၁၀. ကောကာလိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ မေ သုတန္တိ ကောကာလိကသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဣမဿ သုတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ အတ္ထဝဏ္ဏနာယမေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ. အတ္ထဝဏ္ဏနာယ စဿ ဧဝံ မေ သုတန္တိအာဒိ ဝုတ္တနယမေဝ. အထ ခေါ ကောကာလိကောတိ ဧတ္ထ ပန ကော အယံ ကောကာလိကော၊ ကသ္မာ စ ဥပသင်္ကမီတိ? ဝုစ္စတေ – အယံ ကိရ ကောကာလိကရဋ္ဌေ ကောကာလိကနဂရေ ကောကာလိကသေဋ္ဌိဿ ပုတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ ပိတရာ ကာရာပိတေ ဝိဟာရေယေဝ ပဋိဝသတိ ‘‘စူဠကောကာလိကော’’တိ နာမေန၊ န ဒေဝဒတ္တဿ သိဿော. သော ဟိ ဗြာဟ္မဏပုတ္တော ‘‘မဟာကောကာလိကော’’တိ ပညာယိ.

ဘဂဝတိ ကိရ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တေ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဇနပဒစာရိကံ စရမာနာ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ ဝိဝေကဝါသံ ဝသိတုကာမာ တေ ဘိက္ခူ ဥယျောဇေတွာ အတ္တနော ပတ္တစီဝရမာဒါယ တသ္မိံ ဇနပဒေ တံ နဂရံ ပတွာ တံ ဝိဟာရံ အဂမံသု. တတ္ထ တေ ကောကာလိကေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိတွာ တံ အာဟံသု – ‘‘အာဝုသော၊ မယံ ဣဓ တေမာသံ ဝသိဿာမ၊ မာ ကဿစိ အာရောစေယျာသီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ တေမာသေ အတီတေ ဣတရဒိဝသံ ပဂေဝ နဂရံ ပဝိသိတွာ အာရောစေသိ – ‘‘တုမှေ အဂ္ဂသာဝကေ ဣဓာဂန္တွာ ဝသမာနေ န ဇာနိတ္ထ၊ န တေ ကောစိ ပစ္စယေနာပိ နိမန္တေတီ’’တိ. နဂရဝါသိနော ‘‘ကသ္မာ နော၊ ဘန္တေ၊ နာရောစယိတ္ထာ’’တိ. ကိံ အာရောစိတေန၊ ကိံ နာဒ္ဒသထ ဒွေ ဘိက္ခူ ဝသန္တေ၊ နနု ဧတေ အဂ္ဂသာဝကာတိ. တေ ခိပ္ပံ သန္နိပတိတွာ သပ္ပိဂုဠဝတ္ထာဒီနိ အာနေတွာ ကောကာလိကဿ ပုရတော နိက္ခိပိံသု. သော စိန္တေသိ – ‘‘ပရမပ္ပိစ္ဆာ အဂ္ဂသာဝကာ ‘ပယုတ္တဝါစာယ ဥပ္ပန္နော လာဘော’တိ ဉတွာ န သာဒိယိဿန္တိ၊ အသာဒိယန္တာ အဒ္ဓါ ‘အာဝါသိကဿ ဒေထာ’တိ ဘဏိဿန္တိ၊ ဟန္ဒာဟံ ဣမံ လာဘံ ဂါဟာပေတွာ ဂစ္ဆာမီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ၊ ထေရာ ဒိသွာဝ ပယုတ္တဝါစာယ ဥပ္ပန္နဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣမေ ပစ္စယာ နေဝ အမှာကံ န ကောကာလိကဿ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘အာဝါသိကဿ ဒေထာ’’တိ အဝတွာ ပဋိက္ခိပိတွာ ပက္ကမိံသု. တေန ကောကာလိကော ‘‘ကထဉှိ နာမ အတ္တနာ အဂ္ဂဏှန္တာ မယှမ္ပိ န ဒါပေသု’’န္တိ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပါဒေသိ.

တေ ဘဂဝတော သန္တိကံ အဂမံသု. ဘဂဝါ စ ပဝါရေတွာ သစေ အတ္တနာ ဇနပဒစာရိကံ န ဂစ္ဆတိ၊ အဂ္ဂသာဝကေ ပေသေတိ – ‘‘စရထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယာ’’တိအာဒီနိ (မဟာဝ. ၃၂) ဝတွာ. ဣဒမာစိဏ္ဏံ တထာဂတာနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အတ္တနာ အဂန္တုကာမော ဟောတိ. အထ ခေါ ဣမေ ပုနဒေဝ ဥယျောဇေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စရထ စာရိက’’န္တိ. တေ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ စာရိကံ စရမာနာ အနုပုဗ္ဗေန တသ္မိံ ရဋ္ဌေ တမေဝ နဂရံ အဂမံသု. နာဂရာ ထေရေ သဉ္ဇာနိတွာ သဟ ပရိက္ခာရေဟိ ဒါနံ သဇ္ဇေတွာ နဂရမဇ္ဈေ မဏ္ဍပံ ကတွာ ဒါနံ အဒံသု၊ ထေရာနဉ္စ ပရိက္ခာရေ ဥပနာမေသုံ. ထေရာ ဂဟေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ အဒံသု. တံ ဒိသွာ ကောကာလိကော စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေ ပုဗ္ဗေ အပ္ပိစ္ဆာ အဟေသုံ၊ ဣဒါနိ လောဘာဘိဘူတာ ပါပိစ္ဆာ ဇာတာ၊ ပုဗ္ဗေပိ အပ္ပိစ္ဆသန္တုဋ္ဌပဝိဝိတ္တသဒိသာ မညေ၊ ဣမေ ပါပိစ္ဆာ အသန္တဂုဏပရိဒီပကာ ပါပဘိက္ခူ’’တိ. သော ထေရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အာဝုသော၊ တုမှေ ပုဗ္ဗေ အပ္ပိစ္ဆာ သန္တုဋ္ဌာ ပဝိဝိတ္တာ ဝိယ အဟုဝတ္ထ၊ ဣဒါနိ ပနတ္ထ ပါပဘိက္ခူ ဇာတာ’’တိ ဝတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ တာဝဒေဝ တရမာနရူပေါ နိက္ခမိတွာ ဂန္တွာ ‘‘ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေဿာမီ’’တိ သာဝတ္ထာဘိမုခေါ ဂန္တွာ အနုပုဗ္ဗေန ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိ. အယမေတ္ထ ကောကာလိကော၊ ဣမိနာ ကာရဏေန ဥပသင်္ကမိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ ကောကာလိကော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီ’’တိအာဒိ.

ဘဂဝါ တံ တုရိတတုရိတံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာဝ အာဝဇ္ဇေတွာ အညာသိ – ‘‘အဂ္ဂသာဝကေ အက္ကောသိတုကာမော အာဂတော’’တိ. ‘‘သက္ကာ နု ခေါ ပဋိသေဓေတု’’န္တိ စ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘န သက္ကာ၊ ထေရေသု အပရဇ္ဈိတွာ အာဂတော၊ ဧကံသေန ပဒုမနိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ အဒ္ဒသ. ဧဝံ ဒိသွာပိ ပန ‘‘သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေပိ နာမ ဂရဟန္တံ သုတွာ န နိသေဓေတီ’’တိ ပရူပဝါဒမောစနတ္ထံ အရိယူပဝါဒဿ မဟာသာဝဇ္ဇဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘မာ ဟေဝ’’န္တိအာဒိနာ နယေန တိက္ခတ္တုံ ပဋိသေဓေသိ. တတ္ထ မာ ဟေဝန္တိ မာ ဧဝမာဟ၊ မာ ဧဝံ အဘဏီတိ အတ္ထော. ပေသလာတိ ပိယသီလာ. သဒ္ဓါယိကောတိ သဒ္ဓါဂမကရော၊ ပသာဒါဝဟောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပစ္စယိကောတိ ပစ္စယကရော၊ ‘‘ဧဝမေတ’’န္တိ သန္နိဋ္ဌာဝဟောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

အစိရပက္ကန္တဿာတိ ပက္ကန္တဿ သတော န စိရေနေဝ သဗ္ဗော ကာယော ဖုဋော အဟောသီတိ ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ ဩကာသံ အဝဇ္ဇေတွာ သကလသရီရံ အဋ္ဌီနိ ဘိန္ဒိတွာ ဥဂ္ဂတာဟိ ပီဠကာဟိ အဇ္ဈောတ္ထဋံ အဟောသိ. တတ္ထ ယသ္မာ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန တထာရူပံ ကမ္မံ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခီဘာဝေ ဝိပါကံ န ဒေတိ၊ ဒဿနူပစာရေ ပန ဝိဇဟိတမတ္တေ ဒေတိ၊ တသ္မာ တဿ အစိရပက္ကန္တဿ ပီဠကာ ဥဋ္ဌဟိံသု. တေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘အစိရပက္ကန္တဿ စ ကောကာလိကဿာ’’တိ. အထ ကသ္မာ တတ္ထေဝ န အဋ္ဌာသီတိ စေ? ကမ္မာနုဘာဝေန. ဩကာသကတဉှိ ကမ္မံ အဝဿံ ဝိပစ္စတိ၊ တံ တဿ တတ္ထ ဌာတုံ န ဒေတိ. သော ကမ္မာနုဘာဝေန စောဒိယမာနော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. ကဠာယမတ္တိယောတိ စဏကမတ္တိယော. ဗေလုဝသလာဋုကမတ္တိယောတိ တရုဏဗေလုဝမတ္တိယော. ပဘိဇ္ဇိံသူတိ ဘိဇ္ဇိံသု. တာသု ဘိန္နာသု သကလသရီရံ ပနသပက္ကံ ဝိယ အဟောသိ. သော ပက္ကေန ဂတ္တေန အနယဗျသနံ ပတွာ ဒုက္ခာဘိဘူတော ဇေတဝနဒွါရကောဋ္ဌကေ သယိ. အထ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ အာဂတာဂတာ မနုဿာ တံ ဒိသွာ ‘‘ဓိ ကောကာလိက၊ ဓိ ကောကာလိက၊ အယုတ္တမကာသိ၊ အတ္တနောယေဝ မုခံ နိဿာယ အနယဗျသနံ ပတ္တောသီ’’တိ အာဟံသု. တေသံ သုတွာ အာရက္ခဒေဝတာ ဓိက္ကာရံ အကံသု၊ အာရက္ခဒေဝတာနံ အာကာသဋ္ဌဒေဝတာတိ ဣမိနာ ဥပါယေန ယာဝ အကနိဋ္ဌဘဝနာ ဧကဓိက္ကာရော ဥဒပါဒိ.

တဒါ စ တုရူ နာမ ဘိက္ခု ကောကာလိကဿ ဥပဇ္ဈာယော အနာဂါမိဖလံ ပတွာ သုဒ္ဓါဝါသေသု နိဗ္ဗတ္တော ဟောတိ. သောပိ သမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတော တံ ဓိက္ကာရံ သုတွာ အာဂမ္မ ကောကာလိကံ ဩဝဒိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသု စိတ္တပ္ပသာဒဇနနတ္ထံ. သော တဿာပိ ဝစနံ အဂ္ဂဟေတွာ အညဒတ္ထု တမေဝ အပရာဓေတွာ ကာလံ ကတွာ ပဒုမနိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေနာဟ – ‘‘အထ ခေါ ကောကာလိကော ဘိက္ခု တေနေဝါဗာဓေန။ပေ။ အာဃာတေတွာ’’တိ.

အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတီတိ ကော အယံ ဗြဟ္မာ၊ ကသ္မာ စ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစာတိ? အယံ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ သဟကော နာမ ဘိက္ခု အနာဂါမီ ဟုတွာ သုဒ္ဓါဝါသေသု ဥပ္ပန္နော၊ တတ္ထ နံ ‘‘သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာ’’တိ သဉ္ဇာနန္တိ. သော ပန ‘‘အဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဒုမနိရယံ ကိတ္တေဿာမိ၊ တတော ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ အာရောစေဿတိ. ကထာနုသန္ဓိကုသလာ ဘိက္ခူ တတ္ထာယုပ္ပမာဏံ ပုစ္ဆိဿန္တိ၊ ဘဂဝါ အာစိက္ခန္တော အရိယူပဝါဒေ အာဒီနဝံ ပကာသေဿတီ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ. ဘဂဝါ တထေဝ အကာသိ၊ အညတရောပိ ဘိက္ခု ပုစ္ဆိ. တေန စ ပုဋ္ဌော ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ဝီသတိခါရိကောတိ မာဂဓကေန ပတ္ထေန စတ္တာရော ပတ္ထာ ကောသလရဋ္ဌေ ဧကော ပတ္ထော ဟောတိ၊ တေန ပတ္ထေန စတ္တာရော ပတ္ထာ အာဠှကံ၊ စတ္တာရိ အာဠှကာနိ ဒေါဏံ၊ စတုဒေါဏာ မာနိကာ၊ စတုမာနိကာ ခါရီ၊ တာယ ခါရိယာ ဝီသတိခါရိကော. တိလဝါဟောတိ တိလသကဋံ. အဗ္ဗုဒေါ နိရယောတိ အဗ္ဗုဒေါ နာမ ကောစိ ပစ္စေကနိရယော နတ္ထိ၊ အဝီစိမှိယေဝ အဗ္ဗုဒဂဏနာယ ပစ္စနောကာသော ပန ‘‘အဗ္ဗုဒေါ နိရယော’’တိ ဝုတ္တော. ဧသ နယော နိရဗ္ဗုဒါဒီသု.

တတ္ထ ဝဿဂဏနာပိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ယထေဝ ဟိ သတံ သတသဟဿာနိ ကောဋိ ဟောတိ၊ ဧဝံ သတံ သတသဟဿကောဋိယော ပကောဋိ နာမ ဟောတိ၊ သတံ သတသဟဿပကောဋိယော ကောဋိပ္ပကောဋိ နာမ၊ သတံ သတသဟဿကောဋိပ္ပကောဋိယော နဟုတံ၊ သတံ သတသဟဿနဟုတာနိ နိန္နဟုတံ၊ သတံ သတသဟဿနိန္နဟုတာနိ ဧကံ အဗ္ဗုဒံ၊ တတော ဝီသတိဂုဏံ နိရဗ္ဗုဒံ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ကေစိ ပန ‘‘တတ္ထ တတ္ထ ပရိဒေဝနာနတ္တေနပိ ကမ္မကရဏနာနတ္တေနပိ ဣမာနိ နာမာနိ လဒ္ဓါနီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ အပရေ ‘‘သီတနရကာ ဧဝ ဧတေ’’တိ.

အထာပရန္တိ တဒတ္ထဝိသေသတ္ထဒီပကံ ဂါထာဗန္ဓံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပါဌဝသေန ဝုတ္တဝီသတိဂါထာသု ဟိ ဧတ္ထ ‘‘သတံ သဟဿာန’’န္တိ အယမေကာ ဧဝ ဂါထာ ဝုတ္တတ္ထဒီပိကာ၊ သေသာ ဝိသေသတ္ထဒီပိကာ ဧဝ၊ အဝသာနေ ဂါထာဒွယမေဝ ပန မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝိနိစ္ဆိတပါဌေ နတ္ထိ. တေနာဝေါစုမှ ‘‘ဝီသတိဂါထာသူ’’တိ.

၆၆၃. တတ္ထ ကုဌာရီတိ အတ္တစ္ဆေဒကဋ္ဌေန ကုဌာရိသဒိသာ ဖရုသဝါစာ. ဆိန္ဒတီတိ ကုသလမူလသင်္ခါတံ အတ္တနော မူလံယေဝ နိကန္တတိ.

၆၆၄. နိန္ဒိယန္တိ နိန္ဒိတဗ္ဗံ. တံ ဝါ နိန္ဒတိ ယော ပသံသိယောတိ ယော ဥတ္တမဋ္ဌေန ပသံသာရဟော ပုဂ္ဂလော၊ တံ ဝါ သော ပါပိစ္ဆတာဒီနိ အာရောပေတွာ ဂရဟတိ. ဝိစိနာတီတိ ဥပစိနာတိ. ကလိန္တိ အပရာဓံ.

၆၆၅. အယံ ကလီတိ အယံ အပရာဓော. အက္ခေသူတိ ဇူတကီဠနအက္ခေသု. သဗ္ဗဿာပိ သဟာပိ အတ္တနာတိ သဗ္ဗေန အတ္တနော ဓနေနပိ အတ္တနာပိ သဒ္ဓိံ. သုဂတေသူပိ သုဋ္ဌု ဂတတ္တာ၊ သုန္ဒရဉ္စ ဌာနံ ဂတတ္တာ သုဂတနာမကေသု ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကေသု. မနံ ပဒေါသယေတိ ယော မနံ ပဒူသေယျ. တဿာယံ မနောပဒေါသော ဧဝ မဟတ္တရော ကလီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၆၆၆. ကသ္မာ? ယသ္မာ သတံ သဟဿာနံ။ပေ။ ပါပကံ၊ ယသ္မာ ဝဿဂဏနာယ ဧတ္တကော သော ကာလော၊ ယံ ကာလံ အရိယဂရဟီ ဝါစံ မနဉ္စ ပဏိဓာယ ပါပကံ နိရယံ ဥပေတိ၊ တတ္ထ ပစ္စတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဒဉှိ သင်္ခေပေန ပဒုမနိရယေ အာယုပ္ပမာဏံ.

၆၆၇. ဣဒါနိ အပရေနပိ နယေန ‘‘အယမေဝ မဟတ္တရော ကလိ၊ ယော သုဂတေသု မနံ ပဒူသယေ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘အဘူတဝါဒီ’’တိ အာဒိမာဟ. တတ္ထ အဘူတဝါဒီတိ အရိယူပဝါဒဝသေန အလိကဝါဒီ. နိရယန္တိ ပဒုမာဒိံ. ပေစ္စ သမာ ဘဝန္တီတိ ဣတော ပဋိဂန္တွာ နိရယူပပတ္တိယာ သမာ ဘဝန္တိ. ပရတ္ထာတိ ပရလောကေ.

၆၆၈. ကိဉ္စ ဘိယျော – ယော အပ္ပဒုဋ္ဌဿာတိ. တတ္ထ မနောပဒေါသာဘာဝေန အပ္ပဒုဋ္ဌော၊ အဝိဇ္ဇာမလာဘာဝေန သုဒ္ဓေါ၊ ပါပိစ္ဆာဘာဝေန အနင်္ဂဏောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အပ္ပဒုဋ္ဌတ္တာ ဝါ သုဒ္ဓဿ၊ သုဒ္ဓတ္တာ အနင်္ဂဏဿာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ.

၆၆၉. ဧဝံ သုဂတေသု မနောပဒေါသဿ မဟတ္တရကလိဘာဝံ သာဓေတွာ ဣဒါနိ ဝါရိတဝတ္ထုဂါထာ နာမ စုဒ္ဒသ ဂါထာ အာဟ. ဣမာ ကိရ ကောကာလိကံ မီယမာနမေဝ ဩဝဒန္တေနာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန ဝုတ္တာ၊ ‘‘မဟာဗြဟ္မုနာ’’တိ ဧကေ. တာသံ ဣမိနာ သုတ္တေန သဒ္ဓိံ ဧကသင်္ဂဟတ္ထံ အယမုဒ္ဒေသော ‘‘ယော လောဘဂုဏေ အနုယုတ္တော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ပဌမဂါထာယ တာဝ ‘‘ဂုဏော’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ အနေကက္ခတ္တုံ ပဝတ္တတ္တာ ဝါ လောဘောယေဝ လောဘဂုဏော၊ တဏှာယေတံ အဓိဝစနံ. အဝဒညူတိ အဝစနညူ ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ဩဝါဒံ အဂ္ဂဟဏေန. မစ္ဆရီတိ ပဉ္စဝိဓမစ္ဆရိယေန. ပေသုဏိယံ အနုယုတ္တောတိ အဂ္ဂသာဝကာနံ ဘေဒကာမတာယ. သေသံ ပါကဋမေဝ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယော၊ အာဝုသော ကောကာလိက၊ တုမှာဒိသော အနုယုတ္တလောဘတဏှာယ လောဘဂုဏေ အနုယုတ္တော အဿဒ္ဓေါ ကဒရိယော အဝဒညူ မစ္ဆရီ ပေသုဏိယံ အနုယုတ္တော၊ သော ဝစသာ ပရိဘာသတိ အညံ အဘာသနေယျမ္ပိ ပုဂ္ဂလံ. တေန တံ ဝဒါမိ ‘‘မုခဒုဂ္ဂါ’’တိ ဂါထာတ္တယံ.

၆၇၀. တဿာယံ အနုတ္တာနပဒတ္ထော – မုခဒုဂ္ဂ မုခဝိသမ၊ ဝိဘူတ ဝိဂတဘူတ၊ အလိကဝါဒိ၊ အနရိယ အသပ္ပုရိသ၊ ဘူနဟု ဘူတိဟနက၊ ဝုဍ္ဎိနာသက၊ ပုရိသန္တ အန္တိမပုရိသ၊ ကလိ အလက္ခိပုရိသ၊ အဝဇာတ ဗုဒ္ဓဿ အဝဇာတပုတ္တ.

၆၇၁. ရဇမာကိရသီတိ ကိလေသရဇံ အတ္တနိ ပက္ခိပသိ. ပပတန္တိ သောဗ္ဘံ. ‘‘ပပါတ’’န္တိပိ ပါဌော၊ သော ဧဝတ္ထော. ‘‘ပပဒ’’န္တိပိ ပါဌော၊ မဟာနိရယန္တိ အတ္ထော.

၆၇၂. ဧတိ ဟတန္တိ ဧတ္ထ ဟ-ဣတိ နိပါတော၊ တန္တိ တံ ကုသလာကုသလကမ္မံ. အထ ဝါ ဟတန္တိ ဂတံ ပဋိပန္နံ၊ ဥပစိတန္တိ အတ္ထော. သုဝါမီတိ သာမိ တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ. သော ဟိ တံ ကမ္မံ လဘတေဝ၊ နာဿ တံ နဿတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယသ္မာ စ လဘတိ၊ တသ္မာ ဒုက္ခံ မန္ဒော။ပေ။ ကိဗ္ဗိသကာရီ.

၆၇၃. ဣဒါနိ ယံ ဒုက္ခံ မန္ဒော ပဿတိ၊ တံ ပကာသေန္တော ‘‘အယောသင်္ကုသမာဟတဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုရိမဥပဍ္ဎဂါထာယ တာဝ အတ္ထော – ယံ တံ အယောသင်္ကုသမာဟတဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဘဂဝတာ ‘‘တမေနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိရယပါလာ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံ နာမ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၅၀၊ အ. နိ. ၃.၃၆) ဝုတ္တံ၊ တံ ဥပေတိ၊ ဧဝံ ဥပေန္တော စ တတ္ထေဝ အာဒိတ္တာယ လောဟပထဝိယာ နိပဇ္ဇာပေတွာ နိရယပါလေဟိ ပဉ္စသု ဌာနေသု အာကောဋိယမာနံ တတ္တံ ခိလသင်္ခါတံ တိဏှဓာရမယသူလမုပေတိ၊ ယံ သန္ဓာယ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ ‘‘တတ္တံ အယောခိလံ ဟတ္ထေ ဂမေန္တီ’’တိအာဒိ. တတော ပရာ ဥပဍ္ဎဂါထာ အနေကာနိ ဝဿသဟဿာနိ တတ္ထ ပစ္စိတွာ ပက္ကာဝသေသာနုဘဝနတ္ထံ အနုပုဗ္ဗေန ခါရောဒကနဒီတီရံ ဂတဿ ယံ တံ ‘‘တတ္တံ အယောဂုဠံ မုခေ ပက္ခိပန္တိ၊ တတ္တံ တမ္ဗလောဟံ မုခေ အာသိဉ္စန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အယောတိ လောဟံ. ဂုဠသန္နိဘန္တိ ဗေလုဝသဏ္ဌာနံ. အယောဂဟဏေန စေတ္ထ တမ္ဗလောဟံ၊ ဣတရေန အယောဂုဠံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပတိရူပန္တိ ကတကမ္မာနုရူပံ.

၆၇၄. တတော ပရာသု ဂါထာသု န ဟိ ဝဂ္ဂူတိ ‘‘ဂဏှထ၊ ပဟရထာ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ နိရယပါလာ မဓုရဝါစံ န ဝဒန္တိ. နာဘိဇဝန္တီတိ န သုမုခဘာဝေန အဘိမုခါ ဇဝန္တိ၊ န သုမုခါ ဥပသင်္ကမန္တိ၊ အနယဗျသနမာဝဟန္တာ ဧဝ ဥပသင်္ကမန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န တာဏမုပေန္တီတိ တာဏံ လေဏံ ပဋိသရဏံ ဟုတွာ န ဥပဂစ္ဆန္တိ၊ ဂဏှန္တာ ဟနန္တာ ဧဝ ဥပေန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အင်္ဂါရေ သန္ထတေ သယန္တီတိ အင်္ဂါရပဗ္ဗတံ အာရောပိတာ သမာနာ အနေကာနိ ဝဿသဟဿာနိ သန္ထတေ အင်္ဂါရေ သေန္တိ. ဂိနိသမ္ပဇ္ဇလိတန္တိ သမန္တတော ဇလိတံ သဗ္ဗဒိသာသု စ သမ္ပဇ္ဇလိတံ အဂ္ဂိံ. ပဝိသန္တီတိ မဟာနိရယေ ပက္ခိတ္တာ သမာနာ ဩဂါဟန္တိ. မဟာနိရယော နာမ ယော သော ‘‘စတုက္ကဏ္ဏော’’တိ (အ. နိ. ၃.၃၆) ဝုတ္တော၊ နံ ယောဇနသတေ ဌတွာ ပဿတံ အက္ခီနိ ဘိဇ္ဇန္တိ.

၆၇၅. ဇာလေန စ ဩနဟိယာနာတိ အယောဇာလေန ပလိဝေဌေတွာ မိဂလုဒ္ဒကာ မိဂံ ဝိယ ဟနန္တိ. ဣဒံ ဒေဝဒူတေ အဝုတ္တကမ္မကာရဏံ. အန္ဓံဝ တိမိသမာယန္တီတိ အန္ဓကရဏေန အန္ဓမေဝ ဗဟလန္ဓကာရတ္တာ ‘‘တိမိသ’’န္တိ သညိတံ ဓူမရောရုဝံ နာမ နရကံ ဂစ္ဆန္တိ. တတြ ကိရ နေသံ ခရဓူမံ ဃာယိတွာ အက္ခီနိ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ တေန ‘‘အန္ဓံဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တံ ဝိတတဉှိ ယထာ မဟိကာယောတိ တဉ္စ အန္ဓတိမိသံ မဟိကာယော ဝိယ ဝိတတံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဝိတ္ထတ’’န္တိပိ ပါဌော. ဣဒမ္ပိ ဒေဝဒူတေ အဝုတ္တကမ္မကာရဏမေဝ.

၆၇၆. အထ လောဟမယန္တိ အယံ ပန လောဟကုမ္ဘီ ပထဝိပရိယန္တိကာ စတုနဟုတာဓိကာနိ ဒွေယောဇနသတသဟဿာနိ ဂမ္ဘီရာ သမတိတ္တိကာ တတြလောဟပူရာ ဟောတိ. ပစ္စန္တိ ဟိ တာသု စိရရတ္တန္တိ တာသု ကုမ္ဘီသု ဒီဃရတ္တံ ပစ္စန္တိ. အဂ္ဂိနိသမာသူတိ အဂ္ဂိသမာသု. သမုပ္ပိလဝါတေတိ သမုပ္ပိလဝန္တာ၊ သကိမ္ပိ ဥဒ္ဓံ သကိမ္ပိ အဓော ဂစ္ဆမာနာ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပစ္စန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒေဝဒူတေ ဝုတ္တနယေနေဝ တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၆၇၇. ပုဗ္ဗလောဟိတမိဿေတိ ပုဗ္ဗလောဟိတမိဿာယ လောဟကုမ္ဘိယာ. တတ္ထ ကိန္တိ တတ္ထ. ယံ ယံ ဒိသကန္တိ ဒိသံ ဝိဒိသံ. အဓိသေတီတိ ဂစ္ဆတိ. ‘‘အဘိသေတီ’’တိပိ ပါဌော၊ တတ္ထ ယံ ယံ ဒိသံ အလ္လီယတိ အပဿယတီတိ အတ္ထော. ကိလိဿတီတိ ဗာဓီယတိ. ‘‘ကိလိဇ္ဇတီ’’တိပိ ပါဌော၊ ပူတိ ဟောတီတိ အတ္ထော. သမ္ဖုသမာနောတိ တေန ပုဗ္ဗလောဟိတေန ဖုဋ္ဌော သမာနော. ဣဒမ္ပိ ဒေဝဒူတေ အဝုတ္တကမ္မကာရဏံ.

၆၇၈. ပုဠဝါဝသထေတိ ပုဠဝါနံ အာဝါသေ. အယမ္ပိ လောဟကုမ္ဘီယေဝ ဒေဝဒူတေ ‘‘ဂူထနိရယော’’တိ ဝုတ္တာ၊ တတ္ထ ပတိတဿ သူစိမုခပါဏာ ဆဝိအာဒီနိ ဆိန္ဒိတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ခါဒန္တိ. ဂန္တုံ န ဟိ တီရမပတ္ထီတိ အပဂန္တုံ န ဟိ တီရံ အတ္ထိ. ‘‘တီရဝမတ္ထီ’’တိပိ ပါဌော၊ သောယေဝတ္ထော. တီရမေဝ ဧတ္ထ ‘‘တီရဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗသမာ ဟိ သမန္တကပလ္လာတိ ယသ္မာ တဿာ ကုမ္ဘိယာ ဥပရိဘာဂေပိ နိကုဇ္ဇိတတ္တာ သဗ္ဗတ္ထ သမာ သမန္တတော ကဋာဟာ၊ တသ္မာ အပဂန္တုံ တီရံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၆၇၉. အသိပတ္တဝနံ ဒေဝဒူတေ ဝုတ္တနယမေဝ. တဉှိ ဒူရတော ရမဏီယံ အမ္ဗဝနံ ဝိယ ဒိဿတိ၊ အထေတ္ထ လောဘေန နေရယိကာ ပဝိသန္တိ၊ တတော နေသံ ဝါတေရိတာနိ ပတ္တာနိ ပတိတွာ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဆိန္ဒန္တိ. တေနာဟ – ‘‘တံ ပဝိသန္တိ သမုစ္ဆိဒဂတ္တာ’’တိ. တံ ပဝိသန္တိ တတော သုဋ္ဌု ဆိန္နဂတ္တာ ဟောန္တီတိ. ဇိဝှံ ဗဠိသေန ဂဟေတွာ အာရဇယာရဇယာ ဝိဟနန္တီတိ တတ္ထ အသိပတ္တဝနေ ဝေဂေန ဓာဝိတွာ ပတိတာနံ မုသာဝါဒီနံ နေရယိကာနံ နိရယပါလာ ဇိဝှံ ဗဠိသေန နိက္ကဍ္ဎိတွာ ယထာ မနုဿာ အလ္လစမ္မံ ဘူမိယံ ပတ္ထရိတွာ ခိလေဟိ အာကောဋေန္တိ၊ ဧဝံ အာကောဋေတွာ ဖရသူဟိ ဖာလေတွာ ဖာလေတွာ ဧကမေကံ ကောဋိံ ဆိန္ဒေတွာ ဝိဟနန္တိ၊ ဆိန္နဆိန္နာ ကောဋိ ပုနပ္ပုနံ သမုဋ္ဌာတိ. ‘‘အာရစယာရစယာ’’တိပိ ပါဌော၊ အာဝိဉ္ဆိတွာ အာဝိဉ္ဆိတွာတိ အတ္ထော. ဧတမ္ပိ ဒေဝဒူတေ အဝုတ္တကမ္မကာရဏံ.

၆၈၀. ဝေတရဏိန္တိ ဒေဝဒူတေ ‘‘မဟတီ ခါရောဒကာ နဒီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၆၉) ဝုတ္တနဒိံ. သာ ကိရ ဂင်္ဂါ ဝိယ ဥဒကဘရိတာ ဒိဿတိ. အထေတ္ထ နှာယိဿာမ ပိဝိဿာမာတိ နေရယိကာ ပတန္တိ. တိဏှဓာရခုရဓာရန္တိ တိဏှဓာရံ ခုရဓာရံ၊ တိက္ခဓာရခုရဓာရဝတိန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဿာ ကိရ နဒိယာ ဥဒ္ဓမဓော ဥဘယတီရေသု စ တိဏှဓာရာ ခုရာ ပဋိပါဋိယာ ဌပိတာ ဝိယ တိဋ္ဌန္တိ၊ တေန သာ ‘‘တိဏှဓာရာ ခုရဓာရာ’’တိ ဝုစ္စတိ. တံ တိဏှဓာရခုရဓာရံ ဥဒကာသာယ ဥပေန္တိ အလ္လီယန္တီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဥပေန္တာ စ ပါပကမ္မေန စောဒိတာ တတ္ထ မန္ဒာ ပပတန္တိ ဗာလာတိ အတ္ထော.

၆၈၁. သာမာ သဗလာတိ ဧတံ ပရတော ‘‘သောဏာ’’တိ ဣမိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. သာမဝဏ္ဏာ ကမ္မာသဝဏ္ဏာ စ သောဏာ ခါဒန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကာကောလဂဏာတိ ကဏှကာကဂဏာ. ပဋိဂိဒ္ဓါတိ သုဋ္ဌု သဉ္ဇာတဂေဓာ ဟုတွာ၊ ‘‘မဟာဂိဇ္ဈာ’’တိ ဧကေ. ကုလလာတိ ကုလလပက္ခိနော၊ ‘‘သေနာနမေတံ နာမ’’န္တိ ဧကေ. ဝါယသာတိ အကဏှကာကာ. ဣဒမ္ပိ ဒေဝဒူတေ အဝုတ္တကမ္မကာရဏံ. တတ္ထ ဝုတ္တာနိပိ ပန ကာနိစိ ဣဓ န ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ ဧတေသံ ပုရိမပစ္ဆိမဘာဂတ္တာ ဝုတ္တာနေဝ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၆၈၂. ဣဒါနိ သဗ္ဗမေဝေတံ နရကဝုတ္တိံ ဒဿေတွာ ဩဝဒန္တော ‘‘ကိစ္ဆာ ဝတာယ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ကိစ္ဆာ ဝတ အယံ ဣဓ နရကေ နာနပ္ပကာရကမ္မကရဏဘေဒါ ဝုတ္တိ၊ ယံ ဇနော ဖုသတိ ကိဗ္ဗိသကာရီ. တသ္မာ ဣဓ ဇီဝိတသေသေ ဇီဝိတသန္တတိယာ ဝိဇ္ဇမာနာယ ဣဓ လောကေ ဌိတောယေဝ သမာနော သရဏဂမနာဒိကုသလဓမ္မာနုဋ္ဌာနေန ကိစ္စကရော နရော သိယာ ဘဝေယျ. ကိစ္စကရော ဘဝန္တောပိ စ သာတစ္စကာရိတာဝသေနေဝ ဘဝေယျ၊ န ပမဇ္ဇေ မုဟုတ္တမ္ပိ န ပမာဒမာပဇ္ဇေယျာတိ အယမေတ္ထ သမုစ္စယဝဏ္ဏနာ. ယသ္မာ ပန ဝုတ္တာဝသေသာနိ ပဒါနိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ သုဝိညေယျာနေဝ၊ တသ္မာ အနုပဒဝဏ္ဏနာ န ကတာတိ.

ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ

သုတ္တနိပါတ-အဋ္ဌကထာယ ကောကာလိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.