၄. ပဌမဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ္တံ

၂၄၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာနံ. ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အမုံ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာန’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သစေ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒါရုက္ခန္ဓော န ဩရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆတိ၊ န ပါရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆတိ၊ န မဇ္ဈေ သံသီဒိဿတိ၊ န ထလေ ဥဿီဒိဿတိ၊ န မနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အမနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အန္တောပူတိ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝဉှိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒါရုက္ခန္ဓော သမုဒ္ဒနိန္နော ဘဝိဿတိ သမုဒ္ဒပေါဏော သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရော. တံ ကိဿ ဟေတု? သမုဒ္ဒနိန္နော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတော သမုဒ္ဒပေါဏော သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရော.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သစေ တုမှေပိ န ဩရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆထ၊ န ပါရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆထ၊ န မဇ္ဈေ သံသီဒိဿထ၊ န ထလေ ဥဿီဒိဿထ၊ န မနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အမနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အန္တောပူတီ ဘဝိဿထ၊ ဧဝံ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနနိန္နာ ဘဝိဿထ နိဗ္ဗာနပေါဏာ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရာ. တံ ကိဿ ဟေတု? နိဗ္ဗာနနိန္နာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ နိဗ္ဗာနပေါဏာ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဩရိမံ တီရံ၊ ကိံ ပါရိမံ တီရံ၊ ကော မဇ္ဈေ သံသာဒေါ [သံသီဒေါ (က.)၊ သံသီဒိတော (သျာ. ကံ.)]၊ ကော ထလေ ဥဿာဒေါ၊ ကော မနုဿဂ္ဂါဟော၊ ကော အမနုဿဂ္ဂါဟော၊ ကော အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော၊ ကော အန္တောပူတိဘာဝေါ’’တိ?

‘‘‘ဩရိမံ တီရ’န္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. ‘ပါရိမံ တီရ’န္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ဆန္နေတံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. ‘မဇ္ဈေ သံသာဒေါ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ နန္ဒီရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘ထလေ ဥဿာဒေါ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ အသ္မိမာနဿေတံ အဓိဝစနံ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခု၊ မနုဿဂ္ဂါဟော? ဣဓ၊ ဘိက္ခု၊ ဂိဟီဟိ သံသဋ္ဌော [ဂိဟိသံသဋ္ဌော (က.)] ဝိဟရတိ၊ သဟနန္ဒီ သဟသောကီ၊ သုခိတေသု သုခိတော၊ ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော၊ ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု အတ္တနာ တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခု၊ မနုဿဂ္ဂါဟော.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခု၊ အမနုဿဂ္ဂါဟော? ဣဓ၊ ဘိက္ခု၊ ဧကစ္စော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခု၊ အမနုဿဂ္ဂါဟော. ‘အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခု၊ အန္တောပူတိဘာဝေါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခု၊ ဧကစ္စော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိသင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခု၊ ‘အန္တောပူတိဘာဝေါ’’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန နန္ဒော ဂေါပါလကော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ ဌိတော ဟောတိ. အထ ခေါ နန္ဒော ဂေါပါလကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ န ဩရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆာမိ၊ န ပါရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆာမိ၊ န မဇ္ဈေ သံသီဒိဿာမိ၊ န ထလေ ဥဿီဒိဿာမိ၊ န မံ မနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အမနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ၊ န အန္တောပူတိ ဘဝိဿာမိ. လဘေယျာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ၊ နန္ဒ၊ သာမိကာနံ ဂါဝေါ နိယျာတေဟီ’’တိ [နီယျာဒေဟီတိ (သီ.)၊ နိယျာဒေဟီတိ (သျာ. ကံ. ပီ.)]. ‘‘ဂမိဿန္တိ၊ ဘန္တေ၊ ဂါဝေါ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနိယော’’တိ. ‘‘နိယျာတေဟေဝ တွံ၊ နန္ဒ၊ သာမိကာနံ ဂါဝေါ’’တိ. အထ ခေါ နန္ဒော ဂေါပါလကော သာမိကာနံ ဂါဝေါ နိယျာတေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိယျာတိတာ [နိယျာတာ (သျာ. ကံ. က. သီ. အဋ္ဌ.)]၊ ဘန္တေ၊ သာမိကာနံ ဂါဝေါ. လဘေယျာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. အလတ္ထ ခေါ နန္ဒော ဂေါပါလကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော စ ပနာယသ္မာ နန္ဒော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော။ပေ။ အညတရော စ ပနာယသ္မာ နန္ဒော အရဟတံ အဟောသီတိ. စတုတ္ထံ.