၈. သလ္လသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၈၀. အနိမိတ္တန္တိ သလ္လသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတော ကိရ ဥပဋ္ဌာကော ဧကော ဥပါသကော၊ တဿ ပုတ္တော ကာလမကာသိ. သော ပုတ္တသောကာဘိဘူတော သတ္တာဟံ နိရာဟာရော အဟောသိ. တံ အနုကမ္ပန္တော ဘဂဝါ တဿ ဃရံ ဂန္တွာ သောကဝိနောဒနတ္ထံ ဣမံ သုတ္တမဘာသိ.

တတ္ထ အနိမတ္တန္တိ ကိရိယာကာရနိမိတ္တဝိရဟိတံ. ယထာ ဟိ ‘‘ယဒါဟံ အက္ခိံ ဝါ နိခဏိဿာမိ၊ ဘမုကံ ဝါ ဥက္ခိပိဿာမိ၊ တေန နိမိတ္တေန တံ ဘဏ္ဍံ အဝဟရာ’’တိအာဒီသု ကိရိယာကာရနိမိတ္တမတ္ထိ၊ န ဧဝံ ဇီဝိတေ. န ဟိ သက္ကာ လဒ္ဓုံ ‘‘ယာဝါဟံ ဣဒံ ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရောမိ၊ တာဝ တွံ ဇီဝ၊ မာ မီယာ’’တိ. အနညာတန္တိ အတော ဧဝ န သက္ကာ ဧကံသေန အညာတုံ ‘‘ဧတ္တကံ ဝါ ဧတ္တကံ ဝါ ကာလံ ဣမိနာ ဇီဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဂတိယာ အာယုပရိယန္တဝသေန ဝါ. ယထာ ဟိ စာတုမဟာရာဇိကာဒီနံ ပရိမိတံ အာယု၊ န တထာ မစ္စာနံ၊ ဧဝမ္ပိ ဧကံသေန အနညာတံ.

ကသိရန္တိ အနေကပစ္စယပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိဘာဝတော ကိစ္ဆံ န သုခယာပနီယံ. တထာ ဟိ တံ အဿာသပဋိဗဒ္ဓဉ္စ၊ ပဿာသပဋိဗဒ္ဓဉ္စ၊ မဟာဘူတပဋိဗဒ္ဓဉ္စ၊ ကဗဠီကာရာဟာရပဋိဗဒ္ဓဉ္စ၊ ဥသ္မာပဋိဗဒ္ဓဉ္စ၊ ဝိညာဏပဋိဗဒ္ဓဉ္စ. အနဿသန္တောပိ ဟိ န ဇီဝတိ အပဿသန္တောပိ. စတူသု စ ဓာတူသု ကဋ္ဌမုခါဒိအာသီဝိသဒဋ္ဌော ဝိယ ကာယော ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန တာဝ ထဒ္ဓေါ ဟောတိ ကလိင်္ဂရသဒိသော. ယထာဟ –

‘‘ပတ္ထဒ္ဓေါ ဘဝတီ ကာယော၊ ဒဋ္ဌော ကဋ္ဌမုခေန ဝါ၊

ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန၊ ဟောတိ ကဋ္ဌမုခေဝ သော’’တိ. (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၈၄)၊

အာပေါဓာတုပ္ပကောပေန ပူတိဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဂ္ဃရိတပုဗ္ဗမံသလောဟိတော အဋ္ဌိစမ္မာဝသေသော ဟောတိ. ယထာဟ –

‘‘ပူတိကော ဘဝတီ ကာယော၊ ဒဋ္ဌော ပူတိမုခေန ဝါ၊

အာပေါဓာတုပ္ပကောပေန၊ ဟောတိ ပူတိမုခေဝ သော’’တိ. (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၈၄)၊

တေဇောဓာတုပ္ပကောပေန အင်္ဂါရကာသုယံ ပက္ခိတ္တော ဝိယ သမန္တာ ပရိဍယှတိ. ယထာဟ –

‘‘သန္တတ္တော ဘဝတီ ကာယော၊ ဒဋ္ဌော အဂ္ဂိမုခေန ဝါ၊

တေဇောဓာတုပ္ပကောပေန၊ ဟောတိ အဂ္ဂိမုခေဝ သော’’တိ. (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၈၄)၊

ဝါယောဓာတုပ္ပကောပေန သဉ္ဆိဇ္ဇမာနသန္ဓိဗန္ဓနော ပါသာဏေဟိ ကောဋ္ဋေတွာ သဉ္စုဏ္ဏိယမာနဋ္ဌိကော ဝိယ စ ဟောတိ. ယထာဟ –

‘‘သဉ္ဆိန္နော ဘဝတီ ကာယော၊ ဒဋ္ဌော သတ္ထမုခေန ဝါ၊

ဝါယောဓာတုပ္ပကောပေန၊ ဟောတိ သတ္ထမုခေဝ သော’’တိ. (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၈၄)၊

ဓာတုပ္ပကောပဗျာပန္နကာယောပိ စ န ဇီဝတိ. ယဒါ ပန တာ ဓာတုယော အညမညံ ပတိဋ္ဌာနာဒိကိစ္စံ သာဓေန္တာပိ သမံ ဝဟန္တိ၊ တဒါ ဇီဝိတံ ပဝတ္တတိ. ဧဝံ မဟာဘူတပဋိဗဒ္ဓဉ္စ ဇီဝိတံ. ဒုဗ္ဘိက္ခာဒီသု ပန အာဟာရုပစ္ဆေဒေန သတ္တာနံ ဇီဝိတက္ခယော ပါကဋော ဧဝ. ဧဝံ ကဗဠီကာရာဟာရပဋိဗဒ္ဓဉ္စ ဇီဝိတံ. တထာ အသိတပီတာဒိပရိပါကေ ကမ္မဇတေဇေ ခီဏေ သတ္တာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏန္တာပိ ပါကဋာ ဧဝ. ဧဝံ ဥသ္မာပဋိဗဒ္ဓဉ္စ ဇီဝိတံ. ဝိညာဏေ ပန နိရုဒ္ဓေ နိရုဒ္ဓတော ပဘုတိ သတ္တာနံ န ဟောတိ ဇီဝိတန္တိ ဧဝမ္ပိ လောကေ ပါကဋမေဝ. ဧဝံ ဝိညာဏပဋိဗဒ္ဓဉ္စ ဇီဝိတံ. ဧဝံ အနေကပစ္စယပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိဘာဝတော ကသိရံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပရိတ္တဉ္စာတိ အပ္ပကံ၊ ဒေဝါနံ ဇီဝိတံ ဥပနိဓာယ တိဏဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒုသဒိသံ၊ စိတ္တက္ခဏတော ဥဒ္ဓံ အဘာဝေန ဝါ ပရိတ္တံ. အတိဒီဃာယုကောပိ ဟိ သတ္တော အတီတေန စိတ္တေန ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝတိ န ဇီဝိဿတိ၊ အနာဂတေန ဇီဝိဿတိ န ဇီဝတိ န ဇီဝိတ္ထ၊ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဇီဝတိ န ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝိဿတိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ –

‘‘ဇီဝိတံ အတ္တဘာဝေါ စ၊ သုခဒုက္ခာ စ ကေဝလာ၊

ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာ၊ လဟုသော ဝတ္တတေ ခဏော.

‘‘စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ၊ ကပ္ပါ တိဋ္ဌန္တိ ယေ မရူ၊

နတွေဝ တေပိ ဇီဝန္တိ၊ ဒွီဟိ စိတ္တေဟိ သံယုတာ’’တိ. (မဟာနိ. ၁၀)၊

တဉ္စ ဒုက္ခေန သံယုတန္တိ တဉ္စ ဇီဝိတံ ဧဝံ အနိမိတ္တမနညာတံ ကသိရံ ပရိတ္တဉ္စ သမာနမ္ပိ သီတုဏှဍံသမကသာဒိသမ္ဖဿခုပ္ပိပါသာသင်္ခါရဒုက္ခဝိပရိဏာမဒုက္ခဒုက္ခဒုက္ခေဟိ သံယုတံ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယသ္မာ ဤဒိသံ မစ္စာနံ ဇီဝိတံ၊ တသ္မာ တွံ ယာဝ တံ ပရိက္ခယံ န ဂစ္ဆတိ၊ တာဝ ဓမ္မစရိယမေဝ ဗြူဟယ၊ မာ ပုတ္တမနုသောစာတိ.

၅၈၁. အထာပိ မညေယျာသိ ‘‘သဗ္ဗူပကရဏေဟိ ပုတ္တံ အနုရက္ခန္တဿာပိ မေ သော မတော၊ တေန သောစာမီ’’တိ၊ ဧဝမ္ပိ မာ သောစိ. န ဟိ သော ဥပက္ကမော အတ္ထိ၊ ယေန ဇာတာ န မိယျရေ၊ န ဟိ သက္ကာ ကေနစိ ဥပက္ကမေန ဇာတာ သတ္တာ မာ မရန္တူတိ ရက္ခိတုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတော ယသ္မာ သော ‘‘ဇရံ ပတွာ နာမ၊ ဘန္တေ၊ မရဏံ အနုရူပံ၊ အတိဒဟရော မေ ပုတ္တော မတော’’တိ စိန္တေသိ၊ တသ္မာ အာဟ ‘‘ဇရမ္ပိ ပတွာ မရဏံ၊ ဧဝံဓမ္မာ ဟိ ပါဏိနော’’တိ၊ ဇရံ ပတွာပိ အပ္ပတွာပိ မရဏံ၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ နိယမောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၅၈၂. ဣဒါနိ တမတ္ထံ နိဒဿနေန သာဓေန္တော ‘‘ဖလာနမိဝ ပက္ကာန’’န္တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ယထာ ဖလာနံ ပက္ကာနံ ယသ္မာ သူရိယုဂ္ဂမနတော ပဘုတိ သူရိယာတပေန သန္တပ္ပမာနေ ရုက္ခေ ပထဝိရသော စ အာပေါရသော စ ပတ္တတော သာခံ သာခတော ခန္ဓံ ခန္ဓတော မူလန္တိ ဧဝံ အနုက္ကမေန မူလတော ပထဝိမေဝ ပဝိသတိ၊ ဩဂမနတော ပဘုတိ ပန ပထဝိတော မူလံ မူလတော ခန္ဓန္တိ ဧဝံ အနုက္ကမေန သာခါပတ္တပလ္လဝါဒီနိ ပုန အာရောဟတိ၊ ဧဝံ အာရောဟန္တော စ ပရိပါကဂတေ ဖလေ ဝဏ္ဋမူလံ န ပဝိသတိ. အထ သူရိယာတပေန တပ္ပမာနေ ဝဏ္ဋမူလေ ပရိဠာဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တေန တာနိ ဖလာနိ ပါတော ပါတော နိစ္စကာလံ ပတန္တိ၊ နေသံ ပါတော ပတနတော ဘယံ ဟောတိ၊ ပတနာ ဘယံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဇာတာနံ မစ္စာနံ နိစ္စံ မရဏတော ဘယံ. ပက္ကဖလသဒိသာ ဟိ သတ္တာတိ.

၅၈၃-၆. ကိဉ္စ ဘိယျော ‘‘ယထာပိ ကုမ္ဘကာရဿ။ပေ။ ဇီဝိတ’’န္တိ. တသ္မာ ‘‘ဒဟရာ စ။ပေ။ ပရာယဏာ’’တိ ဧဝံ ဂဏှ၊ ဧဝဉ္စ ဂဟေတွာ ‘‘တေသံ မစ္စု။ပေ။ ဉာတီ ဝါ ပန ဉာတကေ’’တိ ဧဝမ္ပိ ဂဏှ. ယသ္မာ စ န ပိတာ တာယတေ ပုတ္တံ၊ ဉာတီ ဝါ ပန ဉာတကေ၊ တသ္မာ ပေက္ခတံယေဝ။ပေ။ နီယတိ.

တတ္ထ အယံ ယောဇနာ – ပဿမာနာနံယေဝ ဉာတီနံ ‘‘အမ္မ၊ တာတာ’’တိအာဒိနာ နယေန ပုထု အနေကပ္ပကာရကံ လာလပတံယေဝ မစ္စာနံ ဧကမေကော မစ္စော ယထာ ဂေါ ဝဇ္ဈော ဧဝံ နီယတိ၊ ဧဝံ ပဿ၊ ဥပါသက၊ ယာဝ အတာဏော လောကောတိ.

၅၈၇. တတ္ထ ယေ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒယော ဓိတိသမ္ပန္နာ၊ တေ ‘‘ဧဝမဗ္ဘာဟတော လောကော မစ္စုနာ စ ဇရာယ စ၊ သော န သက္ကာ ကေနစိ ပရိတ္တာဏံ ကာတု’’န္တိ ယသ္မာ ဇာနန္တိ၊ တသ္မာ ဓီရာ န သောစန္တိ ဝိဒိတွာ လောကပရိယာယံ. ဣမံ လောကသဘာဝံ ဉတွာ န သောစန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၅၈၈. တွံ ပန ယဿ မဂ္ဂံ။ပေ။ ပရိဒေဝသိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယဿ မာတုကုစ္ဆိံ အာဂတဿ အာဂတမဂ္ဂံ ဝါ ဣတော စဝိတွာ အညတ္ထ ဂတဿ ဂတမဂ္ဂံ ဝါ န ဇာနာသိ၊ တဿ ဣမေ ဥဘော အန္တေ အသမ္ပဿံ နိရတ္ထံ ပရိဒေဝသိ. ဓီရာ ပန တေ ပဿန္တာ ဝိဒိတွာ လောကပရိယာယံ န သောစန္တီတိ.

၅၈၉. ဣဒါနိ ‘‘နိရတ္ထံ ပရိဒေဝသီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပရိဒေဝနာယ နိရတ္ထကဘာဝံ သာဓေန္တော ‘‘ပရိဒေဝယမာနော စေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဒဗ္ဗဟေတိ ဥဗ္ဗဟေယျ ဓာရေယျ၊ အတ္တနိ သဉ္ဇနေယျာတိ အတ္ထော. သမ္မူဠှော ဟိံသမတ္တာနန္တိ သမ္မူဠှော ဟုတွာ အတ္တာနံ ဗာဓေန္တော. ကယိရာ စေ နံ ဝိစက္ခဏောတိ ယဒိ တာဒိသော ကဉ္စိ အတ္ထံ ဥဒဗ္ဗဟေ၊ ဝိစက္ခဏောပိ နံ ပရိဒေဝံ ကရေယျ.

၅၉၀. န ဟိ ရုဏ္ဏေနာတိ ဧတ္ထာယံ ယောဇနာ – န ပန ကောစိ ရုဏ္ဏေန ဝါ သောကေန ဝါ စေတသော သန္တိံ ပပ္ပေါတိ၊ အပိစ ခေါ ပန ရောဒတော သောစတော စ ဘိယျော အဿ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဒုက္ခံ၊ သရီရဉ္စ ဒုဗ္ဗဏ္ဏိယာဒီဟိ ဥပဟညတီတိ.

၅၉၁. န တေန ပေတာတိ တေန ပရိဒေဝနေန ကာလကတာ န ပါလေန္တိ န ယာပေန္တိ၊ န တံ တေသံ ဥပကာရာယ ဟောတိ. တသ္မာ နိရတ္ထာ ပရိဒေဝနာတိ.

၅၉၂. န ကေဝလဉ္စ နိရတ္ထာ၊ အနတ္ထမ္ပိ အာဝဟတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ သောကမပ္ပဇဟံ ။ပေ။ ဝသမနွဂူ. တတ္ထ အနုတ္ထုနန္တောတိ အနုသောစန္တော. ဝသမနွဂူတိ ဝသံ ဂတော.

၅၉၃. ဧဝမ္ပိ နိရတ္ထကတ္တံ အနတ္ထာဝဟတ္တဉ္စ သောကဿ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သောကဝိနယတ္ထံ ဩဝဒန္တော ‘‘အညေပိ ပဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဂမိနေတိ ဂမိကေ၊ ပရလောကဂမနသဇ္ဇေ ဌိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဖန္ဒန္တေဝိဓ ပါဏိနောတိ မရဏဘယေန ဖန္ဒမာနေယေဝ ဣဓ သတ္တေ.

၅၉၄. ယေန ယေနာတိ ယေနာကာရေန မညန္တိ ‘‘ဒီဃာယုကော ဘဝိဿတိ၊ အရောဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ. တတော တံ အညထာယေဝ ဟောတိ၊ သော ဧဝံ မညိတော မရတိပိ၊ ရောဂီပိ ဟောတိ. ဧတာဒိသော အယံ ဝိနာဘာဝေါ မညိတပ္ပစ္စနီကေန ဟောတိ၊ ပဿ၊ ဥပါသက၊ လောကသဘာဝန္တိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပါယယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၅၉၆. အရဟတော သုတွာတိ ဣမံ ဧဝရူပံ အရဟတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ. နေသော လဗ္ဘာ မယာ ဣတီတိ သော ပေတော ‘‘ဣဒါနိ မယာ ပုန ဇီဝတူ’’တိ န လဗ္ဘာ ဣတိ ပရိဇာနန္တော၊ ဝိနေယျ ပရိဒေဝိတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၅၉၇. ကိဉ္စ ဘိယျော – ‘‘ယထာ သရဏမာဒိတ္တံ။ပေ။ ဓံသယေ’’တိ. တတ္ထ ဓီရော ဓိတိသမ္ပဒါယ၊ သပညော သာဘာဝိကပညာယ၊ ပဏ္ဍိတော ဗာဟုသစ္စပညာယ၊ ကုသလော စိန္တကဇာတိကတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော. စိန္တာမယသုတမယဘာဝနာမယပညာဟိ ဝါ ယောဇေတဗ္ဗံ.

၅၉၈-၉. န ကေဝလဉ္စ သောကမေဝ၊ ပရိဒေဝံ။ပေ။ သလ္လမတ္တနော. တတ္ထ ပဇပ္ပန္တိ တဏှံ. ဒေါမနဿန္တိ စေတသိကဒုက္ခံ. အဗ္ဗဟေတိ ဥဒ္ဓရေ. သလ္လန္တိ ဧတမေဝ တိပ္ပကာရံ ဒုန္နီဟရဏဋ္ဌေန အန္တောဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန စ သလ္လံ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ သတ္တဝိဓံ ရာဂါဒိသလ္လံ ဝါ. ဧတသ္မိဉှိ အဗ္ဗူဠှေ သလ္လေ အဗ္ဗူဠှသလ္လော။ပေ။ နိဗ္ဗုတောတိ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ. တတ္ထ အသိတောတိ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အနိဿိတော. ပပ္ပုယျာတိ ပါပုဏိတွာ. သေသံ ဣဓ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ၊ တသ္မာ န ဝဏ္ဏိတံ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ သလ္လသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.