၁. လောကစိန္တာသုတ္တံ

၁၁၁၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတရော ပုရိသော ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ ‘လောကစိန္တံ စိန္တေဿာမီ’တိ ယေန သုမာဂဓာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သုမာဂဓာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ နိသီဒိ လောကစိန္တံ စိန္တေန္တော. အဒ္ဒသာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သော ပုရိသော သုမာဂဓာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ [စတုရင်္ဂိနိသေနံ (က.)] ဘိသမုဠာလံ [ဘိသမူလာလံ (ပီ. က.)] ပဝိသန္တံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ဥမ္မတ္တောသ္မိ နာမာဟံ၊ ဝိစေတောသ္မိ နာမာဟံ! ယံ လောကေ နတ္ထိ တံ မယာ ဒိဋ္ဌ’’’န္တိ.

‘‘အထ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော နဂရံ ပဝိသိတွာ မဟာဇနကာယဿ အာရောစေသိ – ‘ဥမ္မတ္တောသ္မိ နာမာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဝိစေတောသ္မိ နာမာဟံ၊ ဘန္တေ! ယံ လောကေ နတ္ထိ တံ မယာ ဒိဋ္ဌ’’’န္တိ. ‘‘ကထံ ပန တွံ၊ အမ္ဘော ပုရိသ၊ ဥမ္မတ္တော ကထံ ဝိစေတော? ကိဉ္စ လောကေ နတ္ထိ ယံ တယာ ဒိဋ္ဌ’’န္တိ? ‘‘ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ ‘လောကစိန္တံ စိန္တေဿာမီ’တိ ယေန သုမာဂဓာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သုမာဂဓာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ နိသီဒိံ လောကစိန္တံ စိန္တေန္တော. အဒ္ဒသံ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ သုမာဂဓာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ ဘိသမုဠာလံ ပဝိသန္တံ. ဧဝံ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဥမ္မတ္တော ဧဝံ ဝိစေတော. ဣဒဉ္စ လောကေ နတ္ထိ ယံ မယာ ဒိဋ္ဌ’’န္တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ၊ အမ္ဘော ပုရိသ၊ ဥမ္မတ္တော တဂ္ဃ ဝိစေတော. ဣဒဉ္စ လောကေ နတ္ထိ ယံ တယာ ဒိဋ္ဌ’’န္တိ.

‘‘တံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သော ပုရိသော ဘူတံယေဝ အဒ္ဒသ၊ နော အဘူတံ. ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ. တသ္မိံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ဂါမေ ဒေဝါ ဇိနိံသု၊ အသုရာ ပရာဇိနိံသု. ပရာဇိတာ စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသုရာ ဘီတာ ဘိသမုဠာလေန အသုရပုရံ ပဝိသိံသု ဒေဝါနံယေဝ မောဟယမာနာ.

‘‘တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာ လောကစိန္တံ စိန္တေထ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ၊ ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ၊ ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ၊ ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ၊ ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ. တံ ကိဿ ဟေတု? နေသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိန္တာ အတ္ထသံဟိတာ နာဒိဗြဟ္မစရိယကာ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘စိန္တေန္တာ ခေါ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ စိန္တေယျာထ။ပေ။ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ စိန္တေယျာထ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိန္တာ အတ္ထသံဟိတာ ဧသာ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာ ဧသာ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယောဂေါ ကရဏီယော။ပေ။ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယောဂေါ ကရဏီယော’’တိ. ပဌမံ.