွီဟာကာရေဟိ. အာဒီယမာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ရထရေဏုမ္ပီတိ ရထိကဝီထိယံ ဥဋ္ဌိတပံသုမ္ပိ. ပုဗ္ဗေတိ ပဌမပဝါရဏသိက္ခာပဒေ. ဧဝံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဧတံ အာဟာရံ ဒိန္နံ နာမ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဧတမေဝါ’’တိ ဧဝဿ သမ္ဘဝတော တဿ ဖလံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘န ဣဒ’’န္တိအာဒိ. နိဿဋ္ဌံ န ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ.

တတ္ထာတိ ‘‘ကာယေနာ’’တိအာဒိဝစနေ. ဟီတိ သစ္စံ. နတ္ထု ကရီယတိ ဣမာယာတိ နတ္ထုကရဏီ၊ တာယ. နာသာပုဋေန ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အကလ္လကောတိ ဂိလာနော. ဟီတိ သစ္စံ. ကာယေန ပဋိဗဒ္ဓေါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေါ ကဋစ္ဆုအာဒီတိ အာဟ ‘‘ကဋစ္ဆုအာဒီသူ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ. ပါတိယမာနန္တိ ပါတာပိယမာနံ.

ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. ‘‘ပဉ္စဟင်္ဂေဟီ’’တိ ပဒဿ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ထာမမဇ္ဈိမဿာ’’တိအာဒိ. တန္တိ ဒါတဗ္ဗဝတ္ထုံ.

တတ္ထာတိ ‘‘ဟတ္ထပါသော ပညာယတီ’’တိဝစနေ. ဂစ္ဆန္တောပိ ဌိတေနေဝ သင်္ဂဟိတော. ဘူမဋ္ဌဿာတိ ဘူမိယံ ဌိတဿ. အာကာသဋ္ဌဿာတိ အာကာသေ ဌိတဿ. ‘‘ဟတ္ထံ အင်္ဂ’’န္တိ ပဒေဟိ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော ကာတဗ္ဗော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘ဘူမဋ္ဌဿ စ သီသေနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေနေဝ. ပက္ခီတိ သကုဏော. သော ဟိ ပက္ခယုတ္တတ္တာ ပက္ခီတိ ဝုစ္စတိ. ဟတ္ထီတိ ကုဉ္ဇရော. သော ဟိ သောဏ္ဍသင်္ခါတဟတ္ထယုတ္တတ္တာ ဟတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ. အဒ္ဓေန အဋ္ဌမံ ရတနမဿာတိ အဒ္ဓဋ္ဌမရတနော၊ ဟတ္ထီ၊ တဿ. တေနာတိ ဟတ္ထိနာ.

ဧကော ဒါယကော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဩဏမတီတိ ဟေဋ္ဌာ နမတိ. ဧတ္တာဝတာတိ ဧကဒေသသမ္ပဋိစ္ဆနမတ္တေန. တတောတိ သမ္ပဋိစ္ဆနတော. ဥဂ္ဃါဋေတွာတိ ဝိဝရိတွာ. ကာဇေနာတိ ဗျာဘင်္ဂိယာ. သာ ဟိ ကစတိ ဗန္ဓတိ ဝိဝိဓံ ဘာရံ အသ္မိန္တိ ကာစောတိ ဝုစ္စတိ၊ စကာရဿ ဇကာရေ ကတေ ကာဇောပိ ယုတ္တောယေဝ. တိံသ ဟတ္ထာ ရတနာနိ ဣမဿာတိ တိံသဟတ္ထော၊ ဝေဏု. ဂုဠကုမ္ဘောတိ ဖာဏိတေန ပူရိတော ဃဋော. ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝါတိ ကုမ္ဘေသု ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ဌိတေသုပိ အဘိဟာရကဿ ဟတ္ထပါသေ ဌိတတ္တာ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥစ္ဆုယန္တဒေါဏိတောတိ ဥစ္ဆုံ ပီဠနယန္တဿ အမ္ဗဏတော.

ဗဟူ ပတ္တာ ဌပိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဟတ္ထပါသေတိ ယောဇနာ. ဌတွာ ဖုသိတွာ ‘‘နိသိန္နဿ ဘိက္ခုနော’’တိ ပါဌသေသေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဌိတေန ဝါ နိသိန္နေန ဝါ နိပန္နေန ဝါ ဒါယကေန ဒိယျတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပထဝိယံ ဌိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယံ ယန္တိ ယံ ယံ ပတ္တံ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယေသု ကေသုစီတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ တံ ဝစနံ.

တတ္ထ တသ္မိံ ဌာနေ ဇာတော တတ္ထဇာတော၊ အလုတ္တသမာသောယံ၊ သောယေဝ တတ္ထဇာတကော၊ တသ္မိံ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တတ္ထဇာတကေ န ရုဟတိ ယထာ၊ ဧဝံ န ရုဟတိယေဝါတိ ယောဇနာ. ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန သုဋ္ဌု ဟရိတဗ္ဗန္တိ သံဟာရိယံ၊ တံယေဝ သံဟာရိမံ ယကာရဿ မကာရံ ကတွာ၊ န သံဟာရိမံ အသံဟာရိမံ၊ တသ္မိံ. တေပီတိ တေ အသံဟာရိမာပိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တတ္ထဇာတကသင်္ခေပူပဂါတိ တတ္ထဇာတကေ သမောဓာနေတွာ ခေပံ ပက္ခေပံ ဥပဂတာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဣဒဉှိ ဝါကျန္တရတ္တာ ပုနပ္ပုနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တာနီတိ တိန္တိဏိကာဒိပဏ္ဏာနိ. သန္ဓာရေတုန္တိ သမ္မာ ဓာရေတုံ. ဌိတော ဒါယကောတိ သမ္ဗန္ဓော.

လဒ္ဓဿ လဒ္ဓဿ ဝတ္ထုဿ သန္နိဓိဋ္ဌာနတ္တာ၊ ပက္ခိတ္တဋ္ဌာနတ္တာ ဝါ ထဝီယတိ ပသံသီယတီတိ ထဝိကာ၊ တတော. ပုဉ္ဆိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ‘‘ပုဉ္ဆိတွာ ဝါ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဝါ’’တိ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော ဝါသဒ္ဒေါ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော. တေသု တေသု ဝတ္ထူသု ရဉ္ဇတိ လဂ္ဂတီတိ ရဇော၊ တံ. ဝိနယေ ပညတ္တံ ဒုက္ကဋံ ဝိနယဒုက္ကဋံ. တံ ပနာတိ ဘိက္ခံ ပန. ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဒေထာတိ မံ ပဋိဂ္ဂဟာပေတွာ မမ ဒေထာတိ အဓိပ္ပါယော.

တတော တတောတိ တသ္မာ တသ္မာ ဌာနာ ဥဋ္ဌာပေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ ဘိက္ခံ. တဿာတိ အနုပသမ္ပန္နဿ.

သော ဝတ္တဗ္ဗောတိ သော ဒိယျမာနော ဘိက္ခု ဒါယကေန ဘိက္ခုနာ ဝတ္တဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဣမန္တိ သရဇပတ္တံ. တေနာတိ ဒိယျမာနဘိက္ခုနာ. တထာ ကာတဗ္ဗန္တိ ယထာ ဒါယကေန ဘိက္ခုနာ ဝုတ္တံ၊ တထာ ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ဥပ္လဝတီတိ ဥပရိ ဂစ္ဆတိ၊ ပ္လု ဂတိယန္တိ ဟိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ ဠကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ဥဣတိ ဥပသဂ္ဂဿ အတ္ထဒဿနတ္ထံ ‘‘ဥပရီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ပကာရလကာရသံယောဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ဥပ္ပိလဝတီ’’တိ လိခန္တိ၊ သော အပါဌော. ကဉ္ဇိကန္တိ ဗိလင်္ဂံ. တဉှိ ကေန ဇလေန အဉ္ဇိယံ အဘိဗျတ္တံ အဿာတိ ‘‘ကဉ္ဇိယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ တမေဝ ကဉ္ဇိကံ ယကာရဿ ကကာရံ ကတွာ. တံ ပဝါဟေတွာ၊ အပနေတွာတိ အတ္ထော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. သုက္ခမေဝ ဘတ္တံ ဘဇိတဗ္ဗဋ္ဌေန သေဝိတဗ္ဗဋ္ဌေနာတိ သုက္ခဘတ္တံ၊ တသ္မိံ. ပုရတောတိ ဘိက္ခုဿ ပုရတော၊ ပုဗ္ဗေ ဝါ. ဖုသိတာနီတိ ဗိန္ဒူနိ. တာနိ ဟိ သမ္ဗာဓဋ္ဌာနေသုပိ ဖုသန္တီတိ ဖုသိတာနီတိ ဝုစ္စန္တိ.

ဥဠုင်္ကောတိ ကောသိယသကုဏနာမော ဒီဃဒဏ္ဍကော ဧကော ဘာဇနဝိသေသော၊ တေန. ထေဝါတိ ဖုသိတာနိ. တာနိ ဟိ သမ္ဗာဓဋ္ဌာနေသုပိ ဖုသိတတ္တာ ထဝီယန္တိ ပသံသီယန္တီတိ ‘‘ထေဝါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. စရုကေနာတိ စရီယတိ ဘက္ခီယတီတိ စရု၊ ဟဗျပါကော၊ တံ ကရောတိ အနေနာတိ စရုကံ၊ ထာလျာဒိကံ ခုဒ္ဒကဘာဇနံ၊ တေန အာကိရိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော. ကာဠဝဏ္ဏကာမေဟိ မာနီယတီတိ မသိ. ခါဒတီတိ ဆာရော ခကာရဿ ဆကာရံ၊ ဒကာရဿ စ ရကာရံ ကတွာ၊ ခါရရသော၊ သော ဣမိဿတ္ထီတိ ဆာရိကာ. ဥပ္ပတိတွာတိ ဥဒ္ဓံ ဂန္တွာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ.

ဖာလေတွာတိ ဆိန္ဒိတွာ. ဒေန္တာနံ အနုပသမ္ပန္နာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပါယာသဿာတိ ပါယာသေန. တထာပီတိ တေန မုခဝဋ္ဋိယာ ဂဟဏာကာရေနပိ.

အာဘောဂံ ကတွာတိ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ မနသိကာရံ ကတွာ. သောတိ နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တော ဘိက္ခု. ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ အာဘောဂဿ ကတတ္တာ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အနာဒရန္တိ အနာဒရေန၊ ကရဏတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ၊ အနာဒရံ ဟုတွာတိ ဝါ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. ကာယေန ပဋိဗဒ္ဓေါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေါ၊ တေန ပဋိဗဒ္ဓေါ ကာယပဋိဗဒ္ဓပဋိဗဒ္ဓေါ၊ တေန. ဝစနမတ္တမေဝါတိ ‘‘ပဋိဗဒ္ဓပဋိဗဒ္ဓ’’န္တိ ဧကံ အတိရေကံ ပဋိဗဒ္ဓဝစနမတ္တမေဝ နာနံ၊ အတ္ထတော ပန ကာယပဋိဗဒ္ဓမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ယမ္ပီတိ ယမ္ပိ ဝတ္ထု. တတြာတိ တသ္မိံ ဝဋ္ဋနေ. တန္တိ အနုဇာနနံ.

နေယျော အဓိပ္ပါယံ နေတွာ ဉာတော အတ္ထော ဣမဿာတိ နေယျတ္ထံ. ဧတ္ထာတိ သုတ္တေ၊ သုတ္တဿ ဝါ. ယန္တိ ဝတ္ထု ပတတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိဂဠိတွာတိ ဘဿိတွာ. သုဒ္ဓါယာတိ နိရဇာယ. သာမန္တိ သယံ. ပုဉ္ဆိတွာ ဝါတိအာဒီသု တယော ဝါသဒ္ဒါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထာ. ပုဉ္ဆိတာဒီသု ဟိ ဧကသ္မိံ ကိစ္စေ ကတေ ဣတရကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော. တေနာတိ တေန ဘိက္ခုနာ၊ ‘‘အာဟရာပေတုမ္ပီ’’တိပဒေ ကာရိတကမ္မံ. ‘‘ကသ္မာ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပုစ္ဆာ. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ဝဒန္တေန ဘဂဝတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ သုတ္တဝစနေသု. ‘‘ပရိစ္စတ္တံ တံ ဘိက္ခဝေ ဒါယကေဟီ’’တိ ဝစနေနာတိ ယောဇနာ. အဓိပ္ပါယောတိ နီတတ္ထော အဓိပ္ပါယော၊ နိပ္ပရိယာယေန ဣတတ္ထော ဉာတတ္ထော အဓိပ္ပါယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဧဝံ နီတတ္ထမဓိပ္ပါယံ ဒဿေတွာ နေယျတ္ထ၊ မဓိပ္ပါယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ စာ’’တိ အာဒိ. တန္တိ ပရိဘုဉ္ဇနံ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုတိယဒိဝသေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော၊ အပရဒိဝသေပီတိ အတ္ထော. အဓိပ္ပါယောတိ နေယျတ္ထော အဓိပ္ပါယော နေတွာ ဣယျတ္ထော ဉာတတ္ထော အဓိပ္ပါယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဘိက္ခူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ဒန္တာတိ ဒသနာ. တေ ဟိ ဒံသီယန္တိ ဘက္ခီယန္တိ ဧတေဟီတိ ‘‘ဒန္တာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သတ္ထံယေဝ သတ္ထကံ ခုဒ္ဒကဋ္ဌေန၊ တေန ပဋိဂ္ဂဟိတေန သတ္ထကေန. ဧတန္တိ မလံ. တန္တိ လောဟဂန္ဓမတ္တံ. ပရိဟရန္တီတိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဟရန္တိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တံ သတ္ထကံ ပရိဘောဂတ္ထာယ ယသ္မာ န ပရိဟရန္တိ၊ တသ္မာ ဧသေဝ နယောတိ အတ္ထော. ဥဂ္ဂဟိတပစ္စယာ၊ သန္နိဓိပစ္စယာ ဝါ ဒေါသော နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထာတိ တေသု တက္ကခီရေသု. နီလိကာတိ နီလဝဏ္ဏာ သ္နေဟာ. အာမကတက္ကာဒီသူတိ အပက္ကေသု တက္ကခီရေသု.

ကိလိဋ္ဌဥဒကန္တိ သမလံ ဥဒကံ. တဿာတိ သာမဏေရဿ. ပတ္တဂတံ ဩဒနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဿာတိ သာမဏေရဿ. ဥဂ္ဂဟိတကောတိ အဝဂဟိတကော. ‘‘ဥညာတော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၁၂) ဝိယ ဥကာရော ဩကာရဝိပရီတော ဟောတိ၊ အပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဂဟိတတ္တာ ဒုဂ္ဂဟိတကောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဧတေနာတိ ဩဒနေန. ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ ဟတ္ထတော အမုတ္တတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော.

ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ သာပေက္ခေ သတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဧတ္တောတိ ဣတော ပတ္တတော. သာမဏေရော ပက္ခိပတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ပတ္တတော. ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. တန္တိ ‘‘ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တာနံ ကေသဉ္စိ အာစရိယာနံ ဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယန္တိ ပူဝဘတ္တာဒိ.

အတ္တနော ဝါတိ သာမဏေရဿ ဝါ. သာမဏေရာတိ အာမန္တနံ. တဿာတိ သာမဏေရဿ. ဘာဇနေတိ ယာဂုပစနကဘာဇနေ. ယာဂုကုဋန္တိ ယာဂုယာ ပူရိတံ ကုဋံ. တန္တိ ယာဂုကုဋံ. ‘‘ဘိက္ခုနာ ပဋိဂ္ဂဏှာပေတု’’န္တိ ကာရိတကမ္မံ ဥပနေတဗ္ဗံ. ဂီဝံ ဌပေတွာ အာဝဇ္ဇေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာဝဇ္ဇေတီတိ ပရိဏာမေတိ.

ပဋိဂ္ဂဟဏူပဂံ ဘာရန္တိ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန သံဟာရိမံ ဘာရံ. ဗလဝတာ သာမဏေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တေလဃဋံ ဝါတိ တေလေန ပက္ခိတ္တံ ဃဋံ ဝါ. လဂ္ဂေန္တီတိ လမ္ဗေန္တိ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

နာဂဿ ဒန္တော ဝိယာတိ နာဂဒန္တကော၊ သဒိသတ္ထေ ကော. အင်္ကီယတေ လက္ခီယတေ အနေနာတိ အင်္ကုသော၊ ဂဇမတ္ထကမှိ ဝိဇ္ဈနကဏ္ဍကော. အင်္ကုသော ဝိယာတိ အင်္ကုသကော၊ တသ္မိံ အင်္ကုသကေ ဝါ လဂ္ဂိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂဏှတောတိ ဂဏှန္တဿ. မဉ္စဿ ဟေဋ္ဌာ ဟေဋ္ဌာမဉ္စော၊ တသ္မိံ. တန္တိ တေလထာလကံ.

အာရောဟန္တေဟိ စ ဩရောဟန္တေဟိ စ နိစ္စံ သေဝီယတီတိ နိဿေဏီ၊ တဿာ မဇ္ဈံ နိဿေဏိမဇ္ဈံ၊ တသ္မိံ. ကဏ္ဏေ ဥဋ္ဌိတံ ကဏ္ဏိကံ၊ ကဏ္ဏမလံ၊ ကဏ္ဏိကံ ဝိယ ကဏ္ဏိကံ၊ ယထာ ဟိ ကဏ္ဏမလံ ကဏ္ဏတော ဥဋ္ဌဟိတွာ သယံ ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံ တေလာဒိတော ဥဋ္ဌဟိတွာ သယံ ပဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဃနစုဏ္ဏန္တိ ကထိနစုဏ္ဏံ. တံသမုဋ္ဌာနမေဝ နာမာတိ တတော တေလာဒိတော သမုဋ္ဌာနမေဝ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧတန္တိ ကဏ္ဏိကာဒိ. ဣဒံ ပဒံ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခံ.

ယောတ္တေနာတိ ရဇ္ဇုနာ. အညော ဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပဝိသန္တေ စ နိက္ခမန္တေ စ ဝရတိ အာဝရတိ ဣမာယာတိ ဝတိ၊ တံ. ဥစ္ဆူတိ ရသာလော. သော ဟိ ဥသတိ ဝိသံ ဒါဟေတီတိ ဥစ္ဆူတိ ဝုစ္စတိ၊ တံ. တိမ္ဗရုသကန္တိ တိန္ဒုကံ. တဉှိ တေမေတိ ဘုဉ္ဇန္တံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒေတိ ရသေနာတိ တိမ္ဗော၊ ရုသတိ ခုဒ္ဒိတံ နာသေတီတိ ရုသကော၊ တိမ္ဗော စ သော ရုသကော စာတိ ‘‘တိမ္ဗရုသကော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တံ. ဝတိဒဏ္ဍကေသူတိ ဝတိယာ အတ္ထာယ နိက္ခဏိတေသု ဒဏ္ဍကေသု. မယံ ပနာတိ သင်္ဂဟကာရာစရိယဘူတာ ဗုဒ္ဓဃောသနာမကာ မယံ ပန၊ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ. န ပုထုလော ပါကာရောတိ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပါသာနတိက္ကမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဟတ္ထသတမ္ပီတိ ရတနသတမ္ပိ.

သောတိ သာမဏေရော. ဘိက္ခုဿ ဒေတီတိ ယောဇနာ. အပရောတိ သာမဏေရော.

ဖလံ ဣမိဿတ္ထီတိ ဖလိနီ၊ ဣနပစ္စယော ဣတ္ထိလိင်္ဂဇောတကော ဤ၊ တံ သာခန္တိ ယောဇနာ. ဖလိနိသာခန္တိ သမာသတောပိ ပါဌော အတ္ထိ. မစ္ဆိကဝါရဏတ္ထန္တိ မဓုဖာဏိတာဒီဟိ မက္ခနဋ္ဌာနေ နိလီယန္တီတိ မက္ခိကာ၊ တာယေဝ မစ္ဆိကာ ခကာရဿ ဆကာရံ ကတွာ၊ တာသံ နိဝါရဏာယ. မူလပဋိဂ္ဂဟမေဝါတိ မူလေ ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ၊ ပဌမပဋိဂ္ဂဟမေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဘိက္ခု ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အရိတ္တေနာတိ ကေနိပါတေန. တဉှိ အရတိ နာဝါ ဂစ္ဆတိ အနေနာတိ အရိတ္တံ၊ တေန. တန္တိ ပဋိဂ္ဂဟဏာရဟံ ဘဏ္ဍံ. အနုပသမ္ပန္နေနာတိ ကာရိတကမ္မံ. တသ္မိမ္ပီတိ စာဋိကုဏ္ဍကေပိ. တန္တိ အနုပသမ္ပန္နံ.

ပါထေယျတဏ္ဍုလေတိ ပထဿ ဟိတေ တဏ္ဍုလေ. တေသန္တိ သာမဏေရာနံ. ဣတရေဟီတိ ဘိက္ခူဟိ ဂဟိတတဏ္ဍုလေဟိ. သဗ္ဗေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဘုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ ဘိက္ခူဟိ ဂဟိတေဟိ သာမဏေရဿ တဏ္ဍုလေဟိ ယာဂုပစနေ န ဒိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကာရဏန္တိ ပရိဝတ္တေတွာ ဘုတ္တဿ စ အပရိဝတ္တေတွာ ဘုတ္တဿ စ ကာရဏံ.

ဘတ္တံ ပစိတုကာမော သာမဏေရောတိ ယောဇနာ. ဘိက္ခုနာ အာရောပေတဗ္ဗံ၊ အဂ္ဂိ န ကာတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုန ပဋိဂ္ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ မူလေ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော.

အဿာတိ သာမဏေရဿ. တတောတိ အဂ္ဂိဇာလနတော.

တတ္တေ ဥဒကေတိ ဥဒကေ တာပေ. တတောတိ တဏ္ဍုလပက္ခိပနတော.

ပိဓာနန္တိ ဥက္ခလိပိဓာနံ. တဿေဝါတိ ဟတ္ထကုက္ကုစ္စကဿ ဘိက္ခုနော ဧဝ. ဒဗ္ဗိံ ဝါတိ ကဋစ္ဆုံ ဝါ. သော ဟိ ဒရီယတိ ဝိလောဠီယတိ ဣမာယာတိ ဒဗ္ဗီတိ ဝုစ္စတိ.

တတြာတိ တသ္မိံ ဌပနေ. တဿေဝါတိ လောလဘိက္ခုဿေဝ. တတောတိ ပတ္တတော. ပုန တတောတိ သာခါဒိတော. တတ္ထာတိ ဖလရုက္ခေ.

ဝိတက္ကံ သောဓေတုန္တိ ‘‘မယှမ္ပိ ဒဿတီ’’တိ ဝိတက္ကံ သောဓေတုံ. တတောတိ အမ္ဗဖလာဒိတော.

ပုန တတောတိ မာတာပိတူနမတ္ထာယ ဂဟိတတေလာဒိတော. တေတိ မာတာပိတရော. တတောယေဝါတိ တေဟိယေဝ တဏ္ဍုလေဟိ သမ္ပာဒေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတ္ထာတိ တာပိတဥဒကေ. အမုဉ္စန္တေနေဝ ဟတ္ထေနာတိ ယောဇနာ. အင်္ဂန္တိ ဝိနာသံ ဂစ္ဆန္တီတိ အင်္ဂါရာ. ဒရီယန္တိ ဖလီယန္တီတိ ဒါရူနိ.

ဝုတ္တော သာမဏေရောတိ ယောဇနာ.

ဂဝတိ ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံ ဝိဿဋ္ဌံ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ဂုဠော၊ ဂုဠတိ ဝိသတော ဇီဝိတံ ရက္ခတီတိ ဝါ ဂုဠော၊ တံ ဘာဇေန္တော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ လောလသာမဏေရဿ.

ဓူမဿတ္ထာယ ဝဋ္ဋီယတိ ဝဋ္ဋိတွာ ကရီယတီတိ ဓူမဝဋ္ဋိ၊ တံ. မုခီယတိ ဝိပရီယတီတိ မုခံ. ကံ ဝုစ္စတိ သီသံ၊ တံ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ ကဏ္ဌော.

ဘတ္တုဂ္ဂါရောတိ ဥဒ္ဓံ ဂိရတိ နိဂ္ဂိရတီတိ ဥဂ္ဂါရော၊ ဘတ္တမေဝ ဥဂ္ဂါရော ဘတ္တုဂ္ဂါရော၊ ဥဂ္ဂါရဘတ္တန္တိ အတ္ထော. ဒန္တန္တရေတိ ဒန္တဝိဝရေ.