၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

‘‘ကာရော ကရဏံ ကိရိယာတိ အတ္ထတော ဧက’’န္တိ ဧတေန ကာရသဒ္ဒဿ ဘာဝတ္ထတံ ဒဿေတိ. သမ္မာ နိဓာနံ ဌပနံ သန္နိဓိ. ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဧကရတ္တံ ဝီတိနာမိတဿေတံ နာမ’’န္တိ ဣမိနာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဧကရတ္တံ ဝီတိနာမိတေ ဣမဿ ဒုဒ္ဓေါတဘာဝံ ဒဿေတိ. ကိဉ္စာပိ ယာမကာလိကံ ခါဒနီယံ၊ ဘောဇနီယံ ဝါ န ဟောတိ၊ ‘‘အနာပတ္တိ ယာမကာလိကံ ယာမေ နိဒဟိတွာ ဘုဉ္ဇတီ’’တိအာဒိ ဝစနတော ပန တတ္ထာပိ ယာမာတိက္ကမေ သန္နိဓိပစ္စယာ ပါစိတ္တိယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ ဝါ ယာမကာလိကံ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ ဒုဒ္ဓေါတဘာဝမေဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယံ အင်္ဂုလိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယံ အင်္ဂုလိယာ ဃံသန္တဿ လေခါ ပညာယတီတိ ယံ ပတ္တံ ဓောတံ အင်္ဂုလိယာ ဃံသန္တဿ ပတ္တေ အင်္ဂုလိလေခါ ပညာယတိ၊ သော ပတ္တော ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတီတိ အတ္ထော. တေလဝဏ္ဏပတ္တေ ပန အင်္ဂုလိလေခါ ပညာယတိ၊ သာ အဗ္ဗောဟာရိကာ. သ္နေဟောတိ တေလံ. သန္ဒိဿတီတိ ယာဂုယာ ဥပရိ သန္ဒိဿတိ. တာဒိသေ ပတ္တေပီတိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ အဝိဿဇ္ဇိတွာ သယံ ဝါ အညေန ဝါ ဘောဇနံ နီဟရိတွာ န သမ္မာ ဓောတေ ပတ္တေပိ. ပုနဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယန္တိ ပတ္တေ လဂ္ဂံ အဝိဇဟိတပ္ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ ဒုတိယဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. ပရိစ္စတ္တေ ပန ပတ္တေ ပုနဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ.

ယံ ပနာတိ ယံ ဘောဇနံ ပန. အပရိစ္စတ္တမေဝ ဟီတိ အနပေက္ခဝိဿဇ္ဇနေန ဝါ အနုပသမ္ပန္နဿ နိရပေက္ခဒါနေန ဝါ အပရိစ္စတ္တမေဝ. ကပ္ပိယ ဘောဇနန္တိ အန္တမသော ဧကသိတ္ထမတ္တမ္ပိ ကပ္ပိယဘောဇနံ. အကပ္ပိယေသူတိ အကပ္ပိယမံသေသု. သေသေသူတိ မနုဿမံသတော အဝသေသေသု ဟတ္ထိအဿသုနခအဟိသီဟဗျဂ္ဃဒီပိအစ္ဆတရစ္ဆမံသေသု စေဝ အပ္ပဋိဝေက္ခိတေ ဥဒ္ဒိဿကတမံသေ စ. ပါဠိယံ ‘‘သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၂၅၅) သန္နိဟိတေသု သတ္တာဟကာလိကယာဝဇီဝိကေသု ပုရေဘတ္တမ္ပိ အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရဏေပိ ဒုက္ကဋဿ ဝုတ္တတ္တာ ယာမကာလိကေပိ အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရဏေပိ ဝိသုံ ဒုက္ကဋေနာပိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရတော ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ. သဗ္ဗဝိကပ္ပေသူတိ ‘‘ကပ္ပိယဘောဇနံ ဘုဉ္ဇန္တဿာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေသု သဗ္ဗေသု ဝိကပ္ပေသု အပရမ္ပိ ပါစိတ္တိယံ ဝဍ္ဎတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၅၃) – ကပ္ပိယဘောဇနေ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယေန သဒ္ဓိံ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ အဝသေသေသု ပန အကပ္ပိယမံသေသု ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ. ယာမကာလိကံ သတိ ပစ္စယေ သာမိသေန မုခေန အဇ္ဈောဟရတော ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ နိရာမိသေန ဧကမေဝ. အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရတော ဝိကပ္ပဒွယေပိ ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိန္တိ.

အဝသေသေသူတိ ယာမကာလိကာဒိတော အဝသေသေသု. ပါစိတ္တိယံ ဝဍ္ဎတိယေဝါတိ အပရမ္ပိ ပါစိတ္တိယံ ဝဍ္ဎတိယေဝ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သစေ ဝိကာလေ အဇ္ဈောဟရတိ၊ ပကတိဘောဇနေ သန္နိဓိပစ္စယာ စ ဝိကာလဘောဇနပစ္စယာ စ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ အကပ္ပိယမံသေသု မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယေန သဒ္ဓိံ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ အဝသေသေသု ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ဒွေတိ.

ဗေလဋ္ဌသီသော နာမ ဇဋိလသဟဿဿ အဗ္ဘန္တရေ ဧကော မဟာထေရော. တိကပါစိတ္တိယန္တိ သန္နိဓိကာရကေ သန္နိဓိကာရကသညိဝေမတိကအသန္နိဓိကာရကသညီနံ ဝသေန တီဏိ ပါစိတ္တိယာနိ. သံသဋ္ဌာနီတိ သံသဋ္ဌရသာနိ. သမ္ဘိန္နရသံ သန္ဓာယေဝ ဟိ ‘‘တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ ကပ္ပတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ စ အသမ္ဘိန္နရသန္တိ အမိဿိတရသံ. ဣဒဉ္စ သီတလပါယာသာဒိနာ သဟ လဒ္ဓံ သပ္ပိပိဏ္ဍာဒိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘သုဓောတံ ဝါ’’တိ ဣဒံ ပန ပိဏ္ဍပါတေန သဒ္ဓိံ လဒ္ဓံ တက္ကောလဇာတိဖလာဒိံ၊ ယာဂုအာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ဒိန္နသိင်္ဂီဝေရာဒိကဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

တေနာတိ သတ္တာဟကာလိကေန. တဒဟု ပဋိဂ္ဂဟိတံ အဿာတိ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တေန တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတေန. ဧသ နယော ‘‘ဒွီဟပဋိဂ္ဂဟိတေနာ’’တိအာဒီသုပိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ပုရေဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ. ပဋိဂ္ဂဟိတံ သတ္တာဟံ ကပ္ပတီတိ ဝုတ္တန္တိ ‘‘သတ္တာဟကာလိကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာဝဇီဝိကံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ သတ္တာဟံ ကပ္ပတိ၊ သတ္တာဟာတိက္ကန္တေ န ကပ္ပတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၅) ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ မုခေ ဧကရတ္တံ န ဝုတ္တံ၊ တထာပိ မုခေ ပက္ခိတ္တမေဝ ယသ္မာ သန္နိဓိ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘မုခသန္နိဓီ’’တိ ဝုတ္တံ.

စတဿော ကပ္ပိယဘူမိယောတိ ဥဿာဝနန္တိကာ၊ ဂေါနိသာဒိကာ၊ ဂဟပတိ၊ သမ္မုတီတိ စတဿော ကပ္ပိယကုဋိယော. တတ္ထ ဥဿာဝနန္တိကာ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၅) နာမ ဂေဟေ ကရိယမာနေ သမ္ပရိဝါရေတွာ ဌိတေဟိ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမ၊ ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’’တိ ဝါ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိ ကပ္ပိယကုဋီ’’တိ ဝါ ဝဒန္တေဟိ ဌပိတပဌမိဋ္ဌကထမ္ဘာဒိကာ သံဃဿ ဝါ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဝါ ကုဋိ. ယော ပန အာရာမော ယေဘုယျေန ဝါ အပရိက္ခိတ္တော ဟောတိ၊ သကလောပိ ဝါ၊ သော ‘‘ဂေါနိသာဒီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဂဟပတီတိ ယာ ဌပေတွာ ဘိက္ခုံ သေသေဟိ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နာ၊ တေသံ ဝါ သန္တကာ. သမ္မုတိ နာမ ကမ္မဝါစာယ သာဝေတွာ ကတာ. ကထံ ပနေတာသံ ဝိနိစ္ဆယော ဇာနိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘တာသံ ဝိနိစ္ဆယော သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တော’’တိ.

သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.