နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

သံယုတ္တနိကာယော

သဂါထာဝဂ္ဂေါ

၁. ဒေဝတာသံယုတ္တံ

၁. နဠဝဂ္ဂေါ

၁. ဩဃတရဏသုတ္တံ

၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ကထံ နု တွံ၊ မာရိသ၊ ဩဃမတရီ’တိ? ‘အပ္ပတိဋ္ဌံ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ အနာယူဟံ ဩဃမတရိ’န္တိ. ‘ယထာ ကထံ ပန တွံ၊ မာရိသ၊ အပ္ပတိဋ္ဌံ အနာယူဟံ ဩဃမတရီ’တိ? ‘ယဒါခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ သန္တိဋ္ဌာမိ တဒါဿု သံသီဒါမိ၊ ယဒါခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ အာယူဟာမိ တဒါဿု နိဗ္ဗုယှာမိ [နိဝုယှာမိ (သျာ. ကံ. က.)]. ဧဝံ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပတိဋ္ဌံ အနာယူဟံ ဩဃမတရိ’’’န္တိ.

‘‘စိရဿံ ဝတ ပဿာမိ၊ ဗြာဟ္မဏံ ပရိနိဗ္ဗုတံ၊

အပ္ပတိဋ္ဌံ အနာယူဟံ၊ တိဏ္ဏံ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ. –

ဣဒမဝေါစ သာ ဒေဝတာ. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အထ ခေါ သာ ဒေဝတာ – ‘‘သမနုညော မေ သတ္ထာ’’တိ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီတိ.

၂. နိမောက္ခသုတ္တံ

၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဇာနာသိ နော တွံ၊ မာရိသ၊ သတ္တာနံ နိမောက္ခံ ပမောက္ခံ ဝိဝေက’’န္တိ?

‘‘ဇာနာမိ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ သတ္တာနံ နိမောက္ခံ ပမောက္ခံ ဝိဝေက’’န္တိ.

‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ၊ မာရိသ၊ ဇာနာသိ သတ္တာနံ နိမောက္ခံ ပမောက္ခံ ဝိဝေက’’န္တိ?

‘‘နန္ဒီဘဝပရိက္ခယာ [နန္ဒိဘဝပရိက္ခယာ (သျာ. ကံ.)]၊ သညာဝိညာဏသင်္ခယာ၊ ဝေဒနာနံ နိရောဓာ ဥပသမာ – ဧဝံ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ ဇာနာမိ သတ္တာနံ နိမောက္ခံ ပမောက္ခံ ဝိဝေက’’န္တိ.

၃. ဥပနီယသုတ္တံ

၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ဥပနီယတိ ဇီဝိတမပ္ပမာယု၊

ဇရူပနီတဿ န သန္တိ တာဏာ၊

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော၊

ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနီ’’တိ.

‘‘ဥပနီယတိ ဇီဝိတမပ္ပမာယု၊

ဇရူပနီတဿ န သန္တိ တာဏာ၊

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော၊

လောကာမိသံ ပဇဟေ သန္တိပေက္ခော’’တိ.

၄. အစ္စေန္တိသုတ္တံ

၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘အစ္စေန္တိ ကာလာ တရယန္တိ ရတ္တိယော၊

ဝယောဂုဏာ အနုပုဗ္ဗံ ဇဟန္တိ၊

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော၊

ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနီ’’တိ.

‘‘အစ္စေန္တိ ကာလာ တရယန္တိ ရတ္တိယော၊

ဝယောဂုဏာ အနုပုဗ္ဗံ ဇဟန္တိ၊

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော၊

လောကာမိသံ ပဇဟေ သန္တိပေက္ခော’’တိ.

၅. ကတိဆိန္ဒသုတ္တံ

၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ကတိ ဆိန္ဒေ ကတိ ဇဟေ၊ ကတိ စုတ္တရိ ဘာဝယေ၊

ကတိ သင်္ဂါတိဂေါ ဘိက္ခု၊ ဩဃတိဏ္ဏောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

‘‘ပဉ္စ ဆိန္ဒေ ပဉ္စ ဇဟေ၊ ပဉ္စ စုတ္တရိ ဘာဝယေ၊

ပဉ္စ သင်္ဂါတိဂေါ ဘိက္ခု၊ ဩဃတိဏ္ဏောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

၆. ဇာဂရသုတ္တံ

၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ကတိ ဇာဂရတံ သုတ္တာ၊ ကတိ သုတ္တေသု ဇာဂရာ၊

ကတိဘိ [ကတီဟိ (သီ.)] ရဇမာဒေတိ၊ ကတိဘိ [ကတီဟိ (သီ.)] ပရိသုဇ္ဈတီ’’တိ.

‘‘ပဉ္စ ဇာဂရတံ သုတ္တာ၊ ပဉ္စ သုတ္တေသု ဇာဂရာ၊

ပဉ္စဘိ [ပဉ္စဟိ (သီ.)] ရဇမာဒေတိ၊ ပဉ္စဘိ [ပဉ္စဟိ (သီ.)] ပရိသုဇ္ဈတီ’’တိ.

၇. အပ္ပဋိဝိဒိတသုတ္တံ

၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ယေသံ ဓမ္မာ အပ္ပဋိဝိဒိတာ၊ ပရဝါဒေသု နီယရေ [နိယျရေ (က.)]၊

သုတ္တာ တေ နပ္ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ ကာလော တေသံ ပဗုဇ္ဈိတု’’န္တိ.

‘‘ယေသံ ဓမ္မာ သုပ္ပဋိဝိဒိတာ၊ ပရဝါဒေသု န နီယရေ၊

တေ သမ္ဗုဒ္ဓါ သမ္မဒညာ၊ စရန္တိ ဝိသမေ သမ’’န္တိ.

၈. သုသမ္မုဋ္ဌသုတ္တံ

၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ယေသံ ဓမ္မာ သုသမ္မုဋ္ဌာ၊ ပရဝါဒေသု နီယရေ၊

သုတ္တာ တေ နပ္ပဗုဇ္ဈန္တိ၊ ကာလော တေသံ ပဗုဇ္ဈိတု’’န္တိ.

‘‘ယေသံ ဓမ္မာ အသမ္မုဋ္ဌာ၊ ပရဝါဒေသု န နီယရေ၊

တေ သမ္ဗုဒ္ဓါ သမ္မဒညာ၊ စရန္တိ ဝိသမေ သမ’’န္တိ.

၉. မာနကာမသုတ္တံ

၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘န မာနကာမဿ ဒမော ဣဓတ္ထိ၊

န မောနမတ္ထိ အသမာဟိတဿ၊

ဧကော အရညေ ဝိဟရံ ပမတ္တော၊

န မစ္စုဓေယျဿ တရေယျ ပါရ’’န္တိ.

‘‘မာနံ ပဟာယ သုသမာဟိတတ္တော၊

သုစေတသော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော၊

ဧကော အရညေ ဝိဟရံ အပ္ပမတ္တော၊

သ မစ္စုဓေယျဿ တရေယျ ပါရ’’န္တိ.

၁၀. အရညသုတ္တံ

၁၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘အရညေ ဝိဟရန္တာနံ၊ သန္တာနံ ဗြဟ္မစာရိနံ၊

ဧကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ၊ ကေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတီ’’တိ.

‘‘အတီတံ နာနုသောစန္တိ၊ နပ္ပဇပ္ပန္တိ နာဂတံ၊

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေန္တိ၊ တေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ’’.

‘‘အနာဂတပ္ပဇပ္ပါယ၊ အတီတဿာနုသောစနာ၊

ဧတေန ဗာလာ သုဿန္တိ၊ နဠောဝ ဟရိတော လုတော’’တိ.

နဠဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဩဃံ နိမောက္ခံ ဥပနေယျံ၊ အစ္စေန္တိ ကတိဆိန္ဒိ စ၊

ဇာဂရံ အပ္ပဋိဝိဒိတာ၊ သုသမ္မုဋ္ဌာ မာနကာမိနာ၊

အရညေ ဒသမော ဝုတ္တော၊ ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတိ.

၂. နန္ဒနဝဂ္ဂေါ

၁. နန္ဒနသုတ္တံ

၁၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတရာ တာဝတိံသကာယိကာ ဒေဝတာ နန္ဒနေ ဝနေ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတာ ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရိယမာနာ [ပရိစာရိယမာနာ (သျာ. ကံ. က.)] တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘န တေ သုခံ ပဇာနန္တိ၊ ယေ န ပဿန္တိ နန္ဒနံ၊

အာဝါသံ နရဒေဝါနံ၊ တိဒသာနံ ယသဿိန’’န္တိ.

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတရာ ဒေဝတာ တံ ဒေဝတံ ဂါထာယ ပစ္စဘာသိ –

‘‘န တွံ ဗာလေ ပဇာနာသိ၊ ယထာ အရဟတံ ဝစော၊

အနိစ္စာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ [သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ (သီ. သျာ. ကံ.)]၊ ဥပ္ပါဒဝယဓမ္မိနော၊

ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တေသံ ဝူပသမော သုခေါ’’တိ.

၂. နန္ဒတိသုတ္တံ

၁၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘နန္ဒတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ၊

ဂေါမာ [ဂေါမိကော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဂေါဟိ တထေဝ နန္ဒတိ၊

ဥပဓီဟိ နရဿ နန္ဒနာ၊

န ဟိ သော နန္ဒတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ.

‘‘သောစတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ၊

ဂေါမာ ဂေါဟိ တထေဝ သောစတိ၊

ဥပဓီဟိ နရဿ သောစနာ၊

န ဟိ သော သောစတိ ယော နိရူပဓီ’’တိ.

၃. နတ္ထိပုတ္တသမသုတ္တံ

၁၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘နတ္ထိ ပုတ္တသမံ ပေမံ၊ နတ္ထိ ဂေါသမိတံ ဓနံ၊

နတ္ထိ သူရိယသမာ [သုရိယသမာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] အာဘာ၊ သမုဒ္ဒပရမာ သရာ’’တိ.

‘‘နတ္ထိ အတ္တသမံ ပေမံ၊ နတ္ထိ ဓညသမံ ဓနံ၊

နတ္ထိ ပညာသမာ အာဘာ၊ ဝုဋ္ဌိ ဝေ ပရမာ သရာ’’တိ.

၄. ခတ္တိယသုတ္တံ

၁၄. ‘‘ခတ္တိယော ဒွိပဒံ သေဋ္ဌော၊ ဗလီဗဒ္ဒေါ [ဗလိဝဒ္ဒေါ (သီ. ပီ.)၊ ဗလိဗဒ္ဒေါ (သျာ. ကံ. က.)] စတုပ္ပဒံ.

ကောမာရီ သေဋ္ဌာ ဘရိယာနံ၊ ယော စ ပုတ္တာန ပုဗ္ဗဇော’’တိ.

‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒံ သေဋ္ဌော၊ အာဇာနီယော စတုပ္ပဒံ၊

သုဿူသာ သေဋ္ဌာ ဘရိယာနံ၊ ယော စ ပုတ္တာနမဿဝေါ’’တိ.

၅. သဏမာနသုတ္တံ

၁၅. ‘‘ဌိတေ မဇ္ဈနှိကေ [မဇ္ဈန္တိကေ (သဗ္ဗတ္ထ)] ကာလေ၊ သန္နိသီဝေသု ပက္ခိသု.

သဏတေဝ ဗြဟာရညံ [မဟာရညံ (က. သီ. သျာ. ကံ. က.)]၊ တံ ဘယံ ပဋိဘာတိ မ’’န္တိ.

‘‘ဌိတေ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ၊ သန္နိသီဝေသု ပက္ခိသု၊

သဏတေဝ ဗြဟာရညံ၊ သာ ရတိ ပဋိဘာတိ မ’’န္တိ.

၆. နိဒ္ဒါတန္ဒီသုတ္တံ

၁၆. ‘‘နိဒ္ဒါ တန္ဒီ ဝိဇမ္ဘိတာ [တန္ဒိ ဝိဇမ္ဘိကာ (သီ. ပီ.)]၊ အရတီ ဘတ္တသမ္မဒေါ.

ဧတေန နပ္ပကာသတိ၊ အရိယမဂ္ဂေါ ဣဓ ပါဏိန’’န္တိ.

‘‘နိဒ္ဒံ တန္ဒိံ ဝိဇမ္ဘိတံ၊ အရတိံ ဘတ္တသမ္မဒံ၊

ဝီရိယေန [ဝိရိယေန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] နံ ပဏာမေတွာ၊ အရိယမဂ္ဂေါ ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ.

၇. ဒုက္ကရသုတ္တံ

၁၇. ‘‘ဒုက္ကရံ ဒုတ္တိတိက္ခဉ္စ၊ အဗျတ္တေန စ သာမညံ.

ဗဟူဟိ တတ္ထ သမ္ဗာဓာ၊ ယတ္ထ ဗာလော ဝိသီဒတီ’’တိ.

‘‘ကတိဟံ စရေယျ သာမညံ၊ စိတ္တံ စေ န နိဝါရယေ၊

ပဒေ ပဒေ ဝိသီဒေယျ၊ သင်္ကပ္ပါနံ ဝသာနုဂေါ’’တိ.

‘‘ကုမ္မောဝ အင်္ဂါနိ သကေ ကပါလေ၊

သမောဒဟံ ဘိက္ခု မနောဝိတက္ကေ၊

အနိဿိတော အညမဟေဌယာနော၊

ပရိနိဗ္ဗုတော နူပဝဒေယျ ကဉ္စီ’’တိ.

၈. ဟိရီသုတ္တံ

၁၈. ‘‘ဟိရီနိသေဓော ပုရိသော၊ ကောစိ လောကသ္မိံ ဝိဇ္ဇတိ.

ယော နိန္ဒံ အပဗောဓတိ [အပဗောဓေတိ (သျာ. ကံ. က.)]၊ အဿော ဘဒြော ကသာမိဝါ’’တိ.

‘‘ဟိရီနိသေဓာ တနုယာ၊ ယေ စရန္တိ သဒါ သတာ၊

အန္တံ ဒုက္ခဿ ပပ္ပုယျ၊ စရန္တိ ဝိသမေ သမ’’န္တိ.

၉. ကုဋိကာသုတ္တံ

၁၉. ‘‘ကစ္စိ တေ ကုဋိကာ နတ္ထိ၊ ကစ္စိ နတ္ထိ ကုလာဝကာ၊

ကစ္စိ သန္တာနကာ နတ္ထိ၊ ကစ္စိ မုတ္တောသိ ဗန္ဓနာ’’တိ.

‘‘တဂ္ဃ မေ ကုဋိကာ နတ္ထိ၊ တဂ္ဃ နတ္ထိ ကုလာဝကာ၊

တဂ္ဃ သန္တာနကာ နတ္ထိ၊ တဂ္ဃ မုတ္တောမှိ ဗန္ဓနာ’’တိ.

‘‘ကိန္တာဟံ ကုဋိကံ ဗြူမိ၊ ကိံ တေ ဗြူမိ ကုလာဝကံ၊

ကိံ တေ သန္တာနကံ ဗြူမိ၊ ကိန္တာဟံ ဗြူမိ ဗန္ဓန’’န္တိ.

‘‘မာတရံ ကုဋိကံ ဗြူသိ၊ ဘရိယံ ဗြူသိ ကုလာဝကံ၊

ပုတ္တေ သန္တာနကေ ဗြူသိ၊ တဏှံ မေ ဗြူသိ ဗန္ဓန’’န္တိ.

‘‘သာဟု တေ ကုဋိကာ နတ္ထိ၊ သာဟု နတ္ထိ ကုလာဝကာ၊

သာဟု သန္တာနကာ နတ္ထိ၊ သာဟု မုတ္တောသိ ဗန္ဓနာ’’တိ.

၁၀. သမိဒ္ဓိသုတ္တံ