၅. ပဌမသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဣဓ ‘‘ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ အဝသေသော အနုပသမ္ပန္နော နာမာ’’တိ (ပါစိ. ၅၂) ဝစနတော တိရစ္ဆာနဂတောပိ အနုပသမ္ပန္နောယေဝ၊ သော စ ခေါ န သဗ္ဗော၊ မေထုနဓမ္မာပတ္တိယာ ဝတ္ထုဘူတောဝါတိ အာဟ ‘‘အန္တမသော’’တိအာဒိ. တဿ စ ပရိစ္ဆေဒေါ မေထုနဓမ္မာပတ္တိယာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒိရတ္တတိရတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဒိရတ္တဝစနေန န ကောစိ ဝိသေသတ္ထော လဗ္ဘတိ၊ ကေဝလံ လောကဝေါဟာရဝသေန ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာယ၊ မုခါရုဠှတာယ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒွိန္နံ ဝါ တိဏ္ဏံ ဝါ ရတ္တီနန္တိ ပန ဝစနတ္ထမတ္တဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ နိရန္တရတိရတ္တဒဿနတ္ထံ ဝါ ဒိရတ္တဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဟသေယျန္တိ ဧကတော သေယျံ. သေယျာတိ စ ကာယပ္ပသာရဏသင်္ခါတံ သယနမ္ပိ ဝုစ္စတိ ‘‘သယနံ သေယျာ’’တိ ကတွာ၊ ယသ္မိံ သေနာသနေ သယန္တိ၊ တမ္ပိ ‘‘သယန္တိ ဧတ္ထာတိ သေယျာ’’တိ ကတွာ. တဒုဘယမ္ပိ ဣဓ သာမညေန၊ ဧကသေသနယေန ဝါ ဂဟိတန္တိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နေ’’တိအာဒိ.
တတ္ထ ယံ သေနာသနံ ဥပရိ ပဉ္စဟိ ဆဒနေဟိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁)၊ အညေန ဝါ ကေနစိ အန္တမသော ဝတ္ထေနာပိ သဗ္ဗမေဝ ပရိစ္ဆန္နံ၊ ဘူမိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဆဒနံ အာဟစ္စ၊ အနာဟစ္စာပိ ဝါ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိယာယေန ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓေန ပါကာရေန ဝါ အညေန ဝါ ကေနစိ အန္တမသော ဝတ္ထေနာပိ ပရိက္ခိတ္တံ၊ ဣဒံ သဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗပရိစ္ဆန္နံ နာမ. ယဿ ပန ဥပရိ ဗဟုတရံ ဌာနံ ဆန္နံ၊ အပ္ပံ အစ္ဆန္နံ၊ သမန္တတော စ ဗဟုတရံ ပရိက္ခိတ္တံ၊ အပ္ပံ အပရိက္ခိတ္တံ၊ ဣဒံ ယေဘုယျေန ဆန္နံ ယေဘုယျေန ပရိစ္ဆန္နံ နာမ. တသ္မိံ သဗ္ဗစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နေ၊ ယေဘုယျေန ဆန္နပရိစ္ဆန္နေ ဝါ.
ဝိဒဟေယျာတိ ကရေယျ၊ တဉ္စ ခေါ အတ္ထတော သမ္ပာဒနန္တိ အာဟ ‘‘သမ္ပာဒေယျာ’’တိ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော ‘‘သေနာသနသင်္ခါတံ သေယျံ ပဝိသိတွာ ကာယပ္ပသာရဏသင်္ခါတံ သေယျံ ကပ္ပေယျ ဝိဒဟေယျ သမ္ပာဒေယျာ’’တိ. ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓော ဝဍ္ဎကိဟတ္ထေန ဂဟေတဗ္ဗော. ဧကူပစာရောတိ ဝလဉ္ဇနဒွါရဿ ဧကတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သတဂဗ္ဘံ ဝါ စတုသာလံ ဧကူပစာရံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ဝါတိ ပုရိမပုရိမဒိဝသေ ယတ္ထ ဝုဋ္ဌံ၊ တသ္မိံယေဝ သေနာသနေ ဝါ. အညတ္ထ ဝါ တာဒိသေတိ ယထာဝုတ္တလက္ခဏေန သမန္နာဂတေ အညသ္မိံ ပုဗ္ဗေ အဝုဋ္ဌသေနာသနေ ဝါ. တေန ဝါတိ ယေန သဟ ပုရိမပုရိမဒိဝသေ ဝုဋ္ဌံ၊ တေန ဝါ. အညေန ဝါတိ ယေန သဟ ပုရိမပုရိမသ္မိံ ဒိဝသေ ဝုဋ္ဌံ၊ တတော အညေန ဝါ. သင်္ခေပေါတိ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ. ယဒိ ဧဝံ ဝိတ္ထာရော ကထံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဝိတ္ထာရော ပနာ’’တိအာဒိ.
ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ ယေဘုယျေန ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ စူဠကစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋံ၊ ယေဘုယျေန ပရိစ္ဆန္နေ စူဠကစ္ဆန္နေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၃) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တာနံ ဂဟဏံ. တတိယာယ ရတ္တိယာ ပုရာရုဏာ နိက္ခမိတွာ ပုန ဝသန္တဿာတိ တတိယာယ ရတ္တိယာ အရုဏတော ပုရေတရမေဝ နိက္ခမိတွာ အရုဏံ ဗဟိ ဥဋ္ဌာပေတွာ စတုတ္ထဒိဝသေ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ပုန ဝသန္တဿ. သဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗာပရိစ္ဆန္နာဒီသူတိ ဧတ္ထ ပန အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ သဗ္ဗအစ္ဆန္နေ၊ ယေဘုယျေန အစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေန အပရိစ္ဆန္နေ’’တိ (ပါစိ. ၅၄) ပါဠိယံ အာဂတာနံ၊ ‘‘ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ အနာပတ္တိ၊ ဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ စူဠကစ္ဆန္နေ အနာပတ္တိ၊ စူဠကစ္ဆန္နေ စူဠကပရိစ္ဆန္နေ အနာပတ္တီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၃) အဋ္ဌကထာယံ အာဂတာနဉ္စ ဂဟဏံ.
ပဌမသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.