၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

၁. ဝတပဒသုတ္တံ

၂၅၇. သာဝတ္ထိယံ. ‘‘သက္ကဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ သတ္တ ဝတပဒါနိ [ဝတ္တပဒါနိ (က.)] သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ၊ ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ. ကတမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ? ယာဝဇီဝံ မာတာပေတ္တိဘရော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယီ အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ သဏှဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ အပိသုဏဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသေယျံ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော၊ ယာဝဇီဝံ သစ္စဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ အက္ကောဓနော အဿံ – သစေပိ မေ ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ခိပ္ပမေဝ နံ ပဋိဝိနေယျ’’န္တိ. ‘‘သက္ကဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ ဣမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ၊ ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ’’တိ.

‘‘မာတာပေတ္တိဘရံ ဇန္တုံ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနံ၊

သဏှံ သခိလသမ္ဘာသံ၊ ပေသုဏေယျပ္ပဟာယိနံ.

‘‘မစ္ဆေရဝိနယေ ယုတ္တံ၊ သစ္စံ ကောဓာဘိဘုံ နရံ၊

တံ ဝေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ၊ အာဟု သပ္ပုရိသော ဣတီ’’တိ.

၂. သက္ကနာမသုတ္တံ

၂၅၈. သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သက္ကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မဃော နာမ မာဏဝေါ အဟောသိ၊ တသ္မာ မဃဝါတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ပုရေ [ပုရေ ပုရေ (သီ. ပီ.)] ဒါနံ အဒါသိ၊ တသ္မာ ပုရိန္ဒဒေါတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော သက္ကစ္စံ ဒါနံ အဒါသိ၊ တသ္မာ သက္ကောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော အာဝသထံ အဒါသိ၊ တသ္မာ ဝါသဝေါတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော သဟဿမ္ပိ အတ္ထာနံ မုဟုတ္တေန စိန္တေတိ၊ တသ္မာ သဟဿက္ခောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ သုဇာ နာမ အသုရကညာ ပဇာပတိ၊ တသ္မာ သုဇမ္ပတီတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ၊ တသ္မာ ဒေဝါနမိန္ဒောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကဿ၊ ဘိက္ခဝေ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ၊ ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ. ကတမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ? ယာဝဇီဝံ မာတာပေတ္တိဘရော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယီ အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ သဏှဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ အပိသုဏဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသေယျံ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော၊ ယာဝဇီဝံ သစ္စဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ အက္ကောဓနော အဿံ – သစေပိ မေ ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ခိပ္ပမေဝ နံ ပဋိဝိနေယျ’’န္တိ. ‘‘သက္ကဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ ဣမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ၊ ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ’’တိ.

‘‘မာတာပေတ္တိဘရံ ဇန္တုံ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနံ၊

သဏှံ သခိလသမ္ဘာသံ၊ ပေသုဏေယျပ္ပဟာယိနံ.

‘‘မစ္ဆေရဝိနယေ ယုတ္တံ၊ သစ္စံ ကောဓာဘိဘုံ နရံ၊

တံ ဝေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ၊ အာဟု သပ္ပုရိသော ဣတီ’’တိ.

၃. မဟာလိသုတ္တံ

၂၅၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ မဟာလိ လိစ္ဆဝီ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာလိ လိစ္ဆဝီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဒိဋ္ဌော ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော’’တိ?

‘‘ဒိဋ္ဌော ခေါ မေ၊ မဟာလိ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော’’တိ.

‘‘သော ဟိ နူန၊ ဘန္တေ၊ သက္ကပတိရူပကော ဘဝိဿတိ. ဒုဒ္ဒသော ဟိ၊ ဘန္တေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော’’တိ.

‘‘သက္ကဉ္စ ခွာဟံ၊ မဟာလိ၊ ပဇာနာမိ သက္ကကရဏေ စ ဓမ္မေ၊ ယေသံ ဓမ္မာနံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ၊ တဉ္စ ပဇာနာမိ.

‘‘သက္ကော၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မဃော နာမ မာဏဝေါ အဟောသိ၊ တသ္မာ မဃဝါတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော သက္ကစ္စံ ဒါနံ အဒါသိ၊ တသ္မာ သက္ကောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ပုရေ ဒါနံ အဒါသိ၊ တသ္မာ ပုရိန္ဒဒေါတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော အာဝသထံ အဒါသိ၊ တသ္မာ ဝါသဝေါတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော သဟဿမ္ပိ အတ္ထာနံ မုဟုတ္တေန စိန္တေတိ၊ တသ္မာ သဟဿက္ခောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကဿ၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ သုဇာ နာမ အသုရကညာ ပဇာပတိ၊ တသ္မာ သုဇမ္ပတီတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကော၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ၊ တသ္မာ ဒေဝါနမိန္ဒောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သက္ကဿ၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ၊ ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ. ကတမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ? ယာဝဇီဝံ မာတာပေတ္တိဘရော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယီ အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ သဏှဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ အပိသုဏဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသေယျံ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော၊ ယာဝဇီဝံ သစ္စဝါစော အဿံ၊ ယာဝဇီဝံ အက္ကောဓနော အဿံ – သစေပိ မေ ကောဓော ဥပ္ပဇေယျ၊ ခိပ္ပမေဝ နံ ပဋိဝိနေယျ’’န္တိ. ‘‘သက္ကဿ၊ မဟာလိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ ဣမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ၊ ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါ’’တိ.

‘‘မာတာပေတ္တိဘရံ ဇန္တုံ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနံ၊

သဏှံ သခိလသမ္ဘာသံ၊ ပေသုဏေယျပ္ပဟာယိနံ.

‘‘မစ္ဆေရဝိနယေ ယုတ္တံ၊ သစ္စံ ကောဓာဘိဘုံ နရံ၊

တံ ဝေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ၊ အာဟု သပ္ပုရိသော ဣတီ’’တိ.

၄. ဒလိဒ္ဒသုတ္တံ

၂၆၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတရော ပုရိသော ဣမသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ မနုဿဒလိဒ္ဒေါ [မနုဿဒဠိဒ္ဒေါ (သီ. သျာ. ကံ.)] အဟောသိ မနုဿကပဏော မနုဿဝရာကော. သော တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ သဒ္ဓံ သမာဒိယိ၊ သီလံ သမာဒိယိ၊ သုတံ သမာဒိယိ၊ စာဂံ သမာဒိယိ၊ ပညံ သမာဒိယိ. သော တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ သဒ္ဓံ သမာဒိယိတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ သုတံ သမာဒိယိတွာ စာဂံ သမာဒိယိတွာ ပညံ သမာဒိယိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. တတြ သုဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော၊ အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! အယဉှိ ဒေဝပုတ္တော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မနုဿဒလိဒ္ဒေါ အဟောသိ မနုဿကပဏော မနုဿဝရာကော၊ သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စာ’’’တိ.

‘‘အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ မာရိသာ၊ ဧတဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဥဇ္ဈာယိတ္ထ. ဧသော ခေါ၊ မာရိသာ၊ ဒေဝပုတ္တော ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ သဒ္ဓံ သမာဒိယိ၊ သီလံ သမာဒိယိ၊ သုတံ သမာဒိယိ၊ စာဂံ သမာဒိယိ၊ ပညံ သမာဒိယိ. သော တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ သဒ္ဓံ သမာဒိယိတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ သုတံ သမာဒိယိတွာ စာဂံ သမာဒိယိတွာ ပညံ သမာဒိယိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စာ’’’တိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အနုနယမာနော တာယံ ဝေလာယံ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ယဿ သဒ္ဓါ တထာဂတေ၊ အစလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ၊

သီလဉ္စ ယဿ ကလျာဏံ၊ အရိယကန္တံ ပသံသိတံ.

‘‘သံဃေ ပသာဒေါ ယဿတ္ထိ၊ ဥဇုဘူတဉ္စ ဒဿနံ၊

အဒလိဒ္ဒေါတိ တံ အာဟု၊ အမောဃံ တဿ ဇီဝိတံ.

‘‘တသ္မာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ၊ ပသာဒံ ဓမ္မဒဿနံ၊

အနုယုဉ္ဇေထ မေဓာဝီ၊ သရံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

၅. ရာမဏေယျကသုတ္တံ

၂၆၁. သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘူမိရာမဏေယျက’’န္တိ?

‘‘အာရာမစေတျာ ဝနစေတျာ၊ ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ၊

မနုဿရာမဏေယျဿ၊ ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ.

‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ၊

ယတ္ထ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ၊ တံ ဘူမိရာမဏေယျက’’န္တိ.

၆. ယဇမာနသုတ္တံ

၂၆၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ယဇမာနာနံ မနုဿာနံ၊ ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ၊

ကရောတံ ဩပဓိကံ ပုညံ၊ ကတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

‘‘စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ၊ စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ၊

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော၊ ပညာသီလသမာဟိတော.

‘‘ယဇမာနာနံ မနုဿာနံ၊ ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ၊

ကရောတံ ဩပဓိကံ ပုညံ၊ သံဃေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

၇. ဗုဒ္ဓဝန္ဒနာသုတ္တံ

၂၆၃. သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဒိဝါဝိဟာရဂတော ဟောတိ ပဋိသလ္လီနော. အထ ခေါ သက္ကော စ ဒေဝါနမိန္ဒော ဗြဟ္မာ စ သဟမ္ပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပစ္စေကံ ဒွါရဗာဟံ နိဿာယ အဋ္ဌံသု. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ဝီရ ဝိဇိတသင်္ဂါမ၊

ပန္နဘာရ အနဏ ဝိစရ လောကေ၊

စိတ္တဉ္စ တေ သုဝိမုတ္တံ၊

စန္ဒော ယထာ ပန္နရသာယ ရတ္တိ’’န္တိ.

‘‘န ခေါ၊ ဒေဝါနမိန္ဒ၊ တထာဂတာ ဧဝံ ဝန္ဒိတဗ္ဗာ. ဧဝဉ္စ ခေါ၊ ဒေဝါနမိန္ဒ၊ တထာဂတာ ဝန္ဒိတဗ္ဗာ –

‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ဝီရ ဝိဇိတသင်္ဂါမ၊

သတ္ထဝါဟ အနဏ ဝိစရ လောကေ၊

ဒေသဿု ဘဂဝါ ဓမ္မံ၊

အညာတာရော ဘဝိဿန္တီ’’တိ.

၈. ဂဟဋ္ဌဝန္ဒနာသုတ္တံ

၂၆၄. သာဝတ္ထိယံ. တတြ။ပေ။ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ယောဇေဟိ၊ သမ္မ မာတလိ၊ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ. ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’တိ. ‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘ယုတ္တော ခေါ တေ၊ မာရိသ၊ သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော. ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညသီ’’’တိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဝေဇယန္တပါသာဒါ ဩရောဟန္တော အဉ္ဇလိံ ကတွာ [ပဉ္ဇလိကော (ပီ.)၊ ပဉ္ဇလိံ ကတွာ (က.)] သုဒံ ပုထုဒ္ဒိသာ နမဿတိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘တံ နမဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ၊ သဗ္ဗေ ဘုမ္မာ စ ခတ္တိယာ၊

စတ္တာရော စ မဟာရာဇာ၊ တိဒသာ စ ယသဿိနော၊

အထ ကော နာမ သော ယက္ခော၊ ယံ တွံ သက္က နမဿသီ’’တိ.

‘‘မံ နမဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ၊ သဗ္ဗေ ဘုမ္မာ စ ခတ္တိယာ၊

စတ္တာရော စ မဟာရာဇာ၊ တိဒသာ စ ယသဿိနော.

‘‘အဟဉ္စ သီလသမ္ပန္နေ၊ စိရရတ္တသမာဟိတေ၊

သမ္မာပဗ္ဗဇိတေ ဝန္ဒေ၊ ဗြဟ္မစရိယပရာယနေ.

‘‘ယေ ဂဟဋ္ဌာ ပုညကရာ၊ သီလဝန္တော ဥပါသကာ၊

ဓမ္မေန ဒါရံ ပေါသေန္တိ၊ တေ နမဿာမိ မာတလီ’’တိ.

‘‘သေဋ္ဌာ ဟိ ကိရ လောကသ္မိံ၊ ယေ တွံ သက္က နမဿသိ၊

အဟမ္ပိ တေ နမဿာမိ၊ ယေ နမဿသိ ဝါသဝါ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝတွာန မဃဝါ၊ ဒေဝရာဇာ သုဇမ္ပတိ၊

ပုထုဒ္ဒိသာ နမဿိတွာ၊ ပမုခေါ ရထမာရုဟီ’’တိ.

၉. သတ္ထာရဝန္ဒနာသုတ္တံ

၂၆၅. သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ယောဇေဟိ၊ သမ္မ မာတလိ၊ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ၊ ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’တိ. ‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘ယုတ္တော ခေါ တေ၊ မာရိသ၊ သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော. ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညသီ’’’တိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဝေဇယန္တပါသာဒါ ဩရောဟန္တော အဉ္ဇလိံ ကတွာ သုဒံ ဘဂဝန္တံ နမဿတိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ယဉှိ ဒေဝါ မနုဿာ စ၊ တံ နမဿန္တိ ဝါသဝ၊

အထ ကော နာမ သော ယက္ခော၊ ယံ တွံ သက္က နမဿသီ’’တိ.

‘‘ယော ဣဓ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အသ္မိံ လောကေ သဒေဝကေ၊

အနောမနာမံ သတ္ထာရံ၊ တံ နမဿာမိ မာတလိ.

‘‘ယေသံ ရာဂေါ စ ဒေါသော စ၊ အဝိဇ္ဇာ စ ဝိရာဇိတာ၊

ခီဏာသဝါ အရဟန္တော၊ တေ နမဿာမိ မာတလိ.

‘‘ယေ ရာဂဒေါသဝိနယာ၊ အဝိဇ္ဇာသမတိက္ကမာ၊

သေက္ခာ အပစယာရာမာ၊ အပ္ပမတ္တာနုသိက္ခရေ၊

တေ နမဿာမိ မာတလီ’’တိ.

‘‘သေဋ္ဌာ ဟိ ကိရ လောကသ္မိံ၊ ယေ တွံ သက္က နမဿသိ၊

အဟမ္ပိ တေ နမဿာမိ၊ ယေ နမဿသိ ဝါသဝါ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝတွာန မဃဝါ၊ ဒေဝရာဇာ သုဇမ္ပတိ၊

ဘဂဝန္တံ နမဿိတွာ၊ ပမုခေါ ရထမာရုဟီ’’တိ.

၁၀. သံဃဝန္ဒနာသုတ္တံ

၂၆၆. သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ. တတြ ခေါ။ပေ။ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ယောဇေဟိ၊ သမ္မ မာတလိ၊ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ၊ ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’တိ. ‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ၊ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘ယုတ္တော ခေါ တေ၊ မာရိသ၊ သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော၊ ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညသီ’’’တိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဝေဇယန္တပါသာဒါ ဩရောဟန္တော အဉ္ဇလိံ ကတွာ သုဒံ ဘိက္ခုသံဃံ နမဿတိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘တဉှိ ဧတေ နမဿေယျုံ၊ ပူတိဒေဟသယာ နရာ၊

နိမုဂ္ဂါ ကုဏပမှေတေ၊ ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ.

‘‘ကိံ နု တေသံ ပိဟယသိ၊ အနာဂါရာန ဝါသဝ၊

အာစာရံ ဣသိနံ ဗြူဟိ၊ တံ သုဏောမ ဝစော တဝါ’’တိ.

‘‘ဧတံ တေသံ ပိဟယာမိ၊ အနာဂါရာန မာတလိ၊

ယမှာ ဂါမာ ပက္ကမန္တိ၊ အနပေက္ခာ ဝဇန္တိ တေ.

‘‘န တေသံ ကောဋ္ဌေ ဩပေန္တိ၊ န ကုမ္ဘိ [န ကုမ္ဘာ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] န ကဠောပိယံ [ခဠောပိယံ (သီ.)]၊

ပရနိဋ္ဌိတမေသာနာ [ပရနိဋ္ဌိတမေသနာ (သျာ. ကံ. က.)]၊ တေန ယာပေန္တိ သုဗ္ဗတာ.

‘‘သုမန္တမန္တိနော ဓီရာ၊ တုဏှီဘူတာ သမဉ္စရာ၊

ဒေဝါ ဝိရုဒ္ဓါ အသုရေဟိ၊ ပုထု မစ္စာ စ မာတလိ.

‘‘အဝိရုဒ္ဓါ ဝိရုဒ္ဓေသု၊ အတ္တဒဏ္ဍေသု နိဗ္ဗုတာ၊

သာဒါနေသု အနာဒါနာ၊ တေ နမဿာမိ မာတလီ’’တိ.

‘‘သေဋ္ဌာ ဟိ ကိရ လောကသ္မိံ၊ ယေ တွံ သက္က နမဿသိ၊

အဟမ္ပိ တေ နမဿာမိ၊ ယေ နမဿသိ ဝါသဝါ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝတွာန မဃဝါ၊ ဒေဝရာဇာ သုဇမ္ပတိ၊

ဘိက္ခုသံဃံ နမဿိတွာ၊ ပမုခေါ ရထမာရုဟီ’’တိ.

ဒုတိယော ဝဂ္ဂေါ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဒေဝါ ပန [ဝ တပဒေန (သီ. သျာ. ကံ.)] တယော ဝုတ္တာ၊ ဒလိဒ္ဒဉ္စ ရာမဏေယျကံ၊

ယဇမာနဉ္စ ဝန္ဒနာ၊ တယော သက္ကနမဿနာတိ.