၆. အဝဿုတပရိယာယသုတ္တံ

၂၄၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ [သန္ဓာဂါရံ (က.)] အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ [အနဇ္ဈာဝုတ္ထံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ [အစိရကာရိတံ ဟောတိ (က.)] အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. တံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇတု. ဘဂဝတာ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ ပစ္ဆာ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ. တဒဿ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ [သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထတံ (က.)] သန္ထာဂါရံ သန္ထရိတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တေလပ္ပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတံ [သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထတံ (သီ. ပီ. က.)]၊ ဘန္တေ၊ သန္ထာဂါရံ၊ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ၊ ဥဒကမဏိကော ပတိဋ္ဌာပိတော၊ တေလပ္ပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿ ဒါနိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ ခေါ၊ ဂေါတမာ၊ ရတ္တိ. ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေသု ကာပိလဝတ္ထဝေသု သကျေသု အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ခေါ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခုသံဃော. ပဋိဘာတု တံ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီ ကထာ. ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ၊ တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စတုဂ္ဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ၊ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ၊ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝဿုတပရိယာယဉ္စ ဝေါ၊ အာဝုသော၊ ဒေသေဿာမိ၊ အနဝဿုတပရိယာယဉ္စ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကထံ၊ အာဝုသော၊ အဝဿုတော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ၊ အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော၊ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ အဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ ဗျာပဇ္ဇတိ၊ အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော၊ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု အဝဿုတော စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု။ပေ။ အဝဿုတော ဇိဝှါဝိညေယျေသု ရသေသု။ပေ။ အဝဿုတော မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော၊ ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ၊ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ။ပေ။ ဇိဝှါတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ လဘတေဝ [လဘေထ (က.)] မာရော ဩတာရံ၊ လဘတိ [လဘေထ (က.)] မာရော အာရမ္မဏံ။ပေ။ မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ၊ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ.

‘‘သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ နဠာဂါရံ ဝါ တိဏာဂါရံ ဝါ သုက္ခံ ကောလာပံ တေရောဝဿိကံ. ပုရတ္ထိမာယ စေပိ နံ ဒိသာယ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ၊ လဘေထေဝ [လဘေထ (က.)] အဂ္ဂိ ဩတာရံ၊ လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ၊ ပစ္ဆိမာယ စေပိ နံ ဒိသာယ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ။ပေ။ ဥတ္တရာယ စေပိ နံ ဒိသာယ။ပေ။ ဒက္ခိဏာယ စေပိ နံ ဒိသာယ။ပေ။ ဟေဋ္ဌိမတော စေပိ နံ။ပေ။ ဥပရိမတော စေပိ နံ။ ယတော ကုတောစိ စေပိ နံ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ၊ လဘေထေဝ အဂ္ဂိ ဩတာရံ လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧဝံဝိဟာရိံ ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ၊ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ။ပေ။ ဇိဝှါတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ။ပေ။ မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ၊ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော၊ ဘိက္ခုံ ရူပါ အဓိဘံသု၊ န ဘိက္ခု ရူပေ အဓိဘောသိ၊ သဒ္ဒါ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ န ဘိက္ခု သဒ္ဒေ အဓိဘောသိ၊ ဂန္ဓာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ န ဘိက္ခု ဂန္ဓေ အဓိဘောသိ၊ ရသာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ န ဘိက္ခု ရသေ အဓိဘောသိ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ န ဘိက္ခု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ အဓိဘောသိ၊ ဓမ္မာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ န ဘိက္ခု ဓမ္မေ အဓိဘောသိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ ဘိက္ခု ရူပါဓိဘူတော၊ သဒ္ဒါဓိဘူတော၊ ဂန္ဓာဓိဘူတော၊ ရသာဓိဘူတော၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိဘူတော၊ ဓမ္မာဓိဘူတော၊ အဓိဘူတော၊ အနဓိဘူ၊ [အနဓိဘူတော (သီ. သျာ. ကံ. က.)] အဓိဘံသု နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ. ဧဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဝဿုတော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော၊ အနဝဿုတော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတိ၊ ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော၊ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ နာဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ န ဗျာပဇ္ဇတိ၊ ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော၊ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ ဘိက္ခု အနဝဿုတော စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု။ပေ။ အနဝဿုတော မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော၊ ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ၊ န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ။ပေ။ ဇိဝှါတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ။ပေ။ မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ၊ န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ.

‘‘သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ကူဋာဂါရံ ဝါ သာလာ ဝါ ဗဟလမတ္တိကာ အဒ္ဒါဝလေပနာ. ပုရတ္ထိမာယ စေပိ နံ ဒိသာယ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ၊ နေဝ လဘေထ အဂ္ဂိ ဩတာရံ၊ န လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ။ပေ။ ပစ္ဆိမာယ စေပိ နံ။ ဥတ္တရာယ စေပိ နံ။ ဒက္ခိဏာယ စေပိ နံ။ ဟေဋ္ဌိမတော စေပိ နံ။ ဥပရိမတော စေပိ နံ။ ယတော ကုတောစိ စေပိ နံ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ၊ နေဝ လဘေထ အဂ္ဂိ ဩတာရံ၊ န လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧဝံဝိဟာရိံ ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ၊ န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ။ပေ။ မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ၊ နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ၊ န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ဧဝံဝိဟာရီ စာဝုသော၊ ဘိက္ခု ရူပေ အဓိဘောသိ၊ န ရူပါ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ သဒ္ဒေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ၊ န သဒ္ဒါ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ ဂန္ဓေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ၊ န ဂန္ဓာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ ရသေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ၊ န ရသာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ၊ န ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု၊ ဓမ္မေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ၊ န ဓမ္မာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ ဘိက္ခု ရူပါဓိဘူ၊ သဒ္ဒါဓိဘူ၊ ဂန္ဓာဓိဘူ၊ ရသာဓိဘူ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိဘူ၊ ဓမ္မာဓိဘူ၊ အဓိဘူ၊ အနဓိဘူတော [အနဓိဘူတော ကေဟိစိ ကိလေသေဟိ (က.)]၊ အဓိဘောသိ တေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ သံကိလေသိကေ ပေါနောဗ္ဘဝိကေ သဒရေ ဒုက္ခဝိပါကေ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယေ. ဧဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အနဝဿုတော ဟောတီ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘သာဓု သာဓု၊ မောဂ္ဂလ္လာန! သာဓု ခေါ တွံ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခူနံ အဝဿုတပရိယာယဉ္စ အနဝဿုတပရိယာယဉ္စ အဘာသီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဆဋ္ဌံ.