၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ကာယေနာတိ ဟတ္ထာဒီသု ယေန ကေနစိ သရီရာဝယဝေန၊ အန္တမသော ပါဒင်္ဂုလိယာပိ ဂဏှန္တော ကာယေန ဂဏှာတိ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေနာတိ ပတ္တာဒီသု ယေန ကေနစိ သရီရသမ္ဗဒ္ဓေန ဥပကရဏေန. ဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ကဋစ္ဆုအာဒီသု ယေန ကေနစိ ဥပကရဏေန ဒိန္နံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဒိန္နံယေဝ ဟောတိ. အညတရေနာတိ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ နိဿဂ္ဂိယေန ဝါတိ အတ္ထော. တတ္ထ နိဿဂ္ဂိယေနာတိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆၅) ကာယတော စ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓတော စ မောစေတွာ ဟတ္ထပါသေ ဌိတဿ ကာယေ ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ဝါ ပါတိယမာနဉှိ နိဿဂ္ဂိယေန ပယောဂေန ဒိန္နံ နာမ ဟောတိ. တဿာတိ ပဋိဂ္ဂဟိတကဿ. ဝုတ္တဝိပလ္လာသဝသေနာတိ ဝုတ္တဿ ပဋိပက္ခဝသေန. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ ကာယကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓနိဿဂ္ဂိယာနံ အညတရေန ဒိယျမာနေ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ဂဏှာတိ၊ ဧတံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ နာမာတိ.

သံဟာရိမေနာတိ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန သံဟာရိမေန၊ ဣမိနာ အသံဟာရိမေ ဖလကေ ဝါ ပါသာဏေ ဝါ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ရုဟတီတိ ဒဿေတိ. ဓာရေတုံ သမတ္ထေနာတိ သန္ဓာရေတုံ ယောဂ္ဂေန၊ ဣမိနာ သုခုမေသု တိန္တိဏိကာဒိပဏ္ဏေသု ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ရုဟတီတိ ဒဿေတိ. အတတ္ထဇာတကရုက္ခပဏ္ဏေနာတိ ဇာတဋ္ဌာနတော စုတေန ပဒုမိနိပဏ္ဏာဒိနာ၊ ဣမိနာ ပန မဟန္တေပိ တတ္ထဇာတကေ ပဒုမိနိပဏ္ဏေ ဝါ ကိံသုကပဏ္ဏာဒိမှိ ဝါ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. န ဟိ တံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓသင်္ခံ ဂစ္ဆတီတိ ဒဿေတိ. ယထာ စ တတ္ထဇာတကေ၊ ဧဝံ ခါဏုကေ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတမဉ္စာဒိမှိပိ. နနု ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓေနာပိ ပတ္တာဓာရာဒိနာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ရုဟတိ၊ အထ ကသ္မာ ကာယကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေဟိယေဝ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဣဓ ဝုတ္တံ၊ န ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓေနာပီတိ အာဟ ‘‘ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓံ နာမ ဣဓ နတ္ထီ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘အာဓာရကေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ဝစနမတ္တမေဝ. အတ္ထတော ပန သဗ္ဗမ္ပိ တံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓမေဝ ဟောတီတိ ဒဿေတိ.

အကလ္လကောတိ ဂိလာနော. မုခေန ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ သဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အသက္ကောန္တော မုခေန ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. အဘိဟဋဘာဇနတော ပတိတရဇမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ အဘိဟဋတ္တာတိ အဓိပ္ပါဟော.

တသ္မိံ ဌတွာတိ တာဒိသေ ဟတ္ထပါသေ ဌတွာ. ယန္တိ ယံ ဘာရံ. မဇ္ဈိမော ပုရိသောတိ ထာမမဇ္ဈိမပုရိသော. ဝိနယေ ပညတ္တံ ဒုက္ကဋံ ဝိနယဒုက္ကဋံ. တံ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာတိ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဝိဟာရံ ဝါ အာသနသာလံ ဝါ ဂန္တွာ တံ ဘိက္ခံ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာ၊ ဣဒဉ္စ ပုဗ္ဗာဘောဂဿ အနုရူပဝသေန ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန တံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒဿာမီ’’တိ စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တေန တံသန္တကံ နာမ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝိနာပိ တဿ ဒါနာဒိံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

အဿုခေဠသိင်္ဃာဏိကာဒီသူတိ ဧတ္ထ အဿု နာမ အက္ခိဇလံ. ခေဠော နာမ လာလာ. သိင်္ဃာဏိကာတိ အန္တောသီသတော ပူတိသေမှဘာဝံ အာပန္နံ မတ္ထလုင်္ဂံ ဂလိတွာ တာလုမတ္ထကဝိဝရေန ဩတရိတွာ နာသာပုဋေ ပူရေတွာ ဌိတံ ဝုစ္စတိ၊ အာဒိသဒ္ဒေန မုတ္တကရီသသေမှဒန္တမလအက္ခိဂူထကဏ္ဏဂူထကာနံ၊ သရီရေ ဥဋ္ဌိတလောဏဿ စ ဂဟဏံ. ဌာနတောတိ အက္ခိကူပါဒိတော. အန္တရာ စေ ဂဏှာတိ၊ ကိံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဥဂ္ဂဟိတကံ နာမ ဟောတီ’’တိ၊ ဒုဋ္ဌု ဂဟိတကံ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဖလိနိန္တိ ဖလဝန္တံ. တတ္ထဇာတကဖလိနိသာခါယ ဝါတိ တသ္မိံ ရုက္ခေ ဇာတာယ ဖလိနိသာခါယ ဝါ. ဒုရုပစိဏ္ဏဒုက္ကဋန္တိ ‘‘န ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝါရိတဿ ကတတ္တာ ဒုဋ္ဌု အာစိဏ္ဏံ စရိတန္တိ ဒုရုပစိဏ္ဏံ၊ တသ္မိံ ဒုက္ကဋံ ဒုရုပစိဏ္ဏဒုက္ကဋဉ္စ အာပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော.

အာဟရီယတီတိ အာဟာရော၊ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ၊ ဣဓ ပန စတ္တာရိ ကာလိကာနိ အဓိပ္ပေတာနီတိ အာဟ ‘‘ယံ ကိဉ္စီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အရုဏုဂ္ဂမနတော ယာဝ ဌိတမဇ္ဈနှိကာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝ ကာလော အဿာတိ ယာဝကာလိကံ. အရုဏုဂ္ဂမနတော ယာဝ ယာမာဝသာနာ ပိပါသာယ သတိ ပိပါသစ္ဆေဒနတ္ထံ ပါတဗ္ဗတော ယာမော ကာလော အဿာတိ ယာမကာလိကံ. ယာဝ သတ္တာဟံ နိဒဟိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော သတ္တာဟံ ကာလော အဿာတိ သတ္တာဟကာလိကံ. ယာဝဇီဝမ္ပိ ပရိဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝ ဇီဝံ ဧတဿာတိ ယာဝဇီဝိကံ. တေနာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ.

ဝနမူလပတ္တပုပ္ဖဖလာဒီတိ ဧတ္ထ တာဝ မူလံ နာမ မူလကခါရကစစ္စုတမ္ဗကာဒီနံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထဉ္စေဝ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကံ သူပေယျပဏ္ဏမူလံ. ပတ္တံ နာမ မူလကခါရကစစ္စုတမ္ဗကာဒီနံ တာဒိသံယေဝ ပတ္တံ. ပုပ္ဖံ နာမ မူလကခါရကာဒီနံ တာဒိသံယေဝ ပုပ္ဖံ. ဖလံ နာမ ပနသလဗုဇာဒီနံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထဉ္စေဝ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကံ ဖလံ. အာဒိသဒ္ဒေန ကန္ဒမူလာဒီနံ ဂဟဏံ.

အမ္ဗပါနန္တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၀၀) အာမေဟိ ဝါ ပက္ကေဟိ ဝါ အမ္ဗေဟိ ကတပါနံ. တတ္ထ အာမေဟိ ကရောန္တေန အမ္ဗတရုဏာဒီနိ ဘိန္ဒိတွာ ဥဒကေ ပက္ခိပိတွာ အာတပေ အာဒိစ္စပါကေန ပစိတွာ ပရိဿာဝေတွာ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတေဟိ မဓုသက္ကရကပ္ပူရာဒီဟိ ယောဇေတွာ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝံ ကတံ ပုရေဘတ္တမေဝ ကပ္ပတိ. အနုပသမ္ပန္နေန ကတံ လဘိတွာ ပန ပုရေဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ပုရေဘတ္တံ သာမိသပရိဘောဂေနာပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ပစ္ဆာဘတ္တံ နိရာမိသပရိဘောဂေန ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာ ဝဋ္ဋတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗပါနေသု.

တေသု ပန ဇမ္ဗုပါနန္တိ ဇမ္ဗုဖလေဟိ ကတပါနံ. စောစပါနန္တိ အဋ္ဌိကေဟိ ကဒလိဖလေဟိ ကတပါနံ. မောစပါနန္တိ အနဋ္ဌိကေဟိ ကဒလိဖလေဟိ ကတပါနံ. မဓုကပါနန္တိ မဓုကာနံ ဇာတိရသေန ကတပါနံ. တံ ပန ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ဝဋ္ဋတိ၊ သုဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ. မုဒ္ဒိကာပါနန္တိ မုဒ္ဒိကာ ဥဒကေ မဒ္ဒိတွာ အမ္ဗပါနံ ဝိယ ကတပါနံ. သာလူကပါနန္တိ ရတ္တုပ္ပလနီလုပ္ပလာဒီနံ သာလူကေ မဒ္ဒိတွာ ကတပါနံ. ဖာရုသကပါနန္တိ ဖာရုသကေဟိ အမ္ဗပါနံ ဝိယ ကတပါနံ. ဣမိနာဝ နယေန ဝေတ္တပါနာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧတာနိ စ ပန သဗ္ဗာနိ ပါနာနိ အဂ္ဂိပါကာနိ န ဝဋ္ဋန္တိ. တေနာဟ ‘‘သီတောဒကေနာ’’တိအာဒိ. အဝသေသေသုပိ အနုညာတဖလပတ္တပုပ္ဖရသေသူတိ ဓညဖလပက္ကသာကမဓုကပုပ္ဖရသတော အဝသေသေသု ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ ဖလရသံ ဌပေတွာ ဓညဖလရသ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၃၀၀) အနုညာတကေသု ဖလပတ္တပုပ္ဖရသေသုပိ.

ခါဒနီယတ္ထန္တိ ခါဒနီယေန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ. နေဝ ဖရတီတိ န နိပ္ဖါဒေတိ. အနာဟာရေပိ ဥဒကေ အာဟာရသညာယာတိ ‘‘အာဟာရံ အာဟရေယျာ’’တိ ပဒဿ ပဒဘာဇနေ (ပါစိ. ၂၆၅) ဝုတ္တမတ္ထံ သမ္မာ အသလ္လက္ခေတွာ ‘‘အာဟရီယတီတိ အာဟာရော’’တိ အနာဟာရေပိ ဥဒကေ အာဟာရသညာယ ကုက္ကုစ္စာယန္တာနံ. ဒန္တပေါနေ စ ‘‘မုခဒွါရံ အာဟဋံ ဣဒ’’န္တိ သညာယာတိ မုခဒွါရံ အနာဟဋမ္ပိ ဒန္တပေါနံ ‘‘မုခဒွါရံ အာဟဋံ ဣဒံ ဒန္တပေါန’’န္တိ ဝိပလ္လတ္ထသညာယ ကုက္ကုစ္စာယန္တာနံ. ယထာသုခံ ပါတုန္တိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဝါ အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ယထာကာမံ ပါတုံ. ဒန္တပေါနပရိဘောဂေနာတိ ဒန္တကဋ္ဌပရိဘောဂေန၊ ဒန္တဓောဝနာဒိနာတိ အတ္ထော၊ ဣမိနာ တဿ ပန ရသံ ဂိလိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

စတ္တာရိ မဟာဝိကဋာနီတိ ဂူထံ၊ မုတ္တံ၊ ဆာရိကာ၊ မတ္တိကာ (မဟာဝ. ၂၆၈) စ ‘‘အာသယာဒိဝသေန ဝိရူပါနိ ဇာတာနီ’’တိ ကတွာ ဝိကဋာနီတိ ဝါ အပကတိဘောဇနတ္တာ ဝိကဋာနိ ‘‘ဝိရူပါနိ ဇာတာနီ’’တိ ဝါ အတ္ထော. သတိ ပစ္စယေတိ ကာရဏေ သတိ၊ သပ္ပဒဋ္ဌေတိ အတ္ထော. ဓူမာဒိအဗ္ဗောဟာရိကာဘာဝေါတိ ဓူမပုပ္ဖဂန္ဓဒန္တခယာဒိအဗ္ဗောဟာရိကာဘာဝေါ.

ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဘောဇနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.