၉. ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဓမ္မိကာနန္တိ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ကတတ္တာ ဓမ္မော ဧတေသု အတ္ထီတိ ဓမ္မိကာနိ၊ တေသံ ဓမ္မိကာနံ. ကမ္မာနန္တိ စတုန္နံ သံဃကမ္မာနံ. တေနာဟ ‘‘ဓမ္မေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဓမ္မေနာတိ ဘူတေန ဝတ္ထုနာ. ဝိနယေနာတိ စောဒနာယ စေဝ သာရဏာယ စ. သတ္ထုသာသနေနာတိ ဉတ္တိသမ္ပဒါယ စေဝ အနုဿဝနာသမ္ပဒါယ စ. သမဂ္ဂဿ သံဃဿာတိ သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ဧကီဘူတဿ သံဃဿ. တံ တံ ဝတ္ထုန္တိ အဝဏ္ဏဘဏနာဒိံ တံ တံ ဝတ္ထု.

ဩသာရေန္တိ သံဃမဇ္ဈံ ဧတေနာတိ ဩသာရဏံ. နိဿာရေန္တိ သံဃမှာ ဧတေနာတိ နိဿာရဏံ. ဘဏ္ဍုကမ္မန္တိ မုဏ္ဍကရဏံ၊ ကေသစ္ဆေဒနာပုစ္ဆနန္တိ အတ္ထော. ကမ္မမေဝ လက္ခဏံ ကမ္မလက္ခဏံ. ဩသာရဏာဒယော ဝိယ ကမ္မဉ္စ ဟုတွာ အညဉ္စ နာမံ န လဘတိ၊ ကမ္မမေဝ ဟုတွာ လက္ခီယတီတိ ကမ္မလက္ခဏန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဩသာရဏံ နိဿာရဏ’’န္တိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၉၅-၄၉၆) စေတ္ထ ပဒသိလိဋ္ဌတာယေတံ ဝုတ္တံ. ပဌမံ ပန နိဿာရဏာ ဟောတိ၊ ပစ္ဆာ ဩသာရဏာတိ အာဟ ‘‘တတ္ထ ကဏ္ဋကသာမဏေရဿာ’’တိအာဒိ. ကဏ္ဋကသာမဏေရဿ နာသနာ ဝိယ နိဿာရဏာတိ ယထာ ကဏ္ဋကသာမဏေရဿ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနာ နိဿာရဏာ၊ တထာ ဗုဒ္ဓဿ ဝါ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘဏတော၊ အကပ္ပိယံ ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဒီပယတော၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတဿ အညဿာပိ သာမဏေရဿ –

‘‘သံဃံ၊ ဘန္တေ၊ ပုစ္ဆာမိ ‘အယံ ဣတ္ထန္နာမော သာမဏေရော ဗုဒ္ဓဿ ဝါ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏဝါဒီ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ ယံ အညေ သာမဏေရာ လဘန္တိ ဒိရတ္တတိရတ္တံ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သဟသေယျံ၊ တဿ အလာဘာယ နိဿာရဏာ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ ပုစ္ဆာမိ ‘အယံ ဣတ္ထန္နာမော သာမဏေရော။ပေ။ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’တိ၊ စရ ပိရေ ဝိနဿာ’’တိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၉၅-၄၉၆) –

ကတ္တဗ္ဗနာသနာ နိဿာရဏာတိ အတ္ထော. တာဒိသံယေဝ သမ္မာဝတ္တန္တံ ဒိသွာ ပဝေသနာ ဩသာရဏာတိ တာဒိသံယေဝ အပရေန သမယေန ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဗာလတာယ အညာဏတာယ အလက္ခိကတာယ ဧဝံ အကာသိံ၊ သွာဟံ သံဃံ ခမာပေမီ’’တိ ခမာပေန္တံ ဒိသွာ ယာဝတတိယံ ယာစာပေတွာ –

‘‘သံဃံ၊ ဘန္တေ၊ ပုစ္ဆာမိ ‘အယံ ဣတ္ထန္နာမော သာမဏေရော ဗုဒ္ဓဿ ဝါ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏဝါဒီ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ ယံ အညေ သာမဏေရာ လဘန္တိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဒိရတ္တတိရတ္တံ သဟသေယျံ၊ တဿ အလာဘာယ နိဿာရိတော၊ သွာယံ ဣဒါနိ သောရတော နိဝါတဝုတ္တိ လဇ္ဇိဓမ္မံ ဩက္ကန္တော ဟိရောတ္တပ္ပေ ပတိဋ္ဌိတော ကတဒဏ္ဍကမ္မော အစ္စယံ ဒေသေတိ၊ ဣမဿ သာမဏေရဿ ယထာ ပုရေ ကာယသမ္ဘောဂသာမဂ္ဂိဒါနံ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ ပုစ္ဆာမိ။ပေ။ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’တိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၉၅-၄၉၆) –

ပဝေသနာ ဩသာရဏာတိ အတ္ထော.

ကေသစ္ဆေဒနာပုစ္ဆနန္တိ သီမာပရိယာပန္နေ ဘိက္ခူ သန္နိပါတာပေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခံ တတ္ထ နေတွာ ‘‘သံဃံ၊ ဘန္တေ၊ ဣမဿ ဒါရကဿ ဘဏ္ဍုကမ္မံ အာပုစ္ဆာမီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ဝါ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ သကိံ ဝါ ဝစနံ. ဣဓ စ ‘‘ဣမဿ ဒါရကဿ ဘဏ္ဍုကမ္မံ အာပုစ္ဆာမာ’’တိပိ ‘‘ဣမဿ သမဏကရဏံ အာပုစ္ဆာမာ’’တိပိ ‘‘ဣမဿ ပဗ္ဗာဇနံ အာပုစ္ဆာမာ’’တိပိ ‘‘အယံ သမဏော ဟောတုကာမော’’တိပိ ‘‘အယံ ပဗ္ဗဇိတုကာမော’’တိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

မုခရဿာတိ မုခေန ခရဿ. ယံ အဝန္ဒိယကမ္မံ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဦရုံ ဝိဝရိတွာ ဒဿနာဒိဝတ္ထူသူတိ –

‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ကဒ္ဒမောဒကေန ဩသိဉ္စန္တိ ‘အပ္ပေဝ နာမ အမှေသု သာရဇ္ဇေယျု’န္တိ၊ ကာယံ ဝိဝရိတွာ ဘိက္ခုနီနံ ဒဿေန္တိ၊ ဦရုံ ဝိဝရိတွာ ဘိက္ခုနီနံ ဒဿေန္တိ၊ အင်္ဂဇာတံ ဝိဝရိတွာ ဘိက္ခုနီနံ ဒဿေန္တိ၊ ဘိက္ခုနိယော ဩဘာသေန္တိ၊ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ပယောဇေန္တိ ‘အပ္ပေဝ နာမ အမှေသု သာရဇ္ဇေယျု’’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၁၁) –

ဣမေသု ဝတ္ထူသု.

အစ္ဆိန္နစီဝရကာဒီနန္တိ အစ္ဆိန္နစီဝရဇိဏ္ဏစီဝရနဋ္ဌစီဝရဂိလာနဗဟုဿုတသံဃဘာရနိတ္ထရကာဒီနံ. စီဝရာဒီနီတိ စီဝရဘေသဇ္ဇသေနာသနာဒီနိ. ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနီတိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ မူလတစပတ္တအင်္ကုရပုပ္ဖဖလာဒီနိ. အပနေတဗ္ဗာနိပိ ဝတ္ထူနီတိ အာဝါသကရဏာဒိအတ္ထံ ဟရိတဗ္ဗာနိပိ ဆာယူပဂဖလူပဂရုက္ခာဒီနိ. တထာရူပံ ဝါ ဓမ္မိကံ ကတိကံ ကရောန္တေဟီတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ ဒိန္နတော အာဝါသဇဂ္ဂနာဒိကံ တာဒိသံ ဝါ အညမ္ပိ ဓမ္မိကံ ကတိကံ ကရောန္တေဟိ.

နေဝ သုတ္တံ အာဂစ္ဆတီတိ န မာတိကာ အာဂစ္ဆတိ. နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါတိ ဝိနယောပိ န ပဂုဏော. ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတီတိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၃၃) ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ အတ္ထံ ပဋိသေဓေတိ. ဇာတရူပရဇတခေတ္တဝတ္ထုပ္ပဋိဂ္ဂဟဏာဒီသု ဝိနယဓရေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ ကာရိယမာနေ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ဣမေ အာပတ္တိယာ ကာရေထ၊ နနု ‘ဇာတရူပရဇတပ္ပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ ၁၉၄) ဧဝံ သုတ္တေ ပဋိဝိရတိမတ္တမေဝ ဝုတ္တံ၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒတိ. အပရော ဓမ္မကထိကော သုတ္တဿ အာဂတတ္တာ ဩလမ္ဗေတွာ နိဝါသေန္တာနံ အာပတ္တိယာ အာရောပိယမာနာယ ‘‘ကိံ ဣမေသံ အာပတ္တိံ အာရောပေထ၊ နနု ‘ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ’တိ (ပါစိ. ၅၇၆) ဧဝံ သိက္ခာကရဏမတ္တမေဝ ဝုတ္တံ၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒတိ. ဥဗ္ဗာဟိက ဝိနိစ္ဆယေတိ သမထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တဥဗ္ဗာဟိကဝိနိစ္ဆယေ ‘‘သီလဝါ ဟောတီ’’တိအာဒိကာယ ဟိ ဒသင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ သမန္နာဂတေ ဒွေ တယော ဘိက္ခူ ဥစ္စိနိတွာ ဝိနိစ္ဆယော ဥဗ္ဗာဟိကဝိနိစ္ဆယောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ပဝါရဏပ္ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာတိ ပဝါရဏာယ ဥက္ကဿနာ၊ ဥဒ္ဓံ ကဍ္ဎနာတိ အတ္ထော. တိဏဝတ္ထာရကသမထေ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဉတ္တိ စာတိ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ။ပေ။ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၁၂-၂၁၃) ဧဝံ တိဏဝတ္ထာရကသမထေ ကတာ သဗ္ဗပဌမာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဉတ္တိ စ.

အလာဘာယ ပရိသက္ကနာဒိကေဟီတိ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ အလာဘတ္ထာယ ပယောဂကရဏာဒိကေဟိ. အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘အနတ္ထာယ ပရိသက္ကနံ၊ အနာဝါသာယ ပရိသက္ကနံ၊ အက္ကောသနပရိဘာသနံ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ ဘေဒနံ၊ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏဘဏနံ၊ ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏဘဏနံ၊ သံဃဿ အဝဏ္ဏဘဏန’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၅) အဝသေသံ သတ္တင်္ဂံ သင်္ဂဏှာတိ. အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿာတိ အဋ္ဌဟိ စေဝ အင်္ဂေဟိ ဧကေကေနပိ အင်္ဂေန စ သမန္နာဂတဿ. အသမ္ဘောဂကရဏတ္ထန္တိ တေန ဒိန္နဿ ဒေယျဓမ္မဿ အပ္ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထံ. ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနဝသေနာတိ ကမ္မဝါစာယ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနဝသေန၊ န အဓောမုခဋ္ဌပနဝသေန. ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနဝသေနာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တဿေဝါတိ ယော ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနဝသေန ကတနိဿာရဏော၊ တဿေဝ ဥပါသကဿ. သမ္မာဝတ္တန္တဿာတိ ယေန သမန္နာဂတဿ ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနံ၊ တေန သမန္နာဂတဿ. သာတိ ယထာဝုတ္တာ နိဿာရဏာ၊ ဩသာရဏာ စ.

သူစိယာဒိအပ္ပမတ္တကံ တံတဒတ္ထိကာနံ ဝိဿဇ္ဇေတိ ဒေတီတိ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကော. သာဋိယဂ္ဂါဟာပကောတိ ဝဿိကသာဋိယဂ္ဂါဟာပကော. ကမ္မံ ကရောန္တေ အာရာမိကေ ပေသနတ္ထာယ ဒါတဗ္ဗာ သမ္မုတိ အာရာမိကပေသကသမ္မုတိ. ဧသ နယော သာမဏေရပေသကသမ္မုတီတိ ဧတ္ထာပိ.

တဇ္ဇနီယကမ္မာဒီနံ သတ္တန္နန္တိ တဇ္ဇနီယံ၊ နိယသံ၊ ပဗ္ဗာဇနီယံ၊ ပဋိသာရဏီယံ၊ တိဝိဓဉ္စ ဥက္ခေပနီယန္တိ တဇ္ဇနီယာဒီနံ သတ္တန္နံ. အဋ္ဌယာဝတတိယကာတိ ဘိက္ခူနံ ဝသေန စတ္တာရော၊ ဘိက္ခုနီနံ ဝသေန စတ္တာရောတိ အဋ္ဌ သံဃာဒိသေသာ.

ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေနာတိ ဉတ္တိကမ္မဉတ္တိဒုတိယကမ္မဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝသေန. ‘‘ကရိယမာနံ ဒဠှတရံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧကစ္စေ ဝဒန္တိ. ဧဝံ ပန သတိ ကမ္မသင်္ကရော ဟောတိ၊ တသ္မာ န ကာတဗ္ဗန္တိ ပဋိက္ခိတ္တမေဝ. သစေ ပန အက္ခရပရိဟီနံ ဝါ ပဒပရိဟီနံ ဝါ ဒုရုတ္တပဒံ ဝါ ဟောတိ၊ တဿ သောဓနတ္ထံ ပုနပ္ပုနံ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣဒံ အကုပ္ပကမ္မဿ ဒဠှီကမ္မံ ဟောတိ၊ ကုပ္ပကမ္မေ ကမ္မံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. သကလက္ခဏေနေဝါတိ ဉတ္တိဉ္စ စတဿော စ ကမ္မဝါစာယော သာဝေတွာဝ. န သေသကမ္မဝသေနာတိ အပလောကနကမ္မာဒိနာ အဝသေသကမ္မဝသေန န ကာတဗ္ဗံ.

ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.