၂. ပဓာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၂၈. တံ မံ ပဓာနပဟိတတ္တန္တိ ပဓာနသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ‘‘ပဓာနာယ ဂမိဿာမိ၊ ဧတ္ထ မေ ရဉ္ဇတီ မနော’’တိ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပဗ္ဗဇ္ဇာသုတ္တံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဘဂဝါ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နော စိန္တေသိ – ‘‘မယာ ဆဗ္ဗဿာနိ ပဓာနံ ပတ္ထယမာနေန ဒုက္ကရကာရိကာ ကတာ၊ တံ အဇ္ဇ ဘိက္ခူနံ ကထေဿာမီ’’တိ. အထ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော ‘‘တံ မံ ပဓာနပဟိတတ္တ’’န္တိ အာရဘိတွာ ဣမံ သုတ္တမဘာသိ.

တတ္ထ တံ မန္တိ ဒွီဟိပိ ဝစနေဟိ အတ္တာနမေဝ နိဒ္ဒိသတိ. ပဓာနပဟိတတ္တန္တိ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ ပေသိတစိတ္တံ ပရိစ္စတ္တအတ္တဘာဝံ ဝါ. နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတီတိ လက္ခဏံ နိဒ္ဒိသတိ. လက္ခဏဉှိ ပဓာနပဟိတတ္တာယ နေရဉ္ဇရာ နဒီ. တေနေဝ စေတ္ထ ဥပယောဂဝစနံ. အယံ ပနတ္ထော ‘‘နဒိယာ နေရဉ္ဇရာယာ’’တိ၊ နေရဉ္ဇရာယ တီရေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိပရက္ကမ္မာတိ အတီဝ ပရက္ကမိတွာ. ဈာယန္တန္တိ အပ္ပါဏကဇ္ဈာနမနုယုဉ္ဇန္တံ. ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမဿ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂမတ္ထံ.

၄၂၉. နမုစီတိ မာရော. သော ဟိ အတ္တနော ဝိသယာ နိက္ခမိတုကာမေ ဒေဝမနုဿေ န မုဉ္စတိ၊ အန္တရာယံ နေသံ ကရောတိ၊ တသ္မာ ‘‘နမုစီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ကရုဏံ ဝါစန္တိ အနုဒ္ဒယာယုတ္တံ ဝါစံ. ဘာသမာနော ဥပါဂမီတိ ဣဒံ ဥတ္တာနမေဝ. ကသ္မာ ပန ဥပါဂတော? မဟာပုရိသော ကိရ ဧကဒိဝသံ စိန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗဒါ အာဟာရံ ပရိယေသမာနော ဇီဝိတေ သာပေက္ခော ဟောတိ၊ န စ သက္ကာ ဇီဝိတေ သာပေက္ခေန အမတံ အဓိဂန္တု’’န္တိ. တတော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ၊ တေန ကိသော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စ အဟောသိ. အထ မာရော ‘‘အယံ သမ္ဗောဓာယ မဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ န ဟောတီတိ အဇာနန္တော အတိဃောရံ တပံ ကရောတိ၊ ကဒါစိ မမ ဝိသယံ အတိက္ကမေယျာ’’တိ ဘီတော ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဝတွာ ဝါရေဿာမီ’’တိ အာဂတော. တေနေဝါဟ – ‘‘ကိသော တွမသိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော၊ သန္တိကေ မရဏံ တဝါ’’တိ.

၄၃၀. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ အထဿ မရဏသန္တိကဘာဝံ သာဝေန္တော အာဟ – ‘‘သဟဿဘာဂေါ မရဏဿ၊ ဧကံသော တဝ ဇီဝိတ’’န္တိ. တဿတ္ထော – သဟဿံ ဘာဂါနံ အဿာတိ သဟဿဘာဂေါ. ကော သော? မရဏဿ ပစ္စယောတိ ပါဌသေသော. ဧကော အံသောတိ ဧကံသော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အယံ အပ္ပါဏကဇ္ဈာနာဒိသဟဿဘာဂေါ တဝ မရဏဿ ပစ္စယော၊ တတော ပန တေ ဧကော ဧဝ ဘာဂေါ ဇီဝိတံ၊ ဧဝံ သန္တိကေ မရဏံ တဝါတိ. ဧဝံ မရဏဿ သန္တိကဘာဝံ သာဝေတွာ အထ နံ ဇီဝိတေ သမုဿာဟေန္တော အာဟ ‘‘ဇီဝ ဘော ဇီဝိတံ သေယျော’’တိ. ကထံ သေယျောတိ စေ. ဇီဝံ ပုညာနိ ကာဟသီတိ.

၄၃၁. အထ အတ္တနာ သမ္မတာနိ ပုညာနိ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘စရတော စ တေ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ. တတ္ထ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ကာလေန ကာလံ မေထုနဝိရတိံ သန္ဓာယာဟ၊ ယံ တာပသာ ကရောန္တိ. ဇူဟတောတိ ဇုဟန္တဿ. သေသမေတ္ထ ပါကဋမေဝ.

၄၃၂. ဒုဂ္ဂေါ မဂ္ဂေါတိ ဣမံ ပန အဍ္ဎဂါထံ ပဓာနဝိစ္ဆန္ဒံ ဇနေန္တော အာဟ. တတ္ထ အပ္ပါဏကဇ္ဈာနာဒိဂဟနတ္တာ ဒုက္ခေန ဂန္တဗ္ဗောတိ ဒုဂ္ဂေါ၊ ဒုက္ခိတကာယစိတ္တေန ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ဒုက္ကရော၊ သန္တိကမရဏေန တာဒိသေနာပိ ပါပုဏိတုံ အသက္ကုဏေယျတော ဒုရဘိသမ္ဘဝေါတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတော ပရံ ဣမာ ဂါထာ ဘဏံ မာရော၊ အဋ္ဌာ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေတိ အယမုပဍ္ဎဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဝုတ္တာ. သကလဂါထာပီတိ ဧကေ. ဘဂဝတာ ဧဝ ပန ပရံ ဝိယ အတ္တာနံ နိဒ္ဒိသန္တေန သဗ္ဗမေတ္ထ ဧဝံဇာတိကံ ဝုတ္တန္တိ အယမမှာကံ ခန္တိ. တတ္ထ အဋ္ဌာတိ အဋ္ဌာသိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

၄၃၃. ဆဋ္ဌဂါထာယ ယေနတ္ထေနာတိ ဧတ္ထ ပရေသံ အန္တရာယကရဏေန အတ္တနော အတ္ထေန တွံ၊ ပါပိမ၊ အာဂတောသီတိ အယမဓိပ္ပါယော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

၄၃၄. ‘‘ဇီဝံ ပုညာနိ ကာဟသီ’’တိ ဣဒံ ပန ဝစနံ ပဋိက္ခိပန္တော ‘‘အဏုမတ္တောပီ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပုညေနာတိ ဝဋ္ဋဂါမိံ မာရေန ဝုတ္တံ ပုညံ သန္ဓာယ ဘဏတိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

၄၃၅. ဣဒါနိ ‘‘ဧကံသော တဝ ဇီဝိတ’’န္တိ ဣဒံ ဝစနံ အာရဗ္ဘ မာရံ သန္တဇ္ဇေန္တော ‘‘အတ္ထိ သဒ္ဓါ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ. တတြာယမဓိပ္ပါယော – အရေ၊ မာရ၊ ယော အနုတ္တရေ သန္တိဝရပဒေ အဿဒ္ဓေါ ဘဝေယျ၊ သဒ္ဓေါပိ ဝါ ကုသီတော၊ သဒ္ဓေါ အာရဒ္ဓဝီရိယော သမာနောပိ ဝါ ဒုပ္ပညော၊ တံ တွံ ဇီဝိတမနုပုစ္ဆမာနော သောဘေယျာသိ၊ မယှံ ပန အနုတ္တရေ သန္တိဝရပဒေ ဩကပ္ပနသဒ္ဓါ အတ္ထိ၊ တထာ ကာယိကစေတသိကမသိထိလပရက္ကမတာသင်္ခါတံ ဝီရိယံ၊ ဝဇိရူပမာ ပညာ စ မမ ဝိဇ္ဇတိ၊ သော တွံ ဧဝံ မံ ပဟိတတ္တံ ဥတ္တမဇ္ဈာသယံ ကိံ ဇီဝမနုပုစ္ဆသိ၊ ကသ္မာ ဇီဝိတံ ပုစ္ဆသိ. ပညာ စ မမာတိ ဧတ္ထ စ သဒ္ဒေန သတိ သမာဓိ စ. ဧဝံ သန္တေ ယေဟိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတာ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏန္တိ၊ တေသု ဧကေနာပိ အဝိရဟိတံ ဧဝံ မံ ပဟိတတ္တံ ကိံ ဇီဝမနုပုစ္ဆသိ? နနု – ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ ဝီရိယမာရဘတော ဒဠှံ (ဓ. ပ. ၁၁၂). ပညဝန္တဿ ဈာယိနော၊ ပဿတော ဥဒယဗ္ဗယန္တိ (ဓ. ပ. ၁၁၁၊ ၁၁၃).

၄၃၆-၈. ဧဝံ မာရံ သန္တဇ္ဇေတွာ အတ္တနော ဒေဟစိတ္တပ္ပဝတ္တိံ ဒဿေန္တော ‘‘နဒီနမပီ’’ပိ ဂါထာတ္တယမာဟ. တမတ္ထတော ပါကဋမေဝ. အယံ ပန အဓိပ္ပါယဝဏ္ဏနာ – ယွာယံ မမ သရီရေ အပ္ပါဏကဇ္ဈာနဝီရိယဝေဂသမုဋ္ဌိတော ဝါတော ဝတ္တတိ၊ လောကေ ဂင်္ဂါယမုနာဒီနံ နဒီနမ္ပိ သောတာနိ အယံ ဝိသောသယေ၊ ကိဉ္စ မေ ဧဝံ ပဟိတတ္တဿ စတုနာဠိမတ္တံ လောဟိတံ န ဥပသောသေယျ. န ကေဝလဉ္စ မေ လောဟိတမေဝ သုဿတိ၊ အပိစ ခေါ ပန တမှိ လောဟိတေ သုဿမာနမှိ ဗဒ္ဓါဗဒ္ဓဘေဒံ သရီရာနုဂတံ ပိတ္တံ၊ အသိတပီတာဒိပဋိစ္ဆာဒကံ စတုနာဠိမတ္တမေဝ သေမှဉ္စ၊ ကိဉ္စာပရံ တတ္တကမေဝ မုတ္တဉ္စ ဩဇဉ္စ သုဿတိ၊ တေသု စ သုဿမာနေသု မံသာနိပိ ခီယန္တိ၊ တဿ မေ ဧဝံ အနုပုဗ္ဗေန မံသေသု ခီယမာနေသု ဘိယျော စိတ္တံ ပသီဒတိ၊ န တွေဝ တပ္ပစ္စယာ သံသီဒတိ. သော တွံ ဤဒိသံ စိတ္တမဇာနန္တော သရီရမတ္တမေဝ ဒိသွာ ဘဏသိ ‘‘ကိသော တွမသိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော၊ သန္တိကေ မရဏံ တဝါ’’တိ. န ကေဝလဉ္စ မေ စိတ္တမေဝ ပသီဒတိ၊ အပိစ ခေါ ပန ဘိယျော သတိ စ ပညာ စ သမာဓိ မမ တိဋ္ဌတိ၊ အဏုမတ္တောပိ ပမာဒေါ ဝါ သမ္မောဟော ဝါ စိတ္တဝိက္ခေပေါ ဝါ နတ္ထိ၊ တဿ မယှံ ဧဝံ ဝိဟရတော ယေ ကေစိ သမဏဗြာဟ္မဏာ အတီတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အနာဂတံ ဝါ ဧတရဟိ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ တာသံ နိဒဿနဘူတံ ပတ္တဿ ဥတ္တမဝေဒနံ. ယထာ အညေသံ ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌာနံ သုခံ၊ သီတေန ဥဏှံ၊ ဥဏှေန သီတံ၊ ခုဒါယ ဘောဇနံ၊ ပိပါသာယ ဖုဋ္ဌာနံ ဥဒကံ အပေက္ခတေ စိတ္တံ၊ ဧဝံ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဧကကာမမ္ပိ နာပေက္ခကေ စိတ္တံ. ‘‘အဟော ဝတာဟံ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သုခသေယျံ သယေယျ’’န္တိ ဤဒိသေနာကာရေန မမ စိတ္တံ န ဥပ္ပန္နံ၊ ပဿ၊ တွံ မာရ၊ သတ္တဿ သုဒ္ဓတန္တိ.

၄၃၉-၄၁. ဧဝံ အတ္တနော သုဒ္ဓတံ ဒဿေတွာ ‘‘နိဝါရေဿာမိ တ’’န္တိ အာဂတဿ မာရဿ မနောရထဘဉ္ဇနတ္ထံ မာရသေနံ ကိတ္တေတွာ တာယ အပရာဇိတဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ’’တိအာဒိကာ ဆ ဂါထာယော အာဟ.

တတ္ထ ယသ္မာ အာဒိတောဝ အဂါရိယဘူတေ သတ္တေ ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမာ မောဟယန္တိ၊ တေ အဘိဘုယျ အနဂါရိယဘာဝံ ဥပဂတာနံ ပန္တေသု ဝါ သေနာသနေသု အညတရညတရေသု ဝါ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု အရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဘိရတိ ဒုက္ကရာ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၃၃၁). တတော တေ ပရပဋိဗဒ္ဓဇီဝိကတ္တာ ခုပ္ပိပါသာ ဗာဓေတိ၊ တာယ ဗာဓိတာနံ ပရိယေသနတဏှာ စိတ္တံ ကိလမယတိ၊ အထ နေသံ ကိလန္တစိတ္တာနံ ထိနမိဒ္ဓံ ဩက္ကမတိ. တတော ဝိသေသမနဓိဂစ္ဆန္တာနံ ဒုရဘိသမ္ဘဝေသု အရညဝနပတ္ထေသု သေနာသနေသု ဝိဟရတံ ဥတြာသသညိတာ ဘီရု ဇာယတိ၊ တေသံ ဥဿင်္ကိတပရိသင်္ကိတာနံ ဒီဃရတ္တံ ဝိဝေကရသမနဿာဒယမာနာနံ ဝိဟရတံ ‘‘န သိယာ နု ခေါ ဧသ မဂ္ဂေါ’’တိ ပဋိပတ္တိယံ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ဝိနောဒေတွာ ဝိဟရတံ အပ္ပမတ္တကေန ဝိသေသာဓိဂမေန မာနမက္ခထမ္ဘာ ဇာယန္တိ၊ တေပိ ဝိနောဒေတွာ ဝိဟရတံ တတော အဓိကတရံ ဝိသေသာဓိဂမံ နိဿာယ လာဘသက္ကာရသိလောကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ လာဘာဒိမုစ္ဆိတာ ဓမ္မပတိရူပကာနိ ပကာသေန္တာ မိစ္ဆာယသံ အဓိဂန္တွာ တတ္ထ ဌိတာ ဇာတိအာဒီဟိ အတ္တာနံ ဥက္ကံသေန္တိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေန္တိ၊ တသ္မာ ကာမာဒီနံ ပဌမသေနာဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၄၄၂-၃. ဧဝမေတံ ဒသဝိဓံ သေနံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ယသ္မာ သာ ကဏှဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ ကဏှဿ နမုစိနော ဥပကာရာယ သံဝတ္တတိ၊ တသ္မာ နံ တဝ သေနာတိ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ – ‘‘ဧသာ နမုစိ တေ သေနာ၊ ကဏှဿာဘိပ္ပဟာရိနီ’’တိ. တတ္ထ အဘိပ္ပဟာရိနီတိ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဃာတနီ နိပ္ပေါထနီ၊ အန္တရာယကရီတိ အတ္ထော. န နံ အသူရော ဇိနာတိ၊ ဇေတွာ စ လဘတေ သုခန္တိ ဧဝံ တဝ သေနံ အသူရော ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ သာပေက္ခော ပုရိသော န ဇိနာတိ၊ သူရော ပန ဇိနာတိ၊ ဇေတွာ စ မဂ္ဂသုခံ ဖလသုခဉ္စ အဓိဂစ္ဆတိ. ယသ္မာ စ လဘတေ သုခံ၊ တသ္မာ သုခံ ပတ္ထယမာနော အဟမ္ပိ ဧသ မုဉ္ဇံ ပရိဟရေတိ. သင်္ဂါမာဝစရာ အနိဝတ္တိနော ပုရိသာ အတ္တနော အနိဝတ္တနကဘာဝဝိညာပနတ္ထံ သီသေ ဝါ ဓဇေ ဝါ အာဝုဓေ ဝါ မုဉ္ဇတိဏံ ဗန္ဓန္တိ၊ တံ အယမ္ပိ ပရိဟရတိစ္စေဝ မံ ဓာရေဟိ. တဝ သေနာယ ပရာဇိတဿ ဓိရတ္ထု မမ ဇီဝိတံ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဓာရေဟိ – သင်္ဂါမေ မေ မတံ သေယျော၊ ယဉ္စေ ဇီဝေ ပရာဇိတော၊ ယေန ဇီဝိတေန ပရာဇိတော ဇီဝေ၊ တသ္မာ ဇီဝိတာ တယာ သမ္မာပဋိပန္နာနံ အန္တရာယကရေန သဒ္ဓိံ သင်္ဂါမေ မတံ မမ သေယျောတိ အတ္ထော.

၄၄၄. ကသ္မာ မတံ သေယျောတိ စေ? ယသ္မာ ပဂါဠှေတ္ထ။ပေ။ သုဗ္ဗတာ၊ ဧတ္ထ ကာမာဒိကာယ အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနပရိယောသာနာယ တဝ သေနာယ ပဂါဠှာ နိမုဂ္ဂါ အနုပဝိဋ္ဌာ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ န ဒိဿန္တိ၊ သီလာဒီဟိ ဂုဏေဟိ နပ္ပကာသန္တိ၊ အန္ဓကာရံ ပဝိဋ္ဌာ ဝိယ ဟောန္တိ. ဧတေ ဧဝံ ပဂါဠှာ သမာနာ သစေပိ ကဒါစိ ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ နိမုဇ္ဇနပုရိသော ဝိယ ‘‘သာဟု သဒ္ဓါ’’တိအာဒိနာ နယေန ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ၊ တထာပိ တာယ သေနာယ အဇ္ဈောတ္ထဋတ္တာ တဉ္စ မဂ္ဂံ န ဇာနန္တိ ခေမံ နိဗ္ဗာနဂါမီနံ၊ သဗ္ဗေပိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒယော ယေန ဂစ္ဆန္တိ သုဗ္ဗတာတိ. ဣမံ ပန ဂါထံ သုတွာ မာရော ပုန ကိဉ္စိ အဝတွာ ဧဝ ပက္ကာမိ.

၄၄၅-၆. ပက္ကန္တေ ပန တသ္မိံ မဟာသတ္တော တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ ကိဉ္စိပိ ဝိသေသံ အနဓိဂစ္ဆန္တော အနုက္ကမေန ‘‘သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’’တိအာဒီနိ စိန္တေတွာ ဩဠာရိကာဟာရံ အာဟာရေတွာ၊ ဗလံ ဂဟေတွာ၊ ဝိသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပဂေဝ သုဇာတာယ ပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ၊ ဘဒြဝနသဏ္ဍေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိတွာ၊ တတ္ထ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေန္တော ဒိဝသံ ဝီတိနာမေတွာ သာယနှသမယေ မဟာဗောဓိမဏ္ဍာဘိမုခေါ ဂန္တွာ သောတ္ထိယေန ဒိန္နာ အဋ္ဌ တိဏမုဋ္ဌိယော ဗောဓိမူလေ ဝိကိရိတွာ ဒသသဟဿလောကဓာတုဒေဝတာဟိ ကတသက္ကာရဗဟုမာနော –

‘‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ၊ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတု၊

ဥပသုဿတု နိဿေသံ၊ သရီရေ မံသလောဟိတ’’န္တိ. –

စတုရင်္ဂဝီရိယံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ‘‘န ဒါနိ ဗုဒ္ဓတ္တံ အပါပုဏိတွာ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ ပဋိညံ ကတွာ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ နိသီဒိ. တံ ဉတွာ မာရော ပါပိမာ ‘‘အဇ္ဇ သိဒ္ဓတ္ထော ပဋိညံ ကတွာ နိသိန္နော၊ အဇ္ဇေဝ ဒါနိဿ သာ ပဋိညာ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗာ’’တိ ဗောဓိမဏ္ဍတော ယာဝ စက္ကဝါဠမာယတံ ဒွါဒသယောဇနဝိတ္ထာရံ ဥဒ္ဓံ နဝယောဇနမုဂ္ဂတံ မာရသေနံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ဒိယဍ္ဎယောဇနသတပ္ပမာဏံ ဂိရိမေခလံ ဟတ္ထိရာဇာနံ အာရုယှ ဗာဟုသဟဿံ မာပေတွာ နာနာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ ‘‘ဂဏှထ၊ ဟနထ၊ ပဟရထာ’’တိ ဘဏန္တော အာဠဝကသုတ္တေ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဝုဋ္ဌိယော မာပေသိ၊ တာ မဟာပုရိသံ ပတွာ တတ္ထ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဧဝ သမ္ပဇ္ဇိံသု. တတော ဝဇိရင်္ကုသေန ဟတ္ထိံ ကုမ္ဘေ ပဟရိတွာ မဟာပုရိသဿ သမီပံ နေတွာ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ၊ ဘော သိဒ္ဓတ္ထ၊ ပလ္လင်္ကာ’’တိ အာဟ. မဟာပုရိသော ‘‘န ဥဋ္ဌဟာမိ မာရာ’’တိ ဝတွာ တံ ဓဇိနိံ သမန္တာ ဝိလောကေန္တော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ ‘‘သမန္တာ ဓဇိနိ’’န္တိ.

တတ္ထ ဓဇိနိန္တိ သေနံ. ယုတ္တန္တိ ဥယျုတ္တံ. သဝါဟနန္တိ ဂိရိမေခလနာဂရာဇသဟိတံ. ပစ္စုဂ္ဂစ္ဆာမီတိ အဘိမုခေါ ဥပရိ ဂမိဿာမိ၊ သော စ ခေါ တေဇေနေဝ၊ န ကာယေန. ကသ္မာ? မာ မံ ဌာနာ အစာဝယိ၊ မံ ဧတသ္မာ ဌာနာ အပရာဇိတပလ္လင်္ကာ မာရော မာ စာလေသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နပ္ပသဟတီတိ သဟိတုံ န သက္ကောတိ၊ နာဘိဘဝတိ ဝါ. အာမံ ပတ္တန္တိ ကာစဇာတံ မတ္တိကာဘာဇနံ. အသ္မနာတိ ပါသာဏေန. သေသမေတ္ထ ပါကဋမေဝ.

၄၄၇-၈. ဣဒါနိ ‘‘ဧတံ တေ မာရသေနံ ဘိန္ဒိတွာ တတော ပရံ ဝိဇိတသင်္ဂါမော သမ္ပတ္တဓမ္မရာဇာဘိသေကော ဣဒံ ကရိဿာမီ’’တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝသီကရိတွာ’’တိ. တတ္ထ ဝသီကရိတွာ သင်္ကပ္ပန္တိ မဂ္ဂဘာဝနာယ သဗ္ဗံ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ပဟာယ သမ္မာသင်္ကပ္ပဿေဝ ပဝတ္တနေန ဝသီကရိတွာ သင်္ကပ္ပံ. သတိဉ္စ သူပတိဋ္ဌိတန္တိ ကာယာဒီသု စတူသု ဌာနေသု အတ္တနော သတိဉ္စ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတံ ကရိတွာ ဧဝံ ဝသီကတသင်္ကပ္ပေါ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဿတိ ရဋ္ဌာ ရဋ္ဌံ ဝိစရိဿာမိ ဒေဝမနုဿဘေဒေ ပုထူ သာဝကေ ဝိနယန္တော. အထ မယာ ဝိနီယမာနာ တေ အပ္ပမတ္တာ။ပေ။ န သောစရေ၊ တံ နိဗ္ဗာနာမတမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

၄၄၉-၅၁. အထ မာရော ဣမာ ဂါထာယော သုတွာ အာဟ – ‘‘ဧဝရူပံ ပက္ခံ ဒိသွာ န ဘာယသိ ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘အာမ၊ မာရ၊ န ဘာယာမီ’’တိ. ‘‘ကသ္မာ န ဘာယသီ’’တိ? ‘‘ဒါနာဒီနံ ပါရမိပုညာနံ ကတတ္တာ’’တိ. ‘‘ကော ဧတံ ဇာနာတိ ဒါနာဒီနိ တွမကာသီ’’တိ? ‘‘ကိံ ဧတ္ထ ပါပိမ သက္ခိကိစ္စေန၊ အပိစ ဧကသ္မိံယေဝ ဘဝေ ဝေဿန္တရော ဟုတွာ ယံ ဒါနမဒါသိံ၊ တဿာနုဘာဝေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဆဟိ ပကာရေဟိ သဉ္ဇာတကမ္ပာ အယံ မဟာပထဝီယေဝ သက္ခီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ မဟာပထဝီ ကမ္ပိ ဘေရဝသဒ္ဒံ မုဉ္စမာနာ၊ ယံ သုတွာ မာရော အသနိဟတော ဝိယ ဘီတော ဓဇံ ပဏာမေတွာ ပလာယိ သဒ္ဓိံ ပရိသာယ. အထ မဟာပုရိသော တီဟိ ယာမေဟိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတွာ အရုဏုဂ္ဂမနေ ‘‘အနေကဇာတိသံသာရံ။ပေ။ တဏှာနံ ခယမဇ္ဈဂါ’’တိ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. မာရော ဥဒါနသဒ္ဒေန အာဂန္တွာ ‘‘အယံ‘ဗုဒ္ဓေါ အဟ’န္တိ ပဋိဇာနာတိ၊ ဟန္ဒ နံ အနုဗန္ဓာမိ အာဘိသမာစာရိကံ ပဿိတုံ. သစဿ ကိဉ္စိ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ခလိတံ ဘဝိဿတိ၊ ဝိဟေဌေဿာမိ န’’န္တိ ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တဘူမိယံ ဆဗ္ဗဿာနိ အနုဗန္ဓိတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတ္တံ ဧကံ ဝဿံ အနုဗန္ဓိ. တတော ဘဂဝတော ကိဉ္စိ ခလိတံ အပဿန္တော ‘‘သတ္တ ဝဿာနီ’’တိ ဣမာ နိဗ္ဗေဇနီယဂါထာယော အဘာသိ.

တတ္ထ ဩတာရန္တိ ရန္ဓံ ဝိဝရံ. နာဓိဂစ္ဆိဿန္တိ နာဓိဂမိံ. မေဒဝဏ္ဏန္တိ မေဒပိဏ္ဍသဒိသံ. အနုပရိယဂါတိ ပရိတော ပရိတော အဂမာသိ. မုဒုန္တိ မုဒုကံ. ဝိန္ဒေမာတိ အဓိဂစ္ဆေယျာမ. အဿာဒနာတိ သာဒုဘာဝေါ. ဝါယသေတ္တောတိ ဝါယသော ဧတ္တော. သေသမေတ္ထ ပါကဋမေဝ.

အယံ ပန ယောဇနာ – သတ္တ ဝဿာနိ ဘဂဝန္တံ ဩတာရာပေက္ခော အနုဗန္ဓိံ ကတ္ထစိ အဝိဇဟန္တော ပဒါပဒံ၊ ဧဝံ အနုဗန္ဓိတွာပိ စ ဩတာရံ နာဓိဂမိံ. သောဟံ ယထာ နာမ မေဒဝဏ္ဏံ ပါသာဏံ မေဒသညီ ဝါယသော ဧကသ္မိံ ပဿေ မုခတုဏ္ဍကေန ဝိဇ္ဈိတွာ အဿာဒံ အဝိန္ဒမာနော ‘‘အပ္ပေဝ နာမ ဧတ္ထ မုဒု ဝိန္ဒေမ၊ အပိ ဣတော အဿာဒနာ သိယာ’’တိ သမန္တာ တထေဝ ဝိဇ္ဈန္တော အနုပရိယာယိတွာ ကတ္ထစိ အဿာဒံ အလဒ္ဓါ ‘‘ပါသာဏောဝါယ’’န္တိ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမေယျ၊ ဧဝမေဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ကာယကမ္မာဒီသု အတ္တနော ပရိတ္တပညာမုခတုဏ္ဍကေန ဝိဇ္ဈန္တော သမန္တာ အနုပရိယဂါ ‘‘အပ္ပေဝ နာမ ကတ္ထစိ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာဒိမုဒုဘာဝံ ဝိန္ဒေမ၊ ကုတောစိ အဿာဒနာ သိယာ’’တိ၊ တေ ဒါနိ မယံ အဿာဒံ အလဘမာနာ ကာကောဝ သေလမာသဇ္ဇ နိဗ္ဗိဇ္ဇာပေမ ဂေါတမံ အာသဇ္ဇ တတော ဂေါတမာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပေမာတိ. ဧဝံ ဝဒတော ကိရ မာရဿ သတ္တ ဝဿာနိ နိပ္ဖလပရိဿမံ နိဿာယ ဗလဝသောကော ဥဒပါဒိ. တေနဿ ဝိသီဒမာနင်္ဂပစ္စင်္ဂဿ ဗေလုဝပဏ္ဍု နာမ ဝီဏာ ကစ္ဆတော ပတိတာ. ယာ သကိံ ကုသလေဟိ ဝါဒိတာ စတ္တာရော မာသေ မဓုရဿရံ မုဉ္စတိ၊ ယံ ဂဟေတွာ သက္ကော ပဉ္စသိခဿ အဒါသိ. တံ သော ပတမာနမ္ပိ န ဗုဇ္ဈိ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

၄၅၂. ‘‘တဿ သောကပရေတဿ၊ ဝီဏာ ကစ္ဆာ အဘဿထ၊

တတော သော ဒုမ္မနော ယက္ခော၊ တတ္ထေဝန္တရဓာယထာ’’တိ.

သင်္ဂီတိကာရကာ အာဟံသူတိ ဧကေ၊ အမှာကံ ပနေတံ နက္ခမတီတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ ပဓာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.