၅. သဟသေယျသိက္ခာပဒံ

၄၉. ပဉ္စမေ မုဋ္ဌာ သတိ ဧတေသန္တိ မုဋ္ဌဿတီ. နတ္ထိ သမ္ပဇာနံ ဧတေသန္တိ အသမ္ပဇာနာ. ဘဝင်္ဂေါတိဏ္ဏကာလေတိ နိဒ္ဒေါက္ကမနကာလေ.

၅၀. ‘‘ပကတိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဒေန္တီ’’တိ ပဒေ ဝိသေသနံ. တေ ဘိက္ခူ ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဂါရဝေနာ’’တိ ပဒဉ္စ ‘‘သိက္ခာကာမတာယာ’’တိ ပဒဉ္စ ‘‘ဒေန္တီ’’တိ ပဒေ ဟေတု. သီသဿ ဥပဓာနံ ဥဿီသံ၊ တဿ ကရီယတေ ဥဿီသကရဏံ၊ တံယေဝ အတ္ထော ပယောဇနံ ဥဿီသကရဏတ္ထော၊ တဒတ္ထာယ. တတြာတိ ပုရိမဝစနာပေက္ခံ၊ ‘‘သိက္ခာကာမတာယာ’’တိ ဝစနေတိ အတ္ထော. နိဒဿနန္တိ သေသော. အထ ဝါ သိက္ခာကာမတာယာတိ ပစ္စတ္တေ ဘုမ္မဝစနံ. ‘‘ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၅ အာဒယော) ဝိယ. ဣဒမ္ပိ သိက္ခာကာမတာယ အယံ သိက္ခာကာမတာ သိက္ခာကာမဘာဝေါ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဧသ နယော ‘‘တတြိဒံ သမန္တပါသာဒိကာယ သမန္တပါသာဒိကတ္တသ္မိ’’န္တိအာဒီသုပိ. ဘိက္ခူ ခိပန္တီတိ ယောဇနာ. တန္တိ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ. အထာတိ ခိပနတော ပစ္ဆာ. ဣဒန္တိ ဝတ္ထု. သမ္မုဉ္စနိကစဝရဆဍ္ဍနကာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနာယသ္မတာ ရာဟုလေန ပါတိတံ နု ခေါတိ ယောဇနာ. သော ပနာယသ္မာ ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အပရိဘောဂါ အညေသန္တိ အညေဟိ န ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ.

၅၁. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. သယနံ သေယျာ၊ ကာယပသာရဏကိရိယာ၊ သယန္တိ ဧတ္ထာတိ သေယျာ၊ မဉ္စပီဌာဒိ. တဒုဘယမ္ပိ ဧကသေသေန ဝါ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဝါ ဧကတော ကတွာ ‘‘သဟသေယျ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သေယျာ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ ဒွီသု သေယျာသု. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဒွေ သေယျာ ဒဿိတာ၊ တသ္မာ. ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိနာ လက္ခဏံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ပါကဋဝေါဟာရန္တိ လောကေ ဝိဒိတံ ဝစနံ. ဒုဿကုဋိယန္တိ ဒုဿေန ဆာဒိတကုဋိယံ. အဋ္ဌကထာသု ယထာဝုတ္တေ ပဉ္စဝိဓစ္ဆဒနေယေဝ ဂယှမာနေ ကော ဒေါသောတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စဝိဓစ္ဆဒနေယေဝါ’’တိအာဒိ. ယံ ပန သေနာသနံ ပရိက္ခိတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပါကာရေန ဝါတိ ဣဋ္ဌကသိလာဒါရုနာ ဝါ. အညေန ဝါတိ ကိလဉ္ဇာဒိနာ ဝါ. ဝတ္ထေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ဣဋ္ဌကာဒိနာတိ ဒဿေတိ. ယဿာတိ သေနာသနသင်္ခါတာယ သေယျာယ. ဥပရီတိ ဝါ သမန္တတောတိ ဝါ ယောဇနာ. ဧကေန ဒွါရေန ပဝိသိတွာ သဗ္ဗပါသာဒဿ ဝဠဉ္ဇိတဗ္ဗတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကူပစာရော’’တိ. သတဂဗ္ဘံ ဝါ စတုဿာလံ ဧကူပစာရံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ သေနာသနသင်္ခါတံ သေယျံ.

တတ္ထာတိ သေနာသနသင်္ခါတာယံ သေယျာယံ. သမ္ဗဟုလာ သာမဏေရာ သစေ ဟောန္တိ၊ ဧကော ဘိက္ခု သစေ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ‘‘သာမဏေရာ’’တိ ဣဒံ ပစ္စာသန္နဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝါ အညေဟိပိ သဟသေယျာနံ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော. တေတိ သာမဏေရာ. သဗ္ဗေသန္တိ ဘိက္ခူနံ. တဿာတိ သာမဏေရဿ. ဧသေဝ နယောတိ ဧသော ဧဝ နယော၊ န အညော နယောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဧသေဝ နယောတိ ဧသော ဣဝ နယော၊ ဧသော ဧတာဒိသော နယော ဣဝ အယံ နယော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

အပိ စာတိ ဧကံသေန. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. စတုက္ကန္တိ ဧကာဝါသဧကာနုပသမ္ပန္နံ၊ ဧကာဝါသနာနုပသမ္ပန္နံ၊ နာနာဝါသဧကာနုပသမ္ပန္နံ၊ နာနာဝါသနာနုပသမ္ပန္နန္တိ စတုသမူဟံ၊ စတုပရိမာဏံ ဝါ. ယောတိ ဘိက္ခု. ဟိသဒ္ဒေါ ဝိတ္ထာရဇောတကော၊ တံ ဝစနံ ဝိတ္ထာရယိဿာမီတိ အတ္ထော၊ ဝိတ္ထာရော မယာ ဝုစ္စတေတိ ဝါ. ဒေဝသိကန္တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ. ဏိကပစ္စယော ဟိ ဝိစ္ဆတ္ထဝါစကော. ယောပိ သဟသေယျံ ကပ္ပေတိ၊ တဿာပိ အာပတ္တီတိ ယောဇေတဗ္ဗော. တတြာတိ ‘‘တိရစ္ဆာနဂတေနာပီ’’တိ ဝစနေ.

‘‘အပဒါနံ အဟိမစ္ဆာ၊ ဒွိပဒါနဉ္စ ကုက္ကုဋီ၊

စတုပ္ပဒါနံ မဇ္ဇာရီ၊ ဝတ္ထု ပါရာဇိကဿိမာ’’တိ. (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၅၅)၊

ဣမံ ဂါထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဝုတ္တနယေနေဝါ’’တိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ တသ္မာ. ဂေါဓာတိ ကုဏ္ဍော. ဗိဠာလောတိ အာခုဘုဇော. မင်္ဂုသောတိ နကုလော.

အသမ္ဗဒ္ဓဘိတ္တိကဿ ကတပါသာဒဿာတိ ယောဇနာ. တုလာတိ ဧတ္ထ တုလာ နာမ ထမ္ဘာန၊ မုပရိ ဒက္ခိဏုတ္တရဝိတ္ထာရဝသေန ဌပိတော ဒါရုဝိသေသော ထလတိ ထမ္ဘေသု ပတိဋ္ဌာတီတိ ကတွာ. တာ ပန ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒတော တိဿော၊ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ပန ပဉ္စသတ္တနဝါဒယော. နာနူပစာရေ ပါသာဒေတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဝါဠသင်္ဃာဋာဒီသူတိ ဝါဠရူပံ ဒဿေတွာ ကတေသု သင်္ဃာဋာဒီသု. အာဒိသဒ္ဒေန တုလံ သင်္ဂဏှာတိ. ဧတ္ထ စ သင်္ဃာဋော နာမ တုလာန၊ မုပရိ ပုဗ္ဗပစ္ဆိမာယာမဝသေန ဌပိတော ကဋ္ဌဝိသေသော သမ္မာ ဃဋေန္တိ ဧတ္ထ ဂေါပါနသျာဒယောတိ ကတွာ. တေ ပန တယော ဟောန္တိ. နိဗ္ဗကောသဗ္ဘန္တရေတိ ဆဒနကောဋိအဗ္ဘန္တရေ. ပရိမဏ္ဍလံ ဝါ စတုရဿံ ဝါ သေနာသနံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတြာတိ တသ္မိံ သေနာသနေ. အပရိစ္ဆိန္နော ဂဗ္ဘဿ ဥပစာရော ဧတေသန္တိ အပရိစ္ဆိန္နဂဗ္ဘူပစာရာ သဗ္ဗဂဗ္ဘာ၊ တေ ပဝိသန္တီတိ အတ္ထော. နိပန္နာနံ ဘိက္ခူနန္တိ ယောဇနာ. တတြာတိ တသ္မိံ ပမုခေ. ပမုခဿ သဗ္ဗစ္ဆန္နတ္တာ၊ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နတ္တာ စ အာပတ္တိံ ကရောတီတိ ယောဇနာ. နနု ပမုခေ ဆန္နမေဝ အတ္ထိ၊ နော ပရိစ္ဆန္နန္တိ အာဟ ‘‘ဂဗ္ဘပရိက္ခေပေါ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ.

ယံ ပန အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဇဂတီတိ ပထဝိယာ စ မန္ဒိရာလိန္ဒဝတ္ထုဿ စ နာမမေတံ. ဣဓ ပန မန္ဒိရာလိန္ဒဝတ္ထုသင်္ခါတာ ဘူဘေဒါ ဂဟိတာ. တတ္ထာတိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ. ကသ္မာ ပါဠိယာ န သမေတီတိ အာဟ ‘‘ဒသဟတ္ထုဗ္ဗေဓာပီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ ယသ္မာ. တတ္ထာတိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ. ယေပိ မဟာပါသာဒါ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. တေသုပီတိ မဟာပါသာဒေသုပိ.

သုဓာဆဒနမဏ္ဍပဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘သုဓာ’’တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝုတ္တံ ယေန ကေနစိ ဆဒနမဏ္ဍပဿာပိ အဓိပ္ပေတတ္တာ. မဏ္ဍံ ဝုစ္စတိ သူရိယရသ္မိ၊ တံ ပါတိ ရက္ခတိ၊ တတော ဝါ ဇနန္တိ မဏ္ဍပံ. နနု ဧကူပစာရံ ဟောတိ ပါကာရဿ ဆိဒ္ဒတ္တာတိ အာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဝဠဉ္ဇနတ္ထာယ ဧဝါတိ ဧဝကာရော ယောဇေတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘န ဝဠဉ္ဇနူပစ္ဆေဒနတ္ထာယာ’’တိ. အထ ဝါ ‘‘သဒ္ဒန္တရတ္ထာပေါဟနေန သဒ္ဒေါ အတ္ထံ ဝဒတီ’’တိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁၊ ဒီ. နိ. ဋိ. ၁.၁၊ မ. နိ. ဋီ. ၁.မူလပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ၊ သံ. နိ. ဋီ. ၁.၁.ဩဃတရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ၊ အ. နိ. ဋီ. ၁.၁.ရုပါဒိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘န ဝဠဉ္ဇနူပစ္ဆေဒနတ္ထာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကဝါဋန္တိ ဧတ္ထ ဒွါရမေဝ အဓိပ္ပေတံ ပရိယာယေန ဝုတ္တတ္တာ၊ အသတိ စ ဒွါရေ ကဝါဋဿာဘာဝတော. သံဝရဏဝိဝရဏကာလေ ကဝတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ကဝါဋံ.

တတြာတိ ‘‘ဧကူပစာရတ္တာ’’တိ ဝစနေ. ယဿာတိ ပရဝါဒိနော. အနုယောဂေါ သိယာတိ ယောဇနာ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သဟသေယျသိက္ခာပဒေ၊ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ပိဟိတဒွါရေ ဂဗ္ဘေ. သောတိ ပရဝါဒီ. သဗ္ဗစ္ဆန္နတ္တာ အာပတ္တိ ဣတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော ‘‘သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နတာ န ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထာပိ. ပစ္စာဂမိဿတီတိ ပတိ အာဂမိဿတိ၊ ပုန အာဂမိဿတီတိ အတ္ထော.

ဗျဉ္ဇနမတ္တေနေဝါတိ ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိအက္ခရပဒမတ္တေနေဝ၊ န အတ္ထဝသေန. ‘‘ဧဝဉ္စ သတီ’’တိ ဣမိနာ အဗျာပိတဒေါသံ ဒဿေတိ. တတောတိ အနာပတ္တိတော၊ ပရိဟာယေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. တသ္မာတိ ယသ္မာ အနိယတေသု ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ. တတ္ထာတိ အနိယတေသု. ဣဓာပီတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေပိ. ယံ ယန္တိ သေနာသနံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု သေနာသနေသု၊ သဟသေယျာပတ္တိ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၃. ဒွီသု အဋ္ဌကထာဝါဒေသု မဟာအဋ္ဌကထာဝါဒေါဝ ယုတ္တောတိ သော ပစ္ဆာ ဝုတ္တော.

ဣမိနာပီတိ သေနမ္ဗမဏ္ဍပေနာပိ. ဧတန္တိ ဇဂတိယာ အပရိက္ခိတ္တတံ. ယထာတိ ယံသဒ္ဒတ္ထော တတိယန္တနိပါတော၊ ယေန သေနမ္ဗမဏ္ဍပေနာတိ အတ္ထောတိ. ပဉ္စမံ.